322 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/6578ea1add5912c14cf7c4893076fe6d.pdf d79cfbd07f23644f4b9d66c5fc89b0f4 PDF Text Text BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 TÜRK DİLİNDE İYİ DİLEK VE NEZAKET İFADELERİ Maida BEĆİROVİĆ Tuzla Üniversitesi Felsefe Fakültesi / Bosna Hersek Anahtar kelimeler: Edimbilim, nezaket, olumlu nezaket teorisi, iyi dilek ve nezaket ifadeleri, çevirme sıkıntıları. ÖZET Bu çalışmada dilin iletişimde nasıl kullanılması gerektiğini araştıran edimbilim ile ilgili kısaca bilgi verilmektedir. Türk dilinde iyi dilek ve nezaket ifadeleri içeren olumlu nezaket teorisinden de bahsedilmektedir. Hayatın her hangi durumlarında iyi dilek ve nezaket ifadelerini sık sık kullanan Türkler olumlu nezaket teorisine düşkün bir toplum olarak nitelendirilebilir. Karşımızdaki kişiye saygı göstermek için bu tür ifadeleri kullanırız. Türk dizileri, Türk filmleri ve Türkçeyi ana dili olarak kullananlar ile internet vasıtasıyla yazışmalar üzerinden yapılmış olan bu çalışmanın yöntemleri hakkında kısaca bilgi verilmektedir. İyi dilek ve nezaket ifade eden örnekler şu şekilde sıralanır: düğün, doğum, doğum günü kutlama ve bayramlar sırasında söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, iş hayatında başarı dileğiyle ve teşekkür etmek amacıyla söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, yeni eşyaları alanlara, Allah kelimesi kullanılarak söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, ölüm sonrası, kaza geçirenlere ya da hasta olanlara, bir işte başarılı olanlara, yemek ile ilgili, şaşırtıcı olaylar ile ilgili söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, bir işin başarılı bitirilebilmesi için, teşekkür ve tebrik için söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, duş alan, tıraş olan ve saç kestirenlere, hapşıranlara, gelecek ile ilgili söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, nazardan korunmak, mutluluk ve başarı, güzel muhabbet ve övgü için söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri ve hayatın farklı durumlarında söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri. İyi dilek ve nezaket ifadelerini Türkçeden Boşnakçaya çevirirken karşılaşabileceğimiz sıkıntılardan bahsedilmektedir. Çalışmanın son bölümünde ise Türk ve Boşnak dili ve kültürü arasındaki farklılıklardan bahsedilmektedir. 35 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2705 Title A name given to the resource TÜRK DİLİNDE İYİ DİLEK VE NEZAKET İFADELERİ Author Author BEĆİROVİĆ, Maida Abstract A summary of the resource. Bu çalışmada dilin iletişimde nasıl kullanılması gerektiğini araştıran edimbilim ile ilgili kısaca bilgi verilmektedir. Türk dilinde iyi dilek ve nezaket ifadeleri içeren olumlu nezaket teorisinden de bahsedilmektedir. Hayatın her hangi durumlarında iyi dilek ve nezaket ifadelerini sık sık kullanan Türkler olumlu nezaket teorisine düşkün bir toplum olarak nitelendirilebilir. Karşımızdaki kişiye saygı göstermek için bu tür ifadeleri kullanırız. Türk dizileri, Türk filmleri ve Türkçeyi ana dili olarak kullananlar ile internet vasıtasıyla yazışmalar üzerinden yapılmış olan bu çalışmanın yöntemleri hakkında kısaca bilgi verilmektedir. İyi dilek ve nezaket ifade eden örnekler şu şekilde sıralanır: düğün, doğum, doğum günü kutlama ve bayramlar sırasında söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, iş hayatında başarı dileğiyle ve teşekkür etmek amacıyla söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, yeni eşyaları alanlara, Allah kelimesi kullanılarak söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, ölüm sonrası, kaza geçirenlere ya da hasta olanlara, bir işte başarılı olanlara, yemek ile ilgili, şaşırtıcı olaylar ile ilgili söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, bir işin başarılı bitirilebilmesi için, teşekkür ve tebrik için söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, duş alan, tıraş olan ve saç kestirenlere, hapşıranlara, gelecek ile ilgili söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri, nazardan korunmak, mutluluk ve başarı, güzel muhabbet ve övgü için söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri ve hayatın farklı durumlarında söylenen iyi dilek ve nezaket ifadeleri. İyi dilek ve nezaket ifadelerini Türkçeden Boşnakçaya çevirirken karşılaşabileceğimiz sıkıntılardan bahsedilmektedir. Çalışmanın son bölümünde ise Türk ve Boşnak dili ve kültürü arasındaki farklılıklardan bahsedilmektedir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014-05-23 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-582X P Philology. Linguistics,PA Classical philology,PI Oriental languages and literatures,PN Literature (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/929a5882b1f4f372726ce749270450b5.pdf 1e99ad1fece8e89b856c3192504c196f PDF Text Text Türk Dilindeki Yabancı Kelimelerin Türkçe Öğretimine Etkileri Tarkan Tekten Uluslararası Tolerans Eğitim Vakfı, Rusya Devlet Sosyal Bilimler Üniversitesi Türkçe Öğretmeni, Akademisyen dunyadili@gmail.com Özet : Bugün dünya üzerinde konuşulan dillerin hepsi az ya da çok başka bir dil ya da dillerle ilişki içindedir. Hele Türkçe gibi, zaman bakımından çok eskilere dayanan, zemin bakımından da çok geniş bir coğrafyaya dağılmış olan bir dilin, başka dillerden etkilenmesi ve başka dilleri etkilemesi kaçınılmazdır. Türkçe farklı zamanlarda farklı dillerden yabancı kelimeleri bünyesine katmış ve neredeyse bunlar Türk dilinin bir parçası haline gelmiştir. Bunların bazıları yüzyıllar süren bir yolculuktan sonra dile yerleşmiş ve Türk dili ile özdeşleşmiştir (Sarı, 2008). Bu