326 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/064c9eb339743d3fb60b69b55455132a.pdf 2352abbc7e1331acb712aff871c5d3e3 PDF Text Text Turkish University Students’ Perceptions on Bosnia-Herzegovina Mete Alım Atatürk University, Turkey metealim@atauni.edu.tr Serkan Doğanay Atatürk University, Turkey sdoganay@atauni.edu.tr Erdinç Parlak Atatürk University, Turkey parlake@atauni.edu.tr Abstract: Bosna-Herzegovina, one of the Balkan countries in southeastern Europe, has declared its independence following the partition of Yugoslavia Federation. Historical and cultural ties between Bosnia-Herzegovina and Turkey are actually very strong. In this context, these two countries have signed various cultural and economic cooperation agreements.This study aims at determining the level of understandingand general knowledge of Turkish university students on BosniaHerzegovina. The samples of the study were obtained from students of Atatürk University Faculty of Education, Department of Geography Teaching. A scale consisted of open ended questions in order to determine the level of knowledge of the sample group on Bosnia-Herzegovina. Moreover, the students were asked to point of the place of Bosnia-Herzegovina and its neighbours on an empty world map. By this way we aimed to determine the situation of this country in the mind map of Turkish university students. Key Words: Bosnia-Herzegovina, Turkey, perception, Turkish university students Introduction Bosnia Herzegovina is one of the countries who declared their independence by the disintegration of Yugoslovia Federation in 1992. The country is bordered by Croatia to the north, west and south, Serbia to the east and Montenegro to the southeast. It has only 20 km of Adriatic Sea coastline. It has 51.129 km square surface area and has a population of around 4.6 million. Bosnia Herzegovina is ethnically the most distinctive country of all the countries who gained their independence after the demise of Yugoslavia Federation. Slav origin muslims who are also called Bosniaks being the most numerous population group of Bosnia constitutes more than 40% of the whole population. Bosniaks are being followed by Serbs (30%), Croats (17%), Montenegrin, Macedonian and Turks (Gözenç, 1995:107, Güner and Ertürk, 2005:53-54). Bosnia, which makes up the southern part of the country was named after Bosnian River. Herzegovina was named after the land of voivode Stefan Vukçiç who declared himself the Duke of Sava after rebelling against the Bosnian Kingdom towards the end of the medieval age (Herzeg: duke, ovina: land). There is another rumour that Turks named it Herzegovina to delineate the region (Herzeg: stone, ovin:land) (Karaman, 1992:1). There are strong ties between Turkey and Bosnia Herzegovina in terms of cultural, political and economic aspects. Though they are slav community, the relations between Turkey and Bosni Herzegovina, which accommodates a substantial number of population (40%) who converted to Islam later on, are thriving day after day. In this sense, this study reflects the general knowledge level of Turkish students about Bosnia Herzegovina and their attitudes towards this country. The sample of the study is drawn from the students who receive geography education in the Faculty of Education of Kazım Karabekir at Atatürk University in Erzurum, Turkey. A survey consisting of open- ended questions was conducted to display Turkish students’ knowledge of Bosnia Herzegovina. Additionally, they were prescribed to mark the location of Bosnia Herzegovina and neighbouring countries on the blank map they were given. Thus, this was also an attempt to assess the position of Bosnia Herzegovina in their mind map. In the 150 �sense that this study reveals Turkish students’ perception of Turkey’s brother country Bosnia Herzegovina and their knowledge of map, the data obtained is thought to be beneficial. Findings The samples of the study are composed of 202 students (64 female-138 male) who study chemistry in the Faculty of Education of Kazım Karabekir at Atatürk University in Erzurum. 31.7% of the respondents are female, 68.3% of the respondents are male (Table 1). Female f 18 6 8 10 11 11 64 First class students Second class students Third class students Fourth class students Fifth class students Non-Thesis Master Total Male % 38.2 20.0 25.8 30.3 34.4 37.9 31.7 f 29 24 23 23 21 18 138 Total % 61.8 80.0 74.2 69.7 65.6 62.1 68.3 f 47 30 31 33 32 29 202 % 100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 100.0 Table 1: The gender of the students and their conditions in their classes “Where does the name ‘Bosnia Herzegovina” come from?” is the question which is answered right by the least number of Turkish students. 55.4% of the students did not answer the question at all. Almost all the remaining students answered wrong. Some of the responses given by the students are as follows: “The name of the country is named after the cities Bosnia and Herzegovina” (Student:9,81,133,184). “The name of the country comes from the public of Bosnia and Herzegovina” (Öğrenci:20,60,120). “The name comes from Bosniaks” (Student:23,59, 101, 194, 120). Just one student replied that the name ‘Bosnia’ was named after the “Bosnian River”. One of the asked questions in the poll was about the country the unit of which Bosnia Herzegovina was before gaining its independence. It is seen that more than 80% of the students gave the right answer which is “Yugoslavia”. Some of the students replied as “the Union of Soviet Socialist Republics, Montenegro and Austria Hungary (Table 2). Countries Yugoslavia USSR Montenegro Austria Kosovo Czechoslovakia Hungary No answer Total First Class Students Second Class Students Third Class Students Fourth Class Students Fifth Class Students Non-Thesis Master Total f 35 8 4 f 23 3 f 27 1 % 87.2 3.2 % 84.4 f 25 3 % 86.2 10.4 5 15.6 6.4 3.2 % 76.0 3.0 9.0 3.0 f 27 2 1 f 25 1 3 1 3 9.0 1 3.4 29 100 f 162 16 12 3 1 3 1 4 202 47 % 74.4 17.1 8.5 100 4 30 % 76.6 10.0 13.4 100 31 100 33 100 32 100 % 80.1 8.0 5.9 1.5 0.5 1.5 0.5 2.0 100 Table 2: The findings related to Bosnia Herzegovina’s gaining its independence after the disintegration of which country Another question towards to students was the ethnic structure of Bosnia Herzegovina. 24.2% of the surveyed group stated Bosniaks, Serbs and Croats as the ethnic groups in the majority. Additionally, what is astonishing is that referring to Bosnians “Turk and muslim population” was mentioned by a great number of students.Beside this, the presence of Albanian, Hungarian, Turk and Bulgarian population was also expressed. Only 5.9% of the students talked of the Slav race, but 24% of the students did not give any answer to the question at all. 151 �Map is one of the most significant equipments used in geograph education. In this sense, students were given a wordless map and they were told to mark the location of Bosnia Herzegovina and write the neighbouring countries. 69% of the students could mark the location of Bosnia Herzegovina (Table 3). The rate of the students who could write the names of the neighbouring countries was too low (16%). Most of the correct responses were received from the 4th year students. The countries which were stated as the neighbours were primarily Serbia, Croatia and Montenegro. However, their locations on the map couldn’t be marked correctly. That Greece and Bulgaria were also indicated as the neighbouring countries is bewildering. True False Total First Class Students Second Class Students Third Class Students Fourth Class Students Fifth Class Students Non-Thesis Master Total f 25 22 47 f 21 9 30 f 21 10 31 f 31 2 33 f 25 7 32 f 18 11 29 f 141 61 202 % 53.2 46.8 100 % 70.0 30.0 100 % 67.7 32.3 100 % 93.9 6.0 100 % 78.1 21.9 100 % 62.1 37.9 100 % 69.8 30.2 100 Table 3:The state of marking Bosnia Herzegovina’s location on the map One more question asked to Turkish university students in the study was the capital city of Bosnia Herzegovina. It is clearly seen that the vast majority of the students (94.1%) gave the right answer which is Sarajevo. True False No answer Total First Class Students Second Class Students Third Class Students Fourth Class Students Fifth Class Students Non-Thesis Master Total f 43 1 3 47 f 29 % 96.7 f 28 % 90.3 f 31 % 94.0 f 30 2 % 93.7 6.3 f 29 % 100 1 30 3.3 100 3 31 9.7 100 2 33 6.0 100 32 100 29 100 f 190 3 9 202 % 91.5 2.1 6.4 100 % 94.1 1.5 4.4 100 Table 4: Reputation of the capital of Bosnia Herzegovina Another question asked to the students was about the short Adriatic Sea coastline Bosnia Herzegovina has (20 km). More than 80% of the students answered right. Tha fact that some students pointed out that it doesn’t have any coastline is remarkable. 5% of the students in the survey did not give any answer to the question (Table 5). Adriatic No maritime Red Sea Baltic No answer Total First Class Students Second Class Students Third Class Students Fourth Class Students Fifth Class Students Non-Thesis Master Total f 41 % 87.3 f 19 10 % 63.3 33.4 f 23 7 f 28 4 f 30 1 f 27 f 168 22 % 83.2 11.0 1 3.3 1 5 2.1 10.6 0.4 0.4 5.0 47 100 100 30 100 % 74.2 22.6 % 84.8 12.2 % 93.8 3.1 % 93.1 1 3.2 1 3.0 1 3.1 2 6.9 1 1 10 31 100 33 100 32 100 29 100 202 Table 5: Findings about the Adriatic Sea coastline of Bosnia Herzegovina It is known that there are strong historical and cultural affinities between Turkey and Bosnia Herzegovina. As a consequence of this, there have been collaborations in a variety of fields. However, it is surprising that a great number of Turkish students (35.7%) are not aware of the relations between the two countries adequately.The students gave answers like “the relations are far behind than they should be”, “they should improve.” Around 12% of the students gave no answer (Table 6). The rate of those who regard the relations between the two countries good /very good is 52%. The good relations between Turkey and Bosnia Herzegovina are explained mostly as religious, cultural and ethnic affinity. 152 �Good/very good Not good enough No answer Total First Class Students Second Class Students Third Class Students Fourth Class Students Fifth Class Students Non-Thesis Master Total f 25 % 53.2 f 19 % 63.3 f 24 % 77.4 f 12 % 36.3 f 15 % 46.8 f 10 % 34.4 f 105 % 52.0 10 21.2 10 33.4 3 9.7 17 51.5 15 46.8 17 58.7 72 35.7 12 47 25.6 100 1 30 3.3 100 4 31 12.9 100 4 33 12.2 100 2 32 6.4 100 2 29 6.9 100 25 202 12.3 100 Table 6: The relations between the two countries according to students’ views The responses given by the students to the question “what does ‘Bosnia Herzegovina’ evoke first for you?” are analyzed in Table 7. According to the findings, for around 47% of them it evokes “wars and violence”, for 20% of them “Mostar Bridge”, for 10% of them “Ottoman State”, and for 8% of them, it evokes the Turk population living in the country. War and violence Mostar Bridge Otoman Empire Türkish population Football İzzet Begoviç No answer Total f % 95 42 20 18 4 3 20 202 47.0 20.7 10.0 8.9 1.9 1.5 10.0 100 Table 7: The evocations of Bosnia Herzegovina for Turkish students The students who got involved in the study were asked to express the most significant common ground between the two countries. 