89 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/5f831191fecbf9b6ff7efad06d6e180e.pdf 4e1f364d5700be181da8a33e36678083 PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo Economic Views of the EU Integration Process of Macedonia Agim Mamuti International University of Sarajevo, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina agim.mamuti@yahoo.com, amamuti@ius.edu.ba The purpose of this research is to provide a general overview of the accession process with a special reference to the economic integration and the challenges of the Republic of Macedonia in the road of joining the European Union. The Stabilization and Association Agreement (SAA) between the Republic of Macedonia and the EU was signed in April 2001 and entered into force in April 2004. The Council adopted the Accession Partnership for the country, including key priorities for reform, in February 2008. In October 2009, the Commission recommended to the Council to open negotiations with the country, as well as to move to the second phase of SAA Implementation. These recommendations were reiterated in 2010. The Council has not yet concluded its deliberations on the Commission's proposals. Visa liberalization for citizens travelling to the Schengen area has been in force since 19 December 2009. The decision of the European Council of December 17, 2005 granting the candidate status for EU membership is an event of historical importance for the Republic of Macedonia as deserved recognition for the efforts and results achieved in the way of achieving the strategic goal - EU membership. During the last years, the macroeconomic stability of the country has been maintained despite the continued global economic turbulence. Market entry and exit procedures have been improved and the rule of law has been strengthened. However, structural imbalances on the labor market are still very pronounced and the business environment is still suffering from slow judiciary, and a number of weak and not fully independent regulatory and supervisory institutions. The exchange rate against the euro has remained stable in nominal terms. Price competitiveness has remained largely unchanged. Trade integration with the EU is well advanced, but exports remain concentrated on a few price-sensitive products. Keywords: Economic Criteria, Market Economy, EU, Macedonia, Western Balkan 11 � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4393953462ed1464819227640dd64052.docx 8d47b559b8e3d7b9eaac49e94e549d75 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/117c44c3ad7a42558f97365a1f5b3849.pdf 7578fe05d78af8e4e202c921badd7d0b PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo Economic Views of the EU Integration Process of Macedonia Agim Mamuti International University of Sarajevo, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina agim.mamuti@yahoo.com, amamuti@ius.edu.ba Abstract The purpose of this research is to provide a general overview of the accession process with a special reference to the economic integration and the challenges of the Republic of Macedonia in the road of joining the European Union. The Stabilization and Association Agreement (SAA) between the Republic of Macedonia and the EU was signed in April 2001 and entered into force in April 2004. The Council adopted the Accession Partnership for the country, including key priorities for reform, in February 2008. In October 2009, the Commission recommended to the Council to open negotiations with the country, as well as to move to the second phase of SAA Implementation. These recommendations were reiterated in 2010. The Council has not yet concluded its deliberations on the Commission's proposals. Visa liberalization for citizens travelling to the Schengen area has been in force since 19 December 2009. The decision of the European Council of December 17, 2005 granting the candidate status for EU membership is an event of historical importance for the Republic of Macedonia as deserved recognition for the efforts and results achieved in the way of achieving the strategic goal - EU membership. During the last years, the macroeconomic stability of the country has been maintained despite the continued global economic turbulence. Market entry and exit procedures have been improved and the rule of law has been strengthened. However, structural imbalances on the labor market are still very pronounced and the business environment is still suffering from slow judiciary, and a number of weak and not fully independent regulatory and supervisory institutions. The exchange rate against the euro has remained stable in nominal terms. Price competitiveness has remained largely unchanged. Trade integration with the EU is well advanced, but exports remain concentrated on a few price-sensitive products. Key words:Economic Criteria, Market Economy, EU, Macedonia, Western Balkan 1. Introduction The Republic of Macedonia has a small, open economy, and advanced trade integration with the EU. About 64% of all exports currently go to the EU-27 and about 56% of imports originate there. The country‟s second largest trading area is the CEFTA (Central European Free Trade Agreement), which accounts for around 24% of exports and around 11% of imports. The export structure has improved, with an increase in the share of higher unit value commodities, such as car emission catalysts. However, textiles, clothing and manufactured iron products still account for more than one third of total exports. FDI accounts for about 50% of GDP, with 80% of the investment stock coming from the EU. The exchange rate against the euro has remained stable in nominal terms. Price competitiveness has remained 7 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo largely unchanged. This is reflected in the largely unchanged real effective exchange rate, which in mid-2012 was some 1% lower than a year before. Generally in 2012, trade integration with the EU is well advanced. The commodity composition of exports has improved, although traditional products, such as textiles, clothing and steel, still predominate. International price competitiveness remained largely unchanged.1 2. Economic Views of EU Integration Process of Macedonia Fulfillment of the economic criteria for membership must be a top priority for Macedonia, not only in order to meet the standards of the EU, but also because they are crucial for Macedonia‟s economic and social progress. Macedonia needs to fully develop a functioning market economy that will allow an even ground for competition and weed out all the oligarchic elements in the economy that stifle its overall growth. The Macedonian economy needs to be able to cope with the intense competitive pressures and market forces within the EU. Consequently, Macedonia needs to be aiming for where the EU economy will be, not where the EU economy is today. A broad consensus has been maintained on the fundamental features of the country‟s economic policy set-up. The medium-term policy framework was described in various programs, such as the sixth pre-accession economic program (PEP), covering the period 2012-2014, the labor market strategy for 2015 and the national employment action plan for 2011-2013. In addition, the authorities embarked on a high-level accession dialogue (HLAD) with the EU, which provided another platform for accelerating accession-related reforms in the economy. Cooperation with the International Financial Institutions (IFIs), such as the World Bank and the International Monetary Fund (IMF) continued. Structured dialogue with the business community continued. 2.1 Macroeconomic Indicators About 2011 and 2012 The economy grew by about 3% in 2011, but shrank by about 1% year-on-year in the first half of 2012, compared with growth of nearly 5% in the first half the year before. Rather resilient private consumption helped to prevent a sharper slowdown, while the reduction in public consumption had a negative contribution to growth. Indicators on domestic production point to a marked year-on-year deceleration during the reporting period, with industrial production being on average nearly 9% lower since October 2011 than in the same period the year before. Average per capita GDP improved in relation to the EU average, increasing from 35% of the EU average in 2010 to 36% in 2011. (Ministry of Finance of RM, Annual Economic Report 2011/2012; www.finance.gov.mk). External imbalances declined, but their financing deteriorated. In the first half of 2012, the current account deficit was at about -2.8% of the estimated full-year GDP, compared to 3.5% of GDP the year before. The most important factor for the improvement was a further increase of current transfers to about 10% of the estimated full-year GDP. The trade balance of goods and services deteriorated slightly, reaching -12% of estimated full-year 1 Source of the selected data‟s: State Statistical Office of Macedonia, www.stat.gov.mk, and the Ministry of Finance of RM, www.finance.gov.mk 8 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo GDP, compared to -11% of GDP the year before, mainly as a result of weaker export revenues. The capital and financial account surplus shrank to a similar extent, declining to about 2.6% of GDP by June 2012, compared to a surplus of 4% a year before. FDI inflows and other investment declined to about 1% of the estimated full-year GDP and 0.6% of GDP respectively, compared to 2% of GDP and 4% of GDP a year before. As a result, the financing of the current account deficit was less based on investment inflows but on external credits. (Ministry of Finance of RM, Annual Economic Report 2011/2012; www.finance.gov.mk) Unemployment was very high at 31.2% and remained largely unchanged year-on-year in the second quarter of 2012, while during winter it had been about 1 percentage point higher than in the year before. Employment was about 1% higher than a year before but its impact on unemployment was limited, as most newly employed persons appear not to have been registered in the labor market before. The main sectors with employment growth in the second quarter of 2012 were education, the textile industry and municipal services. Youth unemployment increased slightly, from 54.6% in the second quarter of 2011 to 54.9% in the second quarter of 2012. The young account for about 10% of the labor force, but their share in unemployment rose from 18.5% in the second quarter of 2011 to 18.8% in the second quarter of 2012. Unemployment among the less-well educated, who makes up nearly 30% of the labor force, has declined, from 39% in the second quarter of 2011 to 36% in the second quarter of 2012. Employment in the public sector increased by about 1% year-on-year, mainly in the education sector. However, as a share in total employment the share of public sector employment has declined from 22% in mid-2011 to 21% in mid2012. (Ministry of Labor and Social Policy of RM, www.mtsp.gov.mk) Monetary policy cautiously supported the gradual recovery, while the exchange rate policy remained geared to maintaining price stability and the de facto peg to the euro. The Central Bank has slightly lowered its key policy rate, from 4% to 3¾%. In order to support the lending activities of the financial sector, the Central Bank amended the rules on minimum reserve requirements and collateral. It also introduced a number of measures to stimulate financial market activity, such as establishing new monetary instruments, a new overnight deposit facility and a one-week deposit facility, a standing 7-day repo facility and by lowering the interest spreads between overnight deposit rates and Central Bank bills. (Central Bank of RM, Annual Report 2012, www.nbrm.mk) Inflation was markedly lower than a year before, with an average inflation in the first eight months of 2012 of 2.4%, compared to 4.4% the same period a year before. However, during recent months, inflationary pressures have increased. The main sources for the increase lie in higher energy prices, but also rising food prices and rent costs. Prices for food and beverages account for about 40% of the consumer basket. Core inflation, which excludes the impact of energy and food prices on the overall price level, remained fairly stable and below 2%. (Ministry of Finance of RM, Annual Economic Report 2011/2012; www.finance.gov.mk) The published central government deficit for 2011 was in line with the 2.5% of GDP target. Revenue, which accounts for some 30% of GDP, was some 7.5% lower than initially expected. In