kelimelerin bazıları dil bilgisi yapısına uyarken bazıları da bu yapıya uymamış ve beraberinde istisnaları da dile sokmuştur. Bu da Türkçenin yabancılara öğretilmesi hususunda açıklanması güç bazı kurallar şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Türkçe yapı itibariyle dünya dilleri arasında en az istisnaya sahip “matematiksel” dillerden birisidir. Anlatılması, açıklanması, öğretilmesi, kelime türetilmesi ve yeni kelimeler oluşturmaya müsait olması sebebiyle örnek gösterilen bir dildir. Ancak karşımıza çıkan yabancı kökenli kelimeler dilin anlatılması konusunda sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Aslında Türk dilinde çok fazla yabancı kelime olmasına rağmen bir o kadar da kelimenin karşılığı Türkçede yer almaktadır. Çözüm yabancı dillerin dil bilgisi yapısını öğrenip istisnai kuralları yabancı dildeki yapıyla açıklama yerine Türkçedeki karşılıklarını kullanarak bu sıkıntıyı bir ölçüde azaltma yoluna gidilmelidir. Anahtar sözcükler, Türk dili, Turkish Language Bugün dünya üzerinde konuşulan dillerin hepsi az ya da çok başka bir dil ya da dillerle ilişki içindedir. Hele Türkçe gibi, zaman bakımından çok eskilere dayanan, zemin bakımından da çok geniş bir coğrafyaya dağılmış olan bir dilin, başka dillerden etkilenmesi ve başka dilleri etkilemesi kaçınılmazdır (Sarı, 2008).. Türkçe farklı zamanlarda farklı dillerden yabancı kelimeleri bünyesine katmış ve neredeyse bunlar Türk dilinin bir parçası haline gelmiştir. Bunların bazıları yüzyıllar süren bir yolculuktan sonra dile yerleşmiş ve Türk dili ile özdeşleşmiştir (Sarı, 2008). Bu kelimelerin bazıları dil bilgisi yapısına uyarken bazıları da bu yapıya uymamış ve beraberinde istisnaları da dile sokmuştur. Bu da Türkçenin yabancılara öğretilmesi hususunda açıklanması güç bazı kurallar şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Türkçe yapı itibariyle dünya dilleri arasında en az istisnaya sahip “matematiksel” dillerden birisidir. Anlatılması, açıklanması, öğretilmesi, kelime türetilmesi ve yeni kelimeler oluşturmaya müsait olması sebebiyle örnek gösterilen bir dildir. Ancak karşımıza çıkan yabancı kökenli kelimeler dilin anlatılması konusunda sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Yabancı dillerin Türkçeyi etkilemesi yalnızca sözcük ve terim girişiyle sınırlı kalmamış, diğer dillerden alıntıların Türkçenin ses yapısına uydurulmasında da yabancı dillerin ses bilgisi özellikleri baskın olmuştur. Buna en iyi örnek Türkçeye İngilizceden giren innovation “yenileşim” sözünün inovasyon biçiminde kullanılmasıdır (Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu, 2008). Son yıllarda yabancı dilden alıntıların Türkçede özgün yazım ve söyleniş özellikleriyle kullanılması çok büyük olumsuzluklara yol açmaktadır. Eklemeli bir dil olan Türkçede yabancı kökenli sözlere ekler Türkçe söylenişe göre getirildiğinde mortgag’a, on-line’ım, hacker’lara gibi tuhaf ve gülünç yazım biçimleri ortaya çıkmaktadır. Bu da dilimizin kuralsız ve istisnalarla dolu bir dil olduğu görüntüsünü vermektedir (Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu, 2008). Bu türden sözlerin yer aldığı cümleleri okuyup anlayabilmek için Türkçe bilmek yeterli olmamakta, o yabancı dilleri bilmek gerekmektedir. Yabancılara Türkçe öğretiminde kelimenin Türkçe karşılığı kullanılmadığında çeşitli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Bunları genel hatlarıyla şu şekilde sıralayabiliriz. 119 �1-Türkçe veya yabancı kökenli kelimelere yabancı eklerin getirilmesi. Bunların kök, gövde veya ek olarak açıklanabilmesi mümkün değildir. Kraliyet Hürriyet Serbestiyet Dostane Acizane İlmi İktisadi Taraftar Kafadar Liberalizm Turizm Turist Realist 2-Yabancı kelimelerin Türkçedeki ünlü uyumuna göre ek almaması. Kontrolü Folklore Refakatçi Kabulü Hâller Kalbim 3-Yazılış ve okunuşlarının farklı olması. Türk dilinde kelimeler yazıldığı gibi okunur. Bu da dil öğretimini kolaylaştıran önemli bir unsurdur. Show-Şov Şarj-Şarz Blander-Blendır Cafe-Kafe Blue Jean- Blucin Video-Vidyo Chat- Çet Check up-Çekap Solarium-Solaryum Digiturk-Dijitürk W.C.-Ve ce USB-Yu es bi AİDS-Eydis 4-Yabancı dillerdeki ortak kelimelerin yazılması ve söylenmesindeki hatalar. Aynı kelimenin bir benzeri öğrencinin kendi dilinde varsa ve okunuşu Türkçeye yakınsa bu kelimeyi kendi dilindeki şekliyle kabul etmekte ve daha sonra bu hatayı düzeltmesi zor olmaktadır. Biftek-Bifşteks Üniversite-Üniversitet Koridor- Karidor Enstitü-İnstitüt Profesör-Profesır Fakülte-Fakültet Diploma-Diplom Sertifika-Sertifikat Banka-Bank Radyo-Radio Televizyon-Televizion Doktor-Doctor 120 �5-Kalınlık-incelik uyumu. Yabancı kelimeler Türkçe büyük ünlü uyumuna uymazlar. Sermaye Emanet Adalet Tatil Kalem Kitap Kontör Beyaz 6-Tamlamalar. Türkçede olmayan ve Türkçe açıklaması mümkün olmayan tamlamalar vardır. Bu tamlamaların aldıkları ekler ve eki alış biçimleri dil bilgisine uyum göstermemektedir. Sahra-yı Cedit Kuva-yı Millî Selman-ı Pak Caddesi Divan-ı Lugati’t-Türk Ab-ı hayat Ruh-ı mücerred 7-Dişilik-erkeklik. Türkçede yapı itibariyle kelimelerde dişilik ve erkeklik yoktur. Aktör-Aktris Host-Hostes Müdür-Müdire Masör-Masöz Muallim-Muallime Memur-Memure Prens-Prenses Kral-Kraliçe Çar-Çariçe Patron-Patroniçe Bakir-Bakire Rahip-Rahibe 8-Ön ekler. Türk dilinde pekiştirme sıfatları dışında ön ek görülmez (Ergin,1997). Ancak Türkçenin ek ve kök sırasına uygun olmayan bazı ön ekler Türkçeye girmiştir. Bihaber Biçare Nahoş Namalum Namağlup Namert Otokontrol Antitez Antidepresyon Alaturka Ametal Asosyal 121 �9- Hece bölmede kuralı zorlayan kelimeler vardır. Poliklinik Belgrad Elektrik Elektron Telgraf