258 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/ae6771af77adf1e467de893babbcd7bd.doc f611284420297c6b92617ef7c189bf70 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/737084e6aab43cd2a50bc6b5636dad73.pdf 177bf92fd20cb599d9301b2380f37f8f PDF Text Text BOOK OF ABSTRACTS gören bir derviştir. Ağzında kötü bir söz duyan olmamıştır. Allah’a karşı yakınlığından ve itinasından dolayı ‘Dede’ lakabı verilmiştir. Dağın yarılması hadisesinden sonra vefat ettiği söylenir. Bosna’da yaptığımız bu çalışma da Gazi Hüsrev Bey kütüphanesinden ve Tarih Enstitüsü’nden çıkardığımız kaynaklar 11 gazete haberi ve bir kitap olmak üzere toplam 12 kaynaktır. Türk-Boşnak kaynaklarında bilgi bununla kısıtlı olup; Bosna’da onun anısına her yıl anma şenlikleri düzenlenir. Haziranın son haftasında gerçekleştirilen bu şenlikler on binlerce kişiye her yıl ev sahipliği yapmaktadır. Bu şenlik kapsamında ülkenin her tarafından, ellerinde Osmanlı’yı temsil eden sancaklar, başlarında feslerle çok sayıda kişi Prusats’a gelmektedir. Boşnaklar Ayvaz Dede’ye ve bu şenliklere öyle önem vermiştir ki, Ayvaz Dede Şenlikleri’ni küçük Hac olarak nitelendirirler. Çalışımızın amacı, hakkında ortaya çıkan yanlış görüşleri Ayvaz Dede’den ayırıp doğru olan Ayvaz Dede’yi bilimsel âleme tanıtmaktır. Bosna’ya bıraktığı milli ve manevi duyguların insanlar tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Yapılan röportajlarla, bölgede önemli bir insan olmasına rağmen, sadece etkinlik kapsamında tanınan bu büyük zatın bu çalışmayla Bosna’da ve Dünya’da daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. TANZİMATTAN SONRA BOSNA'DA YAPILAN EDEBİ ÇEVİRİLER Merve Kandemir International Burch University / Sarajevo, Bosnia and Herzegovina Anahtar Kelime: Çeviri , Edebi eser, Yazar, Bosna , Tanzimat ÖZET Bosna-Hersek'in Fatih Sultan Mehmet tarafından 1463 tarihinden fethedilmesinden itibaren 500 yıl boyunca Müslüman Türkler ve Boşnaklar arasında çok sıkı bir dil ve kültür etkileşimi olmuştur. İstanbul'a giderek Arapça, Farsça ve Türkçe öğrenen aydınlar arasından Osmanlı Türkçesi'yle | 47 �1st International Annual Student Symposium yazan şairler çıkmış ve bu şairler divan meydana getirmişlerdir. Bu dönemde metinler Türkçe aslından okunup anlaşıldığı için çeviri çalışmalarına pek fazla rastlanmaz. Ancak Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekilmeye başladığı 19.yüzyıldan itibaren çeviri çalışmaları yapılmaya başlanmış ve bu çeviriler günümüzde de devam etmektedir. Tanzimat'tan itibaren başlayan bu çeviri çalışmalarını ilk olarak Çatica, Başagiça, Avde Karabegoviça gibi isimler Namık Kemal, Ziya Paşa,Tevfik Fikret, Muallim Naci gibi isimlerden çeviri yaparak başlatmışlardır. Bu tercüme çalışmalarının edebiyat edebiyat teorisi, edebi tenkit gibi açılardan Bosna edebiyatına katkıları olmuştur. Bu çalışmada Tanzimat'tan sonra Bosna'da yapılan edebi çeviriler tesbit edilip bu çevirilerin Bosna kültür ve edebiyatına katkıları incelenecektir. SARAYBOSNA’NIN BİLİNMEYEN YİTİĞİ Gülşah Doğan International Burch University / Sarajevo, Bosnia and Herzegovina ÖZET Hacı Hafız Muliç Efendi, 1915 yılında Saraybosna’da ulema bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir.2011 yılında ise vefat eder.Hayatını ilme ve talebe yetiştirmeye adamıştır.Hacı Hafız Efendi Bosna için çok büyük değer taşıyan bir evliyadır.Yaptığı bini aşkın hutbeleriyle Bosna’nın savaş döneminde ve daha sonraki sıkıntılı dönemlerinde dahi kararlı duruşundan,ideallerinden vazgeçmeyerek bu bölgenin manevi anlamda adeta yapı taşı olmuştur. Bütün evliyalar gibi Hacı Hafız Hazretleri de kerametlerini anlatmaktan çekinmiştir. Bu yüzden de Boşnak Edebiyatı Camiası ve Bosna Halkı tarafından pek tanınamamıştır.Hacı Muliç Efendi’nin Saraybosna’ya ilmi açıdan yaptığı en büyük yatırım Mevlana Hazretleri’nin Mesnevi’sini Farsça’dan-Boşnakça’ya çevirerek Mesnevi’yi Bosna’ya tanıtmıştır.Bizim bu çalışmadaki amacımız Hacı Muliç’in bilinmeyen batini-zahiri yönlerini ortaya koyarak Boşnak ve Türk kültürü arasında maddi-manevi değerler arası köprü 48 | � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1440 Title A name given to the resource TANZİMATTAN SONRA BOSNA'DA YAPILAN EDEBİ ÇEVİRİLER Author Author KANDEMIR, Merve Abstract A summary of the resource. Bosna-Hersek'in Fatih Sultan Mehmet tarafından 1463 tarihinden fethedilmesinden itibaren 500 yıl boyunca Müslüman Türkler ve Boşnaklar arasında çok sıkı bir dil ve kültür etkileşimi olmuştur. İstanbul'a giderek Arapça, Farsça ve Türkçe öğrenen aydınlar arasından Osmanlı Türkçesi'yle yazan şairler çıkmış ve bu şairler divan meydana getirmişlerdir. Bu dönemde metinler Türkçe aslından okunup anlaşıldığı için çeviri çalışmalarına pek fazla rastlanmaz. Ancak Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekilmeye başladığı 19.yüzyıldan itibaren çeviri çalışmaları yapılmaya başlanmış ve bu çeviriler günümüzde de devam etmektedir. Tanzimat'tan itibaren başlayan bu çeviri çalışmalarını ilk olarak Çatica, Başagiça, Avde Karabegoviça gibi isimler Namık Kemal, Ziya Paşa,Tevfik Fikret, Muallim Naci gibi isimlerden çeviri yaparak başlatmışlardır. Bu tercüme çalışmalarının edebiyat edebiyat teorisi, edebi tenkit gibi açılardan Bosna edebiyatına katkıları olmuştur. Bu çalışmada Tanzimat'tan sonra Bosna'da yapılan edebi çeviriler tesbit edilip bu çevirilerin Bosna kültür ve edebiyatına katkıları incelenecektir. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed P Philology. Linguistics https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/800ed675faa8b7020a24f4d33c759fd7.docx cddebc10f5634a4d79777f42805673f0 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/54cb21a006e61599a8e923ca3231ac93.pdf 87bca419596152099f0af72dc63ff581 PDF Text Text TARİHE SIR OLAN SIRRİ BABA HAZRETLERİ Hüseyin ÖZCAN - Sultan SUBAŞI International Burch University, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü, Saraybosna / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Bosna hersek, Abdurrahman Sırri Baba Hazretleri, Nakşibendi tarikatı, Sırri Baba ilahileri, tasavvufi terimler. ÖZET Tarihler 1463’e geldiği zaman Bosna-Hersek büyük bir değişim evresine hazırlanmaktaydı. Zemini hazırlanmış olan Bosna-Hersek 1463 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Bosna kısmı feth edildi. 