order to meet the deficit target, spending was reduced by about 7%, mainly on purchases of goods and services, which were kept some 19% below their initial budget target. Capital investment was also kept some 16% lower than originally planned. However, as a share of GDP capital spending rose, from 3.5% in 2010 to 3.8% in 2011, 9 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo while overall spending declined from 32.0% of GDP to 31.2%. In 2012, revenues have so far remained below forecasts and dropped by 3% in real terms. To compensate for the shortfall, the authorities adopted a supplementary budget and raised the deficit target for 2012 from -2.5% of GDP to -3.5%. So far, the main area of spending cuts was again capital spending, accounting in July for about 1.8% of the estimated full-year GDP, compared to 2.4% a year before. In the first seven months of 2012, published data point to a deficit of about 2% of the estimated full-year GDP, which is a similar level as the year before. The government debt ratio rose to about 30% of GDP in July 2012, compared to around 25% the year before, mainly due to increased domestic lending. (Ministry of Finance of RM, Annual Economic Report 2011/2012; www.finance.gov.mk) 2.2 The Capacity to Cope with Competitive Pressure and Market Forces During 2012 in Macedonian economy, generally macroeconomic stability has been maintained. Market entry and exit procedures have been improved. Some steps have been taken to strengthen the rule of law. However, so far, those measures have not had significant impact yet. The quality of public finance planning and management has deteriorated and the quality of spending has remained low. Unemployment remains very high, particularly among the young. The business environment continues to suffer from institutional and administrative weaknesses, difficult contract enforcement and corruption. The government has continued its efforts to facilitate market entry and exit. However, partly due to the less supportive international economic environment, the number of newly established companies has declined to slightly below 10% of the total number of enterprises. Limited access to finance is still impeding the growth of many companies, in particular of small and medium-sized enterprises (SMEs). The third phase of the „regulatory guillotine‟ project, which focuses on reducing administrative burdens, is being implemented and the fourth phase, concentrating on measures for SMEs, has started. Further progress has been made towards closing down non-operating companies. In the period October 2011 and August 2012, the number of bankruptcy procedures was some 32% higher than a year before. The average duration of company liquidation has been reduced. (Ministry of Economy of RM, www.economy.gov.mk) There were no major changes in the area of restructuring enterprises. Network industries are dominated by a very small number of incumbent suppliers, which often undermines effective competition. SMEs continue to be by far the biggest group of companies, providing more than 80% of private-sector employment or nearly 60% of total employment. Access to finance improved, partly thanks to additional international credit facilities, primarily provided by the European Investment Bank (EIB). Furthermore, the government continues to subsidy interest costs for SME loans, although on a declining scale in the 2012 budget. (Ministry of Economy of RM, www.economy.gov.mk) The Republic of Macedonia has a small, open economy, and advanced trade integration with the EU. About 64% of all exports currently go to the EU-27 and about 56% of imports originate there. The country‟s second largest trading area is the CEFTA, which accounts for around 24% of exports and around 11% of imports. The export structure has improved, with an increase in the share of higher unit value commodities, such as car emission catalysts. However, textiles, clothing and manufactured iron products still account for more than one third of total exports. FDI accounts for about 50% of GDP, with 80% of the investment stock 10 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo coming from the EU. The exchange rate against the euro has remained stable in nominal terms. Price competitiveness has remained largely unchanged. This is reflected in the largely unchanged real effective exchange rate, which in mid-2012 was some 1% lower than a year before. Generally in 2012, trade integration with the EU is well advanced. The commodity composition of exports has improved, although traditional products, such as textiles, clothing and steel, still predominate. International price competitiveness remained largely unchanged. (Ministry of Finance of RM, Annual Economic Report 2011/2012; www.finance.gov.mk) 3. Conclusion Experience shows that transition economies including all the “new” as well as the Western Balkan candidate countries have by and large met the first of the two Copenhagen economic criteria. All these countries, including Macedonia, are functioning market economies. The differences among them are much larger with respect to the second sub criteria, the ability to cope with the competitive pressures of the single EU market. The economic results achieved by the Republic of Macedonia during the transition are far lower than the achievements in the South-eastern European countries. The numerous noneconomic events in the country and the region in the 1990‟s and the beginning of the century also contributes to this. With a low inflation rate of 2.5% in last years and a stable exchange rate (with one devaluation of 16% in 1997), Macedonia was a leader among the transition countries in terms of the macroeconomic stability, but numerous non-economic events in the country and the region led to a low average growth in the entire transition period. In the recent years, the Republic of Macedonia generally meets most of the Maastricht criteria. The single bigger problem that the country is facing is the non-existence of a long term 10-year bond used as a reference instrument when defining the interest rate. In this period, the Maastricht criteria are not obligatory for the Republic of Macedonia but they still have great significance for approximation of our economy to the European Union. Having in mind the present situation within the EU, regarding the negative atmosphere for enlargement, the implementation of Copenhagen and Maastricht criteria will simply not be good enough for candidate countries such as Macedonia. Knowing that in the past a decision for accession was often made for geo-strategic reasons, obtaining political support is even more important factor for the Macedonian accession to the EU. Taking into consideration this fact, it is a need Macedonia to solve the name issue with Greece. References Вернер Вајденфелд, Волфганг Веселс, Европа од А до Ш, Издадено во Baden-Baden, 2009 Државен завод за статистика, Годишни извештаи 2008-2012 European Commission, Progress Report of the FYR Macedonia 2012, Brussels 11 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo Ласкомбе, М.& Ванденриеш, Х., Јавни финансии, Скопје, 2006 година Ministry of Finance of RM, Annual Economic Report 2011-2012 Народна банка на Република Македонија, Годишни извештаи 2008-2012 Секретаријат за европски праша (Влада на Република Македонија), Национална програма за усвојување на правото на ЕУ – ревизија 2012, Скопје Рен, Оли: Следните граници на Европа, Скопје, 2007 година Студија, Приближување кон Европската Унија: предизвици и можности, Скопје, 2009 година Трпески, Проф.д-р Љубе: Пари и банкарство, второ дополнето и изменето издание, Economy Press, Скопје, 2005 година Treaty of European Union, Maastricht, 07.02.1992 TREATY establishing the European Economic Community, 29.07.1992 Werner Weidenfeld & Wolfgang Wessels, Europa von A bis Z, Bonn, 2002 Internet sources: 1. http://europa.eu/ 2. http://ec.europa.eu 3. http://www.delmkd.ec.europa.eu 4. http://ec.europa.eu/dgs_en.htm 5. http://eurotreaties.com 6. http://ecb.int 7. http://ec.europa.eu/eurostat 8. http://europa.eu/abc/obj/treaties/index_en.htm 9. http://eur-lex.europa.eu/en/index.htm 10. http://worldbank.org 11. http://imf.org 12 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1458 Title A name given to the resource Economic Views of the EU Integration Process of Macedonia Author Author MAMUTI, Agim Abstract A summary of the resource. The purpose of this research is to provide a general overview of the accession process with a special reference to the economic integration and the challenges of the Republic of Macedonia in the road of joining the European Union. The Stabilization and Association Agreement (SAA) between the Republic of Macedonia and the EU was signed in April 2001 and entered into force in April 2004. The Council adopted the Accession Partnership for the country, including key priorities for reform, in February 2008. In October 2009, the Commission recommended to the Council to open negotiations with the country, as well as to move to the second phase of SAA Implementation. These recommendations were reiterated in 2010. The Council has not yet concluded its deliberations on the Commission's proposals. Visa liberalization for citizens travelling to the Schengen area has been in force since 19 December 2009. The decision of the European Council of December 17, 2005 granting the candidate status for EU membership is an event of historical importance for the Republic of Macedonia as deserved recognition for the efforts and results achieved in the way of achieving the strategic goal - EU membership. During the last years, the macroeconomic stability of the country has been maintained despite the continued global economic turbulence. Market entry and exit procedures have been improved and the rule of law has been strengthened. However, structural imbalances on the labor market are still very pronounced and the business environment is still suffering from slow judiciary, and a number of weak and not fully independent regulatory and supervisory institutions. The exchange rate against the euro has remained stable in nominal terms. Price competitiveness has remained largely unchanged. Trade integration with the EU is well advanced, but exports remain concentrated on a few price-sensitive products. Keywords: Economic Criteria, Market Economy, EU, Macedonia, Western Balkan Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-10 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 978-9958-834-23-3 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7467df0ea083016ffc4640aa08ed0529.pdf 536d1511df78ea3bdba7bacd7801d9ec PDF Text Text 2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9 2010, Sarajevo Economics of Boron Mining in Turkey Bayram KAHRAMAN Dokuz Eylül Üniversitesi, Müh. Fak., Maden Müh. Bölümü, Izmir, Turkey bayram.kahraman@deu.edu.tr Abstract: Boron minerals are one of the most important richness of Turkey. Turkey has a great potential in boron minerals regards to the reserves and the quality of these minerals. Boron minerals have an intensive and increasing usage ranging from glass to detergent industry and in metallurgical, agricultural and nuclear applications. Despite the important potential, Turkey gains only an average of 300 million US Dollars per year. Therefore, this income should be increased proportionally to the potential. In this study, production and export of ETĠBOR A.ġ. since 1978, future targets are reviewed. Introduction Boron, which has the world's most common application, is one of the most important elements. This is why the industry is one of the most important foundation stones. Boron minerals are structures in different proportions of boron oxide (B2O3) which are naturally formed. There are over 200 naturally occurring boron containing minerals which have major commercial importance; tincal, colemanite, kernite, ulexite, pandermite, boracite, szaibelyite and hydroboracite (Table 1). Boron minerals in Turkey, which are widely available, are tincal, colemanite and ulexite. These minerals are sodium, calcium and sodium+calcium boron-based compounds. First of these minerals can be physically processed enriched (concentrated boron) can be refined later converted to a variety of boron chemicals (Köse et al., 2002). Mineral Tincal (natural borax) Kernite (rasortie) Ulexite (boronatrocalcite) Probertite (kramerite) Colemanite Priceite (pandermite) Boracite (stassfurite) Szaibelyite (ascharite) Hydroboracite Table 1: Chemical composition Na2B4O7 .10H2O Na2B4O7 .4H2O NaCaB5 O9 .8H2O NaCaB3O9.5H2O Ca2B6O11.5H2O CaB10O19.7H2O Mg3B7O13Cl MgBO2OH CaMgB6O11.6H2O % B2O3 36.5 51.0 43.0 49.6 50.8 49.8 62.2 41.4 50.5 Production Place Kırka, Emet, Bigadiç, A.B.D Kırka, A.B.D., Argentina Bigadiç, Kırka, Emet, Argentina Kestelek, Emet, A.B.D Emet, Bigadiç, Küçükler, A.B.D Sultançayır, Bigadiç Germany B.D.T. (Old S.S.C.B.) Emet Boron mineral which are commercially important [2] Boron is consumed mostly in the form of boron chemicals. Moreover, the concentration of boron can be consumed directly. Boron products are used in many areas including aerospace and aircraft, nuclear applications, military vehicles, fuel, electronics and communications industry, agriculture, glass industry, chemical and detergent industries, ceramic and polymeric materials, nanotechnology, automotive and energy sector, metallurgy and construction. Nearly 75% of boron products are consumed in glass, ceramic, agriculture and detergent industry (Figure 1). 