Kontrgerilla Eksper Ekstra 10- Türkçede iki ünlü yanyana gelmez. Fuar Saat Düet Aile Kuaför İnşaat Düello Şefaat İddia Faaliyet 11-Türkçede kelimeler iki sessiz harfle başlamaz. Kral Tren Skandal Standart Flaş Protokol Stüdyo Stil Tribün Grup Plan Statü Slogan 12-Çoğul kelimeler. Anlam itibariyle çokluk ifade eden kelimeler tekrar çoğul eki alabilmektedir. Evliya-evliyalar- ermişler Evlat –evlatlar- çocuklar Tamirat –tamiratlar- onarımlar Meşrubat –meşrubatlar- içecekler Beyanat -beyanatlar -açıklamalar Gidişat – gidişatlar- durumlar Yukarıdaki örneklerde de görüldüğü gibi Türkçenin yazımını ve söyleyişini temelinden sarsan bu olumsuzlukların önüne geçmek için yabancı dillerin dil bilgisi yapısını öğrenip istisnai kuralları yabancı dildeki yapılarıyla açıklama yerine Türkçedeki karşılıkları kullanılanarak bu sıkıntı bir ölçüde azaltılmalıdır. Hürriyet kelimesi yerine özgürlük Dostane kelimesi yerine arkadaşça Realizm kelimesi yerine gerçekçilik Haller kelimesi yerine durumlar Kalbim kelimesi yerine yüreğim Kontrolü kelimesi yerine denetlemeyi 122 �Show kelimesi yerine gösteri Şarj kelimesi yerine dolum Blander kelimesi yerine karıştırıcı kullanılabilir. Aslında Türk dilinde çok fazla yabancı kelime olmasına rağmen bu kelimelerin birçoğunun Türkçe karşılığı vardır. Türk dilinin bir parçası haline gelmiş ve henüz Türkçede karşılığı olmayan bazı kelimeler için ise şimdilik yapacak bir şey yoktur. Dilin kurallarına uygun yeni kelimeler oluşturulup halk tarafından kabul edilinceye kadar eksi ve artılarıyla bu kelimeler dilimizde misafir olarak kalacaklardır. Bununla birlikte Türkçeleşmiş bazı yabancı kelimelerin dilimizden çıkarılıp atılması mümkün değildir. Çünkü Türk dili ve edebiyatı tarihi boyunca söz konusu bu kelimeler -Türkçe karşılıklarıyla- beraber asırlarca seyahat etmişlerdir. Kaynaklar: Ergin, Muharrem (1997) Üniversiteler İçin Türk Dili,Bayrak Yayınları İstanbul s. 159 Sarı, Mustafa (2008) Türkçenin Batı Dilleriyle İlişkisi, TDK yayınları Ankara s. 3, 13, 14 Yabancı Sözlere Karşılıklar Kılavuzu (2008) TDK yayınları Ankara 2008 s. 6, 7, 9 123 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 661 Title A name given to the resource Türk Dilindeki Yabancı Kelimelerin Türkçe Öğretimine Etkileri Author Author Tekten, Tarkan Abstract A summary of the resource. Bugün dünya üzerinde konuşulan dillerin hepsi az ya da çok başka bir dil ya da dillerle ilişki içindedir. Hele Türkçe gibi, zaman bakımından çok eskilere dayanan, zemin bakımından da çok geniş bir coğrafyaya dağılmış olan bir dilin, başka dillerden etkilenmesi ve başka dilleri etkilemesi kaçınılmazdır. Türkçe farklı zamanlarda farklı dillerden yabancı kelimeleri bünyesine katmış ve neredeyse bunlar Türk dilinin bir parçası haline gelmiştir. Bunların bazıları yüzyıllar süren bir yolculuktan sonra dile yerleşmiş ve Türk dili ile özdeşleşmiştir (Sarı, 2008). Bu kelimelerin bazıları dil bilgisi yapısına uyarken bazıları da bu yapıya uymamış ve beraberinde istisnaları da dile sokmuştur. Bu da Türkçenin yabancılara öğretilmesi hususunda açıklanması güç bazı kurallar şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Türkçe yapı itibariyle dünya dilleri arasında en az istisnaya sahip “matematiksel” dillerden birisidir. Anlatılması, açıklanması, öğretilmesi, kelime türetilmesi ve yeni kelimeler oluşturmaya müsait olması sebebiyle örnek gösterilen bir dildir. Ancak karşımıza çıkan yabancı kökenli kelimeler dilin anlatılması konusunda sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Aslında Türk dilinde çok fazla yabancı kelime olmasına rağmen bir o kadar da kelimenin karşılığı Türkçede yer almaktadır. Çözüm yabancı dillerin dil bilgisi yapısını öğrenip istisnai kuralları yabancı dildeki yapıyla açıklama yerine Türkçedeki karşılıklarını kullanarak bu sıkıntıyı bir ölçüde azaltma yoluna gidilmelidir. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2009-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed L Education (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/eca1618f5525f0b3d01ea4961319989e.docx dd3fc76ca5367b45c531326a56997ad8 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2011e4a003d17745232d42af9a9e689c.pdf 740c417598486b3e9ec6915274e3f8df PDF Text Text TÜRK EDEBİYATI VE FOLKLORUNDA DEĞİRMEN Şeyda ÖZKAN Dicle Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Diyarbakır / Türkiye Anahtar Kelimeler: inanma, hikâye, değirmen, edebiyat, motif. ÖZET Tarihin ilk dönemlerinden bu yana insanoğlu, etrafındaki canlı- cansız varlıkları anlamlandırmaya çalışmıştır. Bu varlıkları kendisiyle ilişkilendirerek, zararlarından korunmaya çalışmış ya da onlardan fayda beklemiştir. Bu ilişkilerin sonucunda, çeşitli inanmalar, efsaneler, uygulamalar ortaya çıkmıştır. Geçmiş dönemlerde iktisadi yaşamın gereği olarak hayatımızda yer alan değirmenler; edebiyatın masal, hikâye, mani, ninni, türkü, bilmece, atasözü gibi türlerinde sıklıkla işlenmiş, hakkında çeşitli inanışlar ortaya çıkmıştır. Değirmenler, günümüzde teknolojinin gelişmesiyle önemini kaybetse de, kültürümüzün zengin miraslarından biridir. Bu bildiride Türk edebiyatının nazım ve nesir türlerinde farklı şekillerde işlenen değirmen motifi örneklerle değerlendirilmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2177 Title A name given to the resource TÜRK EDEBİYATI VE FOLKLORUNDA DEĞİRMEN Author Author ÖZKAN, Şeyda Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: inanma, hikâye, değirmen, edebiyat, motif. ÖZET Tarihin ilk dönemlerinden bu yana insanoğlu, etrafındaki canlı- cansız varlıkları anlamlandırmaya çalışmıştır. Bu varlıkları kendisiyle