1482 yılında ise fethin yarıda kalan Hersek kısmı, II. Sultan Bayezid tarafından feth edilerek Bosna-Hersek’in fethi tamanlanmştır. Fakat bu fetihler diğer fetihler den çok daha farklıdır. Çünkü bu topraklar 200 yıla aşkın tıpkı bir nazlı gelin edasıyla alınmıştı. Fatih Sultan Mehmet’in Bosna fethi gerçekleşmeden, 200 yıl önce giden Tarikat şeyhlerinin İslam anlayışıyla insanlara aşıladıkları karşılıksız hizmet ve hoşgörüleriyle halkın büyük çoğunluğu bu fethe hazırdı. Sarı Saltuk, Ayvaz Dede gibi bir çok Tarikat ehlilerin attıkları tohumların meyvelerinden biri de Sırri Baba Hazretleridir. Nakşibendi tarikat şeyhlerinden biri olan Abdurrahman Sırri Baba Hazretleri ‘nin mürşidi ona Sırları bilen anlamında ‘’Sırrı Baba’’ lakabını vermiştir. Bu lakabı ona veren Sırrı Baba’nın Mürşidi Şeyh Hüseyin Zukıc’tir. Mürşidinden almış olduğu feyizle,Sırrı Baba Oglavak’ta Nakşi Tekke’si kurar. Burada halkın dini boyutu dışında, fakirlere, yolculara ve yolda kalanlara tekkenin kapılarını açarak halka gösterdiği cömert ve samimi davranışlarıyla kısa sürede halkın gönüllerini fetheder. Aynı zamanda Osmanlı gelmeden tarikat şeyhlerimizin yapmış oldukları geleneğin, canlı tutulmasına ve gönüller de İslam şuurunun her yönden temsil boyutunu yaşayarak örnek olur. Sırri Baba Hazretleri, Oglavaktaki tekkesiyle sadece o bölgenin halkına değil Bosna Valisi Mehmet Vecihi paşa gibi bir çok devlet büyüklerinin gönüllerini feth ederek tekkeyi ziyarette bulunmuşlardır. Yazmış olduğu Arapça ve Osmanlıca ilahilerle insanların Allaha olan yakınlığının artmasına ve o zaman da insanlar arasındaki kardeşlik bağlarının kuvvetlenmesine vesile olur. Bu çalışmada, yöntem olarak Bosna Enstitüsü, Tarih Enstitüsü ve Gazi Hüsrev kütüphaneler taranıp, alan ve Sırri Baba hakkında bilgisi olan kişilerin görüşlerine başvuruldu. Bu çalışma da, Abdurrahman Sırrı Baba hazretlerin sırlarına ortak olmak, onu tanımak ve basılan Arapça ilahilerinin yanı sıra farklı mecmualarda olan bugüne kadar basılmamış, Osmalıca yazılan ilahilerini toplamak amaçlanmıştır. Sırrı Baba’nın İslam Tasavvuf anlayışını, elde edilen Osmanlıca ilahileriyle tahlil edilmeye çalışılır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2175 Title A name given to the resource TARİHE SIR OLAN SIRRİ BABA HAZRETLERİ Author Author ÖZCAN , Hüseyin SUBAŞI, Sultan Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Bosna hersek, Abdurrahman Sırri Baba Hazretleri, Nakşibendi tarikatı, Sırri Baba ilahileri, tasavvufi terimler. ÖZET Tarihler 1463’e geldiği zaman Bosna-Hersek büyük bir değişim evresine hazırlanmaktaydı. Zemini hazırlanmış olan Bosna-Hersek 1463 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Bosna kısmı feth edildi. 1482 yılında ise fethin yarıda kalan Hersek kısmı, II. Sultan Bayezid tarafından feth edilerek Bosna-Hersek’in fethi tamanlanmştır. Fakat bu fetihler diğer fetihler den çok daha farklıdır. Çünkü bu topraklar 200 yıla aşkın tıpkı bir nazlı gelin edasıyla alınmıştı. Fatih Sultan Mehmet’in Bosna fethi gerçekleşmeden, 200 yıl önce giden Tarikat şeyhlerinin İslam anlayışıyla insanlara aşıladıkları karşılıksız hizmet ve hoşgörüleriyle halkın büyük çoğunluğu bu fethe hazırdı. Sarı Saltuk, Ayvaz Dede gibi bir çok Tarikat ehlilerin attıkları tohumların meyvelerinden biri de Sırri Baba Hazretleridir. Nakşibendi tarikat şeyhlerinden biri olan Abdurrahman Sırri Baba Hazretleri ‘nin mürşidi ona Sırları bilen anlamında ‘’Sırrı Baba’’ lakabını vermiştir. Bu lakabı ona veren Sırrı Baba’nın Mürşidi Şeyh Hüseyin Zukıc’tir. Mürşidinden almış olduğu feyizle,Sırrı Baba Oglavak’ta Nakşi Tekke’si kurar. Burada halkın dini boyutu dışında, fakirlere, yolculara ve yolda kalanlara tekkenin kapılarını açarak halka gösterdiği cömert ve samimi davranışlarıyla kısa sürede halkın gönüllerini fetheder. Aynı zamanda Osmanlı gelmeden tarikat şeyhlerimizin yapmış oldukları geleneğin, canlı tutulmasına ve gönüller de İslam şuurunun her yönden temsil boyutunu yaşayarak örnek olur. Sırri Baba Hazretleri, Oglavaktaki tekkesiyle sadece o bölgenin halkına değil Bosna Valisi Mehmet Vecihi paşa gibi bir çok devlet büyüklerinin gönüllerini feth ederek tekkeyi ziyarette bulunmuşlardır. Yazmış olduğu Arapça ve Osmanlıca ilahilerle insanların Allaha olan yakınlığının artmasına ve o zaman da insanlar arasındaki kardeşlik bağlarının kuvvetlenmesine vesile olur. Bu çalışmada, yöntem olarak Bosna Enstitüsü, Tarih Enstitüsü ve Gazi Hüsrev kütüphaneler taranıp, alan ve Sırri Baba hakkında bilgisi olan kişilerin görüşlerine başvuruldu. Bu çalışma da, Abdurrahman Sırrı Baba hazretlerin sırlarına ortak olmak, onu tanımak ve basılan Arapça ilahilerinin yanı sıra farklı mecmualarda olan bugüne kadar basılmamış, Osmalıca yazılan ilahilerini toplamak amaçlanmıştır. Sırrı Baba’nın İslam Tasavvuf anlayışını, elde edilen Osmanlıca ilahileriyle tahlil edilmeye çalışılır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/22ec4eb97f742a2389ad458f511eaf40.docx 6de737fb66bd9ceb2a0bf96b0b1a7b9a https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/6c9c3d38998728c6bac059376ff127f4.pdf 043111c012d9276d240c6dd948ef1e9c PDF Text Text TARİHE TANIKLIK EDEN ROMAN: DRİNA’DA SON GÜN Mustafa AYDEMİR Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Ağrı / Türkiye Anahtar Kelimeler Faik Baysal, Drina’da Son Gün, İkinci Dünya Savaşı, Yugoslavya Türkleri. ÖZET Türk romanının değişmez mekânı olan İstanbul’dan sonra, Milli Mücadele ve akabinde Cumhuriyetle birlikte başlayan değişim, Anadolu’yu da edebiyatımızın mekânı haline getirir. Ancak bununla yetinmeyen bazı yazarlar, yurt dışındaki Türklerin yaşadığı mekânları ve olayları da eserlerine taşırlar. Bu özellikteki yazarlardan biri de Faik Baysal’dır. Bu çalışmanın amacı, Drina’da Son Gün adlı romanda, Baysal’ın İkinci Dünya Savaşı yıllarında Yugoslavya Türklerinin yaşadığı insanlık dramını ele alış tarzını tespit etmektir. Ayrıca tarihî gerçeklere bağlı kalarak yazılan bu romandan hareketle, barışın sağlanması hususunda neler yapmak gerektiğini sonraki nesillere aktarmaktır. İnsanın insana yaptığı korkunç işkenceyi ayrıntılı bir şekilde ele alan romanın tarihsel arka plânını irdelemek ve romanda savunulan insanî duygular üzerinde durmak da çalışmanın bir diğer amacıdır. Drina'da Son Gün, sadece Baysal’ın yazarlığı açısından değil, Türk Edebiyatı için de şahıs kadrosu, olayların geçtiği mekânlar, dayandığı tarihsel gerçeklik ve roman boyunca değişik vesilelerle dile getirilen çözüm önerileri bakımından oldukça sıra dışı ve ilginç bir romandır. Yugoslavya göçmeni Rıza Selmanoviç’in (Yenerer) yaşamış olduğu bazı olaylara dayanan romanda, eski Yugoslavya Türklerinin İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşadığı sıkıntılar, giriştikleri varolma mücadelesi ve sonunda Türkiye'ye göç etmeleri anlatılmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda; İkinci Dünya Savaşı Yugoslavya’sında yaşanan insanlık dramına, savaşın mekâna nasıl yansıdığına, romanın tarihî gerçekliğine ve romanda ileri sürülen çözüm önerilerine sırasıyla değinilmiştir. Sonuç kısmında ise, çalışmamızın genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Savaş, savaşın nedenleri ve barış içinde birlikte yaşama şartları tespit edildikten sonra, Baysal’ın savaşa bakışı ile ilgili ulaşılan bilgiler ve çıkan sonuçlar, kendi değerlendirmelerimizle birleştirilmiştir � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/b8fd140e66fbab4bd795bce392d201b5.docx 1a31fefebc36637f9943857661f2183f https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/fe7fb65350f78d79f2f36bba8915f925.pdf 9843a4a7942d478383e45a7fc5ff9ac2 PDF Text Text TARİHE TANIKLIK EDEN ROMAN: DRİNA’DA SON GÜN Mustafa AYDEMİR1 Özet Türk romanının değişmez mekânı olan İstanbul’dan sonra, Milli Mücadele ve akabinde Cumhuriyetle birlikte başlayan değişim, Anadolu’yu da edebiyatımızın mekânı haline getirir. Ancak bununla yetinmeyen bazı yazarlar, yurt dışındaki Türklerin yaşadığı mekânları ve olayları da eserlerine taşırlar. Bu özellikteki yazarlardan biri de Faik Baysal’dır. Bu çalışmanın amacı, Drina‟da Son Gün adlı romanda, Baysal’ın İkinci Dünya Savaşı yıllarında Yugoslavya Türklerinin yaşadığı insanlık dramını ele alış tarzını tespit etmektir. Ayrıca tarihî gerçeklere bağlı kalarak yazılan bu romandan hareketle, barışın sağlanması hususunda neler yapmak gerektiğini sonraki nesillere aktarmaktır. İnsanın insana