502 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9 2010, Sarajevo Figure 1. World Boron Consumption in Sectors The important boron deposits are located in Turkey, USA and Russia. Turkey has 72 percent of world reserves of boron (Table 2). Total Reserve Turkey1 USA2 Russia2 China2 Chile3 Bolivia3 Peru2 Argentina2 Serbia5 Iran2 Kazakhistan4 TOTAL Table 2: 866,000 80,000 100,000 47,000 41,000 19,000 22,000 9,000 16,200 1,000 1,201,200 Percent in Total (%) 72 7 8 4 3 2 2 1 1 0 100 World Boron Reserve (x103 Ton - B2O3) [Boron Sector Report 2009] 1. 2. 3. 4. 1. Eti Mine reserves information was used in 2006. USGS Mineral Commodity Summariers, January 2009, was taken. USGS Mineral Commodity Summariers, January 2002, was taken. Satimola region of Kazakhstan on the basis of reserves of 102 million tonnes B 2O3 at www.borates.co.uk is given as the other sources are given very different and contradictory figures, these figures reflected in the table. Given this value is 67 percent of ETI shares. 5. http://www.riotinto.com/whatweproduce/17056_inferred_resource_at_jadar_lithium_project.asp The borate deposits known in Turkey are especially located in EskiĢehir-Kırka, Balıkesir-Bigadiç, Bursa-Kestelek, and Kütahya-Emet (Figure 2). From two main ores, tincal and colemanite, boron and boron compounds are obtained. The important tincal deposits are in Kırka while the colemanite deposits are around Emet and Bigadiç. Ulexite is located in Bigadiç. Since the boron minerals in Turkey are only run by Eti Mine Works General Management. Eti Mine‘s operating base consists of five competitive mining operations: Kırka, Emet, Bigadiç and Kestelek (Table 3). 503 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9 2010, Sarajevo Production Place Natural Borates Kırka, EskiĢehir Bigadiç, Balıkesir Emet, Kütahya Kestelek, Bursa TOTAL Tincal Colemanite, Ulexite Colemanite Colemanite Total Reserve (Million Ton) 750,620 623,459 1,682,562 6,995 3,063,636 Grade %B2O3 26 29-31 28-30 29 Table 3: Turkey Boron Reserves and Types [BOREN web pages, 2010] Figure 2: Sources of boron distribution in Turkey Trade of Turkey’s Boron Products Turkey owns the biggest and highest quality boron reserves in the world. Turkey is the largest boron producer and seller of the world. The entire boron demand in the domestic market is met. The most important countries in the world production of boron are Turkey, USA, Argentina, Russia, China, Chile, Bolivia and Peru. In 2008, global boron production was about 1.91 million tons of B2O3. The production of these countries is given in Table 4 (BOREN web pages, 2010). Countries Market ratio (%) Turkey 42 USA 35 Chile, Argentina, Bolivia and Peru 11 Russia and China 12 Table 4: Position of Turkey in World Boron Market 504 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9 2010, Sarajevo Boron ore in the country is converted to concentrated boron (colemanite, ulexite, Tincal) and refined boron (boric acid, borax pentahydrate and borax decahydrate) products are sold to domestic and foreign markets. Boron concentrate production is done in Emet Kestelek and Bigadiç. Refined boron products are made in Kırka Bandırma and Emet (EMW, 2009). In Turkey, selling high value-added product (boron chemicals and equivalent) was identified as the main policy. As a result, while reducing the share of exports concentrated boron, increasing constantly share of boron chemicals and equivalent products. In 1998, 53 percent of total sales consisted of the sales of concentrated boron and 47 percent of total sales consisted of from the sales of boron chemicals and equivalent boron (Figure 3). In 2009, 96 percent of Turkey's total borax products sales revenue consisted of foreign sales. Borax pentahydrate has the highest share in boron chemicals exports. Boric acid is the second coming one. Covering the period 2002-2009 in Turkey concentrated boron and boron chemicals and equivalent products export sales are given in Figure 4 (EMW, 2008). Figure 3. Concentrated boron and boron chemicals and equivalent products sales of percentage in total sales Figure 4. Turkey Concentrate Boron, Boron Chemicals and Equivalent Products Exports (as the value US$) 505 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9 2010, Sarajevo Conclusions Boron ore is easily and economically obtained in Turkey. Even the B2O3 grade of boron stored in waste dams is higher than the B2O3 grade in lake waters of world‘s locomotive countries. For this reason, high grade and easily mineable boron ores make Turkey an advantageous country. While the boron market share of Turkey in the world during 1980‘s was 25% in terms of production, it has been achieved as 37 % in the year 2009. As Turkey and USA meet the boron demand of the world at a rate of 65-70 %, in the forthcoming years countries like Russia, China, Chile and Argentina have begun to take share in the international boron market. In the year 2009, Turkey has met the need at a rate of 37 % whereas USA met the need at a rate of 28 %. On the other hand, Turkey has sustained its leadership in the past year which it gained back in 2005. The total sale income of Turkey from boron products in 2009 was achieved as 451 million US$, 435 million US$ of which were in the form of export. The sale income of exported boron chemicals and equivalence has increased by 232 % when compared to 2002 and happened as 402 million US$. The revenue of world boron market is 1.5 billion US $ annually. Turkey, which owns 72% of the world boron reserves, get revenue of an average of 300 million US $. Turkey aims to increase its capacity and profit with the help of new investments. References EMW (Eti Mine Works General Management), web pages, http://www.etimaden.gov.tr EMW (Eti Mine Works General Management) (2009), Boron Sector Report 2009 EMW (Eti Mine Works General Management) (2008), Activity Reports 2008. BOREN (National Boron Research Institute) web pages, http://www.boren.gov.tr/ KÖSE, H., BATAR, T., KAHRAMAN, B. (2002), Dünya Bor Statejisi ve Bor‘un Türkiye için Önemi, EGĠAD GiriĢimcilikYönetim-Ekonomi AraĢtırmalar Dizisi. 506 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 266 Title A name given to the resource Economics of Boron Mining in Turkey Author Author KAHRAMAN, Bayram Abstract A summary of the resource. Boron minerals are one of the most important richness of Turkey. Turkey has a great potential in boron minerals regards to the reserves and the quality of these minerals. Boron minerals have an intensive and increasing usage ranging from glass to detergent industry and in metallurgical, agricultural and nuclear applications. Despite the important potential, Turkey gains only an average of 300 million US Dollars per year. Therefore, this income should be increased proportionally to the potential. In this study, production and export of ETĠBOR A.ġ. since 1978, future targets are reviewed. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2010-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed HB Economic Theory https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d5254e21dafc4f3781120384c256dd06.docx edf814ed100d37d2a3794b66cc88a314 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/856ebe456d0165fff3fd3ff526305472.pdf 12064b2add0533d97d965e9befe99a1b PDF Text Text ECOSYSTEM SERVICES FOR A SUSTAINABLE ENERGY POLICY IN BOSNIA AND HERZEGOVINA Laurent Amine Mesbah Sarajevo School of Science and Technology (SSST), American University in Bosnia and Herzegovina, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina laurent.mesbah@ssst.edu.ba, lmesbah@aubih.edu.ba Keywords:Ecosystem Services, Sustainable Development, Energy, Renewable Energy, Climate Change, Policy, Bosnia and Herzegovina. ABSTRACT This paper examines the concept of ecosystem services for a sustainable energy policy, and briefly analyses of current and possible energy sources in Bosnia and Herzegovina (BiH). BiH remains an important cosumer of fossil fuel energies, using both domestic (coal) and imported (petrol and gas) resources. BiH is also using renewable energy sources such as hydropower for electricity production and biomass mainly for heating and has strong potential to further develop other renewable sources of energies. It remains essential but also challenging for the country´s strategy to further develop sustainable energy resources while maintaining functional ecosystems as an important natural capital. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2072 Title A name given to the resource ECOSYSTEM SERVICES FOR A SUSTAINABLE ENERGY POLICY IN BOSNIA AND HERZEGOVINA Author Author LAURENT, Amine Mesbah Abstract A summary of the resource. Keywords:Ecosystem Services, Sustainable Development, Energy, Renewable Energy, Climate Change, Policy, Bosnia and Herzegovina. ABSTRACT This paper examines the concept of ecosystem services for a sustainable energy policy, and briefly analyses of current and possible energy sources in Bosnia and Herzegovina (BiH). BiH remains an important cosumer of fossil fuel energies, using both domestic (coal) and imported (petrol and gas) resources. BiH is also using renewable energy sources such as hydropower for electricity production and biomass mainly for heating and has strong potential to further develop other renewable sources of energies. It remains essential but also challenging for the country´s strategy to further develop sustainable energy resources while maintaining functional ecosystems as an important natural capital. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-24 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2233-1565 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/c6b4d9aaacc4d85ab201b4ab3163041c.pdf 70389c574df4b516f41066453783617e PDF Text Text Ectoparasitic Diseases in Freshwater Ornamental Fish and Their Treatments C.Erkin Koyuncu Department of Aquaculture, Faculty of Fisheries Mersin University TURKEY ekoyuncu@mersin.edu.tr Erol Tokşen Department of Aquaculture, Faculty of Fisheries Ege University TURKEY erol.tokşen@ege.edu.tr Abstract: Fish parasites and their effects have become increasingly visible during the latest decades inconnection with the development of fresh water ornamental Fish industries troughout the world. Diseases problem including hazards caused by parasitic organisms are the main threat to further increase of the industry. Ectoparasites are the most common and widely distributed of freshwater ornamental Fish. Such as, protozoan ectoparasites of aquarium fish (Ichthyophthirius multifiliis, Ichthyobodo necatrix, Chilodonella cyprini, Oodinium limneticum, Trichodinids); external worms of fish (Dactylogyrus extensus, Gyrodactylus bullutarudis); external crustaceans (parasitic copepods, Argulus japonicus, Argulus foliaceus, Lernaea cyprinacea).The fish louse Argulus spp. is now the main problem in cage-cultured freshwater ornamental Fish in the fresh water environment in Europa countries. Gyrodactylus bullatarudis had caused the mortality in guppy ornamental fish. White Spot Disease (Ichthyophthiriosis) occurs in ornamental fish fry interprise caused the considerable economic loss. Ornamental fish were affected heavily by ectoparasites due to the very fine structure of the skin. Ectoparasites causing in ornamental fish only kills the fish but also reduces the market value of fish. The present work aim to the parasitic diseases of freshwater ornamental fish, how they are transmitted, which effects they have on ornamental fish, how they could be diagnosed, and how they could be controlled and treated. Introduction Fish parasites and their effects have become increasingly visible during the latest decades inconnection with the development of freshwater ornamental Fish industries troughout the world. Diseases caused by parasites are widespread and cause loses of fish in intensively stocked pond and aguarium. Ectoparasites of freshwater ornamental fish come in all sizes and shapes and inculude single-celled protozoan, and mullticellular trematodes (flatworms), crustaceans and artropods (Roberts 2010). Parasites can infest the outer surface or penetrate the paranchyma of almost any tissue of the host. Fish can serve as an intermediate, paratenic (transport) or definetive host for various stages of parasites. Ectoparasitic infections in freshwater ornamentals fishes are diagnosed by wet mount cytology preparations of skin scrapes, gills biopsies, and by direct observation (macroscopic parasites) (Woo 2006, Roberts 2010). Ectoparasites are the most common and widely distributed of freshwater ornamental Fish (Tab.1). These parasites, in crowded pools and aquariums, together with increasing water temperature when appropriate conditions are found to cause large losses. Ornamental fish were affected heavily by ectoparasites due to the very fine structure of the skin. Ectoparasites causing in ornamental fish only kills the fish but also reduces the market value of fish (Mousavi 2003,Tokşen 2006, Koyuncu 2009). In this review, treatment and control of ectoparasites of freshwater ornamental fish in the recent developments were reviewed. The Study Research Significance In this study, ectoparasite of freshwater ornamental diseases and drug therapy are discussed. Ectoparasite freshwater ornamental that can be used in treatment of diseases and drugs are defined and explained the general features. 