ilişkilendirerek, zararlarından korunmaya çalışmış ya da onlardan fayda beklemiştir. Bu ilişkilerin sonucunda, çeşitli inanmalar, efsaneler, uygulamalar ortaya çıkmıştır. Geçmiş dönemlerde iktisadi yaşamın gereği olarak hayatımızda yer alan değirmenler; edebiyatın masal, hikâye, mani, ninni, türkü, bilmece, atasözü gibi türlerinde sıklıkla işlenmiş, hakkında çeşitli inanışlar ortaya çıkmıştır. Değirmenler, günümüzde teknolojinin gelişmesiyle önemini kaybetse de, kültürümüzün zengin miraslarından biridir. Bu bildiride Türk edebiyatının nazım ve nesir türlerinde farklı şekillerde işlenen değirmen motifi örneklerle değerlendirilmiştir Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/0ba3979a93e20419ee51062bf8904ea4.docx 90bfbe6afb527e9e564b715ef7624301 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/eb5c84203ce03b7a15cb02b96d82c439.pdf ae975ad72a1c9bcd8b75f736940a8030 PDF Text Text TÜRK EDEBİYATI’NDA BALKANLAR Zeynep DUYMAZ Onsekiz Mart Üniversitesi, İngilizce Bölümü, Çanakkale / Türkiye Anahtar Kelimeler: Balkan, edebiyat, on dokuzuncu yüzyıl, hikâye, roman. ÖZET Türkler Balkanlara 1354 yılında geçtiler ve Batı’ya doğru ilerlemeye devam ettiler. Bu ilerleme yüzyıllarca devam etti, fakat on dokuzuncu yüzyılda tersine döndü. Bu yüzyıldan itibaren Türkler, bu sefer beş yüzyıldan fazla süre boyunca yaşadıkları Balkanlardan Anadolu’ya doğru göç etmeye başladılar. Bu uzun dönemde yaptıkları savaşları, barışları, bazen mutlu bazen hüzünlü olayları edebiyatlarına yansıttılar. Türk hikâye, roman, tiyatro ve şiirlerinin büyük bir bölümünde Türklerin Bulgar, Yunan ve Sırplarla ilişkileri anlatılır. Ömer Seyfettin, eserlerinde Balkan halkının sosyal yaşamını konu edinen bir Türk hikâyecisidir. Hikâyelerini 20. yüzyılın başlarında yazmıştır. Eserlerinde Türk hikâye kahramanların yanı sıra Bulgar, Yunan ve Sırp hikâye kahramanlar da vardır. Bundan dolayı eserleri, Balkanların yirminci yüzyılın başlarındaki sosyal hayatını doğrulukla yansıtan bir ayna gibidir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1853 Title A name given to the resource TÜRK EDEBİYATI’NDA BALKANLAR Author Author DUYMAZ, Zeynep Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Balkan, edebiyat, on dokuzuncu yüzyıl, hikâye, roman. ÖZET Türkler Balkanlara 1354 yılında geçtiler ve Batı’ya doğru ilerlemeye devam ettiler. Bu ilerleme yüzyıllarca devam etti, fakat on dokuzuncu yüzyılda tersine döndü. Bu yüzyıldan itibaren Türkler, bu sefer beş yüzyıldan fazla süre boyunca yaşadıkları Balkanlardan Anadolu’ya doğru göç etmeye başladılar. Bu uzun dönemde yaptıkları savaşları, barışları, bazen mutlu bazen hüzünlü olayları edebiyatlarına yansıttılar. Türk hikâye, roman, tiyatro ve şiirlerinin büyük bir bölümünde Türklerin Bulgar, Yunan ve Sırplarla ilişkileri anlatılır. Ömer Seyfettin, eserlerinde Balkan halkının sosyal yaşamını konu edinen bir Türk hikâyecisidir. Hikâyelerini 20. yüzyılın başlarında yazmıştır. Eserlerinde Türk hikâye kahramanların yanı sıra Bulgar, Yunan ve Sırp hikâye kahramanlar da vardır. Bundan dolayı eserleri, Balkanların yirminci yüzyılın başlarındaki sosyal hayatını doğrulukla yansıtan bir ayna gibidir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/1731b392b8274c7c52ff6acef059a9a0.docx 8c600f7484b908f5aec0769773f75ac9 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d7af1fec0c4b7ebff3ed0f02f502b4cf.pdf f1d0d9bea902e4f00d51f4648af07bb5 PDF Text Text TÜRK EDEBİYATINDA KENT KÜLTÜRÜ ÖGELERİ A.Serap FIRAT - Müjdat KAYAYERLİ - Müjgan ERDEM Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir / Türkiye Anahtar Kelimeler: Kent Kültürü, Türk Edebiyatı, Kültürel Miras, Sosyal Bellek, Kentleşme. ÖZET Kültürel gelenekler ve yaşam biçimleri, makro düzeyde ulusların, mikro düzeyde ise bireylerin, dünya uluslar birliği içindeki yapıda, kendilerini kimlik olarak temsil etmesini sağlayan başat etmen olarak görülmektedir. Ancak dünyanın giderek küçülerek bütünleştiği ve adeta tek kültür haline geldiği küreselleşme çağı ile birlikte, geleneklerimiz ve yaşam biçimlerimiz hızla değişmektedir. Örneğin kentler, bu değişimin en çok hissedildiği yerlerin başında gelmektedir. Çünkü kentler, sürekli değişen, büyüyen, nefes alan ve yaşayan organizmalardır. Üstelik genellikle insan yaşadığı kente benzer, yaşamı süresince o kentin kimliğini edinir. Bu anlamda kompleks bir kent ortamı içerisinde yaşayan semt sakinlerinin, fiziksel ve toplumsal çevre algısı önem kazanmaktadır. Özellikle, bilgi toplumunun değerlerinin ve demokrasinin şekillenerek gelişmesinde etkin olan kent ve kentli kimliği, sosyal bilimciler açısından 1980’li yıllardan itibaren yeni bir yaklaşımla irdelenmektedir. Ancak ne yazık ki günümüz kentlerinde, kentin kültürünün taşıyıcısı olan ve günlük yasamın temelini oluşturan birçok yapı ve düzenleme, kentin dönüşüm sürecinde yok olma tehlikesi ile karsı karsıya bulunmaktadır. Bu süreci belki durduramayız ama en azından onları gelecek kuşaklara iletmek üzere kayıt altına alabiliriz. Kentsel kimliğin kaybolmaması, toplumsal belleğin, kültürel mirasın sürekliliğinin sağlanması için bu yapı ve düzenlemelerin korunması, yaşatılması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, kent kimliği kavramının Türk edebiyatı çalışmalarında izini sürmektir. Kentlerin kimliğinin şekillenmesinde sosyal, ekonomik ve kültürel değişimlerin edebi metinlerdeki yansımaları irdelenecektir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1863 Title A name given to the resource TÜRK EDEBİYATINDA KENT KÜLTÜRÜ ÖGELERİ Author Author FIRAT, A.Serap KAYAYERLI, Mujdat ERDEM, Mujgan Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Kent