37% of the students stated “the unity of religion”, 32.6% of them “the unity of culture and history”, and 18.3% of them “ethnic relationship” (Table 8). Religious union History and culture association Ethnic relationship No answer Total f % 73 66 26 37 202 37.0 32.6 18.3 12.1 100 Table 8: The most important common ground between the two countries according to students’ views Conclusion It is possible to say that the general knowledge level of Turkish students about Bosnia Herzegovina is lower than expected in general and the result does not differ a lot in different classes. The question which was answered right by the majority of the students was the question about the capital city of Bosnia Herzegovina and the question answered right by the least number of students was the source of the country’s name. A great number of students 153 �who participated in the survey stated that Bosnia Herzegovina was a unit of Yugoslavia before gaining its independence. Nevertheless, it is very distressing that 20% of the students, who are also receiving geography education answered it wrong. Despite the fact that maps are among the materials utilized intensively in geography education, it is seen that they are not made use of adequately (Doğanay et al., 2001:35). Moreover, it is impossible to perceive the events taking place in a region without knowing the geographical location of the region and its neighbours. Unfortunately, the number of the students who could not mark the exact location of Bosnia Herzegovina on the map is too high to ignore. The rate of those who could mark the neighbouring countries is considerably low. As for this question, though the success of the 1st year students is a bit less than others, it could be stated that there is not much difference between the classes. The reason behind these results might be students’ not making use of maps and atlas while studying lessons with content of countries. Therefore, some measures encouraging the use of map and atlas must be taken. Related to this issue again, the number of the students who pointed out that Bosnia Herzegovina does not have any coastline is not very little either. In addition to the reasons mentioned above, the fact that the country’s having the Adriatic Sea Coastline might not be visible on the commonly used atlas and maps could also have an effect on students’giving wrong answers. Turkish students expressed that the level of the relations between the countries are not as they should be. That the first thing that Bosnia Herzegovina evokes for the students is ‘war and violence” is something remarkable. It has been demonstrated once again how distressing the things that once took place in this region are for humanity. The students mentioned “Mostar Bridge” in the second place. The remark one of the students (Student:156) was quoted saying “Two cities named Bosnia and Herzegovina are located here and Mostar Bridge connects them each other” shows Turkish students misperceptions. ‘The unity of religion’was the very thing mentioned by the students who participated in the survey as the most important common ground between the two countries. Turkish students were able to know that Bosniaks, Serbs and Croats are the ethnic groups in the majority. However, according to the data we have, the students have also a perception which is not true. Muslim Bosniak population of Slav origin is thought to be of Turk ethnic background. This indicates that this has an important impact on students’ understanding of Bosnia. It is a typical example of the misperceptions of Turkish students as well. References Doğanay, H., Zaman, S. & Alım, M. (2001). Ortaöğretim coğrafya eğitiminde klasik ders materyali ve coğrafya öğretmenlerinin bunlardan yararlanma durumu. Doğu Coğrafya Dergisi, 7 (6), 33-44). Gözenç, S. (1995). Ülkeler coğrafyası. Çantay Kitabevi, İstanbul. Güner, I. & Ertürk, M. (2005). Kıtalar ve ülkeler coğrafyası. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara. Karaman, M.L. (1992). Bosna-Hersek ve Bosna-Hersekliler. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul. Özey, R. (2001). Dünya ve ülkeler coğrafyası, Aktif Yayınevi, İstanbul. Tunçel, H. (2008). Türk öğrencilerin zihin haritalarında İslam ülkeleri. Fırat üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (2), 83-103. 154 � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/c7cbe594b7beb0330adefec99f9a88ba.doc aff965f7a096db9a2bfd56431411f405 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 369 Title A name given to the resource Turkish University Students’ Perceptions on Bosnia-Herzegovina Author Author Alım, Mete Doğanay, Serkan Parlak, Erdinç Abstract A summary of the resource. Bosna-Herzegovina, one of the Balkan countries in southeastern Europe, has declared its independence following the partition of Yugoslavia Federation. Historical and cultural ties between Bosnia-Herzegovina and Turkey are actually very strong. In this context, these two countries have signed various cultural and economic cooperation agreements.This study aims at determining the level of understandingand general knowledge of Turkish university students on BosniaHerzegovina. The samples of the study were obtained from students of Atatürk University Faculty of Education, Department of Geography Teaching. A scale consisted of open ended questions in order to determine the level of knowledge of the sample group on Bosnia-Herzegovina. Moreover, the students were asked to point of the place of Bosnia-Herzegovina and its neighbours on an empty world map. By this way we aimed to determine the situation of this country in the mind map of Turkish university students. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2009-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed L Education (General) Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 901 Title A name given to the resource Turkish Writers vs. Native Writers of English: Heading in the Discussion Section of ELT Research Articles Written by Native and Non- Native Writers of English Author Author Göçmez , Lutfiye Göçmez, Ensar Abstract A summary of the resource. Hedging as a very crucial pragmatic-discourse device for the academic writers to be accepted by the academic discourse community has gained much attention among the academics and linguists researching hedges in scientific literature. To define it shortly, hedges are the words or phrases whose job is to make things fuzzier implying that the writer is less than fully committed to the certainty of the referential information given. That is the most effective use of hedges in academic writing, and for this way the academic writers may build a mutual interaction between them and the reader. This study, which was based on corpus analysis, compared the use of hedges in the discussion section of Research Articles (RAs) – published in ELT Journal – of two groups of writers who are the native writers (English) versus the non-native writers (Turkish). For this purpose, Hyland’s (1994) categorization of hedging patterns (modal verbs, lexical verbs, modal adverbs, modal adjectives and modal nouns) in 20 RAs (10 of NNWs and 10 of NWs) were analysed contextually. The findings from the study showed that both English writers and Turkish writers did use the hedges in the discussion section of RAs with almost same frequency. However, by comparison, English writers tended to use different varieties of hedges while Turkish writers preferred using the hedges of modal verbs in their Research Articles more frequently. On the other hand, it was also seen that, contrary to some scholars’ views, the non-native writers (Turkish) were well qualified to use hedges effectively in their Research Articles as well as the native writers (English) were. In sum, this data may emphasize the importance of the use of hedges in academic writing and therefore, English for Specific Purposes (ESP) teachers should sensitize the novice writers to the effective use of hedging in their academic writing. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2012-05 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed P Philology. Linguistics https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/a13f9d3e0cacf3630a4578f317d81914.pdf dfef6e20e7f90cf387e1e80fbe70e321 PDF Text Text Türkiye - Bosna Hersek İlişkilerinin Gelişmesinde Halk Kültürünün Rolü Fatih İYİYOL International Burch Univesity Saraybosna, Bosna-Hersek fatihiyiyol@ibu.edu.ba Özet: Bu çalışmada, Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki ilişkilerin gelişmesinde halk kültürünün yapabileceği katkılar ele alınmaktadır. Çalışmada, saha araştırması(derleme) ve anket tekniğinden yararlanılmıştır. Bildiride, Bosna-Hersek’teki etnik unsurlara genel olarak değinilmekle birlikte; nüfus yoğunluğu açısından Bosna-Hersek’te ana kitleye sahip Boşnaklar ve Boşnak kültürü ile Türk kültürü açısından kültürel ilişkilerin gelişmesi değerlerdirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Türkiye- Bosna Hersek ilişkilerinin gelişmesinde kültürel unsurlardan daha kapsamlı bir şekilde yararlanılması gerektiği kanaatine varılmış ve bununla ilgili çeşitli tekliflerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Bosna- Hersek, halk kültürü 1. Giriş Türkler ile Balkan coğrafyasını oluşturan topluluklar arasında tarihi, kültürel ve sosyal ilişkiler kadim dönemlere dayanmaktadır. Balkan kelimesi sıra- dağ veya dağlık anlamında Türkçe bir kelimedir. Balkan yarımadası, VI. yüzyıldan itibaren Türk kavimlerinin gelip yerleştiği bir yurt olmuştur (İnalcık, 2005: 20). Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgeyi fethinden önce Avarlar, Kumanlar Peçenekler, Kırpçaklar; Balkan coğrafyasına yerleşmiş olan Türk kavimleridir. Türk boyları, Balkanlara hızla yerleşmiş ve arkalarında birçok kültürel unsur bırakmışlardır (Artun, 2000; Öztuna, 1990: 15). Osmanlı İmparatorluğu’nun bölgeyi fethinden önce binlerce Türk dervişi Balkan coğrafyasına yayılmıştır. Bu dervişler, Balkanlara Türk- İslam kültürünü taşıyarak yerli Balkan topluluklarının Türk ve İslam kültürü tanımalarını sağlamıştır. “Kolonizatör Türk Dervişleri”1 olarak tamınlanan bu gönüllü tasavvuf erbabları gittikleri yerlerde, tekkelerini kurarak Osmanlı İmparatorlu’ğunun Balkanlardaki fetihlerine zemin hazırlamışlardır (Barkan, 1942: 282). Osmanlı İmparatorluğu’nun Bosna- Hersek’i fethinden önce bölgeye yerleşen Türk dervişleri fetih öncesi tekkelerini kurmuş ve müesseseleşme yoluna gitmeşlerdir. 1462 yılında Saraybosna’da İsa Bey Mevlevi tekkesi açılmıştır (Ćehajić, 1986: 61). 1463 yılında Bosna, Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmiş ve bu tarihten sonra Osmanlı İmparatorluğu’na bağlanmıştır (Imamović, 1998: 82-83). Fetihten sonra Bogomil Boşnaklar, uzun zamana yayılan bir süreç içerisinde gönüllü olarak Müslüman olmuşlardır2 (Malcolm, 1996: 52-55). Fetih ve İslamlaşma ile birlikte Boşnaklar ile Türkler arasında doğrudan kültürel iletişim başlamıştır. Bu kültürel iletişimi yeniçeriler, Osmanlı’nın İstanbul, Bursa ve Konya gibi kültür merkezlerinden yetişen Boşnaklar, bölgede aktif rol oynayandervişler- tekkelerin etkisi gibi birçok unsuru saymak mümkündür. Osmanlı İmparatorluğu döneminde özellikle Türk kültürünün Boşnak, Hırvat ve Sırp kültürü üzerinde etkili olduğunu Batılı seyyahlar ve sözkonusu toplulukların kendi araştırmacıları ifade etmektedir.1829’da Vuk Karadzic, Ortodoks Sırpların Müslüman gibi giyindikleri, özellikle şehirde yaşayanların Türk adetlerine göre yaşadıkları, Sırp kadınların çarşaf giydikleri, erkeklerin sarık takıp nargile içtikerini ifade eder (Artun, 2002: 99105). 