yaptığı korkunç işkenceyi ayrıntılı bir şekilde ele alan romanın tarihsel arka plânını irdelemek ve romanda savunulan insanî duygular üzerinde durmak da çalışmanın bir diğer amacıdır. Drina'da Son Gün, sadece Baysal’ın yazarlığı açısından değil, Türk Edebiyatı için de şahıs kadrosu, olayların geçtiği mekânlar, dayandığı tarihsel gerçeklik ve roman boyunca değişik vesilelerle dile getirilen çözüm önerileri bakımından oldukça sıra dışı ve ilginç bir romandır. Yugoslavya göçmeni Rıza Selmanoviç’in (Yenerer) yaşamış olduğu bazı olaylara dayanan romanda, eski Yugoslavya Türklerinin İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşadığı sıkıntılar, giriştikleri varolma mücadelesi ve sonunda Türkiye'ye göç etmeleri anlatılmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda; İkinci Dünya Savaşı Yugoslavya’sında yaşanan insanlık dramına, savaşın mekâna nasıl yansıdığına, romanın tarihî gerçekliğine ve romanda ileri sürülen çözüm önerilerine sırasıyla değinilmiştir. Sonuç kısmında ise, çalışmamızın genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Savaş, savaşın nedenleri ve barış içinde birlikte yaşama şartları tespit edildikten sonra, Baysal’ın savaşa bakışı ile ilgili ulaşılan bilgiler ve çıkan sonuçlar, kendi değerlendirmelerimizle birleştirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Faik Baysal, Drina’da Son Gün, İkinci Dünya Savaşı, Yugoslavya Türkleri 1 Yrd. Doç. Dr., Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, maydemir758@hotmail.com 1 �A NOVEL BEARING WITNESS TO HISTORY: DRINA’DA SON GÜN Abstract The change which has begun with War of Independence and soon after Proclamation of the Republic has made Anatolia as a venue of our literary Works subsequent to İstanbul, which is invariable for Turkish Fiction. However, some novelists who hadn’t been contented with this carried the places abroad where Turks were living into their works. Faik Baysal is the one who has the same speciality. The aim of this study is to identify Baysal’s tratment” of Yugoslavian Turks’ humanitarian plight during the World War II in his novel Drina‟da Son Gün. Considering the fact that the novel was based on historical facts, another aim of this study is to tell next generations what to do about peace settlement. To probe historical back ground of the novel, which deals with terrible torture of humans in detail and to emphasize on humanistic emotions which are supported in the novel are the other objectives. Drina‟da Son Gün is an extra-ordinary and interesting novel not only with regards to Baysal’s authorship but also its characters, places, historical reality and solution proposals mentioned in different occasions throughout the novel. The problems experienced by former Yugoslavian Turks during the World War II, their struggle for existence and at last their immigrate to Turkey are mentioned in the novel, based on some events which Yugoslavian immigrant Reza Selmanoviç (Yenerer) lived, In this context, the humanitarian plight during the Second World War in Yugoslavia, how the war is reflected on the place, the novel’s historical reality and solution proposals brought for ward in the novel are mentioned respectively in the study. In the conclusion part, a general evaluation has been carried out. After detecting war, reasons of the war and circumstances for living togerther in peace, information and outcomes related to Baysal’s perspective on war and our own evaluations have been associated. KeyWords: Faik Baysal, Drina’da Son Gün, World War II, Yugoslavian Turks. Giriş Drina‟da Son Gün’de2 İkinci Dünya Savaşı yıllarında Balkanlar’da yaşanan insanlık dramına dikkat çekilir. Romanda, Almanların ve Sırpların baskılarına dayanamayıp eski Yugoslavya’dan anayurtları Türkiye’ye göç etmek zorunda kalan Türk ailelerinin başından 2 1972’de yazılan bu roman, Cumhuriyet gazetesinde tefrika edilmiştir. Romanın birinci basımı, 1972’de Can Yay.; ikinci basımı, 1974(?)’te Nebioğlu Yay.; üçüncü basımı, 2006’da Can Yay.; dördüncü basımı 2007’de tekrar Can Yayınları tarafından yapılır. İncelememizde romanın 3. basımı (2006) kullanılmıştır. 2 �geçenler anlatılır. Bu roman, eski Yugoslavya’da bir dönem meydana gelen olayları aydınlatma yolunda önemli bir adımdır. Yüzyıllardır beraber yaşayan Sırpların, Türklerin3 ve Hırvatların birbirlerine nasıl düşman edildikleri ve birbirlerini nasıl hunharca öldürmek istedikleri ayrıntılı bir şekilde ele alınır (Uyguner, 1972: 11). Romandaki olayların gerçek yaşamla sıkı bir ilişkisi vardır. Yugoslavya’daki iki milyona yakın Türk’ün İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşadıkları, tarihî gerçeklere uygun olarak anlatılır. Savaş yıllarında Alman işgali altında bulunan Yugoslavya’daki başsız durum, bazı çetelerin Türklere karşı giriştikleri kıyım, Türklerin örgütlenmesi ve mücadeleye başlaması romanı oluşturan vaka halkalarıdır. Baysal, Pertevniyal Lisesi’nde öğretmenlik yaptığı sırada roman kahramanı Rıza Selmanoviç’in oğlu ve aynı zamanda kendi öğrencisi Kazım Yenerer’den bu hikâyeyi dinleyerek romanlaştırır. Romanın başında yer alan açıklamada da anlatılanların gerçekliğine şöyle dikkat çekilir: “Bu roman gerçekten yaşanmış olan olayların bir yansısıdır; kahramanlarından bir kısmı aramızda yaşamaktadır. Bir kısmı da Tanrı‟nın rahmet ve mağfiretine kavuşmuştur. Adlar değiştirilmemiştir.” Drina'da Son Gün romanı Cumhuriyet gazetesinde tefrika edildiği sırada (6–8 Aralık 1971), aynı gazetede Selman Paşa’nın torunlarından Rıza Selmanoviç’le (Yenerer) yapılan bir röportaj yayımlanır. Romanın kahramanı, olayın canlı tanığı olarak bilgiler verdiği için, Baysal’ın bu eserine belgesel roman demek mümkündür. 1958’de anavatana dönmüş olan 76 yaşındaki Selmanoviç, verdiği röportajda yaşananlar hakkında şu bilgileri verir: “İkinci Dünya Savaşı sıralarıydı. Sırplar, Yugoslavya topraklarında yaşayan Türklere karşı şiddet hareketlerine girişmişler, kısa sürede iki milyona yakın Türk'ü insanlık dışı işkencelerle öldürüvermişlerdi. „Çetnikler‟ denilen Sırp çetelerini Mihailoviç yönetiyordu. Bastıkları Türk köylerini tümüyle yakıyor, bir tek canlı bırakmıyorlardı. Türklerin kadın erkek, genç ihtiyar giriştikleri karşı mukavemetler ise büyük güçler karşısında eriyip gidiyordu.” (Ünlü; Özcan, 2003: 402). Yıllarca köşesinde sessiz kalan canlı tarih Selmanoviç, 1942’de Nevesni adliyesinde memur olarak çalıştığını, ailesinin ise Taslıca’da oturduğunu belirttikten sonra, günlerce Sırp çetelerine karşı nasıl direndiklerini şöyle anlatır: “Ancak o sıralarda Sırplar Türklere karşı katliama başlamışlar bu nedenle çeteler kurmuşlardı. Nevesni ise Türklerin yoğun olduğu bir şehirdi. Her an bir Çetnik baskını olabilirdi. Tahminler boşa çıkmamış, Mihailoviç'in yönettiği Çetnik grubu bir gece yarısı şehri kuşatmıştı. 28 gün korkulu saatler geçirdik. Hem çalışıyor, hem 3 Burada Türklerle kastedilenler, Türk Boşnak ve Müslümanlardır. 