Kültürü, Türk Edebiyatı, Kültürel Miras, Sosyal Bellek, Kentleşme. ÖZET Kültürel gelenekler ve yaşam biçimleri, makro düzeyde ulusların, mikro düzeyde ise bireylerin, dünya uluslar birliği içindeki yapıda, kendilerini kimlik olarak temsil etmesini sağlayan başat etmen olarak görülmektedir. Ancak dünyanın giderek küçülerek bütünleştiği ve adeta tek kültür haline geldiği küreselleşme çağı ile birlikte, geleneklerimiz ve yaşam biçimlerimiz hızla değişmektedir. Örneğin kentler, bu değişimin en çok hissedildiği yerlerin başında gelmektedir. Çünkü kentler, sürekli değişen, büyüyen, nefes alan ve yaşayan organizmalardır. Üstelik genellikle insan yaşadığı kente benzer, yaşamı süresince o kentin kimliğini edinir. Bu anlamda kompleks bir kent ortamı içerisinde yaşayan semt sakinlerinin, fiziksel ve toplumsal çevre algısı önem kazanmaktadır. Özellikle, bilgi toplumunun değerlerinin ve demokrasinin şekillenerek gelişmesinde etkin olan kent ve kentli kimliği, sosyal bilimciler açısından 1980’li yıllardan itibaren yeni bir yaklaşımla irdelenmektedir. Ancak ne yazık ki günümüz kentlerinde, kentin kültürünün taşıyıcısı olan ve günlük yasamın temelini oluşturan birçok yapı ve düzenleme, kentin dönüşüm sürecinde yok olma tehlikesi ile karsı karsıya bulunmaktadır. Bu süreci belki durduramayız ama en azından onları gelecek kuşaklara iletmek üzere kayıt altına alabiliriz. Kentsel kimliğin kaybolmaması, toplumsal belleğin, kültürel mirasın sürekliliğinin sağlanması için bu yapı ve düzenlemelerin korunması, yaşatılması gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı, kent kimliği kavramının Türk edebiyatı çalışmalarında izini sürmektir. Kentlerin kimliğinin şekillenmesinde sosyal, ekonomik ve kültürel değişimlerin edebi metinlerdeki yansımaları irdelenecektir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/85f8cceadcd6e508952b3bb7ecd5cf25.docx cc97ffe90220e716be8c450e49492fc7 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f38e2a27ad5ee663fc711bb64de64e3a.pdf 2a4671e58f64ba245c5cff12a09a60bb PDF Text Text TÜRK EDEBİYATINDAKİ BİÇİM VE TÜRLERİN TEMEL BECERİ ALANLARIYLA İLİŞKİSİ Selim EMİROĞLU Mevlana Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Konya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türk edebiyatı, biçim, tür, dilin beceri alanları. ÖZET Türk edebiyatı, ilk sözlü ürünlerinden bu yana pek çok edebi tür ve biçimi bünyesinde barındırmıştır. Bu biçim ve türlerden bazıları doğrudan milli özellikler gösterir. Bazıları ise çeşitli edebi dönemlerde, akımların, kültürel etkileşimlerin sonucu olarak başka edebiyatlardan alınmıştır. Sanatçı ürünlerini oluştururken üslubuna bağlı olarak, aktaracağı malzemeyi uygun bir şekilde ifade edecek kalıplar arar. Bu kalıplar, edebiyattaki biçimleri oluştururken, sanatçının konu tercihleri ise türleri meydana getirir. Her tür veya biçim, bir beceri alanıyla ilişkilidir. Dilin dört temel beceri alanı vardır. Bunlar: Dinleme, konuşma, okuma ve yazmadır. Bu beceri alanları birbiriyle ilişkili olup bireyin gelişim süreciyle paralel olarak kazanılır. Bu çalışmada Türk edebiyatındaki edebi biçim ve türler beceri alanlarıyla ilişkilendirilmiştir. Türk edebiyatında yer alan ve başlangıçtan bugüne kadar ulaşan bütün edebi biçim ve türler tespit edilmiş ve bunlar dilin dört temel beceri alanıyla ilişkilendirilmiştir. Sözlü edebiyata ve yazılı edebiyata ait bu biçim ve türlerin manzum ve mensur olmaları bakımından ayrımı yapılmış ve bunların tek tek hangi beceri alanına ait olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun için sadece ilişkilendirme düzeyinde kalınmamış, öğretmen görüşlerine de başvurulmuştur. Konya’da bulunan ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan 35 öğretmene bu türlerin hangi beceri alanlarıyla ilişkili olduğuna dair görüş belirtmeleri için bir ölçek sunulmuştur. İlgili ölçeğin yorumlanması ve alan taraması sonucunda oluşan görüşler doğrultusunda Türk edebiyatındaki biçim ve türlerin hangi beceri alanlarıyla ilişkili olduğu açıklanmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1855 Title A name given to the resource TÜRK EDEBİYATINDAKİ BİÇİM VE TÜRLERİN TEMEL BECERİ ALANLARIYLA İLİŞKİSİ Author Author Emiroğlu, Selim Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türk edebiyatı, biçim, tür, dilin beceri alanları. ÖZET Türk edebiyatı, ilk sözlü ürünlerinden bu yana pek çok edebi tür ve biçimi bünyesinde barındırmıştır. Bu biçim ve türlerden bazıları doğrudan milli özellikler gösterir. Bazıları ise çeşitli edebi dönemlerde, akımların, kültürel etkileşimlerin sonucu olarak başka edebiyatlardan alınmıştır. Sanatçı ürünlerini oluştururken üslubuna bağlı olarak, aktaracağı malzemeyi uygun bir şekilde ifade edecek kalıplar arar. Bu kalıplar, edebiyattaki biçimleri oluştururken, sanatçının konu tercihleri ise türleri meydana getirir. Her tür veya biçim, bir beceri alanıyla ilişkilidir. Dilin dört temel beceri alanı vardır. Bunlar: Dinleme, konuşma, okuma ve yazmadır. Bu beceri alanları birbiriyle ilişkili olup bireyin gelişim süreciyle paralel olarak kazanılır. Bu çalışmada Türk edebiyatındaki edebi biçim ve türler beceri alanlarıyla ilişkilendirilmiştir. Türk edebiyatında yer alan ve başlangıçtan bugüne kadar ulaşan bütün edebi biçim ve türler tespit edilmiş ve bunlar dilin dört temel beceri alanıyla ilişkilendirilmiştir. Sözlü edebiyata ve yazılı edebiyata ait bu biçim ve türlerin manzum ve mensur olmaları bakımından ayrımı yapılmış ve bunların tek tek hangi beceri alanına ait olduğu belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun için sadece ilişkilendirme düzeyinde kalınmamış, öğretmen