1878 yılında fiilen, 1908 yılında ise resmen Avusturya- Macaristan İmparatorluğu Bosna- Hersek’i ilhak etmiştir. Bosna- Hersek’in Osmanlı İmparatorluğu’ndan ayrılmasıyla ilişkilerin kısmen koptuğu görülse de 1 Prof. Dr. Ömer Lütfi Barkan, İstila Devri’nin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler isimli makelesinde Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanları fethetmeden önce bölgeye Selçuklu, Karahanlı, Türkistan coğrafyasından binlerce gönüllü Alperenin yerleştiği ve bunların Osmanlı fetihleri öncesi bölgede zemin hazırladıklarını ifade etmektedir. 2 Bosna’daki İslamlaşma süreci ve Müslüman nufus hakkındaki en sağlıklı bilgiler, Osmanlı vergi sicillerinden alınabilir. 1468-69 yılına ait defterlerde, Bosna’da Hıristiyan hane sayısı 37.125, Müslüman hane sayısı ise 332 idi. 1485 yılına ait defterlerde, Hristiyan hane sayısı 30.552 ve 2491 bekar ya da dul Hristiyan mevcuttu. 4134 Müslaman hane ve 1064 kişi de dul ve bekar Müslaman mevcuttu. 1520’ye ait defterde ise 98.095 Hristiyan hane, 84.675 Müslüman hane mevcuttu. Daha sonraki vergi sicil defterlerinde sürekli olarak Müslüman hane sayısında artış gözlenlenmektedir. 380 �450 yıllık birlikte yaşamanın getirdiği etkileşimi silmek mümkün değildir. Nitekim, 1965 yılında Abdullah Škaljić, Turcizmi u Srpskohrvatskom Jeziku, çalışmasıyla; Sırp, Hırvat ve Boşnak dillerinde halkın kullandığı 8742 Türkçe kelime tespit etmiştir. Türkiye ile Bosna-Hersek arasında Yugoslavya dönemindeki ilişkilerin Osmanlı dönemi kadar güçlü olmadığı aşikardır. Yugoslovya döneminde, özellikle Türk-İslam kültür mirasının Bosna- Hersek topraklarında silinmesi adına çalışmalar yapılmıştır. 1952 yılında tekke, vakıf ve dernekler kapatılmış, Bazı raporlara göre ordudaki Müslüman subayların çocuklarını sünnet ettirmeleri yasaklanmış, Müslüman asker ve subaylar domuz eti yemeye zorlanmışlardır (Malcolm, 1996: 195) Yugoslavya’nın dağılması, Bosna’daki iç savaş ve sonrasında Bosna- Hersek Cumhuriyetinin kurulması ve küreselleşme ile birlikte Türkiye Bosna-Hersek ilişkilerinin gelişmesinde yeni bir dönem başlamıştır. Bu çalışma yeni dönem ilişkelerin gelişmesinde halk kültürünün katkısı ele almaktadır.3 2. Halk Kültürünün Bosna- Hersek Türkiye İlişkilerinin Gelişmesine Katkısı 2.1. Turizm ve folklor Türkiye ile Bosna Hersek arasındaki tarihi- kültürel bağların köklü olması ve küreselleşmenin etkisi iki ülke arasında turizmin gelişmesini sağlamıştır. Özellikle, Türkiye’den Bosna-Hersek’e her geçen yıl artan bir ilgi görülmektedir. Aşağıdaki tabloda, bir turizm firması vasıtasıyla Türkiye’den Bosna-Hersek’i ziyaret eden turist sayısı verilmiştir. Tablo-1’deki verilerden hareketle Bosna-Hersek’i ziyaret eden Türk turistlerin oranında beş yıl içerisinde yaklaşık olarak bir buçuk kat arttığı gözlenmektedir. 4 Turist Sayısı 9000 8500 8000 7000 7000 6300 6000 5000 5000 4000 3000 3600 Turist Sayısı 4200 2000 1000 0 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Yıllar Tablo-1. Türkiye'den Bosna- Hersek'i ziyaret eden turist sayısı 1-15 Mayıs 2009 tarihleri arasında Türkiye’den Bosna-Hersek’i ziyaret eden 500 turist üzerinde düzenlediğimiz ankette, Bosna-Hersek’i ziyaret etmelerini sağlayan en etkili sebep ne olduğunu soruldu. Anket 3 Bosna-Hersek Devleti, Boşnak ve Hırvat Fedarasyonu ve Sırp Cumhuriyeti olarak iki yapıdan oluşmaktadır. Boşnak ve Hırvat Fedarasyonu devletin % 51’lik bölümüne; Sırp Cumhuriyeti ise % 49’luk kısmına sahiptir. Her iki yapı etnik ve kültürel açıdan birbirinden farklıdır. Dolayısıyla Türkiye ile Bosna – Hersek ilişkilerinin gelişmesinde Halk Kültürü’nün Rolü başlıklı çalışmamızda Boşnak- Hırvat Federasyonu ele alınmıştır. Kanaatimizce, Türkler ile Bosna’daki ve Balkanlardaki Sırplar arasındaki kültürel ilişkiler ayrıca ele alınması gerekmektedir. 4 Türkiye’den Bosna- Hersek’i ziyaret eden turist sayısıyla ilgili bilgiler (tablo-1 sayılar ve yıllara göre dağılımı) BosnaHersek’teki Fidan Turizm yetkilerinden alınmıştır. Bu sayı Türkiye’den Bosna-Hersek’i ziyaret eden turist sayısı değildir; söz konusu turizm firması vasıtasıyla Türkiye’den, Bosna-Hersek’i ziyaret eden turist sayısıdır. 381 �verileri, Türk turistlerin Bosna-Hersek’i, Türk kültür ve tarihinin birçok unsurunu barındırması nedeniyle ziyaret ettiklerini göstermiştir.5 Bu durum, iki ülke ilişkilerinin gelişmesi açısından önemli bir rol üstlenebilir. Türkiye ve Bosna-Hersek, tarihi ve kültürel bağların sağladığı yakın ilgiyi turizmin gelişmesi için önemli bir fırsat olarak görmeli ve kültür turizmini teşvik edecek ekonomik ve hukuki kolaylıklar tanımalıdır. Bosna-Hersek’te her yıl haziran ayının son hafta sonunda Akhisar(Prusac)’da Ayvaz Dede’yi Anma Etkinlikleri düzenlenmektedir. Boşnak halk kültürünün önemli bir unsuru olan Ayvaz Dedo( Ayvaz Dede)’nun Türk olduğu ve Boşnakların Müslüman olmasında büyük payı olduğuna inanılmaktadır. Halkın Ayvaz Dede’yi büyük bir velî olarak görmesi, onu itibar ve saygınlık yönüyle bir halk kahramanı yapmıştır (K1), (K2), (K3), (K4), (K5). Boşnak halk kültüründe, Ayvaz Dedo(Dede) olarak ifade edilen şahıs, XVI. asırın ikinci yarısında yaşayan Akhisarlı Hasan Kâfî’dir, Halveti şeyhi olan Hasan Kâfî, Osmanlı İmparatoluğu döneminde BosnaHersek’te yetişen önemli ilim adamlarından biridir (İzeti; 2004: 170). Halkın Ayvaz Dede’ye duyduğu büyük sevgi Ayvaz Dede’yi Anma Etkinlikleri çerçevesinde geniş çaplı kültürel organizasyonların yapılmasını sağlamıştır. Bosna- Hersek’te geniş bir katılımla düzenlenen Ayvaz Dede’yi Anma Etkinlikleri’ne Türkiye’den katılımlar olsa da, bu oran çok sınırlı sayıdadır. Türkiye’de geleneksel olarak düzenlenen Şeb-i Arus Etkinlikleri, Bosna-Hersek’te bilinmektedir. Müslüman Boşnaklar Mevlana ile ilgili bu etkinleri takip etmektedirler, özellikle tasavvufa ilgi duyan Boşnaklar arasından Şeb-i Arus etkinlerine katılanlar olmaktadır. Boşnaklar, Mevlana’yı kendi kültür unsurlarının bir parçası olarak gördüklerinden özellikle Saraybosna’da 1957 yılından itibaren Şeb-i Arus Etkinlikleri yapılmaktadır (Halilagić, 2008: 1-2). Türkiye ile Bosna-Hersek arasında gerek kültürel ilişkilerin gelişmesinde gerek turizmin ilerlemesine katkı sağlamak için bu iki kültürel etkinlikten yararlanmalıdır. Ayvaz Dede ve Mevlana her iki devletin halkları açısından öneme sahip kişilerdir. Bu tarihi şahsiyetlerin iki ülke ilişkilerin gelişmesine katkı yapması adına Türkiye, Bosna-Hersek’ten her yıl Şeb-i Arus etkinliklerine, Mevlana ve Konya ziyaretlerine katılımı artırmak için tanıtım yapmalı ve turizm firmalarını bu yönde teşvik etmelidir. Bosna- Hersek ise Türkiye’de bilinmeyen Ayvaz Dede’yi tanıtmalı ve Ayvaz Dede’yi Anma Etkinlikleri’ne katılımı arttırmak için gerek Türk turizm firmalarını gerek Boşnak turizm firmalarını teşvik etmelidir. Bosna-Hersek’te Türk tarih ve kültür mirası adına birçok mekanı saymak mümkündür. Fatih Sultan Mehmet’in Hıristiyan tebaaya Ahitname verdiği yer, Foynitsa’da bulunan Boşnak halk kültüründe Fatih Sultan Mehmet’in ordusuyla geldiği ifade edilen ve Derviş-i Horasani olarak bilinen şahsın türbesi, Osmanlı döneminde kalan Gazi Hüsrev Bey Külliyesi, Mostar köprüsü gibi onlarca yapı ve onun etrafında gelişen halk anlatıları Türkiye- Bosna Hersek arasındaki turizminin gelişmesine katkıda bulunabilir. Halk kültürü açısından Türkiye -Bosna Hersek ilişkilerinin gelişmesinde maddi kültür unsurlarından yararlanılabilir. Türk ve Boşnak mutfak kültürü büyük benzerlikler göstermekle birlikte her iki coğrafyaya has yemekler de bulunmaktadır. Her iki ülkenin mutfak kültürünün ortak ve farklılıklara tanıtılmalı bu maddi kültür unsurlarından turizmde istifade edilmelidir. Boşnak halk kültüründe tekke tasavvuf geleneği canlılığını korumaktadır. Türk tekkelerinin Balkanlardaki yansıması olan bu ekoller, Türk kültüründen tema, motif ve içerik olarak güçlü izler taşımaktadır. Özellikle, Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalan Sinanova Kadiri Tekkesi; Blagay Halveti Tekkesi’nde Türkçe ilahiler eşliğinde dini- mistik ritüeller icra edilmektedir. Günümüzde Türk nufusunun hemen hiç olmadığı Bosna-Hersek’te Türkçe unsurların olması turizm açısından dikkat çekicidir. Gerek sosyal ve kültürel ilişkilerin gelişmesinde gerek turizmin güçlenmesinde dini- mistik folklorun sözkonusu unsurlarından yararlanılmalıdır. 2.2 Halk Oyunları Halk oyunları ülke tanıtımlarında ön planda olan önemli bir folklor ürünüdür. Halk oyunları sadece bazı hareketlerin oyun içerisinde düzenli bir şekilde tekrarlanması değil aynı zaman o kültürün giyim, müzik, gelenek, inanış vb. birçok unsurunu içinde barındırmaktadır (Değerli, 2000). Bu yönüyle, ülkeler kendi kültürel yapılarını tanıtmak için halk oyunlarına tanıtım ve organizasyonlarda sık sık yer vermektedirler. Türkiye’de birçok üniversitenin bünyesinde halk oyunları festivalleri düzenlenmektedir. Birçok belediye ve sivil toplum örgütü etkinlik, festival ve şenliklerde halk oyunlarına yer vermektedir. BosnaHersek’te de Başçarşı Geceleri Kültür Etkinlikleri çerçevesinde halk oyunları festivalleri de yapılmaktadır. Gerek Türkiye’deki kültürel etkinliklerde gerek Bosna- Hersek’teki kültürel organizasyonlarda her iki ülkenin halk oyunları ekipleri sahne almaktadır. Kültürel etkinliklere katılımlar belirli bir kültür politikası içerisinde 5 Anket soruları ve sonuçları ekler bölümünde verilmiştir. 382 �yapılanlan etkinlikler değildir.6 Bazı dernek ve şahısların özel gayretlerinden ibaret kalan bu çalışmalar amatör ve sürekliliği olmayan iştirakler olarak kalmaktadır.7 Türkiye- Bosna Hersek ilişkilerinin gelişmesinde, kapsamlı ve geleneksel hale gelecek halk oyunları festivallerinin düzenlenmesi iki ülke insanının birbirlerini tanımasına kültürel etkileşim imkanın doğmasını sağlayacaktır. Türkiye’nin ya da Bosna- Hersek’in ev sahipliği yapacağı ve diğer Balkan ülkelerini de dahil edecek “Balkan Ülkeleri Halk Oyunları Festivali” ülkeler arasında ilişkilerin gelişmesine katkıda bulunacaktır. 2.3 Türk- Boşnak Halk Kültürleri’nin Ortak Şahsiyetleri Yunus Emre, Mevlana, Nasreddin Hoca, Fatih Sultan Mehmet gibi Türk kültüründeki önemli şahsiyetler Boşnak kültürünün önemli şahsiyetleridir. Yunus Emre’nin birçok Türkçe ilahisi Boşnaklar tarafından bilinip okunmaktadır. Yunus Emre’nin bazı ilahileri Boşnakça’ya çevrilmiş ve Boşnak Halk Edebiyatı’nın önemli metinleri olmuşlardır. Asıl metnine göre biraz değişmiş olan Yunus Emre’nin aşağıdaki ilahisi Boşnak halk kültüründe okunan bir ilahidir. Seni ben severim džandan ićeru Jolum vardir bu erkandan ićeru Šeriat tarikat joldur varana Hakikat marifet andan ićeru Kesildi takatim dizde derman jok Bun ne mezhep imiş dinden ićeru Sülejman kuş dili bilir didiler Sulejman var sulejmandan ićeru Teđželliden nasib erdi kimine Kimin maksudu andan ićeru Beni bende demen bende degilim Bir ben vardir bende benden ićeru Senin aşkın beni benden aliptir Ne şirin derd bu dermandan ićeru Junus’un gjozleri hundur aćilmaz Kapida kul var sultandan ićeru(K1), (K2), (K3), (K4), (K5). Mevlana, Boşnak tekke-tasavvuf geleneğinin çok önemli bir temsilcisidir. Günümüzde Boşnak tekkelerinin genelinde aşağıdaki ilahi okunur. Boşnakça Metin: Dođi Svijetla Konyo, slavna li si Zbog imena Mevlanina, Riječ njegova poziv srca Na svim tvojim je vratima. Türkçe Tercümesi: Gel Ey şerefli Konya namın yücedir. Mevlana’dan dolayı, Sözü(Mevlananın) kalbinin çağrısı Tüm kapılarındadır senin Dođi, dođi! Dođi, dođi! Gel, gel! Gel, gel. Ma ko da si, ma gdje da si, Makar da si i sto puta Obećanje prekršio, Opet dođi, Samo dođi. Prekrio te nur Mavlane, I bejtovi Mesnevije, Ko god dođe, jecaj naja Kim olursan ol, nerede olursan ol Tövbeni yüz defa Bozmuş olsan da yine gel Sadece gel Sarmış seni Mevlana’nın nuru Ve Mesnevinin beyitleri, Kim gelirse oraya ney inlemeleri 6 Türk İşbirliği Kalkınma İdaresi’nin 2008 yılı (TİKA) faaliyet raporlarını incelediğimizde kültürel çalışmaların yapıldığı ancak bu çalışmaların daha planlı ve sistematik yapılması gerektiği kanaatine vardık. 