3 �örgütleniyorduk. Mustafa Yugo adlı bir Türk tam 28 gün Çetnikleri oyalamayı başardı ve sonunda baskından beklediklerini bulamadan döndüler.” (Ünlü; Özcan, 2003: 402). Bu baskından sonra Selmanoviç, savaşın çirkin ve acımasız yüzünü ve Taslıca’ya ailesini görmeye giderken şahit olduklarını detaylıca anlatır. Haliyle Selmanoviç’in yürek burkan mücadelesi çerçevesinde Yugoslavya Türklerinin 1942’de yaşadığı acımasız savaş, romana taşınmış olur. Baysal, romanını, gerçeklerin ortaya çıkması için yazdığını, bunun için de yazarın ille de oraya gitmesine ve olaylara tanık olmasına gerek olmadığını özellikle belirtir: “Ben bu romanı insanlık canavarı olduklarına inandığım Mihailoviç ve acımasız Çetniklerini bütün çıplaklığıyla gözler önüne sermek, bunların ortadan kaldırılması gerektiğini anlatmak için yazdım. Bosna-Hersek ve Kosova, Batı‟nın karınca adımlarıyla üstüne gitmek zorunda kaldığı utanç verici bu olaylar daha birçok Drina‟da Son Gün‟leri yazdıracakmış gibi görünüyor.” (Andaç, 2001: 198). General Mihailoviç ve Çetniklerin Yugoslavya’da yaptıkları işkence ve zulümleri anlatmak amacıyla yazılan bu romanda yazar, savaşa ve savaşı anlatmaya karşıdır. Fakat insanın insana yaptığı korkunç işkenceyi anlatmak için bu romanı kaleme almak zorunda kaldığını ise şöyle ifade eder: “Ben her zaman savaşın hep karşısında oldum. (…) Kitabın sonuna eklenen röportajda da belirtildiği gibi bu korkunç savaşın içinde bulunan gerçek insanlardan yola çıktım. Onlar bizim insanlarımızdı, ben yansız davranmaya özen gösterdim. Tito‟nun eliyle cezasını bulan General Mihailoviç ve Çetniklerin yaptıkları canavarlığı anlatmakta zaman zaman zorlandığım bile oldu.” (Andaç, 2001: 197). Baysal, bu romanıyla yurt dışındaki olaylara eğilmiş bulunuyor. Aslında bu romanın yazılmasında çocukluk günlerinde anlatılan Sırp zulmü ile ilgili anıların da etkisi olduğu söylenilebilir. Baysal’ın Balkanlardan göç edip gelen bir ailenin çocuğu olduğu düşünülürse, böyle bir etkinin var olduğunu söylemek mümkündür. Roman, mekân noktasında yazara zengin ayrıntılar sunar. Yukarıda bahsettiğimiz gibi savaşın canlı tanığı Selmanoviç’in anlattıkları, yazarın zihninde derin izler bırakmıştır. Romanda yazarın Drina ve çevresine özel bir ilgisi olduğu açıkça görülür. Bundan dolayı yazımızda yazarın Yugoslavya’daki insan kıyımına ve çözüm önerisine bakışı çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda çalışmamızda romanın öne çıkan ayrıntıları; İkinci Dünya Savaşı Yugoslavya’sında yaşanan insanlık dramı, savaşın mekâna nasıl yansıdığı, romanın tarihî gerçekliği ve ileri sürülen çözüm önerileri olmak üzere dört başlıkta toplanmıştır. 1. İkinci Dünya Savaşı Yugoslavya’sında Yaşanan İnsanlık Dramı 4 �Roman, eşmerkez iki daire içindeki olaylar etrafında şekillenir. Küçük dairedeki olaylar, İkinci Dünya Savaşı yıllarında eski ve köklü bir Türk ailesi olan Selmanoviçler’in çiftliğinde ve konağında; büyük dairede ise aynı tarihlerde çiftliğin dolaylarında ve ötelerinde, ülkenin genelinde Sırp, Hırvat ve Türkler arasındaki iç savaş şeklinde gelişir. Rıza Selmanoviç’in kişiliği ve ailesi çevresinde sunulan romanda, Mihailoviç, Neniç, Goril İpan gibi çetecilerin başkanlığında kurulan Çetniklerin, Tito’nun başkanlığında örgütlenen partizanların, bunların yanında Almanlarla İtalyanların tutum ve davranışları verilmiştir. İkinci Dünya Savaşı’nda Almanlar, Yugoslavya’yı işgal etmiş, Naziler halka türlü türlü işkenceler yapmaya başlamışlardır. Alman askerlerinin halkı taşıyan otobüsleri durdurup yolculara çeşitli eziyetler yaptığı, haksız yere adam öldürdüğü romanın hemen başında şöyle yer almaktadır: “Sonra biri adamı ensesinden tuttu, öteki de pantolon kemerinden sımsıkı yakaladı, zavallıyı kalabalığın arasından bir kedi gibi sürükleyerek çıplak ayak otobüsten aşağı yuvarladılar. Hiç kimse adamcağızdan ne istenildiğini anlayamamıştı. Kimse de bir şey sormaya cesaret edememişti. Çünkü insanların susmaya mahkûm edildikleri, yalnız silahların konuştuğu bir gündü.” (s.13). Alman komutan ile Treska müftüsü Hafız Bedroviç arasında geçen konuşmada da Almanların herhangi bir ayrım yapmadan Yugoslavya’daki bütün insanlara işkence ettiği ve onları yargılamadan haksız yere öldürdüğü anlaşılmaktadır. Almanların bütün bunları “kanun ve hukuk” için yaptığını söyleyen komutana müftü şu cevabı verir: “Kanunlar ve hukuk, yüzyıllardan beri insanlık bunların savaşını veriyor. Yalnız bazıları hâlâ tarihten ders almak istemiyor görünüyorlar. Siz ne derseniz deyiniz, gerçek zaferi birgün insanlık kazanacaktır.” (s. 173). Almanların yaptıkları sadece Türklerle sınırlı kalmaz. Neniç’in sevgilisi olduğu ve ona yardım ettiği gerekçesiyle tutuklanan Sırp kadın Magda Mitza da sorgulanmadan Almanlar tarafından öldürülür. Bu durum Azamoviç’in gözlemleriyle şöyle aktarılır: “Kendisi gibi onun da hiçbir suçu olmadığını biliyordu. Ama suçsuzluk yirminci yüzyıl Yugoslavya‟sında bir insanın kendini hayvanca işkencelerden kurtarabilmesi için yeterli değildi. Haklı olmak için güçlü olmak gerekti. Suçluluk ya da suçsuzluk önemli olmayan şeylerdi. Şimdiki dünyamızda hak, kaba kuvvet çağındaki gibi yalnız vurmasını bilenlerindi. Oysa Mitza‟nın hakkı var; ama yumruğu yoktu.” (s. 181). 5 �Almanların yanı sıra Sırp Çetnikleri de halka zulüm ve işkence yapmaktan geri kalmazlar. Özellikle Türklere karşı acımasız davranan Çetniklerin yaptıkları işkenceler romanda şöyle izah edilir: “Çünkü Çetnikler bütün işlerini otomatik silahla görüyorlardı, yürekleri de taş gibi katıydı. Baskını yapıyorlar, arkalarında yalnız mezarlıklar bırakıyorlardı. Canının bağışlanması için bir yalvaran olursa kafasına ilk kurşunu yiyen o oluyordu. Karşı koymaya kalkışacak olursa bu suçunu cezasız bırakmıyorlar, en ilkel ve korkunç işkenceleri gülerek uyguluyorlar, tırnak söküp ya da çok keskin bir bıçağın sipsivri ucuyla kurbanlarının sırt derisini yüzüyorlardı.” (s.39). General Mihailoviç’in Alman saldırısından sonra Hersek’te komuta ettiği sahil muhafaza kıtasının başına geçip Bosna dağlarının Ravna Gora bölgesinde Çetnik örgütünü kurması, romanda önemli bir işleve sahiptir. Çetnikler, Müslümanları özellikle Türkleri öldürmeye yönelmiş Sırp çeteleridir. Yugoslavya’nın bağımsızlığı için dövüştüğünü iddia eden Sırp Çetnikleri, Türklere saldırmakta ve akla hayale gelmedik eziyetler yapmaktadırlar: “Söylediğine göre Osmaniç, iki saat kadar önce tarlasından dönerken, Çetniklerin saldırısına uğramıştı. Yugoslavya‟nın bağımsızlığı için dövüştüklerini söyleyen haydutlar parasını, saatini, ceketini, ayağından ayakkabılarını bile almışlar, yetmiyormuş gibi de onu bayıltıncaya kadar dipçikle dövmüşlerdi. Beynine tam bir kurşun sıkıp işini bitirecekleri sırada orada geçmekte olan Alman askerleri hepsini makineli tüfeklerle taramışlardı. Bir tanesi bile kurtulmamıştı, ama Osmaniç‟in de kırılmadık kemiği kalmamıştı.” (s.121). Romanın ilerleyen bölümlerinde Çetnikler, artık toplu katliamlara girişmiş, Türklerin yaşadığı köyleri ve kasabaları harabeye çevirmeye başlamışlardır. Bir Türk kasabası olan Nevesni de bundan nasibini alır: “Çetnikler, yemyeşil Nevesni‟yi tırpanla biçer gibi biçmişlerdi. Korkunç baskın gece yarısından sonra olmuştu, ortada Nevesni ilçesi diye bir şey kalmamıştı.” (s.229). Çetnikler sadece halka değil, din adamlarına da baskı yaparlar. Sırp Goril İpan, Müftü Bedroviç’i kaçırıp ona işkence ettikten sonra, kutsal inançlarına hakaret eder: “İpan‟ın ayı pençesine benzeyen eli birden müftünün suratında patladı. ― Nasıl? Beğendin mi Muhammed‟in aklını şimdi. Buna nedense hiç kimse gülmemişti. Müftü tokadın etkisiyle bir iki sallandı, sonra hiçbir şey olmamış gibi dengesini bularak ayakta dimdik durdu. İpan sinirlenmişti. Cebinden bir makas çıkardı, müftünün sakalının bir yanını yeniden başlayan gülüşler