683 �Important Fish Ectoparasite Groups Caused Loses in Ornamental Fish In this section, the systematic groups that represent the most important examples are chosen. Protozoa: Protozoans are the most common ectoparasites encountered in ornamental fish. Although some authors consider them harmless, many serious fish losses are caused by protozoan ectoparasites (Krier and Baker 1987 Durborow et al.1998, Scholz 1999, Wildgoose 2001). Protozoans vary in shape and size and live mainly on the gills, fins, and skin of fish. There are a number of protozoan ectoparasites long recognized as causative agents of severe diseases such as flagellates of the genus Oodinium sp, or Ichthyobodo sp. and the cilli protozoan ectoparasites, Ichthyophthirius multifiliis, Chilodonella sp. Trichodina sp. are some of the most significant pathogens in ornamental fish (Tab. 1). (Durborow 2003). Oodinium sp. is a problem in freshwater ornamental fishes. Most reports of the parasite have been on aquarium fishes.( Lom et.al. 1983). Ichthyobodo sp. - formerly (and still commonly) called Costia. A flagellated protozoal ectoparasite. A normal inhabitant of fish skin. Poor water quality and other stresses (especially crowding) may allow this normally mutualistic parasite to reproduce rapidly and overwhelm the host. Microscopically the protozoa are very small (5-10 microns), move rapidly, and are shaped like small sickles. They may be attached to host tissue or swimming free. Most common in freshwater species of fishes (Joyon et al., 1969). Ichthyophthirius multifiliis - known commonly simply as "Ich." The largest protozoal parasite of fish and one of the most commonly encountered. Trophozoites may reach 1.0 mm in diameter. This interference will be placed into the skin. Protection against other pathogens in patients with low-grade infection destroys the system. Whereas in cases of severe infections can cause death quickly. Excessive growth of cysts on the pool floor and as such is a suitable environment for this group is very high virulence of the parasite infection In particular, in the ornamental fish Ichthyophthiriosis loss caused millions of measured by dollars (Durborow et.al., 1998). Chilodonella sp. - A ciliated protozoan which can cause high morbidity and mortality among freshwater tropical fishes at the wholesale and fish farming levels of the industry. Attacks skin and gills. Easily identified microscopically by its heart-shaped structure and slow circular motion when not crawling on the surface of the fish ( Koyuncu, 2003). Trichodina sp.- A disc-shaped ciliate protozoan found on the skin and gills of many freshwater fish. Circular rows of denticles and a ciliary girdle give this parasite a unique radial symmetry. Probably not harmful when present in small numbers (Ozer et al., 1998). Monogenean Platyhelminthes: Monogeneans are parasitic flatworms or flukes with direct live cycle that infest the external surfaces of almost any species of ornamental fish. The mongeneans have an anterior oral sucker used for feding on mucus and sloughed epithelial cells, while the posterior end has a organ for attaching to host. These parasites cause focal irritation, increased mucus production, and hyperplasia of the epithelial tissues, and open a portal for secondary bacterial and fungal infections. Severe infections can cause erratic swimming behavior, ’flashing’ respiratory activity, scattered hemorrhages with epithelial ulceration and frayed fin. Monogenea species the economic importance of fish in the severe loss causes: Common genera found in ornemantal fish inculude: Dactylogyrus sp. and Gyrodactylus sp. Fancy gold fish are commonly infected with ‘gill’ flukes, Dactylogyrus extensus, while Gyrodactylus katherineri skin flukes infestastion are more often observed in koi. Gyrodactylus bullatarusdis and Gyrodactylus Turnbull are guppy fish flukes (Tab. 1). (Woo 2006, Roberts2010). Arthropoda (Crustacea): Crustasea s play an important role in fish parasites is a group. There are a number of crustacean parasites that infect the skin and gills of tropical and ornamental fish (Tab. 1), Lernaea sp. or ‘ anchor form’ is a copepod crustacean of pond-reared fish, especially gold fish, carp, koi and guupy. The infections larval stage of this particular parasite penetrates the skin of the fish and continues to develop. There is usually an intense focal inflammatory reaction at the site of penetration, which often results in hiperplasia of tissue around the site of parasites development( Roberts , 2010) Ergasilus sp. is a species of another type of copepod parasite. The parasites are most commonly found attached to the gill filaments of many species of pond and ornamental fish. (Robert, 2010) 684 �The ‘fish louse’, Argulus sp. is a common branchiurid crustacean parasite of many species of pond and ornamental fish. This parasite carwls over the surface of the fish and uses its stylet to pierce the outer epithelial cells of the fish and ingest the cell’s contents. There is a severe inflammatory reaction at the site of stylet penetration, sugesstion that a substance is released by the parasite to facilitate feeding. Because of the this feding activity this parasite has also been imlicated in the mechanical transmission of several bacterial, viral and hemoprotozoal diseases (Toksen, 2006, Robert, 2010) The fish louse Argulus sp. is now the main problem in cage-cultured freshwater ornamental Fish in the fresh water environment in Europa countries (Woo, 2006). Way of Parasites Size Host Position Location transsimition Protozoa: Flagella Oodinium sp. 12-90 µm Freshwater ornamentals fish Skin Of floating phase skin invasion Icthyobodo sp. 5-18 µm Freshwater ornamentals fish Skin Of floating phase skin invasion Ichthyophthirius multifiliis 50-1000µm (trophozoites) Freshwater ornamentals fish Skin, Epithelial tissues Trichodina sp. 35-60 µm Freshwater ornamentals fish Skin and gills Chilodonella sp. 30-80 µm Freshwater ornamentals fish Skin and gills Of floating theront invasion Of floating phase skin and gills invasion Of floating phase skin and gills invasion Ciliate Monogenea: Gyrodactylus sp 350-460 µm Dactylogyrus sp. 990-1584 µm Freshwater ornamentals fish Freshwater ornamentals fish Skin and fin Body contact Gills and skin Body contact Arthropoda Lernaea sp. Ergasilus sp. Argulus sp. Freshwater 5-20 mm ornamentals Skin and fin Body contact fish Freshwater 1-2 mm ornamentals Gills Body contact fish Freshwater 8-13 mm ornamentals Skin and fin Body contact fish Table 1. Common Ornamental Fish Ectoparasites 685 �Medicaments Used in Treatment of Freshwater Ornamental Parasites: The applied treatments for diseases are prevention and good health management. However, Chloramines-T Formaldehyde, Potassium permanganate, Acetic acid, Copper sulfate, Malachite green and salt are commonly used to control protozoan fish ectoparasites (Tab. 2). Salt, formaldehyde, and vinegar appeared to be the most effective chemicals to treat protozoan infestation (Stoskopf, 1993, Noga, 2001, Timur et. al ,2003 Kayis et. al,. 2005, Balta et al., 2008, Dörücü et.al., 2008, Kayis et al., 2009). Levamisol, Mebendazole Triclorphon and formalin are commonly used to control treat metazoan parasites (Lasee, 1995, Toksen, 2006). Among the chemicals that are used to treat or prevent parasitic fish diseases in Turkey, Acetic acid, Betadine, Chloramin-T, Copper sulfate, Formalin, Hydrogen peroxide, Malachite green, Levamisol, Mebendazole, Potassium permanganate and salt are authorized by the European Union by the council regulation (EEC) no. 2377/90 of the European Council. In most countries, very few drugs and chemicals have been registered for treatment of food fish. Indeed, many biocides (e.g., malachite green) are banned from use in most countries and severe measures are taken against exporters of fish and shellfish that contain residues. Due to the carcinogenic and genotoxic potentials of malachite green, it has been prohibited for use in the production of consumer fish in the European Union by regulation no. 2377/90 of the European Council. Drugs and chemicals used to treat fish must be safe to the fish and the environment, as well as to human. Used for the control of freshwater ornamental ectoparasites in the market are several chemical substances. These chemicals in general are also used in other hosts. Metabolism of fish is different, the effects of these substances in freshwater ornamenta ectoparasites is weak. Therefore, the fish farms to prevent excessive loss of fish to specific research and development antiparazit compounds are needed. Toltrazuril similar drugs are promising for broad spectra (Tab. 2). (Dörücü et.al , 2008). Antiparasitic agent Chloramin-T* Chemical Dosage;time 7-15 mg/l; 1 h Formaldehyde* 0.167-0.25 mg/l; 1 h 0.25 mg/l; indefinite 250-500 mg/l; 30-60 min 0.5 mg/l 1-2 mg/l; 1-10 min 50 mg/l; 30 min 0.1-0.15 ppm/12-24 h 50 ml/l; 2 h 1 mg/l; 24 h 4ml(1000 ml water) 13.5 ppm for several days 10 ppm for sevaral days 2-5 mg/lt 1h Hydrogen peroxide* Copper sulfate* Acetic acid* Betadine* Malachite green* Levamisol* Mebendazole Toltrazuril Qunine hydrochloride Atebrine Potassium permanganate* Dimilin Triclorphon Ectoparasite Protozoan, monogenetic trematodes External parasites Treatment Bath treatment External parasites External parasites External parasites External parasites External parasites Monogenetic trematodes Monogenetic trematodes Monogenetic trematodes Artropoda ectoparasites Artropoda ectoparasites Artropoda ectoparasites Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Bath treatment Dip treatment Bath treatment 0.01 mg/lt Artropoda ectoparasites Bath treatment 0.25-5 ppm for several Artropoda ectoparasites Bath treatment hours DTHP 2.5 ppm 1hour Artropoda ectoparasites Bath treatment Salt* 3% solution; 15-30 min External parasites Bath treatment 0.5% solution; indefinite * Chemicals authorized by council regulation (EEC) no. 2377/90 of the European Council Table 2. Control and Treatment of Ectoparasitic Diseases in Freshwater Ornamental Fish 686 �Conclusions Hundreds of fish parasites in their natural environment type has been found infected, although rarely leads to death of fish. In tropical fish culture reduces the number of common parasites, but they do influence is great. Parasites of fish death, loss of appetite, the slowdown in growth, deterioration of reproductive ability, reduce resistance to other pathogens, and cause marketing with unpleasant views. Despite these negative effects on the market for the treatment of fish parasites in a small number of drugs are used. Of this review, the treatment of diseases in tropical fish culture, fish ectoparasites shed light manufacturers believe. References : Balta, F., Kayis S., Altinok I. (2008). External protozoan parasites in three trout species in the eastern Black Sea region of the Turkey: intensity, seasonality, and their treatments: A case study. Bull. Eur.Assoc. Fish Pathol., 28:157-162. Dörücü, M. & Mutlu, N. (2008). Paraziter Balık Hastalıkları ve Đlaçla Tedavileri: A case study. Journal of New World Sciences Academy, Natural and Applied Sciences, 3,(2), 372-380. Durborow, R.M. (2003). Protozoan Parasites. no. 4701., NY: SRAC Publ. Durborow, R. M., Mitchell, A.J., Crosby, M.D 1998. Ich (White Spot Disease). no. 476., NY: SRAC Publ. Joyon, L. & Lom, J. (1969). Etude cytogique, systematique et pathologique Ichthyobodonecator (Henneguy, 1883), Pinto, 1928 (Zooflagelle): A case study. J. Protozool., 16:703-719. Kayis, S., Ozcelep, T., Capkin, E., Altinok, I. (2009). Protozoan and Metazoan Parasites of Cultured Fish in Turkey and their Applied Treatments: A case study The Israeli Journal of Aquaculture – Bamidgeh 61(2), 93-102. Kayis ,S. Balta, F., Yandi, I. Akhan, S. (2005). Costia necatrix ve Ambiphyra spp. ile enfeste olmus lebistes baliklarinda formaldehit uygulamasi: A case study. Turk. J. Aquat. Life, 4:527-529 . Krier, J.P. & Baker, J.R. (1987). Parasitic Protozoa. Allen and Unwin, 241 Australia.