7 Küçükçekmece Belediyesi’nin düzenlediği Kültür Festivali’nde Bosna-Hersek’ten her yıl Lola adlı halk oyunları ekibi katılmaktadır. 383 �Srce će mu da otkrije. Kalbini açacak. Tvoje kuće ko bejtovi Svaka tajnu svoju ima, Postala si sama srce Uplakano rastancima. Evlerin beyitler gibi Her biri kendi sırrını saklar. sen bir gönül oldun Ayrılıklara ağlayan Dođi, dođi! Sarajevo dušu dade, Kad je čulo poziv sveti, Na Benbašu bijelih golubova, Cijelo jato uz zvuk naja sleti. Gel, gel! Saraybosna sana ruhunu vermiş Aziz çağrını duyduğunda Beyaz güvercinler Bentbaşı’na indi Ney sesini duyduklarında. Sjaj dersova srce pamti, I čežnjivo traži pića Što u šeher točilo ga Čisto srce Merhemića. Derslerin parıltısını kalp sezer Ve özlemle şarap ister. Ki şehri (nurla) doldurdu, Merhemiçin8 temiz kalbi. Dođi, dođi! Gel, ge!l Kud odeše dobri ljudi, Gdje li sa sakriše? Ko ih traži, zna kakav je, Plač rastanka , naja – duše. Nereye gitmişler iyi insanlar? Nerede saklanmışlar? Onları bulmaya çalışan biliyor, Ayrılığın, neyin ve ruhunun inlemesinin nasıl olduğunu Od njih nama ostala je Mudra riječ k'o utjeha. Ne tražite nas po grebljima, Već kod ljudi u srcima. Onlardan bize kalmıştır Hikmetli sözler, teselli olarak Bizleri mezarlıklarda değil de İnsanların kalplerinde bulmaya çalışın. Dođi, dođi! Gel, gel Mesneviju ko da shvati, Koje srce tu moć ima? Svaki bejt je jecaj naja, Svi džiltovi jedan sema'. Mesneviyi kim anlayabilir ki! Hangi kalbin böyle bir gücü var. Her beyit neyin inlemesidir. Tüm ciltleri semadır. Gdje je srce što će čuti, Ispod bejta što se zbori? Gdje je srce što na pragu, Mevlaninu aškom gori. Sezecek olan kalp nerede Beyitlerdeki hikmetleri Aşkla yanan kalp nerde Mevlananın kapısında Dođi, dođi! Gel, gel Hej, ašici, sretni li ste, Gaflet perdu kad skinuste. Dunjaluče, čekr ti si, Što okreće želje puste. Ey aşıklar ne mutlu size Gaflet perdesini üstünüzden attınız Ey günyaya gönül bağlayan! (Nefsin)arzulari çeviren değirmenin dişlileri gibisin Hajde srce, baci brige, Za dunjaluk kojeg nije, Stavi uho na bejt naja, Da čujemo tajnu koju krije. Haydi kalbim sıkıntıları at Bu sahte dünyanın Ney beyitine kulak ver, Hangi sırrı sakladığını duymak için. Dođi, dođi! Gel, gel! (İyiyol, 2009,1–15). 8 İlahide bahsedilen Hacı Mugaya Merhemiç Bosna’daki Mevlevi ekolünün önde gelen temsilcilerindendir. O, BosnaHersek’te mesnevi dersleri vermiş, onun ölümü üzerine ise Şeyh Fejzulah Efendi Hadžibayrić, Mesnevi derslerini devam ettirmiştir. 384 �Dođi, ilahisinde görüldüğü gibi Bosna-Hersek'teki Tasavvuf geleneği içerik, motif ve kahramanlar açısından Türk tasavvuf geleneğinin Balkan coğrafyasındaki devamı niteliğini taşımaktadır. Fatih Sultan Mehmet, Boşnak halk kültüründe bir kahraman ve vel olarak görülür. Bosna- Hersek'te “Sultan Fatih'' hakkında birçok halk anlıtısı ve inanış söylenegelir. Fatih Sultan Mehmet'in bir derviş olduğu ve Halveti ekolüne bağlı olduğu ifade edilir. Boşnak halk kültüründe Fatih Sultan Mehmet'in Halveti ekolüne bağlı olduğu kanaati Osmanlı'nın Bosna-Hersek'i fethinin sonraki asırlarda sözkonusu tasavvuf akımının güçlü olmasından kaynaklanmaktadır. Türk topluluklarının hemen hepsinde görülen Nasreddin Hoca fıkraları Boşnaklar arasında da yaygındır.“Nasrudin Hođža'' olarak bilinen Nasreddin Hoca, Boşnak halk kültürün önemli sembollerindendir(Frndić, 1972: 6-22). Türk ve Boşnak Halk kültürlerinin ortak şahsiyetleri onlar etrafında gelişen şiir ve anlatılar her iki kültürün kadim ilişkisini gösterme açısından önem arz etmektedir. Osmanlı mirasına sahip bu iki toplumun aynı kültür unsurlarına sahip olması doğaldır. Boşnak ve Türk halk kültürünün bu önemli şahsiyetlerini, onların fikirlerini ve eserlerini yapılacak büyük ve ortak organizasyonlarla geniş kitlelere duyurmak iki ülkenin ilişkilerinin gelişmesine katkı sağlayacaktır. Sözkonusu şahsiyetlerle ilgili teknolojik araçlarda kullanılarak film, çizgi film, belgesel hazırlamada ortak hareket edillmeli ve hazırlanacak ürünlerin Türkçe ve Boşnakça olması sağlanmalıdır. 3.Sonuç ve Öneriler Türkiye- Bosna Hersek ilişkilerinin gelişmesinde kültürel çalışmalardan- özellikle halk kültürü- yararlanmak . Her iki ülkenin ilişkilerinin gelişmesi adına tekliflerimiz şunlardır: 1. Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki turizminin gelişmesinde halk kültüründen yararlanılmalıdır. 2. Her iki ülkenin Kültür ve Turizm Bakanlıkları her iki toplum açısından öneme sahip tarihi ve kültürel mekanların ziyaret edilmesini teşvik etmelidir. 3. Ayvaz Dede, Şeb-i Arus etkinlikleri gibi kültürel etkinliklere her iki ülkeden katılımın artırılması sağlanmalıdır. 4. Türkiye ve Bosna-Hersek’in birlikte düzenleyecekleri ve diğer Balkan ülkelerini de kapsayacak şekilde geleneksel hale getirilecek Balkan Halk Oyunları Festivali düzenlenmelidir. 5. Türk ve Boşnak halk kültürlerinin ortak şahsiyetleri olan Mevlana, Yunus Emre, Nasrettin Hoca, Fatih Sultan Mehmet ile ilgili ortak çalışmalar yapılmalı bu tarihi- kültürel şahsiyetlerin geniş kitlelerce daha iyi tanınması sağlanmalıdır. 6. Türk ve Boşnak halk kültürlerinin ortak şahsiyetlerini tanıtmak amacıyla ortak film, çizgi film ve belgeseller yapılmalı ve bu çalışmalar Türkçe ve Boşnakça olarak iki dilde izlenip anlaşılacak şekilde tasarlanmalıdır. 7. Bosna’daki Türkiye ve Türk kültürüyle ilgili halk anlatıları Türkçe’ye çevrilmeli bu meteryaller kültür ve sanat açısından işlenmelidir. 8. Türkiye Bosna Hersek ilişkilerinin gelişmesinde kültürel çalışmaların katkıların ele alındığı akademik çalışmalar yapılmalıdır. Kaynakça Artun, Erman( 2003). Osmanlının İlk Dönemlerinde Türk ve Balkan Kültürlerinde Etkileşim, II. Uluslararası Balkan Türkoloji Sempozyumu, İstanbul, Folklor-Edebiyat Dergisi, s.33. Sayfa, 99-105. Artun, Erman (2000). Balkan Türk Edebiyatlarına Genel Bir Bakış, IV. Uluslararası Kıbrıs-Balkanlar-AvrasyaTürk Edebiyatları Sempozyumu ,Mostar, www.turkoloji.cu.edu.tr. Barkan, Ömer Lütfi(1942). İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri Ve Zaviyeler, Vakıflar Dergisi, Ankara, s.II, s. 279- 309. Ćehajić, Džemal(1986). Derviški Redovi u Jugoslovenskim Zemljama, Sarajevo, Grafo-art Atelje. Değerli, Fikret (2000). Halk Oyunlarının Uluslararası uygulamalarında Turizme Katkısı, Türk Folklorunun Turizm açısından Değerlendirilmesi sempozyumu, www.kultur.gov.tr. Frndić, Nasko (1972). Narodni Humor i Mudrost Muslimana, Zagreb, Stvarnost. Halilagić, Sead (2008). Obiljevanje Arusa u BIH, Sarajevo,The Place And Dervish Orders İn Bosnia Herzegovina On The Year Of Jalaladdin Rumu 800 Years Since His Birth Symposium, Orıjentalni Institut u Sarajevu Unpublished Symposium Proceedings, s. 1-2 385 �Inalcik, Halil(2005). Balkanlar ve Türkler, Bal-Tam Türklük Bilgisi Dergisi, Prizren, s.III, s-20-45. Iyiyol, Fatih (2009). Boşnak Halk Kültüründe Mevlana ve Mevlevilik, 1. Uluslararası Balkanlarda Tarih ve Kültür Kongresi, Basılmamış Sempozyum bildirileri, s-1-15 Malcolm, Noel (2002). Bosnia A Short History, London, Pan Boooks Öztuna, Yılmaz (1990). Rumelini Kaybımız, İstanbul, Ötüken Yayınları Imamović, Mustafa (1998). Historija Bošnjaka, Sarajevo, Nacionalna i Univerzitetska Biblioteka Bosne i Herzegovina. Izeti, Metin (2004), Balkanlarda Tasavvuf, İstanbul, Gelenek Yayınları Sözlü Kaynaklar(Kaynak Kişiler) (K1) Mensur Hacımeyliç, 50, Visoko, esnaf, lise mezunu (K2) Mükrem Kamber, 40, Olovo, evli, imam, medrese mezunu (K3)Nejat Biço, 49, Saraybosna, Sinanova tekkesi kütüphane görevlisi, lise mezunu (K4) Şeyh Birzina, 60 yaşında, Saraybosna, evli, Mejtaš Nakşi tekkesinin şeyhi (K5) Şeyh Niyaz, 41, Olovo, evli, Olovo Nakşi tekkesi şeyhi, Lise mezunu Ekler Türkiye- Bosna Hersek Arasındaki Kültürel İlişkileri Değerlendirme Anketi Tarih: 1-15 Mayıs 2009 Anketi cevaplayan kitle: Bosna-Hersek’i sözkonusu tarihlerde ziyaret eden Türkiye Vatandaşları. Anket Soruları: S.1 Bosna-Hersek gezinizde en çok hangi mekandan etkilendiniz? a)Mostar Köprüsü b) Latin Köprüsü c) Gazi Hüsrev Bey Külliyesi d) Blagay Tekkesi e) Bosna’nın doğal güzellikleri S.2 Bosna- Hersek’i ziyaret etmenizi sağlayan en etkili neden aşağıdakilerden hangisidir? a) Bosna- Hersek Türk kültürün birçok unsurunu barındıran bir ülke olması b) Bosna- Hersek doğal güzelliklere sahip bir ülke olması c) Bosna-Hersek teknolojik imkanlara sahip bir ülke olması d) Bosna- Hersek’te geniş eğlence imkaları olması e) Bosna- Hersek’te arkadaşlarım ve akrabalarım olması. S.3 Türkiye- Bosna Hersek arasında ilişkilerin gelişmesini en çok hangi etken sağlar? a) Ekonomik ilişkiler b) Kültürel ve Sosyal ilişkiler c) Siyasi ilişkiler d) Tarihi ilişkiler e) Turizm S.4 Türkiye ile Bosna-Hersek’in kültürel yapısının benzerlikleri için en doğru seçenek hangisidir? a) Türkiye ile Boşnak kültürü arasında pek benzerlik yok b) Türk Kültürü Boşnak etkilemiş olmakla birlikte ortak unsurlar çok zayıf c) Türk kültürü ile Boşnak kültürü birçok ortak unsura sahipler ve bunlar canlılığı koruyor d) Türk kültürü ile Boşnak kültüründen hemen her şey aynı. Anket Sonuçaları: 1. 2. 3. 4. Soru: 213 kişi Blagay Tekkesi, 195 kişi Mostar Köprüsü, 57 kişi Doğal Güzellikler, 35 kişi Gazi Hüsrev Bey Külliyesi, Soru: 396 kişi A, 81 kişi B, 23 kişi E Soru: 184B, 167 kişi D, 103 kişi A, 14 kişi C, 10E Soru: 317 C, 114 kişi B, 48 kişi E, 21 kişi A 386 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 422 Title A name given to the resource Türkiye - Bosna Hersek İlişkilerinin Gelişmesinde Halk Kültürünün Rolü Author Author İYİYOL, Fatih Abstract A summary of the resource. Bu çalışmada, Türkiye ile Bosna-Hersek arasındaki ilişkilerin gelişmesinde halk kültürünün yapabileceği katkılar ele alınmaktadır. Çalışmada, saha araştırması(derleme) ve anket tekniğinden yararlanılmıştır. Bildiride, Bosna-Hersek’teki etnik unsurlara genel olarak değinilmekle birlikte; nüfus yoğunluğu açısından Bosna-Hersek’te ana kitleye sahip Boşnaklar ve Boşnak kültürü ile Türk kültürü açısından kültürel ilişkilerin gelişmesi değerlerdirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, Türkiye- Bosna Hersek ilişkilerinin gelişmesinde kültürel unsurlardan daha kapsamlı bir şekilde yararlanılması gerektiği kanaatine varılmış ve bununla ilgili çeşitli tekliflerde bulunulmuştur. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2009-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed L Education (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/9a980b219f1c70437bfe3b2ff95bfb47.docx 2cd92b6f86481be0a9d3a79125dd77aa https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/e5de6590eea35a0b215fdadf6ba0b985.pdf 96ff03bd15fa432a5019acadbd078db3 PDF Text Text TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZ ÇALIŞMALARINDA KULLANILAN YÖNTEMLER Bahri KUŞ Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Ağrı / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi Ağızları, diyalektoloji, yöntem. ÖZET Türkiye Türkçesi Ağızları ile ilgili ilk çalışmalar 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren görülmeye başlamaktadır. İlk yıllardaki folklorik malzeme derlemeye dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmalar yıllar geçtikçe yerini mukayeseli ve tasvirî ağız çalışmalarına bırakmıştır. Ağızlar, bünyelerinde barındırdıkları arkaik ve özel yapılar sayesinde Türk dilinin belli bir sebebe bağlanamayan hususlarının aydınlatılması için son derece önemlidir. Bu bakış açısı ile Türkiye Türkçesi Ağızları üzerine hazırlanan pek çok çalışma ileride hazırlanacak mükemmel bir tarihî gramere yardımcı olacaktır. Hazırlanan ağız çalışmalarının tamamında gerek ele alınan bölgenin sınırları gerekse yöredeki etnik durumlar gibi etkenler nedeniyle takip edilen müşterek bir yöntem bulunmamaktadır. Çalışılacak bölgenin tercih sebebi, derleme, fişleme ve soruşturma gibi hususların da yer yer farklı yöntemlerle yapıldığı görülmektedir. Bunların yanı sıra söz konusu çalışmalarda ortak noktaların bulunduğu da görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi Ağızları üzerine yapılan incelemelerde kullanılan farklı ve ortak yöntemler örneklerle ele alınmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1849 Title A name given to the resource TÜRKİYE TÜRKÇESİ AĞIZ ÇALIŞMALARINDA KULLANILAN YÖNTEMLER Author Author KUS, Bahri Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türkiye Türkçesi Ağızları, diyalektoloji, yöntem. ÖZET Türkiye Türkçesi Ağızları ile ilgili ilk çalışmalar 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren görülmeye başlamaktadır. İlk yıllardaki folklorik malzeme derlemeye dayalı olarak gerçekleştirilen çalışmalar yıllar geçtikçe yerini mukayeseli ve tasvirî ağız çalışmalarına bırakmıştır. Ağızlar, bünyelerinde barındırdıkları arkaik ve özel yapılar sayesinde Türk dilinin belli bir sebebe bağlanamayan hususlarının aydınlatılması için son derece önemlidir. Bu bakış açısı ile Türkiye Türkçesi Ağızları üzerine hazırlanan pek çok çalışma ileride hazırlanacak mükemmel bir tarihî gramere yardımcı olacaktır. Hazırlanan ağız çalışmalarının tamamında gerek ele alınan bölgenin sınırları gerekse yöredeki etnik durumlar gibi etkenler nedeniyle takip edilen müşterek bir yöntem bulunmamaktadır. Çalışılacak bölgenin tercih sebebi, derleme, fişleme ve soruşturma gibi hususların da yer yer farklı yöntemlerle yapıldığı görülmektedir. Bunların yanı sıra söz konusu çalışmalarda ortak noktaların bulunduğu da görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye Türkçesi Ağızları üzerine yapılan incelemelerde kullanılan farklı ve ortak yöntemler örneklerle ele alınmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f3af3de217f443d91e7c021f5fc66bc3.docx 369eaf6671aadaa121df811d281ae00f https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2ec0ab4c3c9583cb16f84639c73644ea.pdf 0b6114d6e36a73a158229f8840ab9e7b PDF Text Text TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE RUHSAL ÇÖKÜNTÜ GÖSTERGELERİNDE METAFORİK YAPILAR Sibel ÇELİKEL - Güniz KOCAKAYA Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne / Türkiye Anahtar Kelimeler: Ruhdilbilim, gösterge, ruhsal çöküntü, metafor. ÖZET Ruhdilbilim, konuşan birey ile bireylerin kullandığı dil arasındaki ilişkileri çözmeye çalışır. Bu bilim dalının amacı dilin bilimsel betimlemesini yapmak değil, dilin kullanım süreçlerinin betimlemesini yapmaktır. Bu bilim dalı, iletiler ve bu iletileri aktaran ya da alan bireyi birbirine bağlayan ilişkilerle ilgilenir. İletişim sürecini, sözlü çağrışımları, küçük çocukta dilin öğrenilmesi sorununu, düşüce ile dil arasındaki genel ilişkileri inceler. Ruhdilbilim, bireye ilişkin dilsel üretim, anlama, belleme, tanıma olgularını, bireysel davranış biçimleri olan söz edimlerini, dilin kazanılmasını, öğrenilmesini inceleyen ruhbilimle ara kesit bölgesinde oluşmuştur. Ruhdilbilim çalışmalarını günümüzde özellikle şu alanlarda yoğunlaştırmışlardır: Sözcelerin bireyler tarafından üretiliş süreçleri; bireylerin üretmek istedikleri sözcelere anlam yükleyiş süreçleri, üretilen sözcelerin yorumlanması süreçleri, yorumlama sürecinde dilsel bilgiler ansiklopedik bilgilerin payı, dilsel öğelerin bellekte varoluş biçimi, çocuğun doğuşundan itibaren gelişmesi boyunca dili edinme süreci, birçok dili kullanan konuşucuların, bu çeşitli dilleri belleklerinde depolayış biçimleri; dil bozuklukları, ruhsal bozukluklar ve beyin yapısındaki bozunlar(lezyonlar) arasındaki ilişkiler vb. Bu çalışmada “ruhsal çöküntü göstergeleri” üzerinde durulacaktır. Ancak bu durumu ifade eden sosyal ve doğal göstergeler değil sadece dil göstergeleri incelenecektir. Bunun için kendilerinden izin alınarak ve kimliği gizli tutularak hasta kayıtlarından ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında bu konuyu işlemiş olan yazarların metinlerinden örnekler incelenecektir. Konuyu sınırlandırmak adına bu dil göstergelerinin içindeki metaforik yapılar belirlenecektir. Amaç bu durumdaki hastaların kullandığı, mecazlı ve benzetmeli ifadelerin belirlenerek, hastalığın daha kolay tespit edilmesini sağlamak, Türk dilinin duygu durumlarını ifade etmedeki çeşitliliğini gözlemlemektir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1867 Title A name given to the resource TÜRKİYE TÜRKÇESİNDE RUHSAL ÇÖKÜNTÜ GÖSTERGELERİNDE METAFORİK YAPILAR Author Author CELIKEL, Sibel KOCAKAYA, Guniz Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Ruhdilbilim, gösterge, ruhsal çöküntü, metafor. ÖZET Ruhdilbilim, konuşan birey ile bireylerin kullandığı dil arasındaki ilişkileri çözmeye çalışır. Bu bilim dalının amacı dilin bilimsel betimlemesini yapmak değil, dilin kullanım süreçlerinin betimlemesini yapmaktır. Bu bilim dalı, iletiler ve bu iletileri aktaran ya da alan bireyi birbirine bağlayan ilişkilerle ilgilenir. İletişim sürecini, sözlü çağrışımları, küçük çocukta dilin öğrenilmesi sorununu, düşüce ile dil arasındaki genel ilişkileri inceler. Ruhdilbilim, bireye ilişkin dilsel üretim, anlama, belleme, tanıma olgularını, bireysel davranış biçimleri olan söz edimlerini, dilin kazanılmasını, öğrenilmesini inceleyen ruhbilimle ara kesit bölgesinde oluşmuştur. Ruhdilbilim çalışmalarını günümüzde özellikle şu alanlarda yoğunlaştırmışlardır: Sözcelerin bireyler tarafından üretiliş süreçleri; bireylerin üretmek istedikleri sözcelere anlam yükleyiş süreçleri, üretilen sözcelerin yorumlanması süreçleri, yorumlama sürecinde dilsel bilgiler ansiklopedik bilgilerin payı, dilsel öğelerin bellekte varoluş biçimi, çocuğun doğuşundan itibaren gelişmesi boyunca dili edinme süreci, birçok dili kullanan konuşucuların, bu çeşitli dilleri belleklerinde depolayış biçimleri; dil bozuklukları, ruhsal bozukluklar ve beyin yapısındaki bozunlar(lezyonlar) arasındaki ilişkiler vb. Bu çalışmada “ruhsal çöküntü göstergeleri” üzerinde durulacaktır. Ancak bu durumu ifade eden sosyal ve doğal göstergeler değil sadece dil göstergeleri incelenecektir. Bunun için kendilerinden izin alınarak ve kimliği gizli tutularak hasta kayıtlarından ve Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında bu konuyu işlemiş olan yazarların metinlerinden örnekler incelenecektir. Konuyu sınırlandırmak adına bu dil göstergelerinin içindeki metaforik yapılar belirlenecektir. Amaç bu durumdaki hastaların kullandığı, mecazlı ve benzetmeli ifadelerin belirlenerek, hastalığın daha kolay tespit edilmesini sağlamak, Türk dilinin duygu durumlarını ifade etmedeki çeşitliliğini gözlemlemektir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4cbff6315360002dbd522fc41da2ae71.docx c48741af1bb8287d96bda729058a7bb0 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/37a932c709ff1ba31b6a618464fac219.pdf 97d78c01fe5dfcf2dee97ec14e211201 PDF Text Text TÜRKİYE’DE ALAMANCI ALMANYA’DA YABANCI BAĞLAMINDA ÖTEKİNİN SİNEMATOGRAFİSİNİN HALKBİLİMSEL OKUNMASI İbrahim GÜMÜŞ Bartın Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Bartın / Türkiye Anahtar Kelimeler: Sinema, göç, kimlik, öteki, kültür çatışması. ÖZET Göç, Âdem ve Havva’nın cennetten dünyaya yolculuğundan itibaren başlayan şu anda da gerçekleşmeye devam eden bir olgudur. Günümüzde çeşitli nedenlerle gelişmemiş veya az gelişmiş ülkelerden gelişmiş ve sanayileşmiş ülkelere yapılan toplumsal nüfus hareketliliği şeklinde yaşanmaktadır. Türkiye’de ise 1960’lı yılların başından itibaren genelde Batı özelde ise Almanya’ya işçi göçü olmuştur. Türkiye’den Almanya’ya giden işçiler zamanla sosyo-kültürel anlamda yapısal değişimlere ve zorluklara maruz kaldılar. Yaşanan bu süreçler sinema gibi sanat dallarında konu olarak işlenmiştir. Sinema, konu edindiği toplumun bir aynası ve yorumlayıcısıdır. Bu nedenle bir belge niteliğine sahiptir. Bu bildiride Almanya’da Türk işçilerinin kültürel bellekleri, kimlik arayışları, idealleri ve dünya görüşleri sosyolojik bir belge değeri taşıyan sinema filmleri üzerinden halkbilimsel bir okuma denemesi yapılmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2178 Title A name given to the resource TÜRKİYE’DE ALAMANCI ALMANYA’DA YABANCI BAĞLAMINDA ÖTEKİNİN SİNEMATOGRAFİSİNİN HALKBİLİMSEL OKUNMASI Author Author GÜMÜŞ, İbrahim Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Sinema, göç, kimlik, öteki, kültür çatışması. ÖZET Göç, Âdem ve Havva’nın cennetten dünyaya yolculuğundan itibaren başlayan şu anda da gerçekleşmeye devam eden bir olgudur. Günümüzde çeşitli nedenlerle gelişmemiş veya az gelişmiş ülkelerden gelişmiş ve sanayileşmiş ülkelere yapılan toplumsal nüfus hareketliliği şeklinde yaşanmaktadır. Türkiye’de ise 1960’lı yılların başından itibaren genelde Batı özelde ise Almanya’ya işçi göçü olmuştur. Türkiye’den Almanya’ya giden işçiler zamanla sosyo-kültürel anlamda yapısal değişimlere ve zorluklara maruz kaldılar. Yaşanan bu süreçler sinema gibi sanat dallarında konu olarak işlenmiştir. Sinema, konu edindiği toplumun bir aynası ve yorumlayıcısıdır. Bu nedenle bir belge niteliğine sahiptir. Bu bildiride Almanya’da Türk işçilerinin kültürel bellekleri, kimlik arayışları, idealleri ve dünya görüşleri sosyolojik bir belge değeri taşıyan sinema filmleri üzerinden halkbilimsel bir okuma denemesi yapılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/8bf1bf3e029b137e6eea3a0abbd1b7fd.docx 3eebc24ddd3d30a6e467bd9bd1b15c7a https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/1ca85862288b41a42b711f990d193c40.pdf 456ca88603c304cde95783b561d2795d PDF Text Text TÜRKİYE’DE HALK BİLİMİ ÜRÜNLERİNİN İŞLEVSELLİĞİNE ODAKLANAN ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Aslı BÜYÜKOKUTAN TÖRET Balıkesir Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Balıkesir / Türkiye Anahtar Kelimeler: İşlev, işlevsel halk bilimi kuramı, sözlü kültür ürünleri, Türkiye. ÖZET İşlevsel halk bilimi kuramı, alan araştırmaları sonucunda elde edilen halk bilgisi ürünlerini, hem şekil, yapı ve içerik özellikleri hem de yaratım ve işlev özellikleri açısından bir arada değerlendiren “bağlam merkezli” halk bilimi kuramlarından biridir. Günümüzde tekrar