görüşlerine de başvurulmuştur. Konya’da bulunan ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okullarda görev yapan 35 öğretmene bu türlerin hangi beceri alanlarıyla ilişkili olduğuna dair görüş belirtmeleri için bir ölçek sunulmuştur. İlgili ölçeğin yorumlanması ve alan taraması sonucunda oluşan görüşler doğrultusunda Türk edebiyatındaki biçim ve türlerin hangi beceri alanlarıyla ilişkili olduğu açıklanmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/0d4f44043dfc589095b4ca7f209f036d.docx fd781d3c2610752b17fbe093a15024fa https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7baeda0677623ed3e100c424ae6bc20e.pdf a5c639c5e9e640427147158385b0012f PDF Text Text TÜRK FİLMLERİNDE EDEBİYAT ÖĞRETMENİ VE EDEBİYAT DERSLERİ Meltem GÖNDEN Akdeniz Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Radyo TV ve Sinema, Antalya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türk sineması, edebiyat öğretmeni, edebiyat eğitimi, film incelemesi. ÖZET Gerek okul hayatı gerekse öğretmenlik mesleği sinemacıların her dönem ilgisini çeken konular arasında yer almıştır. Nitekim hem dünya hem de Türk film tarihi, öğretmenlerden öğrencilere, sınıf ortamlarından okul koridorlarına kadar okul ve eğitim hayatının çeşitli boyutlarıyla beyazperdeye taşındığı yüzlerce örnekle doludur. Öyle ki günümüzde “okul filmleri”, sinemada özel bir alt tür olarak adından söz ettirmeye başlamıştır. Eğitime ilişkin konuların sinema açısından elverişli bir kaynak oluşu, filmleri bu konular ekseninde ve tarihseltoplumsal bakış açısıyla incelemeyi de önemli kılar. Bu yaklaşım çerçevesinde bu nitel çalışmada Türk filmlerinde edebiyat öğretmeni tipolojisi ve edebiyat eğitimi konusu mercek altına alınacaktır. Yapılan ön araştırma, tamamına yakını “okul filmi” olarak nitelenebilecek olan filmlerde edebiyat öğretmeni figürünün az sayıda filmde ve genelde geri planda yer almakla birlikte gerek kişisel özellikler gerekse mesleki tutum ve davranışlar açısından belirgin hatlarla çizildiğini göstermiştir. Bu anlamda niteliğin gözetildiği, dolayısıyla da bu az ama belirgin temsiliyetin değişen dönem ve koşullar çerçevesinde irdelendiği çalışmanın Türkiye’de edebiyat eğitimi konusuna farklı bir pencereden bakılmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Çalışmanın giriş bölümünde, Türk ve dünya sinemasında okul ve eğitim hayatının ön plana çıktığı filmlere ilişkin kısa bir bilgilendirmenin ardından dünya sinemasındaki edebiyat eğitmeni profillerinden örnekler verilmiştir. İkinci bölümde çalışmanın bulguları, Türk filmlerinin edebiyat öğretmeni ve edebiyat dersine ilişkin içeriği ortaya konmuş, üçüncü ve son bölümde de Türkiye’de edebiyat eğitimi konusu bulgular ve Türk ve dünya sineması karşılaştırması ışığında değerlendirilmeye çalışılmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1857 Title A name given to the resource TÜRK FİLMLERİNDE EDEBİYAT ÖĞRETMENİ VE EDEBİYAT DERSLERİ Author Author GONDEN, Meltem Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türk sineması, edebiyat öğretmeni, edebiyat eğitimi, film incelemesi. ÖZET Gerek okul hayatı gerekse öğretmenlik mesleği sinemacıların her dönem ilgisini çeken konular arasında yer almıştır. Nitekim hem dünya hem de Türk film tarihi, öğretmenlerden öğrencilere, sınıf ortamlarından okul koridorlarına kadar okul ve eğitim hayatının çeşitli boyutlarıyla beyazperdeye taşındığı yüzlerce örnekle doludur. Öyle ki günümüzde “okul filmleri”, sinemada özel bir alt tür olarak adından söz ettirmeye başlamıştır. Eğitime ilişkin konuların sinema açısından elverişli bir kaynak oluşu, filmleri bu konular ekseninde ve tarihsel-toplumsal bakış açısıyla incelemeyi de önemli kılar. Bu yaklaşım çerçevesinde bu nitel çalışmada Türk filmlerinde edebiyat öğretmeni tipolojisi ve edebiyat eğitimi konusu mercek altına alınacaktır. Yapılan ön araştırma, tamamına yakını “okul filmi” olarak nitelenebilecek olan filmlerde edebiyat öğretmeni figürünün az sayıda filmde ve genelde geri planda yer almakla birlikte gerek kişisel özellikler gerekse mesleki tutum ve davranışlar açısından belirgin hatlarla çizildiğini göstermiştir. Bu anlamda niteliğin gözetildiği, dolayısıyla da bu az ama belirgin temsiliyetin değişen dönem ve koşullar çerçevesinde irdelendiği çalışmanın Türkiye’de edebiyat eğitimi konusuna farklı bir pencereden bakılmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Çalışmanın giriş bölümünde, Türk ve dünya sinemasında okul ve eğitim hayatının ön plana çıktığı filmlere ilişkin kısa bir bilgilendirmenin ardından dünya sinemasındaki edebiyat eğitmeni profillerinden örnekler verilmiştir. İkinci bölümde çalışmanın bulguları, Türk filmlerinin edebiyat öğretmeni ve edebiyat dersine ilişkin içeriği ortaya konmuş, üçüncü ve son bölümde de Türkiye’de edebiyat eğitimi konusu bulgular ve Türk ve dünya sineması karşılaştırması ışığında değerlendirilmeye çalışılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/0c7f20320e494d2d1ba5d6cbd66b592b.pdf 9ab50d9ca2d485dd5b04b7a286dd8cd1 PDF Text Text BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 TÜRK KÜLTÜRÜNÜN SEVDALİNKA OLUŞUMUNDA ETKİSİ Maja BAJRAMOVIĆ International Burch University / Bosna Hersek Mustafa ÇETİN International Burch Unıversity / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Türk kültürü, Sevdalinka, Halk edebiyatı. ÖZET Sevdalinka bosnalı müslümanların halk şarkısı olarak bu toprakların en büyük zenginliğidir. Bir lirik türü olarak birçok şeyde diğer türlerden değişiyor. Bu konuda sevdalinkanin doğuşunu ve onu diğer türlere göre benzersiz yapılan şartlari göreceğiz. İlk ve en büyük sebep Osmanlı İmparatorluğ'unun bu topraklara gelmesi, Türk kültürünün ve din olarak İslam dininin gelmesidir. Osmanlının gelişiyle ve onun kültürüyle Bosna halkının yaşama şekli de değişmektedir. Halkın islama bakişi ve erkeğin kadından uzak durması özlem yaratıyor ve bunun yanında sevgilisine karşı aşkı gösterecek özel bir aşk türünü yaratmış. Türk kültürüne bağlı olan savaşlar da bu şarkının oluşumunda etkisi vardi. Mesela sevilen iki kişinin beraber olmaması, memleket özlemi ve annenin oğlu özlemi. Dil konusunda da Türk kültürünün etkisi görünmektedir. Böylece Bosna diline bir sürü Türkçe kelime giriyor ve bugünlerde de halen sevdalinka'da kullanılır. 