(pp.1-153), NY:Academic Pres. Koyuncu, E. & Cengizler, I. (2002). Mersin Bolgesinde yetistiriciligi yapilan Bazi akvaryum baliklari (Poecilidae)’ inda rastlanan protozoan ektoparazitler: A case study. E.U. J. Fish. Aquat. Sci., 19:293-300. Koyuncu, E. (2009). Parasites of ornamental fish in Turkey: A case study. Bull. Eur. Ass. Fish Pathol. 29 (1), 25-27. Lasee, B.A. (1995). Introduction to Fish Health Management. 2. Edition, La Crosse Fish Health Center, 555 Lester Ave. Onalaska, Wisconsin, (pp.139) NY: U.S. Fish and Wildlife Service Lom, J. & Schubert, G.(1983). Ultrastructural Study of Piscioodinium pillulares (Schaperclaus, 1954) Lom, 1981. with Special Emphasis on its Attachment to the Fish Host: A case study. Journal of Fish Diseases, 6, 411-428. Lom J. & L. Dykova. (1992). Protozoan Parasites of Fishes. Developments in Aquaculture and Fisheries Science, 26. B.V., Amsterdam. (pp.315), NJ: Elsevier Sci. Publ. Mousavi H.A.E. (2003). Parasites of Ornamental fish in Iran: A case study. Bulletin of the European Association of Fish Pathologists 23(6), 297-300. Noga, E.J. (2001). Fish Disease, Diagnosis andTreatment. Mosby. 75-138., Ames, IA, (pp.367), NY: Iowa State University Press. Oge, S. (2002). Chemotherapy for Parasites of Freshwater Fish: A case study. J. Turkish Parazitol., 26: 113-118. OIE, (2007). Electronic discoures:The World Organization for Animal Health Service NY: OIE Ozer A. & Erdem, O. (1998). Ectoparasitic Protozoa Fauna of the Common carp (Cyprinus carpio L., 1758) caught in the Sinop region of Turkey: A case study. J. Nat. Hist., 32:441-454. Roberts, H.E. (2010). Fundamentals of Ornamental Fish Health, 1. Edition ed. 28-108pp), USA, NY: Blackwell Publ. Scholz, T. (1999). Parasites in cultured and feral fish: A case study. Vet. Parasitol., 84:317-335. 687 �Stoskopf, M.K. (1993). Fish medicine. NY:W.B.Saunders. Timur, G. & Timur, M. ( 2003). Balik Hastaliklari. I.U. Su Urunleri Yayin no. 5, Istanbul. (pp.538 ). NY: I.U.Su Urunleri Press Toksen, E. (2006). Argulus foliacesus (Crustacea: Branchiura) infestation on oscar, Astronotus ocellatus (Cuvier, 1829) and its treatment :A case study. E.U. J. Fish. Aquat. Sci., 23:177-179. Wildgoose, HW. (2001). British Small Animal Veterinary Association Manual of Ornamental Fish. 2nd Edition, Gloucester, UK, ( pp.304), NY: BSAVA Woo, P.T.K. (2006). Fish Diseases and Disorders, vol. 1: Protozoan and Metazoan Infections, 2nd ed., Cambridge, NY: CABI Publ. 688 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 617 Title A name given to the resource Ectoparasitic Diseases in Freshwater Ornamental Fish and Their Treatments Author Author Koyuncu, C.Erkin Toksen, Erol Abstract A summary of the resource. Fish parasites and their effects have become increasingly visible during the latest decades inconnection with the development of fresh water ornamental Fish industries troughout the world. Diseases problem including hazards caused by parasitic organisms are the main threat to further increase of the industry. Ectoparasites are the most common and widely distributed of freshwater ornamental Fish. Such as, protozoan ectoparasites of aquarium fish (Ichthyophthirius multifiliis, Ichthyobodo necatrix, Chilodonella cyprini, Oodinium limneticum, Trichodinids); external worms of fish (Dactylogyrus extensus, Gyrodactylus bullutarudis); external crustaceans (parasitic copepods, Argulus japonicus, Argulus foliaceus, Lernaea cyprinacea).The fish louse Argulus spp. is now the main problem in cage-cultured freshwater ornamental Fish in the fresh water environment in Europa countries. Gyrodactylus bullatarudis had caused the mortality in guppy ornamental fish. White Spot Disease (Ichthyophthiriosis) occurs in ornamental fish fry interprise caused the considerable economic loss. Ornamental fish were affected heavily by ectoparasites due to the very fine structure of the skin. Ectoparasites causing in ornamental fish only kills the fish but also reduces the market value of fish. The present work aim to the parasitic diseases of freshwater ornamental fish, how they are transmitted, which effects they have on ornamental fish, how they could be diagnosed, and how they could be controlled and treated. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2010-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed Q Science (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f19b8f9c79cb406343b76deb1074462c.docx 44e29f4a6064f38951eaefa964252766 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1399 Title A name given to the resource Edebi Hatıralarda 1860-1923 Dönemi Türk Edebiyatı (Meseleler, Şahıslar) Author Author Ay, Ferudun COSKUN, Sezai Abstract A summary of the resource. Türk edebiyatı bugünlere birçok değişim ve gelişim içinde fikir çatışması ve dönüşüm ile gelmiştir. Değişim dönemi eser ve şahsiyetlerinin genel edebiyat hakkındaki fikirlerini ürünleri üzerinden hareketle birçok kaynaklarda topluca veya kısım kısım ele alındığını görürüz. Ancak edebi hatıralar ve diğer hatıra türlerinde yazılan ve beyan edilenleri bir arada okuma ve inceleme imkânımız, bugüne değin, olmamıştır. Oysa ele alınan meselelerde hatıra türünün anlatım zenginliği, bireyselliği edebî meselelerin dönem içerisinde algılanma biçimi bakımından oldukça önemlidir. Bugün arşivlerde bulamadığımız birçok konuyu hatıralar üzerinden ele alabilmekteyiz. Elbette hatıra türünün kişisel olma durumu göz önünde bulundurularak bu inceleme ve tahlil yürütülür. Araştırma, dönem olarak Tanzimat, Serveti Fünun, Fecr-i Ati ve Milli Edebiyat devirlerini kapsamaktadır. (1860-1923) tarihleri arasındaki şahsiyetlerin evvela edebi başlık altında yazmış oldukları hatıralarını araştırıp bulmak ve incelemek. Yine (1860-1923) yıllar arasında yazılan hatıralar içerisinde edebi fikir ve tartışmaları araştırıp incelemek, bu incelemeler ışığında Türk edebiyatının meseleler ve şahsiyetler etrafında bütünlüklü bir portresini çıkarmak mevzu ettiğimiz problematikin çözümüne katkı sunacaktır. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013 Keywords Keywords. Thesis NonPeerReviewed P Philology. Linguistics,PN Literature (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/920e6ce696a9148ef203f0e86f6692fe.docx 2fdbdb771d91203f0bfbb97a155f796a https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7084693c8d60ca7375bfe06a931aef54.pdf 7ed094e08659bf78a3cb9b3bae550a4a PDF Text Text EDEBİYAT DERSLERİNDE SESLİ ŞİİR OKUMA VE ŞİİR DEFTERİ TUTMA ETKİNLİKLERİ ÜZERİNE ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİ Cemal SARAÇ Marmara Üniversitesi, İstanbul / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türk Dili ve Edebiyat Dersi, Sesli Şiir Okuma, Şiir Defteri Tutma, Öğretmen e Öğrenci Görüşleri ÖZET Bu çalışma, edebiyat derslerinde sesli şiir okuma ve şiir defteri tutma etkinliklerine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2009-2010 öğretim yılı ikinci döneminde yürütülmüştür. Öğrencilere bahar döneminde lisede edebiyat derslerinde yaptıkları sesli şiir okuma ve şiir defteri tutma etkinliklerine yönelik bir anket uygulanmıştır. Ankette 6 adet açık uçlu soru bulunmaktadır. Öğretmenlere ise, derslerde bu tür faaliyetler yapıp yapmadıklarını öğrenmek amacıyla 6 sorudan oluşan benzer bir anket uygulanmıştır. Araştırmaya 73 öğrenci ve 10 öğretmen katılmıştır. Anketlerden elde edilen veriler frekans ve yüzdelerle açıklanmış ve yorumlanmıştır. Çalışma nitel araştırma türündedir. Bulgular, tablo biçiminde sunulmuş, öğretmen ve öğrenci görüşlerinden çarpıcı ve ilgi çekici olanlarından doğrudan alıntılar yapılmıştır. Elde edilen verilere göre öğrenciler; bu tür etkinlilerin derslere olan ilgiyi arttırdığını, şiire olan sevgiyi arttırdığını, derslerde kullanılan fon müziğinin duygusallıklarını ortaya çıkardığını, şiirler ve şiir defteri sayesinde daha çok şair tanıdıklarını, diğer derslerde de bu tür faaliyetlerin olması gerektiğini, kendilerini şiirle daha rahat ifade edebildiklerini belirtmişlerdir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1851 Title A name given to the resource EDEBİYAT DERSLERİNDE SESLİ ŞİİR OKUMA VE ŞİİR DEFTERİ TUTMA ETKİNLİKLERİ ÜZERİNE ÖĞRETMEN VE ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİ Author Author SARAC, Cemal Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türk Dili ve Edebiyat Dersi, Sesli Şiir Okuma, Şiir Defteri Tutma, Öğretmen e Öğrenci Görüşleri ÖZET Bu çalışma, edebiyat derslerinde sesli şiir okuma ve şiir defteri tutma etkinliklerine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 2009-2010 öğretim yılı ikinci döneminde yürütülmüştür. Öğrencilere bahar döneminde lisede edebiyat derslerinde yaptıkları sesli şiir okuma ve şiir defteri tutma etkinliklerine yönelik bir anket uygulanmıştır. Ankette 6 adet açık uçlu soru bulunmaktadır. Öğretmenlere ise, derslerde bu tür faaliyetler yapıp yapmadıklarını öğrenmek amacıyla 6 sorudan oluşan benzer bir anket uygulanmıştır. Araştırmaya 73 öğrenci ve 10 öğretmen katılmıştır. Anketlerden elde edilen veriler frekans ve yüzdelerle açıklanmış ve yorumlanmıştır. Çalışma nitel araştırma türündedir. Bulgular, tablo biçiminde sunulmuş, öğretmen ve öğrenci görüşlerinden çarpıcı ve ilgi çekici olanlarından doğrudan alıntılar yapılmıştır. Elde edilen verilere göre öğrenciler; bu tür etkinlilerin derslere olan ilgiyi arttırdığını, şiire olan sevgiyi arttırdığını, derslerde kullanılan fon müziğinin duygusallıklarını ortaya çıkardığını, şiirler ve şiir defteri sayesinde daha çok şair tanıdıklarını, diğer derslerde de bu tür faaliyetlerin olması gerektiğini, kendilerini şiirle daha rahat ifade edebildiklerini belirtmişlerdir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/1eb48df04e6d2714c88bba0160145d27.pdf bd62d4f2c7e25872bdb58448b626b1c0 PDF Text Text BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 EDEBİYAT ELEŞTİRİSİNDE BİR MODEL OLARAK "EDEBİYAT MAHKEMELERİ" Ebru Burcu YILMAZ İnönü Üniversitesi, Malatya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Eleştiri, edebi metin, Kuram, Necip Fazıl, Edebiyat Mahkemeleri. ÖZET Edebî metinlerde anlamın nerede aranacağı sorusu, farklı cevaplara işaret eden edebiyat kuramlarının temelini oluşturur. Kuramsal açıdan büyük bir zenginliğe sahip olan edebî tenkit, yazar, eser ve okuyucu arasındaki etkileşimin/iletişimin dikkate alındığı sağlam okumalara ihtiyaç duymaktadır. Bu noktada Necip Fazıl Kısakürek'in 1945 yılında kaleme aldığı ve 1997 yılında kitaplaşan "Edebiyat Mahkemeleri" adlı çalışması hem edebiyat eleştirisinde hem de edebiyat eğitiminde bir model olarak dikkate değer bir yaklaşıma sahiptir. Tevfik Fikret, Yahya Kemal ve Mehmet Akif gibi şairlerin bir mahkeme atmosferi içinde yargılandığı bu çalışma, sanatçıya dönük eleştirinin bilgi, tespit ve yoruma dayandırılarak objektif ve yapıcı tenkidin gerekliliğine işaret eder. Dünya kitabını okuma gayretimize önemli katkılar sağlayan edebî metinlerin hangi tavır ve niyetler doğrultusunda kaleme alındığını anlamamıza yardımcı olabilecek bu çalışma, geçmişten günümüze eser veren yazar ve şairlerin övgü ve yergiye hapsedilmeden değerlendirilmesini sağlayacaktır. LITERARY CRITICISM AS A MODEL "LITERATURE COURTS" Key words:criticism,literary texts, theory, Necip Fazıl, Literature