edilerek aktarılan halka ait yaratmaların icra edilme sebeplerini, anlatıcı veya icracının onu tekrarlayarak aktarma nedenlerini, herhangi bir metnin hangi sosyal çevre ve şartlar altında oluşturularak tekrar edildiğini, tekrarlanma süreci içinde anlatıcı veya icracı ile dinleyici veya izleyicinin rollerini tespit ederek bilgi elde etme yolunu seçmektedir. Halk bilimi ve özellikle de halk edebiyatı ürünlerini inceleyen Amerikalı kültürel antropologlar tarafından geliştirilen işlevsel yöntem, Türkiye’deki halk bilimi çalışmalarında da kullanılmaktadır. Bildiride, işlev kavramı ve işlevsel kuram hakkında bazı temel bilgiler verilmiş, işlevsel kuramın Türkiye’deki halk bilimi çalışmalarındaki kullanımı konusunda tespit ve değerlendirmeler yapılmıştır. İşlev konusunda yayımlanan kitap ve makalelerden yola çıkılarak, Türkiye’de yapılan çalışmaların hangi konular üzerinde yoğunlaştığı, sözlü kültür ürünlerinin incelenmesinde işlev konusunun ne şekilde ele alındığı, işlevselliğin ne anlama geldiği üzerinde durulan olan bildiride, aynı zamanda yapılan tespitlerin ne kadar işlevsel olduğu sorusuna da cevap verilmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2179 Title A name given to the resource TÜRKİYE’DE HALK BİLİMİ ÜRÜNLERİNİN İŞLEVSELLİĞİNE ODAKLANAN ÇALIŞMALAR ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Author Author BÜYÜKOKUTAN TÖRET, Aslı Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: İşlev, işlevsel halk bilimi kuramı, sözlü kültür ürünleri, Türkiye. ÖZET İşlevsel halk bilimi kuramı, alan araştırmaları sonucunda elde edilen halk bilgisi ürünlerini, hem şekil, yapı ve içerik özellikleri hem de yaratım ve işlev özellikleri açısından bir arada değerlendiren “bağlam merkezli” halk bilimi kuramlarından biridir. Günümüzde tekrar edilerek aktarılan halka ait yaratmaların icra edilme sebeplerini, anlatıcı veya icracının onu tekrarlayarak aktarma nedenlerini, herhangi bir metnin hangi sosyal çevre ve şartlar altında oluşturularak tekrar edildiğini, tekrarlanma süreci içinde anlatıcı veya icracı ile dinleyici veya izleyicinin rollerini tespit ederek bilgi elde etme yolunu seçmektedir. Halk bilimi ve özellikle de halk edebiyatı ürünlerini inceleyen Amerikalı kültürel antropologlar tarafından geliştirilen işlevsel yöntem, Türkiye’deki halk bilimi çalışmalarında da kullanılmaktadır. Bildiride, işlev kavramı ve işlevsel kuram hakkında bazı temel bilgiler verilmiş, işlevsel kuramın Türkiye’deki halk bilimi çalışmalarındaki kullanımı konusunda tespit ve değerlendirmeler yapılmıştır. İşlev konusunda yayımlanan kitap ve makalelerden yola çıkılarak, Türkiye’de yapılan çalışmaların hangi konular üzerinde yoğunlaştığı, sözlü kültür ürünlerinin incelenmesinde işlev konusunun ne şekilde ele alındığı, işlevselliğin ne anlama geldiği üzerinde durulan olan bildiride, aynı zamanda yapılan tespitlerin ne kadar işlevsel olduğu sorusuna da cevap verilmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/ca1d9dc82e20eeb8ee1c627a66f4b9ca.docx 3aca5abb4ed7ba628a0f721f54dd257f https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/e6b5c89a9079325040433a85871da33b.pdf 315ad73ca6fe28f4d7bb6c73d7377dc0 PDF Text Text TÜRKİYE’DE HALKEVLERİ’NİN KÜLTÜREL POLİTİKASI VE FAALİYETLERİ Kemal ÇELİK Başkent Üniversitesi, Atatürk Uygulama Ve Araştırma Merkezi, Ankara / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türkiye, Halkevleri, Kültürel Politika. ÖZET Türkiye’de, Halkevleri’nin açılmasında amaçlanan kültürel politika ve faaliyetler, cumhuriyet Türkiyesi açısından önemli bir adım olmuştur. Avrupa’da ve Osmanlı Devleti’ne bağlı topraklarda milliyetçilik ideali giderek yükselmişti. Osmanlı Türkleri arasında da Türk halkının kültürel birliğini ortaya koymak ve uygarlıkta ilerlemesini sağlamak düşüncesiyle, 25 Mart 1912’de, İstanbul’da ve yurt genelinde Türk Ocakları şubeleri açıldı. Cumhuriyetin ilanından Halkevleri’nin kurulduğu 1932’ye kadar geçen dönemde; Türk Ocakları’nın aşırı milliyetçi tutumu rahatsızlık vermiş, rejimi değiştirmeyi amaçlayan ve Türkiye’nin bütünlüğünü tehlikeye düşürebilecek bir takım siyasi gelişmeler yaşanmıştı. Serbest Cumhuriyet Fırka (SCF)’nın kuruluşunu takiben, iktidar adayı bir siyasi parti haline geldiği o günlerde, Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’nın kültür faaliyetlerini yürüten ve CHF yönetimiyle uyuşmazlığa düşen Türk Ocakları kapatılmıştır. Bu arada CHF yönetimi, o zamana kadar kültürel alandaki inkılâpların gereken etkiyi sağlayamadığını görmüş; Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik ve Laiklik konuları başta olmak üzere, inkılâpların halka benimsetilmesi, halkın eğitilmesi amacıyla, 19 Şubat 1932’de, ilk olarak 14 ilde Halkevleri kurulmuştur. Halkevleri kurulmasında temel amaç; Toplumsal dönüşümü sağlamak, önceki sosyal yapıdan farklı olarak dil, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin, soyut bir halk kavramı gütmek, toplumsal entegrasyonu oluşturmak hedefidir. Böylece, kültürel faaliyetler devlet kontrolü altında yürütülecekti. Bu düşünceyle; Halkevleri yöneticileri, Kültür, Dil ve Edebiyat, Güzel Sanatlar, Halk Dershaneleri ve Kurslar, Temsil (Tiyatro), Tarih ve Müze, Sosyal Yardım, Kütüphane ve Yayın, Spor ve Folklor gibi kollar oluşturmuş, çalışmalar yürütmüşlerdi. Yazıda, bu kültürel faaliyetlerin nasıl yürütüldüğü ve ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir. Yararlanılacak kaynaklar; TBMM Arşivi, dönemin Gazete ve Dergileri, Halkevleri’nin yayınları ve bu konudaki bilimsel kitap ve makalelerdir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2310 Title A name given to the resource TÜRKİYE’DE HALKEVLERİ’NİN KÜLTÜREL POLİTİKASI VE FAALİYETLERİ Author Author ÇELİK, Kemal Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Halkevleri, Kültürel Politika. ÖZET Türkiye’de, Halkevleri’nin açılmasında amaçlanan kültürel politika ve faaliyetler, cumhuriyet Türkiyesi açısından önemli bir adım olmuştur. Avrupa’da ve Osmanlı Devleti’ne bağlı topraklarda milliyetçilik ideali giderek yükselmişti. Osmanlı Türkleri arasında da Türk halkının kültürel birliğini ortaya koymak ve uygarlıkta ilerlemesini sağlamak düşüncesiyle, 25 Mart 1912’de, İstanbul’da ve yurt genelinde Türk Ocakları şubeleri açıldı. Cumhuriyetin ilanından Halkevleri’nin kurulduğu 1932’ye kadar geçen dönemde; Türk Ocakları’nın aşırı milliyetçi tutumu rahatsızlık vermiş, rejimi değiştirmeyi amaçlayan ve Türkiye’nin bütünlüğünü tehlikeye düşürebilecek bir takım siyasi gelişmeler yaşanmıştı. Serbest Cumhuriyet Fırka (SCF)’nın kuruluşunu takiben, iktidar adayı bir siyasi parti haline geldiği o günlerde, Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’nın kültür faaliyetlerini yürüten ve CHF yönetimiyle uyuşmazlığa düşen Türk Ocakları kapatılmıştır. Bu arada CHF yönetimi, o zamana kadar kültürel alandaki inkılâpların gereken etkiyi sağlayamadığını görmüş; Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik ve Laiklik konuları başta olmak üzere, inkılâpların halka benimsetilmesi, halkın eğitilmesi amacıyla, 19 Şubat 1932’de, ilk olarak 14 ilde Halkevleri kurulmuştur. Halkevleri kurulmasında temel amaç; Toplumsal dönüşümü sağlamak, önceki sosyal yapıdan farklı olarak dil, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin, soyut bir halk kavramı gütmek, toplumsal entegrasyonu oluşturmak hedefidir. Böylece, kültürel faaliyetler devlet kontrolü altında yürütülecekti. Bu düşünceyle; Halkevleri yöneticileri, Kültür, Dil ve Edebiyat, Güzel Sanatlar, Halk Dershaneleri ve Kurslar, Temsil (Tiyatro), Tarih ve Müze, Sosyal Yardım, Kütüphane ve Yayın, Spor ve Folklor gibi kollar oluşturmuş, çalışmalar yürütmüşlerdi. Yazıda, bu kültürel faaliyetlerin nasıl yürütüldüğü ve ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir. Yararlanılacak kaynaklar; TBMM Arşivi, dönemin Gazete ve Dergileri, Halkevleri’nin yayınları ve bu konudaki bilimsel kitap ve makalelerdir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2abbc436341bfc1c3a79bd3d0c28e59f.docx 9bf258bea90c62b855b65fe12f355f5e https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/8efb66153c601ca1978e9d1a962073c1.pdf 6be7c5773db706a5cfce014b9fdb8dc2 PDF Text Text TÜRKİYE’DE SÖZLÜ KÜLTÜRÜN SANAL ORTAMA AKTARIM ÖRNEĞİ: “FACEBOOK VE BOŞNAK KÜLTÜRÜ” Emine ÇAKIR Gazi Üniversitesi, Ankara / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türkiye, Boşnaklar, Halkbilim, Kültür, Facebook ÖZET Halkbilimi araştırıcılarının yıllardır algıladıkları alan/sahası kavramı teknolojik gelişme ve değişmelerle birlikte bağlamsal bir dönüşüm süreci içindedir. Teknolojik gelişmelerin başında gelen ve küreseli bir tuşla yerelle, yereli ise evrenselle buluşturan internet, “ikinci sözlü kültür” bağlamı olarak kültürün yaratıldığı ve yaşatıldığı, kuşaktan kuşağa aktarıldığı elektronik bağlam olarak değerlendirilebilir. İnternet site/ köyler, çeşitli grup ve hemşehri dernekleri gibi toplulukların elektronik ortama taşındığı göstermektedir. Sanal ortama taşınan grup ve dernekler beraberinde kültürel öğelerini yeniden kurgulama fırsatı yakalamışlardır. Yeme-içme kültürü, giyim-kuşam, gelenek görenekler, halk müziği ve dansları, sözlü kültür ürünleri gibi birçok halkbilimi kadrosu bunlara dahil edilebilir. Çalışma, Türkiye’de daha çok Bosna kültürünü yayma ve yaşatma odaklı grup ve derneklerin uzantısı olan sanal site ve gruplar üzerinden Türkiye’de Bosna/Boşnak kültürünün elektronik bağlamdaki durumu incelenerek kültürel aktarımın özellikle hangi halkbilim kadrolarında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2243 Title A name given to the resource TÜRKİYE’DE SÖZLÜ KÜLTÜRÜN SANAL ORTAMA AKTARIM ÖRNEĞİ: “FACEBOOK VE BOŞNAK KÜLTÜRÜ” Author Author ÇAKIR, Emine Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Boşnaklar, Halkbilim, Kültür, Facebook ÖZET Halkbilimi araştırıcılarının yıllardır algıladıkları alan/sahası kavramı teknolojik gelişme ve değişmelerle birlikte bağlamsal bir dönüşüm süreci içindedir. Teknolojik gelişmelerin başında gelen ve küreseli bir tuşla yerelle, yereli ise evrenselle buluşturan internet, “ikinci sözlü kültür” bağlamı olarak kültürün yaratıldığı ve yaşatıldığı, kuşaktan kuşağa aktarıldığı elektronik bağlam olarak değerlendirilebilir. İnternet site/ köyler, çeşitli grup ve hemşehri dernekleri gibi toplulukların elektronik ortama taşındığı göstermektedir. Sanal ortama taşınan grup ve dernekler beraberinde kültürel öğelerini yeniden kurgulama fırsatı yakalamışlardır. Yeme-içme kültürü, giyim-kuşam, gelenek görenekler, halk müziği ve dansları, sözlü kültür ürünleri gibi birçok halkbilimi kadrosu bunlara dahil edilebilir. Çalışma, Türkiye’de daha çok Bosna kültürünü yayma ve yaşatma odaklı grup ve derneklerin uzantısı olan sanal site ve gruplar üzerinden Türkiye’de Bosna/Boşnak kültürünün elektronik bağlamdaki durumu incelenerek kültürel aktarımın özellikle hangi halkbilim kadrolarında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7e39e506d4c3f0da0bc1bbbeebd0916f.pdf 55d416cf8424f145d997d5a2dff53581 PDF Text Text Türkiye’de Yabancı Dil Edinim Sorunu ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Mustafa ARSLAN International Burch University, Eğitim Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü marslan@ibu.edu.ba Özet:Yabancı dil edinimi son yıllarda sıkça tartışılan bir konu olmuştur. Toplum olarak yabancı dil öğrenimine yönelik ön yargılarımızın