arasında koyun kırpar gibi çabuk çabuk kırptı.” (s. 346). Goril İpan, Müftü Bedroviç’e “Hindi Dansı” adını verdiği işkenceyi uygular: Kocaman tepsi ateş gibi kızmıştı. Dört Çetnik müftüyü zorla tepsinin üstüne çıkardı, sonra 6 �silahlarının namlularını üzerine çevirdiler. İpan birden uludu ve müftü tepsiden inecek olursa hepsine hemen ateş etmeleri emrini verdi. Zavallı Bedroviç yerinde duramıyordu. Ayağının birini basar basmaz ötekini kaldırıyordu. İnsanlığın yüzkarası İpan‟ın kar altında düzenlenen hindi dansı başlamıştı.” (s. 346). Romanda Hıristiyan din adamları olumsuz bir şekilde tanıtılır. Pub Duyiç, papaz olduğu yıllarda küçük bir kıza tecavüz etmekten yargılanmış, sonra da rüşvet yedirerek kurtulmuştur. Yaptığı katliamlarla kısa sürede etrafına dehşet ve korku salan biri haline gelmiştir. Pub Duyiç tipi, Sırpların Türklere yaptıkları kötülükleri ve insan dışı muameleleri göstermek bakımından önemlidir. Savaş-barış çatışmasında savaştan yana tavır takınır. Romanın olumsuz din adamı Papaz Pub Duyiç, Çetniklerin başına geçerek katliamlar yapar. Selmanoviç’in de içinde bulunduğu otobüsün yolunu kesip masum insanları öldürenlerin başında Pub Duyiç bulunmaktadır: “Bunların başında gelen adam uzun boylu biriydi. Bu, gerçekte kara cübbesini sırtından çıkarmayı bile gerekli görmemiş olan Papaz Pub Duyiç‟ti. Son günlerde bu papazın adını duymayan kalmamıştı. Çetnikler arasında hiç kimse cinayet işlemek konusunda İsa‟nın yeryüzündeki bu temsilcisiyle yarışamazdı. Pub Duyiç‟in eline düşmek, bir kere değil, birkaç kere ölmek demekti.” (s. 255). Diğer bir olumsuz din adamı, Papaz Stefanoviç’tir. Almanlar ile Türkleri kesmenin sevap olduğunu vaazlarında söyleyerek halkı onlara karşı kışkırtır. Hatta daha da ileri giderek Türklerin insan olmadıklarını, her Hıristiyan’ın Türkleri öldürmekle görevli olduğunu belirtir: “Almanlar ile Türkleri kesmenin çok sevap olduğunu söylüyor. Geçen Pazar ayininde de Türklerin insan olmadıklarını, her Hıristiyan‟ın eline bir fırsat geçti mi, bir Türk‟ü hemen öldürmesi gerektiğini söyledi.” (s. 342). 2. Savaşın Mekâna Yansıması Romanda Balkan Türklerine yapılan işkenceler mekânla bağlantılı olarak verilir. Romanın ismini aldığı Drina, romanın temasıyla ve teziyle bütünleşen işlevsel bir mekândır. Romanda Drina’daki katliamlar ve savaşın acımasızlığı anlatılarak realist kurguya uygun davranıldığını söylemek mümkündür. Yapılan betimlemelerle romanın gerçekliği desteklenmiştir. Uçak seslerinin tank seslerine karışması, her tarafta insan cesetlerinin olması, savaşın acımasızlığını göstermek içindir. Mekândan hareketle, Yugoslavya’nın kaçınılmaz bir sona doğru gittiği sezdirilir. Romanda ana mekân olarak karşımıza çıkan Taslıca’nın dışındaki diğer gerçek mekânlar ise, Nevesni, Treska, Belgrat gibi kasabalardır. Bu mekânlar çoğunlukla savaşın 7 �olumsuz etkilerini ortaya koymak amacıyla kurgulanmışlardır. Mekânlar ayrıntılı olarak anlatılmaz, genel hatlarıyla aktarılır. Taslıca’nın ve dolayısıyla Yugoslavya’nın içinde bulunduğu durum, Alman karargâhına götürülen Azamoviç’in gözlemleriyle verilir. Bu betimlemelerde savaşın yarattığı olumsuz hava şöyle hissedilir: “Sokağın iki yanındaki dükkânlar ve evler kapkaranlıktı. Yüzlerce pencerenin hiçbirinden dışarı en ufak bir ışık bile sızmıyordu. Savaş, yalnız kentin barış günlerinde ışıl ışıl yanan çarşısını değil, içinde yaşayan binlerce insanın aydınlık dünyasını da karartmıştır.” (s. 92). Belgrat’ın tasvirleri, savaşın yıkıcı etkilerini ortaya koyacak biçimde, merkezi figür konumundaki Selmanoviç’in gözlemleriyle anlatılır. Şehir âdeta harabeye dönmüş gibidir. Savaşın acımasız ve yıkıcı yönünü göstermesi bakımından işlevseldir: “Dağlar gibi yükselen enkaz daha kaldırılmamıştı. Sokaklar ve caddelerin birçoğu trafiğe kapanmıştı. Adım başında nasılsa ayakta kalmış bir duvar parçası, camları kırılmış ya da çerçeve ve kapıları yanmış kapkara bir yapının iskeleti, kömürleşmiş ağaçlar, molozları kaldırmak için didinen askeri birlikler görülüyordu.” (s. 222). Nevesni kasabasında yaşananlar ve savaşın psikolojik baskısı, ruh hâlini iyice karmaşıklaştırdığı için Selmanoviç etrafına bu etkilerle bakar. Bu yüzden gezilen ve görülen yerler, kasvetli ve sıkıntılı mekânlar olur: “Yerler vıcık vıcık bir çamurla kaplıydı. Kar durmuş onun yerine kapkara, iplik iplik bir çamur yağıyordu. Çok uzaklardan ara sıra silah sesleri geliyordu. Nevesni‟ye baskın olmamış, sanki üzerinden dev bir silindir geçmişti. Çetnikler iki saat gibi çok kısa bir süre içinde kasabayı içindekilerle birlikte dümdüz etmişti. Yağmur suları bazı yerlerde kıpkırmızıydı. Ağır bir kan ve barut kokusu havaya karışmıştı.” (s. 240). Romanda savaş-barış karşıtlığı, Vardar Nehri’nin akış düzeninden hareketle verilir. Vardar Nehri, Yukarı Vardar-Aşağı Vardar şeklinde insanî özellikler atfetmek suretiyle kişiselleştirilir. Romanda Vardar Nehri’nin yukarıda hırçın ve öfkeli bir şekilde aktığı, daha aşağılarda, Treska kentinde ise dingin ve sakin bir görünüm aldığı belirtilmektedir. Bu nedenledir ki Treska kentinde insanlar birlikte, iç içe yaşarlarken, yukarıda Vardar Nehri kenti ikiye bölmüştür. Bu bölünmüşlük kentte yaşayan insanları da etkilemiş, nehrin bir kıyısında Hıristiyanlar bir kıyısında Türkler toplanmıştır. İnsana hayat kaynağı olması gereken Vardar Nehri bile dost olmaktan çıkıp Hıristiyan ve Müslümanalrı birbirinden ayıran düşmanca bir doğal sınır olmuştur: “Treska‟da birbirleriyle kaynaşan insanlar, yukarı Vardar‟a uyarak ikiye ayrılıyorlar, düşman iki bölge meydana getiriyorlardı. Bir kıyıda Hıristiyanlar, öbür kıyıda Türkler yaşıyordu. Her iki toplum da birbirlerinin bölgesinden geçmeye korkuyorlardı. Çünkü 8 �Treska‟da dost olan Vardar, yukarıda düşmandı ve insanların arasına girmiş keskin bir bıçaktan ayrıcalığı yoktu. Her iki kesimde buna üzülen bazı aklı başında insanlar vardı; ama Vardar‟ı aradan çıkarmaya tarihin bile gücü yetmemişti. (…) Oysa Treska‟daki gibi dost geçinseler, türkülerini hep birlikte söyleseler ne güzel olacaktı. Ama yukarı Vardar böyle olmasını istemiyor, çeşitli din ve ırktan insanların kardeş kardeş yaşamalarına izin vermiyordu. Yukarı Vardar‟ın sol kıyısının bütün istediği sağ kıyıyı silmekti.” (s.168). Balkan’daki doğal çevre de savaşın acımazlığını ve sertliğini ifade eder. Müftü Bedroviç’i Sırp Çetniklerin elinden kurtarmaya giden Miyasiç’in gözlemleriyle anlatılan mekân, âdeta canlanmış, bir ruha sahip olmuştur: “Bir kartal yuvasını andıran dağın, bir köpek dişi gibi sivri ve keskin ucundaki Vatra, ufacık bir nokta gibi kalmıştı. Biraz ötede Balkan daha karanlık, daha yırtıcıydı. Gittikçe kalınlaşan ve hırçınlaşan, aşılması güç bir duvar gibi dikti. Esmerleşen günü görür görmez daha da huysuzlaşan, ovanın ortasında şaşkınlaşıp birdenbire tozu dumana katan yapış yapış bir rüzgâr bu duvarı buzdan elleriyle bazı yerlerde menevişleşen bir karla hiç durmadan sıvıyordu.” (s. 334). Yugoslavya’nın içinde bulunduğu durum, romanın sonlarına doğru Drina Nehri ile anlatılmaya çalışılmıştır. Drina artık eskisi gibi değildir. Şimdi nehirde balıklar yerine insan cesetleri yüzmektedir. Savaşın çirkin yüzünün doğaya nasıl yansıdığı şöyle betimlenir: “Gündüzleri masmavi, yaz gecelerindeki gibi gümüşten, ışıl ışıl değildi artık Drina. Balıklar değil, şimdi insanlar yüzüyordu Drina‟nın dibinde. Günahsız, suçsuz, yaşamaya doymamış insanlar Drina‟nın dibinde birbirlerine sarılmışlardı. İnsanlar Drina‟nın dibinde değil, Drina artık onların içindeydi. Zaten oldum olası birbirlerini severlerdi. Artık bir daha ayrılmamak üzere buluşmuşlardı. En çok balıklar şaşakalmıştı bu işe. Bu yeni balıklara bir türlü alışamamışlar, onların hiçbiriyle çok çalıştıkları halde arkadaşlık kuramamışlardı. Drina‟ya gittikçe yeni yeni balıklar geliyordu. Bu gidişle gerçek balıklara da yer kalmayacaktı.” (s. 367). 