148 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2671 Title A name given to the resource TÜRK KÜLTÜRÜNÜN SEVDALİNKA OLUŞUMUNDA ETKİSİ Author Author BAJRAMOVIĆ, Maja ÇETİN, Mustafa Abstract A summary of the resource. Sevdalinka bosnalı müslümanların halk şarkısı olarak bu toprakların en büyük zenginliğidir. Bir lirik türü olarak birçok şeyde diğer türlerden değişiyor. Bu konuda sevdalinkanin doğuşunu ve onu diğer türlere göre benzersiz yapılan şartlari göreceğiz. İlk ve en büyük sebep Osmanlı İmparatorluğ'unun bu topraklara gelmesi, Türk kültürünün ve din olarak İslam dininin gelmesidir. Osmanlının gelişiyle ve onun kültürüyle Bosna halkının yaşama şekli de değişmektedir. Halkın islama bakişi ve erkeğin kadından uzak durması özlem yaratıyor ve bunun yanında sevgilisine karşı aşkı gösterecek özel bir aşk türünü yaratmış. Türk kültürüne bağlı olan savaşlar da bu şarkının oluşumunda etkisi vardi. Mesela sevilen iki kişinin beraber olmaması, memleket özlemi ve annenin oğlu özlemi. Dil konusunda da Türk kültürünün etkisi görünmektedir. Böylece Bosna diline bir sürü Türkçe kelime giriyor ve bugünlerde de halen sevdalinka'da kullanılır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014-05-23 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-582X P Philology. Linguistics,PA Classical philology,PI Oriental languages and literatures,PN Literature (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/19fda9d2be1c2be1105bf6256bc7eea0.docx 49d899cb4ee8b44293ebbc1e83079ce2 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2ae582786cd861afdd6f45ffd0a93672.pdf aced7d6a152e62eb062a3d113c0a20de PDF Text Text TÜRK MESNEVİ EDEBİYATINDA HENÜZ TANINMAYAN BİR ŞAİR: YUSUF CAN VE YUSUF U ZÜLEYHA MESNEVİSİ Melike GÖKCAN TÜRKDOĞAN Erzurum Teknik Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Erzurum / Türkiye Anahtar Kelimeler: Yusuf Can, mesnevi, Yusuf u Züleyha. ÖZET Dünyada tespit edilebilen tek nüshası Almanya Milli Kütüphanesinde (Ms.or.oct.3691) kayıtlı olan “Yusuf u Züleyha” adlı mesnevinin şairi olan “Yusuf Can” henüz bilim dünyasında tanınmamaktadır. Tezkirelerde bu isimde bir şair hakkında bilgiye rastlanmadığı gibi Türkiye yazmaları kataloglarında da “Yusuf Can” ismine kayıtlı herhangi bir eser bulunmamaktadır. Ancak, Kültür Bakanlığı’nın elyazmaları veritabanında Almanya Milli Kütüphanesinde yazara ait bir Yusuf u Züleyha mesnevisi olduğu bilgisi yer alır. Müstensih ismi olabileceğini düşündüren kayıttaki bilgi, mesnevinin giriş bölümlerinde şairin kendi dilinden tam üç yerde zikredilince şair adı olarak doğrulanmış olmaktadır. Yusuf u Züleyha, konunun işlenişi ve temel epizotları açısından Camî’nin eseriyle büyük ölçüde benzerlik içindedir. Buna rağmen şair, ne mesnevinin Camî’nin eseriyle olan bu serbest tercüme/nazire ilişkisine ne de kendisiyle aynı konuda eser veren herhangi bir şaire atıfta bulunmaksızın, doğrudan Kur’an kıssasına gönderme yapmaktadır. Mesnevilerin “sebeb-i te’lif” bölümlerinde, şairlerin kendi poetik görüşlerine ve mesnevi edebiatının neresinde durduklarına dair neredeyse ritüele dönüşmüş, klişeleşmiş söylemleri yer alır. Bu kısımlarda genellikle mesnevi şairinin kendi eserini mevcut “mesnevi kanonu” ile ilişkilendirdiği görülür. Şair, mesnevi kanonu içinde kendi yolunu orijinal, eserini emsalsiz görebilir; ama bunu yine mevcut eserlerle karşılaştırma yoluyla açıklar. Bu kalıplar, şairin edebi ufkunu çizen, yol haritasını gösteren ve eserinin mesnevi edebiyatına hangi katkıyı sağladığını ifade eden edebi beyanlardır. Yusuf Can’ın, mesnevisinde herhangi bir şairi anmaması mevcut mesnevi yazıcılığı geleneğine pek uygun değildir. Ayrıca, eserde görülen bazı şekilsel özellikler de şairin, XVI. yüzyılda yerleşmiş bazı edebi tarz ve teamüllerin uzağında olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, XVI. yüzyılın yetiştirdiği rindâne, âşıkâne edalı söylemiyle mesnevi edebiyatına bir renk katan şair Yusuf Can’ın kimliği ve edebi şahsiyeti hakkında değerlendirmeler yer almaktadır. Yusuf u Züleyha mesnevisi kurgu, üslup yönünden incelenirken eserden hareketle şairin karanlıkta kalan bazı yönlerine ışık tutmak ve bu şekilde edebiyat tarihine ve mesnevi edebiyatı birikimine katkı sağlamak hedeflenmektedir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2252 Title A name given to the resource TÜRK MESNEVİ EDEBİYATINDA HENÜZ TANINMAYAN BİR ŞAİR: YUSUF CAN VE YUSUF U ZÜLEYHA MESNEVİSİ Author Author GÖKCAN TÜRKDOĞAN, Melike Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Yusuf Can, mesnevi, Yusuf u Züleyha. ÖZET Dünyada tespit edilebilen tek nüshası Almanya Milli Kütüphanesinde (Ms.or.oct.3691) kayıtlı olan “Yusuf u Züleyha” adlı mesnevinin şairi olan “Yusuf Can” henüz bilim dünyasında tanınmamaktadır. Tezkirelerde bu isimde bir şair hakkında bilgiye rastlanmadığı gibi Türkiye yazmaları kataloglarında da “Yusuf Can” ismine kayıtlı herhangi bir eser bulunmamaktadır. Ancak, Kültür Bakanlığı’nın elyazmaları veritabanında