olduğu bir gerçektir. Bu ön yargılardan kurtulma adına neler yapılabilir? Bir yabancı dil en sağlıklı biçimde nasıl edinilir? Çocukların ve yetişkinliklerin dil edinmede yaşadıkları problemler bu makalede irdelenmiştir. Bir yabancı dil bilen kişinin kendi dili ile öğrendiği yabancı dili kıyaslama imkânı olacaktır. Bu açıdan yabancı dil öğretimi olarak Türkçenin nasıl bir dil olduğu bu bildiride ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Dil edinimi, Yabancı Dil Olarak Türkçe, Öğretim metotları, Motivasyon, Dil öğreniminin problemleri. Giriş Yabancı bir dil bilmenin önemli olduğu günümüzde yabancı dil öğretim yöntemleri de çok çeşitlenmiştir. Bununla birlikte yabancı dil eğitimi bir sektör haline gelmiş ve bu alanda ciddi yatırımlar yapılmıştır. Ayrıca “çağımızda hızla gelişen teknoloji insanların bireysel ve toplumsal düzeyde yakın ilişkiler kurmalarına olanak sağlamış, böylece yabancı dil öğrenimi için öteden beri duyulan gereksinme eskiye oranla alışılmış ölçülerin çok üstünde bir artış göstermiştir. Ancak yabancı dil öğreniminde karşılaşılan zorluklar henüz ortadan kalkmış değildir” (Sebüktekin 1973:95) Toplumuzda özellikle yetişkinler arasında ikinci bir dil ediniminin zor olduğu ön yargısı yerleşmiştir. “Modern dünyanın sakinleri dil öğrenme teşebbüslerinde öyle hayal kırıklığına uğramışlardır ki doğuştan sahip oldukları dil edinme yetisini belli bir dönemden sonra kaybettiklerini zannetmektedirler. Yabancı dil öğretmenleri yöntem bilimcileri arasında yaygın kanılardan biri, ergenlik sonrası genel dil edinme yetisinin kaybolduğu ve bu dönemden sonra yeni bir dilin ancak genel öğrenme mekanizmaları tarafından öğrenilebileceğidir. Yani gramer konularını matematik öğrenir gibi bilinçli olarak irdeleyip bol miktarda alıştırma yapmak suretiyle bilinçaltına yerleştirmek, yetişkinlerin takip edebileceği tek yol olarak gösterilmektedir.”1 Son yıllarda dış dünyaya açılmakta olan ülkemizde yabancı dil (İngilizce, Fransızca, Almanca, Arapça vs…) eğitimi yoğun bir şekilde yapılmaktadır. Ders programlarında ilköğretimden başlamak üzere üniversiteye kadar yüklü bir yabancı dil eğitimi programı göze çarpmaktadır. Ancak bu kadar öneme rağmen neden toplum olarak ikinci bir dili edinmekte çok zorlanılmaktadır? Bu soru gerçekle bağdaşmayacak kolay bir yoldan şu şekilde cevaplandırılmaktadır: “Biz toplum olarak ikinci bir dili öğrenme yeteneğimiz zayıf.” Fakat problemin temel kaynağına öğretim metotlarını sorgulayarak inmek doğru olacaktır. 1.Türkiye’de Yabancı Dil Edinim Sorunu ve Önerilen Çözümler Bugün bir çok Avrupa ülkesinde televizyonlarda filmler orjinal diliyle yayınlanmaktadır. Kendi dillerini ise altyazı olarak vermektedirler. Örneğin Bosna Hersek televizyonlarında dublajlı film bulunmamaktadır. İnsanlar filmleri (genellikle İngilizce) orjinal sesleriyle dinlerken Boşnakça altyazılı olarak okumaktadırlar. Bosna Hersek sokaklarında kime sorsanız mutlaka İngilizce birşeyler konuşabilmektedirler. Filmleri orjinal sesleriyle seyretme olayı çocuklar açısından daha da önemlidir. Çünkü günlük hayatta kullanılan belli kalıplar bu yolla çocukta alışkanlık haline gelmektedir. Olaya bu yönden bakıldığında televizyon başında uzun süre kalan toplumlardan olduğumuz görülmektedir. Bu durum bir zaman öldürme ya da beyni duraklaştırma yerine faydalı bir işe çevrilebilir. 309 �Böylelikle dublaj için harcanan enerji ve para kaybı olmayacak, ayrıca zararlarından dolayı sıkça şikayet edilen teknolojinin sunmuş oladuğu olanaklardan olumlu bir şekilde faydalanılmış olunacaktır. Bu bir zorunluluk, politika haline geldiği zaman toplum mecburen televizyondan dinleyeceği orjinal İngilizce kelimelerden, cümlelerden bazılarını öğrenecektir. Öğrendiği basit cümleleri bir iki defa kullanma fırsatı bulduğunda ise cesareti artacak, motive olacak ve bir yabancı dili öğrenebileceğine kendini inandıracaktır. Türkiye’de televizyon yayınlarının orjinal dilinde altyazı ile verilmesi projesinin bu bu bildiri ile bir gündem oluşturacağı düşünülmektedir. Bu durumun çocukların yeni bir dili edinmeleri açısından daha da önemli olduğu yukarıda ifade edilmişti. Çünkü çocuklar anadillerini çevrelerinden duydukları sesleri taklit ederek edinirler. Uzun süre televizyon seyreden bir toplum olarak çocuklarımızın televizyondan işitecekleri yabancı sözcükler ve cümleler zamanla bir alışkanlık haline dönüşecektir. Dilin aslı da bir alışkanlıktır. “Yeni bir dil edinememenin altında yatan temel sorunlarından biri de iyi motive olamamaktan kaynaklanmaktadır. Motive olamamanın sebebi ise dil edinmede uygulanan yanlış metotlardır. Maalesef hala kimi yerlerde yabancı dil, gramer konuları temel alınarak öğretilmektedir. Hangi topluma gidilirse gidilsin, insanlar anadillerinin dahi gramerini sevmezler. Türkiye’de yıllarca bu metodla İngilizce öğrenen kuşaklar bugün İngilizceden nefret eder hale gelmişlerdir. Toplumların bu konuda kaybettikleri zaman ve maddi kayıplar ayrı bir tartışma konusudur. Barry Farber (25 yabancı dil biliyor) “Yabancı Dil Öğrenme Yöntemleri” adlı kitabında şunları söylüyor: “İlk öğrenmeye başladığım dil Latince idi ve az kalsın bu dersi veren öğretmen yüzünden yabancı dil öğrenmeye karşı olan bütün heyecanımı yitirecektim. Çünkü Latince öğretmeni ağır gramer kalıpları anlatıyordu ve biz hiç anlamıyorduk. Daha sonra Latince derslerine gitmemeye başladım” (Farber1998:3) İyi bir dil edinimine küçük yaşlarda başlanmalıdır. Bununla ilgili adımlar Türkiye’de yeni yeni atılmaya başlanmıştır. Ancak hala öğretim metodu olarak çocukların ilgisini çekecek yaklaşımlar ortaya konamadığından yeni bir dil edinimine erken yaşta çocuklar veda etmektedirler. Fakat dil eğitiminde en önemli işlevi üzerinde bulunduran eğitimcilerin ders içinde ve hatta dışında (koridorda, bahçede) öğrettikleri dili kullanmadıklarından öğrencilerin motivasyon kaybına uğradıklarını bir gerçektir. Yurt dışında farklı ülkelerde ortaöğretim kurumlarını inceleyenler bilirler ki öğrencilerin İngilizceleri, telaffuzları gerçekten iyi derecededir. Çünkü öğrencilerin İngilizce iletişim kurabilecekleri her fırsatı değerlendirdikleri, dikkatleri çekmektedir. Teneffüs aralarında İngilizce öğretmenleriyle İngilizce iletişim kurmaları önemli bir tespittir. Türkiye’de yabancı dil öğreten eğitimciler gramer konularına hakim oldukları kadar pratikte öğrettikleri dili konuşamamaktadırlar. Bir çocuk uygun ortam sağlandığında aynı anda birçok dili öğrenebilir. Bu konuyu Melih Arat’ın gözlemlediği bir olayla daha da somutlaştıralım: Melih Arat araştırmasının sonucunda diyordu ki: “Gelişimini izleme imkânı bulduğum üç dil öğretilmeye çalışılan bir bebek oldu. Söz konusu bebek, yedi yaşına kadar Türkçe, İngilizce ve Almanca öğrendi. Nasıl mı? Anadili İngilizce olan bir dadı tutuldu. Anne baba anadilleri gibi Almanca biliyordu, bebekliğinden itibaren evde Almanca ve Türkçe konuşuluyordu, yazları da çocuk Almanya’da uluslararası bir anaokuluna götürülüyordu. Burada Alman çocuklarının yanı sıra Amerikalı çocuklar başta olmak üzere başka milletlerden de çocuklar vardı. Böylece çocuk hem Almanca hem de İngilizceyi günlük yaşamında kullanmak, Almanca ve İngilizce duyduklarıyla oyunlara katılmak zorunda kaldı. Türkiye’ye geldiğinde de Türk arkadaşları ve ailenin dil bilmeyen büyükleriyle ve tabii anne babasıyla da Türkçe iletişim kuruyordu. Şimdi on yaşlarında üç dili de gayet düzgün şekilde konuşabiliyor, okuyup yazabiliyor.”1 Özel üniversiteler ya da kurumlar yabancı dil eğitimi problemini belli bir ölçüde çözmüşlerdir. Ekonomik imkanlara sahip olan bu kurumlar yabancı dil eğitimini yurt dışından hoca getirmek (anadili İngilizce olan) suretiyle yapmaktadırlar. Yabancı biriyle iletişim kurmak öğrencilerin de zevk aldıkları bir durumdur. Öğrencilerin anadili İngilizce olan biriyle iletişim kurmaları, onunla birkaç cümle konuşmaları onları pozitif yönde motive etmektedir. Ayrıca özel kurumların öğrencileri yaz tatilinde öğrendikleri dilin ülkesinde pratik amaçlı geziler düzenliyor olmaları, dil edinimi açısından önemli bir yaklaşımdır. Bugün en yaygın yabancı dil edinim yöntemlerinden biri de edinilen dilin ülkesinde yaşamakla sağlanmaktadır. Gerçek ortamda edinilen dil kalıcıdır. Sokakta, pazarda, toplu taşıma araçlarında yani doğal ortamda o dil edinilir. Dille birlikte o toplumun kültürünü de inceleme fırsatı yakalanmış olur. Bu tür yabancı dil öğrenme etkinlikleri önceden tespit edilen bir ailenin yanında kalma ya da okullar arası öğrenci değişimi yapmak suretiyle gerçekleştirilir. Ayrıca yurt dışında yüksek lisans ve doktora yapan akademisyenler doğal ortamda akademik yabancı dili edinirler. Yetişkinler için yeni bir dil edinimi daha çok bir ihtiyaçtan kaynaklanmaktadır. “Dünyanın en iyi dil okuluna gitmek, çok yetenekli özel öğretmenlerden ders almak bile, eğer bu işi öğrenmek için gereken sabır, kararlılık ve çaba gösterilmezse, herhangi bir yabancı dilin öğrenilmesini sağlayamaz. Bu bir gerçektir. Ama bunun karşısında bir gerçek daha vardır ki onu da şöylece özetlemek mümkündür: Çağımızda, devlet adamları, bürokratlar, bilim adamları, entelektüel çevreler, ekonomistler, akademisyenler, doktorlar, hukukçular, medya mensuplarının büyük bir kesimi, şirket işletmecileri, pazarlamacılar vs gibi her ülke toplumunun artık vazgeçilmez siyasal, kültürel ve ekonomik erk sahipleri, en azından kendi alanlarıyla ilgili bilimsel, teknolojik ve kültürel gelişmeleri izlemek, global anlamda dünyada olup-biten gelişmeleri zamanında fark etmek ve şartların 310 �gereğini yaparak saygınlıklarını korumak için çok açık bir şekilde yabancı dillere gereksinim duymaktadırlar” (Yolcu 2002:21). Dil öğretiminin üzerinde durulmayan bir de politik yönü vardır. Bugün özellikle sömürge ülkelerinde yerli halk kendi dilinden ziyade sömürgeci devletin dilini kullanmaktadırlar. Sömürgeci durumda olan ülkeler hem maddi olarak hem de kültürel olarak üçüncü dünya devletlerini hükümranlıkları altına almışlardır. Burada konumuza bakan yönüyle sömürgeci devletler kontrolleri altına aldıkları coğrafyaların dillerini de değiştirmişlerdir. Bu değişim çok bilinçli ve programlı bir şekilde yapılmıştır. İşgalci ülkeler kültürün en önemli etkenlerinden dili baskıyla da olsa değiştirmeyi başarmışlardır. Şimdi ise bu ülkelerde insanlar işgalci devletlerin dilini zorlama olmadan, doğal olarak edinmektedir. “Dil, düşünce, kültür ve medeniyet arasında o kadar hassas ve güçlü bir ilişki vardır ki insanların kullandıkları dile hâkim olmak, onların düşüncelerine hâkim olmak demektir. Bir milletin dilini ele geçirenler, o milletin geleceğine de yön vereceklerdir” (Alan 1994:5) Toplumların mayasını oluşturan kültürlerin temel taşı olan anadillerimiz mutlaka muhafaza edilmelidir. Yabancı dil eğitimi ön plana çıkarılarak anadili eğitimi arka plana atılmamalıdır. Konfüçyüs’e sordular: Bir ülkeyi yönetmeye çağrılsaydınız, yapacağınız ilk iş ne olurdu? Büyük filozof şöyle cevap verdi: Hiç şüphesiz, dili gözden geçirmekle işe başlardım. Ve dinleyicilerin hayret dolu bakışları karşısında sözlerini sürdürdü: Dil düzensiz olursa, sözler düşünceyi iyi anlatamaz. Düşünce iyi anlatılamazsa, yapılması gereken şeyler doğru yapılamaz. Görevler gereği gibi yapılmazsa, adetler ve kültür bozulur. Adetler ve kültür bozulursa, adalet yanlış yola sapar. Adalet yoldan çıkarsa, şaşkınlık içine düşen halk, ne yapacağını, işin nereye varacağını