3. Romanın Tarihi Gerçekliği Drina‟da Son Gün yukarıda da anlatıldığı gibi, yaşanmış birtakım olaylara ve bazı tarihî şahısların hikâyelerine dayanılarak yazılmış bir romandır. Romanın başında eserin gerçekten yaşanmış olaylardan hareketle yazıldığı, kahramanlardan bir kısmının yaşadığı, bir kısmının ise ölmüş olduğu ve şahıs isimlerinin değiştirilmediği özellikle belirtilir. Roman kahramanı Selmanoviç’in anlattıklarının bir kısmı, romanın kurgusu içinde doğrudan veya değiştirilerek kullanıldığı görülmektedir. Bahsi geçen röportajda Rıza Selmanoviç’in (Yenerer) başından geçen; ancak romanda bir karşılığı olmayan olaylar da 9 �bulunmaktadır. Ayrıca Baysal da eserin başında, romanın gerçek olaylardan esinlenerek oluşturulduğunu ifade ederken, eserin gerçeğin doğrudan ve birebir anlatımı olmadığını ima etmiş ve böylelikle eserin gerçek olaylar ve durumlarla olan ilişkisinin sınırını belirlemiştir. Tarih kaynaklarında da, İkinci Dünya Savaşı’nda Yugoslavya’nın önemli bir bölümünü işgal eden Nazilerin Sırbistan’da bir işgal yönetimi oluşturdukları, Kosova’nın İtalyan işgalindeki Arnavutluk’a; Makedonya’nın Bulgaristan’a; Slovenya’nın bir bölümünün Macaristan’a; Slovenya’nın güney bölümüyle Dalmaçya’nın ise İtalya’ya verildiği ve bağımsız bir Karadağ devletinin kurulmasının öngörüldüğü belirtmektedir (Bora, 1995: 49). Aynı dönemde Sırp milliyetçileri, romanda kendisinden sıkça söz edilen Draja Mihayloviç önderliğinde, Yugoslavya’da Sırp egemenliğini yeniden kurmak ve sadece işgalci Almanları değil, Sırp olmayan bütün milletleri Sırbistan’dan atmak ideali ile yola çıkan Çetnik (çeteci) örgütü de faaliyetlerini sürdürür. Diğer tarafta ise Tito önderliğindeki Partizanlar giderek daha geniş halk kitlelerince benimsenir ve zamanla uluslararası konjonktürün de yardımıyla daha fazla öne çıkmaya başlar ve neticede 1945 yılında Yugoslavya devletinin temelleri atılır. Romanın başkahramanı Rıza Selmanoviç, gerçek bir karakter olarak Yugoslavya’daki Türklerin kurtuluşuna önayak olmuş ve gerçek yaşamdan yola çıkılarak yaratılmış vatansever bir tiptir. Dolayısıyla olaylar da onun bakış açısından sunulur. Sırp eşkıya Neniç ve Mihailoviç’in korktukları düşman, Nazi ya da faşist orduları değil, bütün Türkleri etrafına toplayacak kadar nüfuzlu olan Selmanoviçler denen ailedir. Bu aile, Türklerin sonsuz bir umut ve cesaret kaynağıdır. Aynı zamanda yazarın sözcüsü konumunda olan Selmanoviç, güçlü bir mıknatıs gibi, bütün Türkleri etrafına toplayabilir, onların bir işaretiyle bütün Türkler silaha sarılabilir. Yüksek eğitimini Almanya’da yapmış aydın, kültürlü biri olan Selmanoviç, “insan denen varlığın iç dünyasını gerçekte nelerin yönettiğini çok iyi bilen” lider bir özelliğe sahiptir. Müftü Bedroviç, Demirci İsmailoviç, Uncu Kerimoviç ve Hatipoviç gibi fon karakterler de Türk-Divisia’nın4 yöneticileri ve idealist tipler olarak tanıtılır. Hatipoviç, asker kökenli olup görünüşü bakımından güçlü ve heybetli biridir. Zor günlerde ulusuna sahip çıkan ve herkese güven veren bir duruşu vardır. Türk askerini temsil etmesi bakımından işlevseldir: “Hatipoviç‟in iki yumruğu da masanın üstündeydi. Bu da eski bir er olarak ona daha heybetli ve olduğundan daha güçlü bir görünüş veriyordu. Bütün yüzünde, başında bulundukları uluslara her şeyin kaybedildiğine inanıldığı zor günlerde bir anda taptaze bir umut aşılayan, 4 Türk-Divisia, 1940’lı yıllarda Yugoslavya’da kurulmuş bir Türk örgütüdür. Örgüt, Türkleri Almanlara, Sırplara ve Hırvatlara karşı korumak amacıyla Rıza Selmanoviç başkanlığında kurulmuştur. 10 �onları sarsılmaz bir inançla yeniden birbirine bağlayan geleceğe egemen olmasını bilen önderler gibi şimdiye kadar bütün konuşulanlara içinden güldüğünü gösteren sıcacık bir güven vardı.” (s.309). Romanda düşman karşısında bütün Türklerin ümidi haline gelen Hatipoviç’ten bir kahraman olarak bahsedilir: “Hatipoviç, bütün Yugoslavya‟da ün salmış bir kavga adamıydı. Savaş alanlarındaki felsefesine egemen olan tek düşünce yalnız ölmek ve öldürmekti. Onun sözlüğünde kaçmak ya da teslim olmak gibi bir asker için utanç verici olan şeyler yoktu.” (s. 322). Romanda birtakım büyük olayları odak noktası yapan Baysal, olaylarla ilgili tarihî kişileri de başarılı bir şekilde çizmektedir. Bu kişilerden birkaçı, çekinmeden ve hatta zevk duyarak insan öldüren Çetniklerdir.5 Romanda Mihailoviç,6 Neniç, Tito doğrudan doğruya görünmezler. Bu nedenle de onların fizikî özellikleri üzerinde pek durulmaz; fakat onların giriştikleri ya da onların adına yapılan kıyımlar, kişiliklerini ortaya koyar. Romanda Neniç ve Mihailoviç, Yugoslavya’yı düşman işgalinden kurtarmak bahanesiyle dağa çıkıp Türkleri ve masum insanları öldürmekten çekinmeyen katil kimseler olarak tanıtılır. Mihailoviç’in yanı sıra, Neniç Puça da korkunç cinayetler işleyip kan dökmekten zevk alan biri olduğu şöyle aktarılır: “Puça ünlü bir Çetnik‟ti. Altı aydan beri adı dillerde dolaşıyor, gazetelerde her gün yazılar çıkıyor, korkunç cinayetleri kimseye rahat bir uyku uyutmuyordu. Çok kurnaz, kan dökmekten çok hoşlanan bir adamdı. Üstelik taş gibi de duygusuzdu. Hemen hemen her gece köylere, çiftliklere baskınlar yapıyor, eline kim geçerse kesiyor, ne çocuk ne kadın diyor, öldürdüğü insanların paralarını, altınlarını, küpelerini, bileziklerini çalıp yeniden dağa çıkıyordu.” (s. 63). Çetnik askeri, Selmanoviç’in gözlemleriyle şöyle anlatılır: “Zincirlerini koparıp sirkten kaçmış yırtıcı bir hayvana benziyordu. Kapkara bir sakal ve bıyık yığını, bunların ortasında sarkan kıpkırmızı pat bir burun, ruhunun bütün boşluğu ve inançsızlığını dışarı vuran hareketsiz, kupkuru iki hayvan gözünden meydana gelen yüzünde insana yakışan hiçbir şey yoktu.” (s. 253). 5 Çetnikler, II. Dünya Savaşı'nda işgalci Mihver kuvvetlerine ve Hırvat işbirlikçilerine karşı direnmek amacıyla ortaya çıkan, ama daha çok Partizanlar olarak bilinen Tito'ya bağlı komünist gerillalarla çarpışan radikal Sırp milliyetçi gerillaları olarak bilinmektedirler. 6 1941’de Almanlara karşı silahlı direnişe geçerek “Homojen Sırbistan” bildirgesi ile “etnik temizliğe” başlayan Mihailoviç, bir tarafta Partizanlara karşı savaşıp diğer tarafta da Müslümanları topluca katleden Çetnik komutandır. Sürgündeki Yugoslav hükümeti tarafından 1942’de savaş bakanlığına getirilir. 1944’te Müttefikler tarafından yapılan askerî yardımın kesilmesinden sonra Ravna Gora'daki karargâhında Tito'nun Partizanlarına esir düşer ve Belgrat’ta idam edilir (1945). 