courts. The question of where to look for meaning in literary texts is the foundation of literary theory that pointing to different responses. Theoretically, the literary criticism having a great wealthy needs to strong readings when the communication among the author, the work and the reader interactions taking into account. In that point, the work Edebiyat Mahkemeleri (Literature Courts), written in 1945 and published in 1997 by Necip Fazıl Kısakürek, has a remerkable approach in both literary criticism and in literary education as a model. The work, in an atmosphere like a trial of famous poets such as Tevfik 155 �BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 Fikret, Mehmet Akif and Yahya Kemal in a court, refers to the necessity of objective and constructive criticism of the artist grounding on the knowledge, identify and review. This study which literary texts of our effort to read the book world that makes an important contribution the attitude which was drafted in accordance with will provide writers and poets who works from past to present from incarceration to praise and satire. TÜRKÇEYİ YABANCI DİL OLARAK ÖĞRENEN ÖĞRENCİLERİN OKUMA VE DİNLEME BECERİLERİNDE KULLANDIKLARI STRATEJİLER Emre YAZICI İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, İstanbul /Türkiye Adnan KARADÜZ Erciyes Üniversitesi, Kayseri / Türkiye Abdullah ÇOBAN Erciyes Üniversitesi, Kayseri / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, ikinci dil, anlama stratejileri. ÖZET Dil öğrenme stratejileri hem ana dili gelişimi sürecinde hem de ikinci bir dil öğrenmede, öğrenme sürecinde bireylerin aktif ve başarılı olmasını destekler. Özellikle ikinci bir dilin öğrenilmesinde anlama ve anlatma becerilerini geliştirmek için her birey çeşitli stratejiler geliştirerek daha kolay ve pratik yollardan beceri elde etmeye çalışırlar. Dil öğrenme stratejileri bilişsel, duygusal ve sosyal nitelikli olabilmektedir. Dil öğrenme sürecinde stratejisi kullanabilen öğrenciler, hem daha kolay öğrenmekte hem de strateji becerileri kazanmakta; sonuç olarak da daha başarılı olabilmektedirler.Bu araştırmada Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin anlama ve anlatma becerilerine dönük olarak kullandıkları stratejilerin araştırılması hedeflenmektedir. Araştırmanın çalışma grubu yabancı ülkelerden gelen İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi TÖMER’de Türkçe öğrenmeye çalışan üniversite öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmanın yöntemi nitel betimsel 156 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2678 Title A name given to the resource EDEBİYAT ELEŞTİRİSİNDE BİR MODEL OLARAK "EDEBİYAT MAHKEMELERİ" Author Author YILMAZ, Ebru Burcu Abstract A summary of the resource. Edebî metinlerde anlamın nerede aranacağı sorusu, farklı cevaplara işaret eden edebiyat kuramlarının temelini oluşturur. Kuramsal açıdan büyük bir zenginliğe sahip olan edebî tenkit, yazar, eser ve okuyucu arasındaki etkileşimin/iletişimin dikkate alındığı sağlam okumalara ihtiyaç duymaktadır. Bu noktada Necip Fazıl Kısakürek'in 1945 yılında kaleme aldığı ve 1997 yılında kitaplaşan "Edebiyat Mahkemeleri" adlı çalışması hem edebiyat eleştirisinde hem de edebiyat eğitiminde bir model olarak dikkate değer bir yaklaşıma sahiptir. Tevfik Fikret, Yahya Kemal ve Mehmet Akif gibi şairlerin bir mahkeme atmosferi içinde yargılandığı bu çalışma, sanatçıya dönük eleştirinin bilgi, tespit ve yoruma dayandırılarak objektif ve yapıcı tenkidin gerekliliğine işaret eder. Dünya kitabını okuma gayretimize önemli katkılar sağlayan edebî metinlerin hangi tavır ve niyetler doğrultusunda kaleme alındığını anlamamıza yardımcı olabilecek bu çalışma, geçmişten günümüze eser veren yazar ve şairlerin övgü ve yergiye hapsedilmeden değerlendirilmesini sağlayacaktır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014-05-23 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-582X P Philology. Linguistics,PA Classical philology,PI Oriental languages and literatures,PN Literature (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/40f4dd6bf8302e94b4b71f85b98c5796.docx 69c86efed0dc6d8122ca4ac45b414c59 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/a4ab9f8a200c67d3e644213a017bfac6.pdf 31253ec7820f263bddc6ea34fa1fba51 PDF Text Text EDEBİYAT TARİH ÇALIŞMALARINDA KURAM VE YÖNTEM MESELESİ Ömer SOLAK Selçuk Üniversitesi, Mesleki Eğitim Fakültesi, Konya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Edebiyat tarihi, disiplinler arasılık, edebiyat kuramı, edebiyat metodolojisi, sanat tarihi. ÖZET 19. yüzyıl bilimciliği, edebiyat tarihini edebiyat ve tarih ilişkisi arakesitinde yer alan ancak tarihten çok edebiyat biliminin bir şubesi olarak telakki eder. Dilthey’in tüm sosyal bilimleri tarihçilik olarak gören sınıflandırmasından hareket eden bu gelenek, tüm edebiyat çalışmalarını da bir çeşit tarihçilik olarak tanımlama eğilimindedir. Sanat tarihçiliği ise onu edebiyat sanatının tarihi olması hasebiyle -mimari, heykel, resim veya dekoratif sanatların tarihi gibi- sanat tarihinin bir alt şubesi sayar. Edebiyat tarihi çalışmalarına etki edeni bir başka kuramsal zemin de onun milli karakteri yani İngiliz veya Türk Edebiyatı Tarihi gibi daha çok mili bir edebiyatla sınırlandırılmış olmasıdır. Tüm mili edebiyatların evrensel bir akışla bir araya getirmeye çalışan karşılaştırmalı edebiyat tarihçiliği (veya dünya edebiyatı tarihçiliği) ise uluslar üstü bir bakışın milli edebiyat tarihçiliğine yapacağı katkıya dikkat çeker. Sosyolojik yaklaşım ise edebiyat tarihini bir eserler, isimler, akımlar, topluluklar kalabalığı olmaktan çıkarıp belli bir sosyokültürel yapının ürünü olarak tanımlama eğilimindedir. Bu çalışmada edebiyat tarihi çalışmalarına etki eden farklı kuramsal ve dolayısıyla metodolojik yaklaşımlar ele alınmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1856 Title A name given to the resource EDEBİYAT TARİH ÇALIŞMALARINDA KURAM VE YÖNTEM MESELESİ Author Author SOLAK, Omer Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Edebiyat tarihi, disiplinler arasılık, edebiyat kuramı, edebiyat metodolojisi, sanat tarihi. ÖZET 19. yüzyıl bilimciliği, edebiyat tarihini edebiyat ve tarih ilişkisi arakesitinde yer alan ancak tarihten çok edebiyat biliminin bir şubesi olarak telakki eder. Dilthey’in tüm sosyal bilimleri tarihçilik olarak gören sınıflandırmasından hareket eden bu gelenek, tüm edebiyat çalışmalarını da bir çeşit tarihçilik olarak tanımlama eğilimindedir. Sanat tarihçiliği ise onu edebiyat sanatının tarihi olması hasebiyle -mimari, heykel, resim veya dekoratif sanatların tarihi gibi- sanat tarihinin bir alt şubesi sayar. Edebiyat tarihi çalışmalarına etki edeni bir başka kuramsal zemin de onun milli karakteri yani İngiliz veya Türk Edebiyatı Tarihi gibi daha çok mili bir edebiyatla sınırlandırılmış olmasıdır. Tüm mili edebiyatların evrensel bir akışla bir araya getirmeye çalışan karşılaştırmalı edebiyat tarihçiliği (veya dünya edebiyatı tarihçiliği) ise uluslar üstü bir bakışın milli edebiyat tarihçiliğine yapacağı katkıya dikkat çeker. Sosyolojik yaklaşım ise edebiyat tarihini bir eserler, isimler, akımlar, topluluklar kalabalığı olmaktan çıkarıp belli bir sosyokültürel yapının ürünü olarak tanımlama eğilimindedir. Bu çalışmada edebiyat tarihi çalışmalarına etki eden farklı kuramsal ve dolayısıyla metodolojik yaklaşımlar ele alınmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/556da7193e139d1335751c465e5efc62.docx 78c42d46cf79fdd60c6b11d5b538eb5b https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/1f2f6cc88edaa5e46a5bb30e514d9f7d.pdf 8600dcf5a7279a1419cca7f8a7221d88 PDF Text Text EDEBİYATIMIZDA EHL-İ BEYT SEVGİSİ ÇERÇEVESİNDE MALATYALI SABRİ DİVANI ÖRNEĞİ Ömer SAVRAN - Saadettin KEKLİK Uşak Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Uşak / Türkiye Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Şiiri, Ehl-i Beyt, Malatyalı Sabrî, Sabrî, Methiye ÖZET İslâmî-Türk Edebiyatı’nda gerek Kur’an-ı Kerim’de gerekse hadislerde geçen bazı atıflar sebebiyle şairlerimiz, Hz. Peygamber’e, dört halifeye ve ehl-i beyte karşı her devirde daima derin bir alaka ve muhabbet içinde olmuşlardır. Şairler, Hz. Peygamber ve onun ehl-i beytine teveccüh ve bağlılıklarını, çeşitli nazım şekilleri ve türlerde yazmış oldukları şiirlerle göstermeye çalışmışlardır. Bu gelenek çerçevesinde şiir yazan şairlerden biri de son devir sanatçılarından biri olan Malatyalı Sabrî’dir. Sabrî, ehl-i beyte karşı duymuş olduğu derin sevgiyi, onların faziletleri ve mâruz kaldıkları üzücü olayları divanında yer alan gerek aruz gerekse hece vezniyle yazmış olduğu pek çok şiirde ele almıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2211 Title A name given to the resource EDEBİYATIMIZDA EHL-İ BEYT SEVGİSİ ÇERÇEVESİNDE MALATYALI SABRİ DİVANI ÖRNEĞİ Author Author SAVRAN, Ömer KEKLİK, Saadettin Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Şiiri, Ehl-i Beyt, Malatyalı Sabrî, Sabrî, Methiye ÖZET İslâmî-Türk Edebiyatı’nda gerek Kur’an-ı Kerim’de gerekse hadislerde geçen bazı atıflar sebebiyle şairlerimiz, Hz. Peygamber’e, dört halifeye ve ehl-i beyte karşı her devirde daima derin bir alaka ve muhabbet içinde olmuşlardır. Şairler, Hz. Peygamber ve onun ehl-i beytine teveccüh ve bağlılıklarını, çeşitli nazım şekilleri ve türlerde yazmış oldukları şiirlerle göstermeye çalışmışlardır. Bu gelenek çerçevesinde şiir yazan şairlerden biri de son devir sanatçılarından biri olan Malatyalı Sabrî’dir. Sabrî, ehl-i beyte karşı duymuş olduğu derin sevgiyi, onların faziletleri ve mâruz kaldıkları üzücü olayları divanında yer alan gerek aruz gerekse hece vezniyle yazmış olduğu pek çok şiirde ele almıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/cb950c07d44c760bfe706f69716d23d3.docx 74f1dd47c834caa160ba9be4a959f946 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4ad9cd008edf33a3bc9e0b8aa7b6a252.pdf ff195f170070c04c0f6a67bc66f38bd4 PDF Text Text EDEBİYATINDA NİNNİ ÖRNEKLERİ Raşit KOÇ - Mustafa Said KIYMAZ Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Van / Türkiye Adıyaman Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Türkçe Eğitimi Bölümü, Adıyaman / Türkiye Anahtar Kelimeler: Balkanlar, çocuk edebiyatı, ninni. ÖZET Çocuk edebiyatı kavramı, kapsamı ve tür özellikleri konusunda değişik görüşler ve tartışmalar eskiden beri devam etmektedir. Kimilerine göre çocuk edebiyatı kavramı yanlış bir kullanımdır. Çocuk yazar olmadığı gibi çocuk edebiyatı da olamaz. Kimilerine göre çocukluk kadar gerçektir çocuk edebiyatı. Edebi olarak ortaya çıktığından beri klasik eserlerden ve sözlü edebiyattan yararlanan çocuk edebiyatının gelişmesinde halk edebiyatı türlerinin önemli katkıları olmuştur. Avrupa’da ve ülkemizde ilk örneklerini halk masallarının yeniden kaleme alınmasıyla veren çocuk edebiyatının gelişmesinde masal dışındaki türlerinden de yararlanmıştır. Bunlardan bir tanesi de ninnidir. Çocuğun dünyaya geldiği andan itibaren duymaya başladığı ninniler, ana dili öğreniminde ve dinleme alışkanlığının kazandırılmasında etkilidir. Çocuk deyince ilk akla gelen türlerden olan ninni, anonim halk edebiyatı türü olmanın yanı sıra çocuk edebiyatı içerisinde de önemli bir yere sahiptir. Çocuklar için iyi temennilerin, duaların ve beklentilerin dile getirildiği ninniler, çocuk edebiyatı şairlerine ilham vererek onların ninni benzeri özgün şiirler yazmalarına vesile olmuştur. Türk edebiyatında, yazılı ilk ninni örneğini Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk adlı mesnevisinde görmekteyiz. Bundan başka Tanzimat döneminden itibaren pek çok şairimizin ninni şeklinde veya ninni adlı şiirler yazmışlardır. Çocuk edebiyatı alanında eserler veren isimlerden Mustafa Ruhi Şirin, Ali Akbaş, Rıfkı Kaymaz, Bestami Yazgan gibi şairlerin özgün ninni örnekleri de oldukça önemlidir. Bunların dışında diğer Türk topluluklarında da çocuk edebiyatıyla uğraşan isimlerin ninni tarzı şiirleri de Türk dünyası çocuk edebiyatında önemli yer tutmaktadır. Bu çalışmada Türkiye dışında vatan özlemiyle yaşayan ve milli değerlerini ve benliklerini sözlü ve yazılı edebiyatlarını sürdürerek yaşatmayı başaran Balkan Türklerinin edebiyatından seçtiğimiz ninni örnekleri çocuk edebiyatı açısından değerlendirilmiştir. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/5419ad8955a0d8c533ba603f815151b9.docx c8efcd4c8aaae3df44c0d5ab1ebc1416 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/519a4f80e51dc26669ee60b011bf038a.pdf f87acce87cd51e05f411e315e5ae133b PDF Text Text ÇOCUK EDEBİYATI TÜRÜ OLARAK NİNNİLER VE BALKANLAR ÇOCUK EDEBİYATINDA NİNNİ ÖRNEKLERİ Raşit KOÇ1 M. Said KIYMAZ2 Özet Çocuk edebiyatı kavramı, kapsamı ve tür özellikleri konusunda değişik görüşler ve tartışmalar eskiden beri devam etmektedir. Kimilerine göre çocuk edebiyatı kavramı yanlış bir kullanımdır. Çocuk yazar olmadığı gibi çocuk edebiyatı da olamaz. Kimilerine göre çocukluk kadar gerçektir çocuk edebiyatı. Edebi olarak ortaya çıktığından beri klasik eserlerden ve sözlü edebiyattan yararlanan çocuk edebiyatının gelişmesinde halk edebiyatı türlerinin önemli katkıları olmuştur. Avrupa’da ve ülkemizde ilk örneklerini halk masallarının yeniden kaleme alınmasıyla veren çocuk edebiyatının gelişmesinde masal dışındaki türlerinden de yararlanmıştır. Bunların başında ninni gelmektedir. Çocuğun dünyaya geldiği andan itibaren duymaya başladığı ninniler, ana dili öğreniminde ve dinleme alışkanlığının kazandırılmasında etkilidir. Çocuk deyince ilk akla gelen türlerden olan ninni, anonim halk edebiyatı türü olmanın yanı sıra çocuk edebiyatı içerisinde de önemli bir yere sahiptir Çocuklar için iyi temennilerin, duaların ve beklentilerin dile getirildiği ninniler, çocuk edebiyatı şairlerine ilham vererek onların ninni benzeri özgün şiirler yazmalarına vesile olmuştur. Türk edebiyatında, yazılı ilk ninni örneğini Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk adlı mesnevisinde görmekteyiz. Bundan başka Tanzimat döneminden itibaren pek çok şairimizin ninni şeklinde veya ninni adlı şiirler yazmışlardır. Çocuk edebiyatı alanında eserler veren isimlerden Mustafa Ruhi Şirin, Ali Akbaş, Rıfkı Kaymaz, Bestami Yazgan gibi şairlerin özgün ninni örnekleri oldukça önemlidir. Bunların dışında diğer Türk topluluklarında da çocuk edebiyatıyla uğraşan isimlerin ninni tarzı şiirleri de Türk dünyası çocuk edebiyatında önemli yer tutmaktadır. 1 Yrd.Doç.Dr., Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Türkçe Eğitimi Bölümü, rasitkoc@yyu.edu.tr 2 Araş. Gör., Adıyaman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe Eğitimi Bölümü, mustafasaid_65@hotmail.com �Bu çalışmada Türkiye dışında vatan özlemiyle yaşayan ve milli değerlerini ve benliklerini sözlü ve yazılı edebiyatlarını sürdürerek yaşatmayı başaran Balkan Türklerinin edebiyatından seçtiğimiz ninni örnekleri çocuk edebiyatı açısından değerlendirilecektir. Anahtar kelimeler: Balkanlar, çocuk edebiyatı, ninni. LUBLABIES AS A GENRE OF CHILDREN’S LITERATURE AND SAMPLES IN THE BALKANS’ CHILDREN’S LITERATURE Abstract Over the years there have been several debates on Children’s Literature regarding its’ extent and genre. According to some researchers, the concept of Childrens literature is a trivial occupation. As there is no child writer, there is no Children Literature. Some of the writers state that children literature is as real as childhood. The genre of folk literature have important role on the development of Child Literature by which utilized classics and oral literature since it was coined as literary. In the Child literature which produced its first samples through revised folk tales in our country and europa, it was also benefited from the genres apart from tales. One of them is lullabies. Lublabies that children begin to hear as of their birth are really effective on learning their mother tongues and getting into habit of listening. Lublabies that one of the genres recalled firstly in mind when talking about children, have an important position in the children literature as well as being a genre of anonymous folk literature. Lublabies which express best wishes, invocations and expectations for children, by inspiring poets of literature, made them write original poems similar to lublabies. In the Turkish literature, we see the first form of written lublaby in the work of Şeyh Galip’s “Hüsnü Aşk”. Moreover, lots of our poets have written some poems in the form of lublaby or named lublaby since administrative reforms in 1839. Some of the writers deal with the work of child literature, such as Mustafa Ruhi Şirin, Ali Akbaş, Rıfkı Kaymaz, Bestami Yazgan are famous for their some original lublabies. Apart from this, the original lublabies of these writers mentioned above, have also an important place in the other Turkish community’s literature. In this study, we will try to assess the Balkan Turks’ ,who live abroad missing their own country and accomplished to follow their national values and self-esteem in an oral and written way in the literaure, chosen lublaby samples in terms of child literature. Key Words: The Balkans, child literature, lublabies. �Giriş Ninni: Çocuk edebiyatı olarak ninni, süt çağındaki çocukları uyutmak üzere anneler tarafından ezgi ile söylenen manzumeler olarak tanımlanmaktadır. (Şimşek, 2002: 35) İlk söyleyeni belli olmayan ninniler anonim edebiyat ürünlerindendir. Şükrü Elçin, ninniyi söyle tanımlamaktadır: Ninniler, annelerin süt emen çocuklarını uyutmak için ezgi ile söyledikleri manzum veya mensur sözlerdir. Batı Türkçesinde bu kelimeye bağlı olarak “nenni çalmak: ninni söylemek” ve “uyku getirmek” deyimleri doğmuştur. Ninniye Kaşgarlı Mahmud “balu-balu”, Azeri Türkleri “laylay”, Kerküklüler “leyley”, Türkmenler “hû-di: Allah de”, Özbekler “elle”, Kazanlılar ise “bişik cırı: beşik türküsü” adını vermektedirler. (Elçin, 1986: 271) Cem Dilçin ise ninniyi anonim halk şiiri nazım biçimleri arasında türküler içinde değerlendirmektedir. Dilçin’e göre ninni, annenin çocuğunu kucağında, salıncakta ya da beşikte uyutmak için kendine özgü bir besteyle söylediği basit sözlü türkülerdir. (Dilçin, 2000: 290) Ninnileri genellikle anneler çocuklarına söylemekle birlikte ihtiyaç durumunda büyükanne, hala, teyze, abla gibi aile büyükleri de söyleyebilir. Ninnilerin konusunu çocuk oluşturur. Çocuğun güzel ahlaklı olması, söz dinlemesi, okuyup büyük adam olması gibi dileklerde bulunulur. Bu dileklerin gerçekleşmesi için Allah’a niyaz edilir. Bazen de Hızır, Eyüp Sultan gibi din büyüklerinden çocuğa himmette bulunması istenir. Örnek: Hu, hu, hu Allah Sen uykular ver Allah Oğlum büyüsün inşallah Herkes desin maşallah, e, e! (Tekirdağ) Ninni derim beşiğe Hızır gelsin işine Ulu devlet başına Uyusun yavrum ninni (Kastamonu) Çalkan Karadeniz çalkan Gemilerde olur yelken İstanbul’da Eyüp Sultan Himmet etsin kızım uyusun (Samsun) Yoldan geçen yolcu kardeş Bağrına bağlamış bir taş Kırşehir’de Hacı Bektaş Himmet et oğlum uyusun, ninni (Kırşehir) Anonim edebiyat ürünü ninnilerin dışında edebiyatımızda ninni tarzında yazılmış şiirler de mevcuttur. Değişik şairler tarafından yazılan bu tür şiirlerin birçoğu başlığı “ninni” başlığını taşırken bazıları da değişik başlıklarda fakat ninni tarzın da yazılmışlardır. Türk edebiyatında ninni yazan şairler arasında, Mehmet Emin Yurdakul, Tevfik Fikret, Ali Ulvi Elöve, Arif Nihat Asya, Hasan Âli Yücel, Necip Fazıl Kısakürek, Ali Akbaş, Rıfkı Kaymaz, Mustafa Ruhi şirin gibi isimleri sayabiliriz. (Şimşek, 2002: 38) �Necip Fazıl Kısakürek’in “Ninni” şiiri ve Ali Akbaş’ın “Nineme Ninni” şiirleri bu alanda yazılmış güzel örneklerdendir. Ninni Melekler dolanır bu kuytu yerde, Ey gün kadar güzel çocuğum, uyu! Bir gün hasretiyle için titrer de, Dalgalandırmadan o durgun suyu… Uyu da gündüzler su gibi dinsin, Menekşe gözüne kirpikler insin; Yarın, şafak vakti, içine sinsin, Güneşle uyanan kuşların huyu. Uyu yavrum, akşam seni üzüyor, Artık gözlerini uyku süzüyor; Uykunun gölünde başın yüzüyor, Ararsın, bu derin, tatlı uykuyu. Necip Fazıl KISAKÜREK (Çile, 329) Nineme Ninni Dolunayı saran bulut, Başında yaşmak ninemin. Bebelere tek dileğim, Yaşını aşmak ninemin. Kim dayanır o dayanmış, Bağrına taş basıp yanmış, Gene Yemen'i mi anmış, Gözleri ıslak ninemin. Masal anlat bana masal, Hey dili şeker, dili bal, Su alıyor artık sandal, Yolu "Emr-i Hak" ninemin. Ninem güzel suç aynada, Ninem gibi yok dünyada, Yüzünün rengi ayvada, Kokusu leylak ninemin. Ocakta kaynak ıhlamur, Elleri mayalı hamur, Bir deli poyraz savurur, Dökülen yaprak ninemin. Ali AKBAŞ (Kuş Sofrası, 17) Seferberliğin Suna'sı, Solmuş saçının kınası, Ninem üç şehit anası, Alnı kardan ak ninemin. Seccâdesi çiçek çiçek, Ninem cici, ninem gökçek, Göçmen kuşlarla göçecek, Mekânı Uçmak ninemin. Ninniler sadece çocukları uyutmak, onlara nasihat vermek ve onlar hakkında iyi dileklerde bulunmak için söylenmez. Ninniyi söyleyen bazen bütün gamını, kederini, kaderini ninniye döker ve ninni adeta söyleyenin (annenin) terceme-i hali olur. Sözleri Vecdi Bingöl’e ait bestesini Kadri Şençalar’ın yaptığı Dügâh bir şarkı olan “Ninni” bunun güzel bir örneğidir. �Ninni Yine o menekşe gözler aralı, Oya kirpiklerde yaşlar sıralı, Uyu ey gönlümün nazlı maralı! Susun ey garip kuşlar, ötmeyin susun, Yetimler yetimi yavrum uyusun. Uyu yavrum ninni diyeyim sana, Şu mahzun gönlümü salma hicrana, Sen kaldın gidenden hatıra bana! Susun ey garip kuşlar, ötmeyin susun, Yetimler yetimi yavrum uyusun. Vecdi BİNGÖL (Çocuk Edebiyatı, s. 37) Türk edebiyatında ninni türünde yazan şairlerden başka Balkanlarda yaşayan Türk topluluklarının da kültürlerini ve edebiyatlarını yaşatmak için verdikleri edebi ürünler arasında çocuk edebiyatı ürünlerini yer alır. Türkiye’de olduğu gibi Balkanlarda da çocuk edebiyatı alanında eser veren şairlerin yazdıkları ninni türü şiirleri görmek mümkündür. Uzun süre memleket özlemi çeken, bağımsızlık mücadelesi veren insanların kültürlerini ve dillerini yaşatmak için başvurdukları kaynaklardan biri olan sözlü anlatım ve sözlü anlatımın yazıya aktarılmasıyla oluşan yazılı edebiyat ürünlerinden olan şiirler ve bunlar içerisinde halk şiiri halkın her türlü hissiyatına tercüman olmayı başarmıştır. Yaşayan kültür değerlerini gelecek nesillere aktarmak için söylenen ve kaleme alınan eserlerden birisi de ninniler olduğuna göre Balkan coğrafyasında yaşayan Türk halkları da bu türü yeni nesillere aktarmak ve çocuklarına belli konularda hassasiyet kazandırmak amacıyla ninnilerden faydalanmışlardır. Balkanlarda çocuk edebiyatı denildiğinde ilk akla gelen tür çocuk şiiridir. Çocuklar için yazılan şiirlerin dilinin yalın olması, söz sanatlarından ve soyutlamalardan uzak durması gerekir. Balkanlarda yakın zamana kadar Türkçenin okullarda derinlemesine okutulmaması sebebiyle kullanılan dil de daha sade bir Türkçedir. Bu yönüyle Balkanlarda eser veren edebiyatçıların çoğunun dili sade bir Türkçedir. Burada dikkat çeken bir noktada sanat ve edebiyatla ilgilenenlerin, çocuk edebiyatı alanında şiirler yazanların çoğunluğunun öğretmen olmasıdır. Mustafa İsen’ göre, bütün dünyası çocuklar olan bu meslek grubunun yazdıklarının merkezine çocuğu koyması gayet doğaldır. Çocuğun dil gelişimine ve eğitiminde önemli yer teşkil eden şiirler çocuklar için hazırlanan dergilerde yayınlanmıştır. Eski Yugoslavya’da yayınlanan Kuş, Piyoner, Sevinç, Tomurcuk, Bulgaristan’da yayınlanan Eylülcü Çocuk, Filiz gibi dergiler bunların önde gelenleridir. (İsen, 2001: 48-49) �Balkanlarda ve özellikle eski Yugoslavya’da Türk edebiyatı söz konusu edilince ilk akla gelen tür şiir ve çocuk şiiridir. Hızlı bir şekilde gelişen çocuk şiiri Türkiye’deki örnekleriyle boy ölçüşecek niteliktedir. Bunun sebebi de ülkede şiir alanında öne çıkan şairlerin ilk şiirlerini yukarıda adlarını verdiğimiz dergiler gibi çocuk dergilerinde yayınlamalarıdır. (İsen, 1997: 573-574) Bu bölümde Balkanlarda yaşayan Türk topluluklarından şairlerin yazmış oldukları ninni örneklerine yer verilecektir. Bu şiirlerden ilki 1928-1988 yılları arasında yaşamış eski Yugoslavya’da yetişen Türk şair ve yazarlarından Necati Zekeriya’ya aittir. Mustafa İsen’ göre Necati Zekeriya Yugoslavya çocuk edebiyatı deyince hemen hatırlanacak ve çalışmalarının tümünü bu alana tahsis etmiş bir isimdir. (İsen, 1997: 563) Şair bu şiirde ninnilerin içeriğinden ve ninnilerin kimlere ait olduğundan bahsetmektedir. Şiirin başlığı “Ninniler Kimin Malı” içerikle örtüşmektedir ve şiirde; “Ninniler malıdır tüm çocukların/ Ninniler söylenir tüm çocuklara./ Ninniler malıdır tüm ananların.” dizeleriyle ninnilerin bütün çocukların ve bütün annelerin malı olduğu anlatılmaktadır. Ninniler Kimin Malıdır Ninniler malıdır tüm çocukların Ninniler söylenir tüm çocuklara. Ninniler yoğrulur sıcak çöllerde Ninniler yıkanır soğuk göllerde Ninniler dinlenir serin yerlerde Ninniler malıdır tüm ülkelerin Ninniler söylenir tüm çocuklara. Ninniler ayva kokar nar kokar Ninniler incir kokar muz kokar Ninniler portakal kokar. Ninniler malıdır tüm ulusların Ninniler söylenir tüm çocuklara. Ninniler içine çeker renkleri Ninniler içine toplar dilleri Ninniler içine alır bizleri. Ninniler ninniler cömert ninniler Ninniler düş verir tüm çocuklara Ninniler ninniler sıcak ninniler Ninniler malıdır tüm