Almanya Milli Kütüphanesinde yazara ait bir Yusuf u Züleyha mesnevisi olduğu bilgisi yer alır. Müstensih ismi olabileceğini düşündüren kayıttaki bilgi, mesnevinin giriş bölümlerinde şairin kendi dilinden tam üç yerde zikredilince şair adı olarak doğrulanmış olmaktadır. Yusuf u Züleyha, konunun işlenişi ve temel epizotları açısından Camî’nin eseriyle büyük ölçüde benzerlik içindedir. Buna rağmen şair, ne mesnevinin Camî’nin eseriyle olan bu serbest tercüme/nazire ilişkisine ne de kendisiyle aynı konuda eser veren herhangi bir şaire atıfta bulunmaksızın, doğrudan Kur’an kıssasına gönderme yapmaktadır. Mesnevilerin “sebeb-i te’lif” bölümlerinde, şairlerin kendi poetik görüşlerine ve mesnevi edebiatının neresinde durduklarına dair neredeyse ritüele dönüşmüş, klişeleşmiş söylemleri yer alır. Bu kısımlarda genellikle mesnevi şairinin kendi eserini mevcut “mesnevi kanonu” ile ilişkilendirdiği görülür. Şair, mesnevi kanonu içinde kendi yolunu orijinal, eserini emsalsiz görebilir; ama bunu yine mevcut eserlerle karşılaştırma yoluyla açıklar. Bu kalıplar, şairin edebi ufkunu çizen, yol haritasını gösteren ve eserinin mesnevi edebiyatına hangi katkıyı sağladığını ifade eden edebi beyanlardır. Yusuf Can’ın, mesnevisinde herhangi bir şairi anmaması mevcut mesnevi yazıcılığı geleneğine pek uygun değildir. Ayrıca, eserde görülen bazı şekilsel özellikler de şairin, XVI. yüzyılda yerleşmiş bazı edebi tarz ve teamüllerin uzağında olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, XVI. yüzyılın yetiştirdiği rindâne, âşıkâne edalı söylemiyle mesnevi edebiyatına bir renk katan şair Yusuf Can’ın kimliği ve edebi şahsiyeti hakkında değerlendirmeler yer almaktadır. Yusuf u Züleyha mesnevisi kurgu, üslup yönünden incelenirken eserden hareketle şairin karanlıkta kalan bazı yönlerine ışık tutmak ve bu şekilde edebiyat tarihine ve mesnevi edebiyatı birikimine katkı sağlamak hedeflenmektedir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/edc500d3bff88fcd79b8208c998708de.docx 3476d910b426a1c4008d0092f5cf691d https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/a576b6a68ef752200c904677ade17f1d.pdf 383de75ee9986657fa298e8298508e39 PDF Text Text TÜRK ROMANININ İLK DÖNEMLERİNE YANSIYAN KANUNSUZLUK Elif KAYA Artvin Çoruh Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Artvin / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türk Romanı, eşkıyalık, başkaldırı, kırsal yaşam. ÖZET Hayatın aynası olarak görülen roman, düşünsel ve toplumsal değişmelerin birçoğunu bünyesinde barındırır. Modern edebiyatın en iyi temsilcilerinden olan edebi tür, önceki devirlerde devam eden sözel anlatı türlerinin de devamı gibidir. Bu bağlamda sözlü geleneğin ön plana çıkan özelliklerinden eşkıyalık, çağdaş bir tür olan romanda yer alır. Resmi tarihin ötesinde edebiyata da sosyal bir olgu olarak yansıyan ve Eric J. Hobsbawm geliştirdiği “soylu eşkıyalık” terimi, sanayileşme süreci Türk romanında Yaşar Kemal başta olmak üzere birçok eserde yankısını bulacaktır. Fakat Türk romanın ilk dönemlerinde yaşanan toplumsal değişimlerin yansıması olarak Eric J. Hobsbawm tanımladığı “soylu eşkıyalık” teriminin farklı bir durumu gözlemlenir. Sosyal olaylarla ilintili olan bu durum soylu eşkıyalığın aksine soysuz bir başkaldırı olarak romanda yer alır. Dönemin siyasal şartları düşünüldüğünde bu durum kolaylıkla açıklanabilir. Osmanlı Devletinin yıkılış süreciyle başlayan yenileşme süreci İstanbul dışında kalan bölgelerde özellikle Anadolu’da gelir dağılımında eşitsizliğe neden olur. Ekonomik sıkıntıların yanı sıra halkın savaşlar karşısında yenilgisi/korkusu da kanunsuz yapılanmayı ortaya çıkaracaktır. Romanlara yansıyan bu süreç “eşkıya-devlet-köylü” üçgeni içinde, çatışmalar doğuracak şekilde ilerler. Bu çalışmada kanunun zayıfladığı bu dönemi eserlerine taşıyan/değerlendiren sanatçıların romanları incelenmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2238 Title A name given to the resource TÜRK ROMANININ İLK DÖNEMLERİNE YANSIYAN KANUNSUZLUK Author Author KAYA, Elif Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türk Romanı, eşkıyalık, başkaldırı, kırsal yaşam. ÖZET Hayatın aynası olarak görülen roman, düşünsel ve toplumsal değişmelerin birçoğunu bünyesinde barındırır. Modern edebiyatın en iyi temsilcilerinden olan edebi tür, önceki devirlerde devam eden sözel anlatı türlerinin de devamı gibidir. Bu bağlamda sözlü geleneğin ön plana çıkan özelliklerinden eşkıyalık, çağdaş bir tür olan romanda yer alır. Resmi tarihin ötesinde edebiyata da sosyal bir olgu olarak yansıyan ve Eric J. Hobsbawm geliştirdiği “soylu eşkıyalık” terimi, sanayileşme süreci Türk romanında Yaşar Kemal başta olmak üzere birçok eserde yankısını bulacaktır. Fakat Türk romanın ilk dönemlerinde yaşanan toplumsal değişimlerin yansıması olarak Eric J. Hobsbawm tanımladığı “soylu eşkıyalık” teriminin farklı bir durumu gözlemlenir. Sosyal olaylarla ilintili olan bu durum soylu eşkıyalığın aksine soysuz bir başkaldırı olarak romanda yer alır. Dönemin siyasal şartları düşünüldüğünde bu durum kolaylıkla açıklanabilir. Osmanlı Devletinin yıkılış süreciyle başlayan yenileşme süreci İstanbul dışında kalan bölgelerde özellikle Anadolu’da gelir dağılımında eşitsizliğe neden olur. Ekonomik sıkıntıların yanı sıra halkın savaşlar karşısında yenilgisi/korkusu da kanunsuz yapılanmayı ortaya çıkaracaktır. Romanlara yansıyan bu süreç “eşkıya-devlet-köylü” üçgeni içinde, çatışmalar doğuracak şekilde ilerler. Bu çalışmada kanunun zayıfladığı bu dönemi eserlerine taşıyan/değerlendiren sanatçıların romanları incelenmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548