11 �Romanda Rıza Selmanoviç’in karısı Şevvala Ana, zor şartlarda bile evini ve ailesini ayakta tutan idealist kadın tipini temsil etmektedir. Yaklaşık kırk yaşlarda genç bir kadın olan Şevvala Ana, romanda fiziksel özellikleri bakımından şöyle tanıtılır: “Şevvala, bütün ev işleri eline baktığı halde şaşılacak ölçüde genç kalmıştı. Yüzü saatlerce çitilediği, kâğıt gibi olsunlar diye özenerek yıkadığı patiska perdeleri gibi bembeyazdı. Su mavisi rengindeki gözlerinin kenarına aradan geçip giden kırk yıl, en ufak bir çizgi bile çizememişti.” (s. 114). Cömertliği ve yardımseverliğiyle nam salmış, oldukça sevilip sayılan biri olarak tanıtılan Şevvala Ana, evlendikten bir yıl sonra Hırvat çeteleri, annesiyle babasını kesmiş, cesetlerini bile görememiştir. Daha genç yaşta acılarla karşılaşması, onu hayata hazırlamıştır. Şevvala Ana, ailesine ve eşine bağlı, evini, konağını her şeyden çok seven bir Türk kadınını temsil eder. Konağı temizlemekten elleri çatlamış olan Şevvala, ezilen ve savaşın acımasızlığı içinde yok olan kadının tipik bir örneğidir: “Ama yaptıkları Şevvala‟nın pürtüklü, çatlak, derisi soyulmuş ellerinden kolaylıkla okunabilirdi. Yirmi yıl Şevvala‟nın yalnız ellerini berbat etmişti. Çünkü bu eller evin döşeme tahtalarını ova ova bu hale gelmişlerdi. Bu eller yüzünden en kuytu bir köşe bile en ufak bir toz yoktu. Tavanlara varıncaya kadar her köşeye sodalı sabunlu bir su kokusu sinmişti.” (s.115). Şevvala Ana, evlerini terk edip Türkiye’ye gitmek zorunda kaldıklarında kadınlara has koruyuculuk hissiyle buna karşı çıkar. Romanın bu bölümünde daha çok işlevsellik kazanır. Evinde kalıp Sırplarla mücadele etmek, hatta Balkanlar’a çıkıp savaşmak ister. Bir tarafta evine ve çocuklarına sahip çıkarken, diğer tarafta da vatanın bağımsızlığı söz konusu olduğunda erkeğinin yanında savaşan Türk kadın tipini temsil eder. Yazar, vermek istediği mesajları onun aracılığıyla okura iletir: “Vermeyeceğim, hiçbir şeyimi vermeyeceğim. Öldürseler bile gitmeyeceğim buradan. Evimi, toprağımı kimse elimden alamaz. Onlar bize babalarımızdan kaldı. Ne hakları var bizi buradan kovmaya? Daha kafamı kızdırmasınlar, vallahi Balkan‟a çıkıp kadınlığıma bakmadan erkeklerle omuz omuza dövüşürüm ben de.” (s. 214). Müftü Bedroviç de diğer kahramanlar gibi gerçek yaşamdan seçilmiş biridir. Romanın sonuna eklenen röportajdan da anlaşılacağı gibi Bedroviç, Drina Köprüsü’nde ayaklarına çiviler çakıldıktan sonra öldürülen Mustafa Yugo adında bir öğretmendir. Romanda yazar bunu öğretmen yerine müftü tipiyle göstermeyi uygun bulmuştur. Müftü Bedroviç, TürkDivisia’nın kurucuları arasında bulunan aydın bir Türk din adamını temsil eder. Romanın akışı içerisinde okuyucuyu olumlu yönde etkileyen bir kişidir. Kan dökülmesine ve savaşa karşı olmasına rağmen Alman işgaline ve Çetnik zulmüne dayanamamış halkının yanında yer almış, onlarla birlikte mücadele etmiş bir kahramandır. Sonunda Goril İpan tarafından 12 �kaçırılıp öldürülür. Halkını kurtarma uğruna kendini feda eden Müftü Bedroviç, hem fikrî hem de fizikî olarak mükemmel bir yapıya sahiptir: “Bedroviç‟in de yakışıklılıkta ondan aşağı kalır bir yanı yoktu. Beyaz sarığının altındaki kırışıksız alnı, düzgün burnu, tapınaklara özgü kutsal bir huzurla birlikte savaş birçoklarının yeniden özlemini duymaya başladıkları insanlık sevgisini yansıtan toprak rengindeki gözleri, güzellikten yana şansı olmayanların kıskanacakları kadar biçimliydi. Aydın kişiliği de bunlara karışınca müftü, insanı etkileme yönünden komutana göre daha ağır basıyordu.” (s. 170). Her zaman haksızın karşısında, haklının yanında yer alan Peder Yuvan, olumlu bir Hıristiyan din adamını temsil etmektedir. İnsanlar arasında hiçbir fark olmadığına, bütün insanların kardeş olduğuna inananlardandır. Ona göre aksini düşünmek “İsa‟ya ve havarilerine karşı gelmek” olur. İnsanları öldürmeyi en büyük günahlardan sayar: “Peder Yuvan, gerçekte Fransız asıllı bir Katolik papazıydı. Uzun boyu ve sıska denecek kadar zayıftı. Yalnız Katoliklerin arasında değil, Ortodoksların arasında da sözü geçen bir adamdı. Ortodokslarla Hıristiyanları birbirine yaklaştırmak amacıyla karşı dinden olan bir adamın kızıyla evlenmiş, arka arkaya olan bitenlere karşı hiç sesini çıkarmamış olmasını, tam Türkler eyleme geçtikleri zaman duruma bir çare olmak üzere konuşmak istemesini hiç hoş karşılamadığını kendisine açıkça söyleyen Müftü Bedroviç‟e güzel Türkçesiyle şu cevabı vermişti.” (s.216). Peder Yuvan’a göre Hıristiyanları ve Müslümanları birbirine düşman yapan şey, dinleri değildir. Dinleri suçlamak bizi yanlış yerlere götürür. Asıl suçlu olanlar, insanlığın mutluluğu için yeryüzüne inmiş iki büyük dinimizi amacından çevirip kendi çirkin hesapları yolunda kullanan “geri kafalı” din adamlarıdır. Onu mühendislik mesleğinden vazgeçirip Tanrı’ya yönelten şey, içinde duyduğu kutsal insanlık sevgisidir. Romanın sonunda Peder Yuvan Selmanoviçlerin ailesini Türkiye’ye geçirirken, Çetnikler tarafından öldürülür. Romanda Türk askerinin yanı sıra Neniç, Mihailoviç, Heinrich ve Alphonso Karr gibi, karşı gücü temsil eden işgal askerleri de tanıtılır. Bunların ortak özelliği; insanları acımasızca öldürmeleri ve kadın düşkünü olmalarıdır. 4. Çözüm Önerisi Romanda İkinci Dünya Savaşı’nın sebep olduğu acılar, yıkımlar ve felaketler; Yugoslavya’daki Türklerin zor şartlar altındaki yaşam mücadelelerinden hareketle verilir. Dolayısıyla romanda en çok savaş ve onun karşıtı olan barış kavramları üzerinde durulmaktadır. Balkan Türklerinin İkinci Dünya Savaşı trajedisinden hareketle, tüm insanlığın 13 �ortak konuları olan savaş ve barış kavramları üzerinde derinlemesine durularak romana evrensel bir boyut kazandırılmaya çalışılmıştır (Kolcu, 2008: 59). Roman boyunca savaş ile ilgili olumsuz duygu ve düşünceler, yazarın sözünü emanet ettiği kahramanlar aracılığı ile okura iletilmiştir. Bir tarafta savaşın bütün acımasızlığı değişik vesilelerle aktarılırken; diğer tarafta, barış içinde yaşamanın yolları ve belki de en önemlisi savaş içinde bile insanî duyguların nasıl sergilenebileceği üzerinde durulmuştur. Savaşların doğmasında eğitim ve bilginin önemine değinen Bertrand Russell, gelişmiş ülkelerdeki okullarda bile işlenen Tarih kitaplarında her ulusun kendini yüceltmeyi amaçladığını, gerçeklere saygı gösterilmediğini belirterek dikkatleri yanlı tarihe çeker. (Russell, 1996: 170-172). Yazar da roman boyunca değişik vesilelerle insanları birbirine düşman kılan tarihe karşı çıkar ve sözünü emanet ettiği roman kişilerine açıklamalar yaptırır. Romanda koyu bir Sırp milliyetçisi Mordaç ile tartışan Azamoviç, onun hayatı boyunca Türklerden iyilik görmesine rağmen bir türlü Türkleri sevememesinin ve onlara düşman olmasının nedenini şu şekilde açıklar: “- Asıl suçlu annenle baban, papazlar ve yalanlarla dolu tarih kitapları. Onun için ben sana kızamıyorum. Bir gün sen de yanıldığını ve aldatıldığını anlayacaksın.” (s. 60). Rıza Selmanoviç, Müberra ile aralarında geçen konuşmada savaşın önemli nedenlerinden biri olarak sevgisizliği görür. Bu yönüyle Azamoviç ile benzer görüşler ileri sürer. Ona göre, çocuklara okutulan tarih kitapları yakılmalı, yeni kuşaklara atalarının yaptığı rezillikleri okutmak yerine, yalnız insan sevgi aşılanmalıdır. Böyle olduğu için güzelim dünya bir mezbahaya çevrilmiş durumdadır. Çocukların bu yanlış eğitilmesinden din adamları ve politikacıların sorumlu olduğu şöyle iddia edilir: “Yani bir çocuk doğar doğmaz onun kafasıyla kalbini bir yığın saçmalıklar ve yalanlarla doldurmaya başlıyoruz. Kalbini değil de yumruklarını kullanması için elimizden geleni yapıyoruz. Bunun en büyük sorumluları da sapık din adamlarıyla, politikacılardır. İnsanları bunların ellerinden kurtarmak gerek. Din ve politika birleştirici olmalı, ayırıcı ve bölücü değil.” (s. 103). Yazarın tarihe olumsuz bakışı, roman kahramanı Selmanoviç vasıtasıyla ifade etmeye devam edilir. Doktor Metroviç’in Türklerin de artık örgütlenmesi gerektiğini ve iyi yürekliliğinin cezasını tarihte çok çektiklerini söylemesinden sonra Selmanoviç tarihe olan kızgınlığını dile getirerek aslolan insanlık ve sevgi olduğunu söyler: “-Bırak şu tarihi Metroviç. Tarih olmasaydı, bugün hiçbirimiz birbirimizi öldürmeyecektik. Elimden gelse dünyadaki bütün tarih kitaplarını gözümü kırpmadan yakardım. 