bilmez. İşte bunun için hiçbir şey dil kadar önemli değildir” (Emir 1986). Bu bakış açısı doğrudur. Ancak anadilimiz yok olacak endişesi ile yabancı dil eğitimi malzeme yapılmakta ve toplumumuzda psikolojik bir baskı oluşturulmaktadır. Teknolojiyle birlikte değişen dünyamızda dil eğitimi de bu değişimden etkilenmiştir. Artık okula veya bir kursa gitmeden de insanlar yabancı dil öğrenmek istemektedirler. Bilgisayar üzerinden hazırlanmış yabancı dil öğretim programları özellikle teknolojiye yakın olan gençlerin dikkatinden kaçmamaktadır. Sanal ortamda dilin sacayağı olan işitme-anlama, konuşma, okuma ve yazma etkinlikleri programlanmıştır. Bunlardan konuşma hariç diğerleri (işitme-anlama, okuma, yazma) kısmen amacına ulaşmaktadır. Sanal ortamdaki program iyi bir konuşma fırsatı sunsa da doğal konuşma ortamındaki faydayı sağlayamayacaktır. Dil de canlı bir varlık gibidir. Doğal ortamlarda edinilir. Teknolojik araçlar tek başına yabancı dil öğrenmede yeterli olamaz ancak yardımcı olabilir. Yabancı bir dili öğrenmede farklı toplumların İngilizce, Fransızca,Rusça gibi yaygın dilleri çabuk öğreniyor olmalarının üzerimize kurmuş olduğu olumsuz bir baskı vardır. Ancak İngilizce, Fransızca, Almanca, Rusça gibi yeryüzünde çok koçuşulan diller Hint Avrupa dil ailesinin ortak üyeleridir. Hem akrabalık bakımından hem de yapı olarak bu diller birbirine yakındırlar. Dolayısı ile anadili bu dillerden biri olan bu toplumlar Hint Avrupa dil ailesindeki başka bir dili öğrenmeleri kolay olmaktadır. Akraba olarak Arapça bu guruba girmese de yapı olarak Hint Avrupa dil ailesindeki dillere benzemesi yönüyle Arap toplulukları da bu dilleri edinmede daha avantajlıdırlar. Her ne kadar meslenin böyle bir gerçeklik yönü olsa da başkalarının kolay yabancı ediniyor olmaları tam tersine bizi de pozitif yönde motive etmelidir. 2. Yabancı Dil Olarak Türkçe Yukarıda bahsedilen yabancı dil öğrenimine yönelik ön yargılar, ülkemizde değişik sebeplerle yurt dışına çıkan yurttaşlarımızın farklı yabancı dilleri öğrenmesiyle kısmen izole olmuştur. Ancak uygulanan mevcut programlar, yabancı dil eğitimcilerinin kullanmış oldukları yöntemler, kullanılan araçlar ve ekonomik boyutu düşünüldüğünde yabancı dil eğitiminde alınan sonuç tatmin edici değildir. Yabancı dillere karşı olan ilgi anadilinin önemini anlama açısından da çok önemlidir. “Bir yabancı dili bilmeyen, kendi dilini de tam olarak bilemez” (Goethe). Yurt dışında yabancılara Türkçe öğretenler, yabancı dil eğitimi olarak Türkçeyi diğer dillerle kıyaslama imkanı bulmuşlardır. Bu karşılaştırma sonucunda Türkçe yabancı dil olarak öğrenilecek en kolay dillerden biri olduğu kanaatine varılmıştır. Bu tezin doğruluğu aşağıda Hint Avrupa dil ailesindeki diller ve Türkçenin karşılaştırılmasıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. - Anadilleri Rusça olan öğrencilere Türkçe öğretilirken bazen istisnalardan bahsedilmiştir. Örneğin Türkçedeki şimdiki zaman eki /–Iyor/ eki ünlü uyumuna uymaz ve bir istisna oluşturur. Buna durumda öğrencilerin: “o! Türkçede ne kadar istisna var?” diye, Türkçeyi hafife aldıkları görülmüştür. Böyle davranmalarının asıl sebebi Rusçanın gramer yapsısı incelendikten sonra daha net olarak anlaşılmıştır. Rusçanın yeryüzünde en çok istisnası olan dillerden biri olduğu ortaya konmuştur. Rusça öğrenmek isteyen bir yabancıya gramer anlatarak bu dili öğretmeye çalışmak öğretim yöntemleri açısından diğer dillere göre daha da risklidir. Çünkü Rusçadaki gramer şekillerini, istisnaları gören bir öğrenci bu dili öğrenmek için başka metotlara başvuracaktır. - Türkçe kelimelerde birçok dilde olduğu gibi dişilik, erkeklik ve orta cins gibi şekiller yoktur. Rusçada ise kelimelerin bu şekillerini öğrenmek için iyi bir çalışma yapmak gerekir. Çünkü kelimelerin bu durumlarını bilmeden Rusçayı öğrenmek zordur. Örneğin Türkçede kadın, erkek ve herhangi bir cansız varlığa o diye 311 �- - - - hitap edilebilir. Ama Rusçada kadın için Türkçe okunuşuyla ana, erkek için on ve cansız varlıklar için ano demek gerekmektedir. Bu kelimelerin erkeklik, dişilik ve orta cinslik durumlarını bilmek için Rusçada birtakım kurallar vardır ama bu kuralları bozan bir o kadarda istisnalar bulunmaktadır. Dışarıdan bakıldığı zaman ana dili Rusça olanlar için kelimelerin bu durumlarını bilmek zor gibi görünmemekte ama yabancılar için aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Rusçanın düzenli fiilleri diğer Hint Avrupa dillerinde olduğu gibi şahıs ve zamana göre kolayca çekimlenebilir. Ancak Hint Avrupa dil ailesindeki diller ve Arapça gibi bazı dillerde olduğu gibi Rusçanın da düzensiz fiilleri vardır. Rusçada düzensiz fiiller çekime girdiği zaman şahıs ve zaman ekleri değişmez ama ses ve yapı olarak fiil değişikliğe uğramaktadır. Rusça fiillerin bir diğer özelliği de eylemin bitip bitmemesine göre farklı şekillerde kullanılmasıdır. Örneğin başlamak eylemi gelecek zaman anlamında hala başlamamışsa Türkçe okunuşuyla naçinat şekli kullanılır, eğer eylem başlamışsa naçat şekli kullanılır. Türkçede ise düzensiz fiil yoktur, zaman ve şahıslara göre düzenli bir fiil çekimi vardır. Türkçe fiiller etken (aktif) halden edilgen (pasif) hale kökün ünlü veya ünsüz ile bitme durumlarına göre /-l/, /-n/ eklerlinden biri getirilerek yapılır. Rusçada fiiller edilgen (pasif) hale geçerken değişmektedirler. Türkçe sondan eklemeli bir dildir ve kök ya da gövdeye getirilen yeni bir ekle kelimenin temel anlamına bağlı olarak yeni anlamda sözcükler türetmek mümkündür. Göz kelimesine /–lIk/ yapım eki getirilerek gözlük kelimesi türetilir. Göz kelimesini bilen öğrenci gözlük kelimesini de kolaylıkla anımsayacaktır. İngilizcede ise bu kelimeleri söylemek için iki ayrı sözcük ezberlemek gerekmektedir. Göz için eye, gözlük için glasses kelimeleri ayrı ayrı öğrenilmelidir. Türkçe kelimeler ünlü uyumuna göre /-ler/ ve /-lar/ eklerinden biri getirerek çoğul yapılmakatdır. Rusçada her ne kadar erkek ve dişi cinslerde kelimenin sonuna Türkçe okunuşuyla /-ı/, / -i/ orta cinste ise /-ya/, / -a/ son ekleriyle çoğul yapılsa bile bir çok yerde bu kural bozulmaktadır. Örneğin anne kelimesinin çoğulu bu kuralların dışında başka bir şekilde yapılır. Anne Türkçe okunuşuyla mama anneler ise materi şeklinde yapılır; ancak kurala göre mamı şeklinde olmalıydı. Rusçaya yabancı dillerden giren kelimelerin çoğulları yine farklı bir şekilde yapılmaktadır. Türkçe kelime veya cümleler nasıl işitilirse öyle de yazılmaktadır. Kelimelerin telaffuzu farklı yazılışları farklı değildir. Hint Avrupa dil ailesinde çoğunlukla bu durum söz konusudur. Örneğin yine Rusçada nerede o, nerede a yazılacağı anadili Rusça olanlar tarafından dahi karıştırılır. Türkçede kelimeler yazıldığı gibi okunmaktadır. Örneğin Türkçede “okul” sözcüğü yazıldığı gibi okunur ancak İngilizcede “school” yazılır “sukul” okunur. Türkçede kelimenin anlamını değiştirecek seviyede vurgu yoktur. Özellikle Çince gibi dillerde vurgu doğru yapılmadığı takdirde sözcükler farklı anlaşılmaktadır. Sonuç Her ne kadar yeni bir dil edinimi için pratik çözümler olsa da “bireyler öğrenme ortamına bilgi ve tecrübe farklılıklarıyla gelmekte ve kendi kapasiteleri çerçevesinde algılayıp öğrenmektedirler. Bu nedenden dolayı dil süreçlerinin kazandırılmasında tek yöntem, tek anlayış ve tek etkinlik fikri asla uygun değildir”(Akyol 2006:i). Yabancı dil edinirken yaşanılan en ciddi problemlerden biri de yanlış yapacağım endişesidir. Birkaç defa öğrenilen dilde hata yapan kişi motivasyon olarak kendini bu konuda mağlup ilan etmiştir. Hâlbuki tüm doğrulara, güzelliklere hata yapılarak ulaşılabilir. Bu açıdan ikinci dil edinen bireyler korkmadan, çekinmeden, kırarak, dökerek hatta alay konusu olsalar bile heyecanlarını yitirmeden meselenin üzerine gitmeleri gerekmektedir. Zamanla hatalarının üzerine giden birey edinilen dili konuşmaya başladıkça bu işten çok zevk alacaktır. Toplumumuza bakan yönüyle yurt dışında genellikle iç içe, yakın yaşanıyor olmaktan dolayı hâkim olan toplulukla iletişim kurmakta zorlanıldığı bir gerçektir. Bunun en temel sebeplerinden biri mahalli dili öğrenip sosyal hayatın içine girmektense kendi içimizde kalmayı tercih ediyor olmaktır. Hatta kimi zaman bu durumdan kurtulmak için birkaç kez dil kurslarına katılma atağı da olmaktadır. Ama bu konuda çabuk pes eden bir yapıya sahip olunulduğunun sayısız örnekleri vardır. Hem kendi hem de yaşanılan toplum içinde mahalli dili konuşma iradesi göstererek bu problemin üstesinden gelinebilir. Bu durumda yerel halk tarafından her defasında vurulan “Şu insanlar yıllardır burada yaşıyorlar ama bizim dili öğrenemediler hala”damgasından kurtulunmuş olunur. Bir dilin dünya dili olabilmesi için aranan en önemli şart köklü ve güçlü bir edebiyatının olmasıdır. Bu açıdan bakıldığında Türkçe temeli çok eskilere dayanan sağlam bir edebiyatın mirasçısıdır. Anadilinin inceliklerini bilenlerin ancak iyi seviyede bir yabancı dil öğrenebileceği yukarıda birkaç kez vurgulanmıştır. Dolayısı ile yetişkinlere yönelik olarak Türkiye’de yabancı dil eğitiminden önce aslı çok eskilere varan Türk dilinin gücü bireylere kavratılmalıdır. Bu bildiride yabancı dil eğitimi olarak Türkçenin ayrıcalıkları da sıralanmıştır. Yabancı dil eğitimi olarak da Türkçenin öğrenilebilen kolay bir dil olduğu bilincine varan yetişkin vatandaşlarımız, başka bir yabancı dili öğrenmede olumlu yönde motive olacaklardır. Son yıllarda toplum olarak yabancı dil öğrenmeye yönelik cesaretimiz artmıştır. Bu konuda ortaya konan yeni ve sonuç alınan programlar uygulanmaya başlamıştır. Değişik yabancı dilleri öğrenen insanımızın Türkçenin 312 �güçlü bir dil olduğuna dair inancı da değişmiştir. Türkçe dünya dili olma yönünde bugün hayal edilemeyen yerlere gelmiştir. Türkçe gelecekte yeryüzünde en çok konuşulan birkaç dilden biri olmaya adaydır. Kaynakça Akyol, H. (2006). Türkçe Öğretim Yöntemleri. Ankara: Kök Yayınları:i Alan, Y. (1994). “Lisan ve İnsan” Sızıntı 16 (185): 5 Emir, S. (1986). Örnekleriyle Kompozisyon Yazma Sanatı. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakıf Yayını Farber, B. (1998). Yabancı Dil Öğrenme Yöntemleri. İstanbul: geliştir-im kitapları:3 Sebüktekin, H. (1973). “Yabancı Dil Öğretiminde Yöntem”, Boğaziçi Üniversitesi Dergisi:95 Yolcu, M. (2002). “Yabancı Dil Öğrenimi”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 2 (3):21 313 � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4dbdcb4bad4bbc1cc46062ffef55971d.doc 3121f2f178487d5a76bb281022e84b38 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 373 Title A name given to the resource Türkiye’de Yabancı Dil Edinim Sorunu ve Yabancı Dil Olarak Türkçe Author Author Arslan, Mustafa Abstract A summary of the resource. Yabancı dil edinimi son yıllarda sıkça tartışılan bir konu olmuştur. Toplum olarak yabancı dil öğrenimine yönelik ön yargılarımızın olduğu bir gerçektir. Bu ön yargılardan kurtulma adına neler yapılabilir? Bir yabancı dil en sağlıklı biçimde nasıl edinilir? Çocukların ve yetişkinliklerin dil edinmede yaşadıkları problemler bu makalede irdelenmiştir. Bir yabancı dil bilen kişinin kendi dili ile öğrendiği yabancı dili kıyaslama imkânı olacaktır. Bu açıdan yabancı dil öğretimi olarak Türkçenin nasıl bir dil olduğu bu bildiride ortaya konmuştur Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2009-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed L Education (General)