ananların. �NECATİ ZEKERİYA (Balkanlarda Türk Çocuk Şiiri Antolojisi, s. 94) Necati Zekeriya’nın bir başka şiiri de “Nasıl Doğar Ninniler” başlığını taşımaktadır. Söyleyiş olarak normal bir çocuk şiirinden farklı olmayan bu şiirin son bölümünde yer alan dizeleri ninni söyleyişinin izlerini taşımaktadır. Fakat şiirin genelinde masalımsı bir söyleyiş hâkimdir. Çocukların el ele vererek kuracakları barış ve huzur içinde yaşanacak bir dünya özlemi anlatılan şiirde “zenci dostumun yeşil yurdundan” dizesiyle bu kardeşliğin bütün insanlığı kuşatacağı anlatılmak istenmektedir. Nasıl Doğar Ninniler Güneşin sol eli oynar ufukta Güneşin sağ eli yanar asfaltta Alırım bir parça altın güneşten Yırtarım bir bulut mavi göklerden Yaparım bir yol gümüş göllerden. Ki versin el ele bütün çocuklar Burada yepyeni bir dünya kurusunlar. Mektup alırım uzak diyardan Zenci dostumun yeşil yurdundan Neylersin bir güneş düşer bayırdan Güneşi dağ yer karanlık boğar. Ninni yavrum saçını ben öreyim Ninni yavrum yüzünü ben göreyim Ninni yavrum gözüne düş vereyim. (Balkanlar’da Türk Çocuk Edebiyatı Antolojisi, s.173) Örnek olarak aldığımız bir başka ninni örneği 1870-1928 yılları arasında yaşamış Prizren doğumlu Hacı Ömer Lütfi’ye aittir. Medrese tahsili görmüş olan şairin “Ninni” başlıklı şiiri klasik Türk edebiyatının özelliklerini taşımaktadır. Dil ve anlatım olarak lirik bir üslubun hâkim olduğu şiirde uykunun önemi “Uyumazsan büyümezsin meleğim” mısraıyla anlatılmaktadır. Bir babanın ağzından söylenen bu ninnide çocuğun annesinin hayatta olmadığı anlaşılmaktadır. Genelde annelerin söylediği ninnilerde çocuğun babasız olduğu durumlarda görülen bu söyleyiş tarzı bu ninnide yerini babanın ağzından “Uyu da anneni gör rü’yada / Uyu ey mihr-i yetimânım uyu” mısralarına bırakmıştır. �Ninni Uyu ey tıfl-ı melekşânım uyu Uyu ey necm-i dırahşânım uyu Uyu ey gonce-i handânım uyu Uyu ey tuffe-i Yezdânım uyu. Uyu ki hâline hayrân olayım Sevinin (?) şevkiyle handân olayım Handene dîdene kurbân olayım Uyu ey mefhar-ı vicdânım uyu Hani hurşîd-i münevver gitti Gece âfâk-ı siyah fâm indi Kesilip savt-ı şemâtât bitti Bilemem gönlünü kim incitti Uyu ey bâdi-i ahzânım uyu Uyu da anneni gör rü’yâda Ne var anlatsın o bu dünyâda Orada ruhu sana âmâde Gayri gel hâtime ver feryâde Uyu ey murg-ı gülistânım uyu İstirâhat demi geldi çattı Pister-i râhate âlem yattı Ay bile ebr içine can attı Seni cinler mi acep aldattı Uyu ey reşk-i sürûşânım uyu Uyumazsan büyümezsin meleğim A benim sevgili nâzik çiçeğim Güzelim, mah-i cebînim, gözbebeğim Gitmesin beyhûde ninnim, emeğim Uyu ey neyyir-i nâzanım uyu Hani o melce-i şefkat mâder Hani o kân-i muhabbet mâder Hani o mihr-i mürüvvet mâder Hani mahv oldu nihâyet mâder Uyu ey mihr-i yetimânım uyu Reng-i alına bu dehrin kanma Cerfi-i (?) mihre sakın aldanma Sen bu âlemi bâkî sanma Uyu artık yar yaltaklanma Uyu ey server-i ahlâfım uyu Hacı Ömer Lütfi (Balkanlarda Türk Çocuk Şiiri Antolojisi, s. 143) �Hacı Ömer Lütfi’nin bir başka şiiri de “Şükriye’min Ninnisi” başlığını taşımaktadır. Bu şiirin dili önceki örnekteki şiirinden daha sadedir. Kıtaların sonundaki akslarla ahenkli bir anlatım tercih edilmiştir. Yedili hece vezniyle yazılan ve 19 dörtlükten oluşan bu şiirde şair, kızı Şükriye’ye duygularını bir baba şefkatiyle şöyle dile getirmektedir: Şükriye’min Ninnisi Ninni kızımı ninni Ninni gözümü ninni Ninni kuzumu ninni Kuzumu ninni ninni. … Ninni Şükriyeciğim Ninni güzel çiçeğim Ninni küçük meleğim Küçük meleğim ninni. Ninni hoş nilimsin Ninni gonca gülümsün Ninni sen bülbülümsün Sen bülbülümsün ninni. Ninni gönlümün sürürü Sen meleksin ya huri Ninni gözümün nuru Gözümün miri ninni … Ay parçasıdır yüzün Pek nazlı bakar gözün. Ninni tatlıdır sözün Tatlıdır sözün ninni Güzel Allah yaratmış Koynuna bir nur atmış, Ninni can parem yatmış Yatmış can parem ninni. … Bağışlasın Yaradan Saklasın her beladan, Ninni uyu sefadan Uyu sefadan ninni. Hakka emanet seni Şen eden sensin beni Ninni gönlüm gülşeni Gönlüm gülşeni ninni. (Balkanlar’da Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı Antolojisi, s. 23-25) �Ninnilerde sıklıkla başvurulan benzetmeler ve temler vardır. Güneş, ay, yıldızlar, kuşlar, melekler sıklıkla kullanılan unsurlardır. Ninni söylenen bebek, çocuk göz bebeğidir, nur topudur, ciğer paresidir. Yalın bir dille yazılmış bir başka ninni örneği de Emel Emin’e ait ninnidir. Bir anne duygusallığı ve şefkati ile söylenen ninni de babanın aile için yaptıkları da unutulmamıştır. Ninni Dal uykuya minik yavrum Hava artık karardı. Güneş baba yorgun argın Ufuk ardına daldı. Gökte yıldız benek benek Işıl ışıl yanıyor. Yum gözünü minik bebek, Kuşlar çoktan uyuyor. Baban hala iş başında Bizim için çalışıyor. Eve dönüp yatağına, Yavrumu sevsem diyor. Uyu yavrum uyu büyü, Gözbebeğimim nuru. Uyu günlerimin gülü Hayatımın arzusu. İşlesin büyüyünce elin, Bol olsun hep ürünün. Eserler yazsın kalemim, Sevinçle geçsin ömrün. Ninni yavrum ninni ninni Uyu canımın içi. Melekler korusun seni Uyu yaşamımın sevinci. Emel EMİN (Balkanlarda Türk Çocuk Şiiri Antolojisi, s. 94) Başlığında ninni ifadesi olan fakat klasik ninni söyleyişinden farklı olan iki şiir de 1944 Prizren doğumlu, Kosova Türk edebiyatının üretken yazarlarından ve şairlerinden olan Hasan Mercan’a aittir. Kosovalı yazarlar içinde en çok eser kaleme alan Mercan’ın şiir, hikâye, deneme, tiyatro türünde pek çok eseri vardır. Çalışmamızda faydalandığımız kaynaklardan �birisi olan “Balkanlar’da Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı Antolojisi” adlı eseri de Balkanlar çocuk edebiyatı açısından önemli eserlerdendir. Şairin buraya aldığımız ilk şiiri “Adile Kıza Ninniler” başlığını taşımaktadır. Ninniden ziyade tekerleme tarzı bir söyleyişin hâkim olduğu şiir, okunması ve ezberlenmesi kolay bir şiir olması nedeniyle özellikle çocukların kolay öğrenebileceği tekerleme gibi dillerinden düşürmeyeceği bir şiirdir. Adile Kıza Ninniler Al kızım, Allı kızım, Kaçır beni! Düş kızım, Düşle kızım, Aşır beni! Gel kızım, Yel kızım, Uçur beni!3 Hasan MERCAN Hasan Mercan’a ait ikinci şiir ise “Ali Oğlana Ninni” adlı şiirdir. Bu şiir de alışılagelmiş ninni söyleyişinden farklıdır. Daha çok muhatabına öğüt ve hayat karşısında nasıl davranacağını öğütleyen didaktik bir edayla söylenen şiirde; Ali’nin nezdinde çocuklara dünyayı ve dünyayı güzelleştiren unsurları sevmek ve geleceğe güvenle bakmak tavsiye ediliyor. Ali Oğlana Ninni - Hep üstüne, üstüne git oyuncakların İnsancıl bir anlamı olmalı elbet oyunlarının! Gül ki güneş inmiş olsun tabanlarına, Şavk olsun diye kullan onu yarınlarına! Ola ki yel kıskanır karışırsa saçlarına, Sen onu da var annenmiş gibi basıver bağrına! Sevesin gelir ise mevsimleri, ilkyaza tapıver, Geleceğin sevgilisine gülüşten çelenk yapıver! Bak ki ayrılık kokusu kokmasın burnuna Demek, bir er olarak sanlasın ocağına... Hasan MERCAN 3 http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-17998/h/hasanmercan.pdf �Anonim Türk edebiyatının bir türü olan ninniler sadece çocukları uyutmaya, onlarla ilgili iyi dileklerde bulunmaya aracılık etmekle kalmaz. Bazen de kullanılması yasaklanan, okullarda öğretilmesi engellenen bir dilin, unutturulmaya çalışılan bir kültürün ses bayrağı olur nesillerden nesillere bir meşale gibi devredilir. Başlığı ve içeriği bildirimize konu olan “ninni” türüyle doğrudan ilgili olmamakla beraber, Raif Kırkıl’ın “Türkçem” başlıklı şiirini ninnilerin, masalların, türkülerin velhasıl kültür taşıyıcı olan ürünlerin dilimiz için ne denli önemli olduğunu anlatması açısından buraya alıyoruz. Türkçem Annemin söylediği ninniler Sinmiştir beşiğimin renklerine Canlanır yeniden her sallanışta Babamın söylediği türküler Ahenkleşir vatan özlemiyle Canlanır sazımın tellerinde Bülbül ötüşünden güzel Yankısı gelirken dört yandan Capcanlı duygular coşar Raif KIRKIL (Balkanlarda Türk Çocuk Şiiri Antolojisi, s. 260) Sonuç Anonim halk edebiyatının bir türü olan ninniler, yüzyıllardır annelerin, ninelerin çocukları uyutmak için kendisine has bir ezgiyle söyledikleri bir türdür. Ninniler sözlü gelenek içerisinde günümüze kadar ulaşmıştır ve modern çocuk edebiyatında da bir tür olarak yer almıştır. Türk edebiyatında, Ali Ulvi Elöve, Arif Nihat Asya, Hasan Âli Yücel, Necip Fazıl Kısakürek, Ali Akbaş, Mustafa Ruhi Şirin gibi şairlerimiz çocuklara bazen de Ali Akbaş da olduğu gibi, aya, nineye ninniler yazmışlardır. Günümüzde bebekler, çocuklar annelerinden hem eski sözlü edebiyatın ürünü olan ninnileri dinleyerek hem de günümüz çocuk edebiyatı şairlerinin yazdıkları ninni tarzı şiirleri ve şarkıları dinleyerek büyümekteler. Çocuk edebiyatı alanında eser veren pek çok şairin yazdığı “ninni” tarzı şiirler çocukların dil gelişimine, zihin gelişimine hizmet etmekle birlikte kültür taşıyıcısı olarak da görev yapmaktadırlar. Türkiye’de yaşayan edebiyatçılarımızın dışında yurtdışında yaşayan Türk topluluklarının içerisinden yetişen şairler ve yazarlar hem dillerini, hem edebiyatlarını �hem de kültürlerini yaşatabilmek ve varlıklarını sürdürebilmek için edebiyat ürünlerinden faydalanmışlarıdır. Balkanlar’da yaşayan soydaşlarımız da dillerini ve kültürlerini yaşatabilmek için halk edebiyatı ürünleri başta olmak üzere sözlü ve yazılı edebiyatlarını yaşatmak için her koşulda mücadele etmişler ve benliklerini muhafaza etmişlerdir. Bildirimize konu olan Balkanlar Türk edebiyatında Hacı Ömer Lütfi, Necati Zekeriya, Hasan Mercan, Emel Emin gibi şairler ninni örnekleriyle dilimizin ve kültürümüzün o topraklarda yaşamasına önemli katkılar sağlamışlardır. Kaynaklar Akbaş, Ali, (1996), Kuş Sofrası, Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları. Dilçin, Cem, (2000), Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları. Elçin, Şükrü, (1986) Halk Edebiyatına Giriş, Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları. İsen, Mustafa vd., (2001), Balkanlarda Türk Çocuk Şiiri Antolojisi, Ankara, Grafiker Yayınları. İsen, Mustafa, (1997), Ötelerden Bir Ses, Ankara, Akçağ Yayınları. Kısakürek, Necip Fazıl, (1990), Çile, Ankara, Büyük Doğu Yayınları. Mercan, Hasan, (2002), Balkanlar’da Çağdaş Türk Çocuk Edebiyatı Antolojisi, Ankara, Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü Yayınları. Şimşek, Tacettin, (2002), Çocuk Edebiyatı, İstanbul, Suna Yayınları. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-17998/h/hasanmercan.pdf � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2159 Title A name given to the resource EDEBİYATINDA NİNNİ ÖRNEKLERİ Author Author KOÇ , Raşit KIYMAZ, Mustafa Said Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Balkanlar, çocuk edebiyatı, ninni. ÖZET Çocuk edebiyatı kavramı, kapsamı ve tür özellikleri konusunda değişik görüşler ve tartışmalar eskiden beri devam etmektedir. Kimilerine göre çocuk edebiyatı kavramı yanlış bir kullanımdır. Çocuk yazar olmadığı gibi çocuk edebiyatı da olamaz. Kimilerine göre çocukluk kadar gerçektir çocuk edebiyatı. Edebi olarak ortaya çıktığından beri klasik eserlerden ve sözlü edebiyattan yararlanan çocuk edebiyatının gelişmesinde halk edebiyatı türlerinin önemli katkıları olmuştur. Avrupa’da ve ülkemizde ilk örneklerini halk masallarının yeniden kaleme alınmasıyla veren çocuk edebiyatının gelişmesinde masal dışındaki türlerinden de yararlanmıştır. Bunlardan bir tanesi de ninnidir. Çocuğun dünyaya geldiği andan itibaren duymaya başladığı ninniler, ana dili öğreniminde ve dinleme alışkanlığının kazandırılmasında etkilidir. Çocuk deyince ilk akla gelen türlerden olan ninni, anonim halk edebiyatı türü olmanın yanı sıra çocuk edebiyatı içerisinde de önemli bir yere sahiptir. Çocuklar için iyi temennilerin, duaların ve beklentilerin dile getirildiği ninniler, çocuk edebiyatı şairlerine ilham vererek onların ninni benzeri özgün şiirler yazmalarına vesile olmuştur. Türk edebiyatında, yazılı ilk ninni örneğini Şeyh Galip’in Hüsn ü Aşk adlı mesnevisinde görmekteyiz. Bundan başka Tanzimat döneminden itibaren pek çok şairimizin ninni şeklinde veya ninni adlı şiirler yazmışlardır. Çocuk edebiyatı alanında eserler veren isimlerden Mustafa Ruhi Şirin, Ali Akbaş, Rıfkı Kaymaz, Bestami Yazgan gibi şairlerin özgün ninni örnekleri de oldukça önemlidir. Bunların dışında diğer Türk topluluklarında da çocuk edebiyatıyla uğraşan isimlerin ninni tarzı şiirleri de Türk dünyası çocuk edebiyatında önemli yer tutmaktadır. Bu çalışmada Türkiye dışında vatan özlemiyle yaşayan ve milli değerlerini ve benliklerini sözlü ve yazılı edebiyatlarını sürdürerek yaşatmayı başaran Balkan Türklerinin edebiyatından seçtiğimiz ninni örnekleri çocuk edebiyatı açısından değerlendirilmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548