14 �(…) Eğer insanlar daha iyi, gerçeklere dayanan bir eğitim sistemiyle eğitilselerdi belki o zaman hukukun da dünyada yeri olmayacaktı. İnsanların eline ders alsınlar diye tutuşturduğumuz tarih kitapları, onları kötülüğe itiyor. Birbirlerini bir türlü sevmeyi öğrenememelerinin en büyük nedenlerinden biri de bu. Benim bildiğim kötülük de iyilik de insanla birlikte doğmaz, insan bunları sonradan öğrenir” (s. 129). Yazar, savaşa rağmen, geleceğe dair güzel hayaller kurmaktan geri kalmaz. Azamoviç, insanların birbirlerine düşman oluşunu savaşa bağlayarak kurtuluşun insan sevgisinde aramak gerektiğini şöyle ifade eder: “Bütün suç savaşındı, savaşı çıkaranlarındı. Cephelerde ölen ya da duvar diplerinde yok yere kurşuna dizilen her insanla birlikte toprağa cansız serilen gerçekte insan sevgisiydi. Çılgınların büsbütün rezil ettiği bu dünyanın yerine bir gün aklın ve insan sevgisinin hakim olduğu yepyeni bir dünyanın kurulacağına inanmaya çalışıyordu.” (s.205). Selmanoviç, savaş anında bile insanî duyguların kaybedilmemesi gerektiğini savunarak Müftü Bedroviç’in kaçırılmasına misilleme olarak Peder Yuvan’ın kaçırılması fikrine şiddetle karşı çıkar. Türk komutan Hatipoviç’in insanlık duygularını bir yana bırakmak gerektiği düşüncesine ise şu değerlendirmede bulunur: “- Ben buna karşıyım. Tarihte kahraman olarak tanıtılan, gerçekte bir canavar olan rezillerin durumuna düşmeyelim biz de. Hakkın zaferi için çalışırken haksızlık yapar, yani insanlığımızı unutursak davamıza gölge düşürmüş oluruz. Savaş bize insanlığımızı unutturmamalı.” (s. 311). Roman kahramanı Selmanoviç’e göre savaşın temelinde yatan bir diğer neden ise, sürekli yapılagelen kısır din tartışmalarıdır. İktisadî ve siyasî nedenlerden ziyade, savaşların oluşunu dinler arasında bir türlü gerçekleşemeyen diyalogda aramak gerekir: “Tarih denilen cinayetler kitabı, daha çok bu çılgın boğuşmalarla doludur. Şimdi oraya yenileri ve daha kanlı olanları yazılıyor. Başlangıçtan beri iki din elele verip işbirliği etselerdi insanlar bugün bir türlü kavuşamadıkları mutluluğa biraz olsun yaklaşmış olurlardı.” (s. 217). Selmanoviç, diğer roman kahramanlarının aksine, savaşa ve adam öldürmeye karşıdır. Düşmanı bile olsa insanı öldürmek istemez. Bu yüzden romanın akışı içinde çatışmalar ve değişim süreçleri yaşayan ve okuyucuyu yönlendiren bir kişi olan Selmanoviç’in savaşla ilgili düşünceleri şöyle dile getirilir: “Bu savaş denilen şey çok çirkin bir şey Hatipoviç, çok çirkin. Dünyada insanların birbirleriyle dövüşmesi kadar iğrenç bir saçmalık daha yok. İnsanları bu yola sürükleyenleri öldürmeli gerçekte bunlar ortadan kaldırılmadıkça hiçbir zafere gerçek 15 �bir zafer diyemeyiz. Ben kendi payıma düşmanımı bile öldürmekten tiksiniyorum. Sakın beni yanlış anlamayın. Bugün dövüşmeye ve öldürmeye katlanmak zorunda olduğumuzu biliyorum. Ama bu gerçek, bunun hayvanca bir iş olduğunu söylememe engel olamaz.” (s. 318). Baysal’ın savaş karşıtı tavrı burada da belirginleşir. Savaşın gereksizliği sadece kişilerden ve yaşadıklarından hareketle ortaya koymaya çalışmayan yazar, yer yer olayı kesip savaşı eleştiren ve insanı ön plâna çıkaran didaktik konuşmalar yapar. Savaş karşıtı tavır şöyle ifade edilir: “Tarihe kanlı, yepyeni bir sayfa daha yazılmıştı. Okul sıralarından, hikâyelerde, romanlarda bir sonraki kuşak bu haksızlığı okuyacak, en kötüsü asıl hedeflerini bilmedikleri halde birbirlerine düşman olmakta devam edeceklerdi. Bütün tarihçiler de bunun adına kahramanlık diyeceklerdi. Ama bu düpedüz bir rezillikti, utanç verici bir cinayetti. Yeni kuşaklara hiç kimsenin evine saldırmaya hakkı olmadığı anlatılmalıydı.” (s. 225). Selmanoviç gibi savaşa ve insanların öldürülmesine karşı olan Peder Yuvan da ister Hıristiyan, ister Müslüman olsun, insanlar arasında ayrıma karşı duruşunu inancının gereği olduğunu açıkça ifade eder: “Bütün dünyadaki insanlar kardeştir. Başka türlü düşünmem İsa‟nın ve havarilerinin emirlerine karşı gelmek olur. Her gün kendi kilisemin ufacık, ama Tanrı‟nın gördüğüne kesinlikle inandığım kubbesi altında dilimin döndüğü kadar sabah ve akşam ayinlerinde herkese en büyük günahın insanları öldürmek olduğunu anlatmaya çalışıyorum.” (s. 216). Romanın son sayfalarına yaklaşırken benzer düşünceleri yineleyen Peder Yuvan, Elmasa’nın “Gerçek zafer öç almasını bilenlerindir.” sözüne karşılık olarak her iki dinde de kan dökmenin yasak olduğunu belirterek şu tavsiyelerde bulunur: “Öcün insana kazandıracağı zafer geçicidir ve bu yenilen kişinin öç almasına yol açar. İnsanlık bu yalancı zaferlerden gerçek zaferleri ayıramadığı için kana bulandı. Ben zafer deyince bütün insanların din ve ırk ayrılıklarını bir tarafa bırakarak birbirleriyle şu bereketli toprakların üstünde kardeşçe kucaklaşacakları günü anlıyorum.” (s. 361). Benzer görüşleri dile getiren diğer kahramanlar gibi Peder Yuvan da insanların durmadan savaşmalarına sebep olan tarihe, yanlış eğitim ve kültür politikalarına şiddetle karşı çıkar ve geleceğin mutlu dünyasının ana hatlarını şu şekilde çizer: “Çocuklarımızı hep aynı düzeyde eğittiğimiz, onları tarihin çamurlu sayfalarında dolaştırmadığımız gün, onlara dünyanın en uzak köşesinde bulunan, yaşamı süresince hiç göremeyeceği bir insanı bile saymasını ve sevmesini öğrettiğimiz gün sizin o eli kanlı zaferiniz bu güzelim topraklardan pılısını pırtısını toplayıp bir daha gelmemek üzere gidecektir.” (s. 361). 16 �Savaşın yaşamlarını genelde çok olumsuz etkileyen bazen ise tamamen ortadan kaldıran olumsuz şartlarına karşılık insanlar gelecekte yaşanabilir bir dünyanın hayalini kurmayı da göz ardı etmezler. Peder Yuvan’ın gelecekteki yaşanabilir bir dünya tasarımı da yukarıda alıntı yapılan diğer kahramanların görüşleriyle paraleldir ve bilhassa insanların eğitimlerinin onların üzerindeki etkisi konusunda yoğunlaşmaktadır: “Yeni kurulacak dünyamızda insanlar bir daha böyle acı günlerle karşılaşmayacaklar. Aynı suçları işlememeleri için çocuklarımıza çektiklerimizi anlatmalı, ama bunu yaparken de çok dikkatli olmalıyız. Onların körpe ruhlarında özellikle kin ve düşmanlık duygularını uyandırmaktan kaçınmalıyız. Her birinin kalbine yalnız ve yalnız insanlık sevgisini yerleştirmeliyiz. (s. 364) Roman boyunca kahramanların farklı duygular yaşadıkları görülür. Bir tarafta Türklere karşı gerçekleştirdikleri kanlı eylemlerden dolayı Sırplara düşman olan Selmanoviç, diğer tarafta savaşın bir insanlık ayıbı olduğunu belirtir. Romanda şartlar ne olursa olsun insanî duyguların kaybedilemeyeceği değişik örneklerle verilmeye çalışılmıştır. Selmanoviç, Saima’ya tecavüz eden Çetnik’in ayaklarının masum görüntüsünden yola çıkarak, bütün romana hâkim olan tezi, insanların yanlış yönlendirmeler ve bilgilendirmelerle insanlıklarından çıktıkları, canavarlaştıkları tezini bir kez daha ileri sürer. Saima’ya saldıran Çetnik’in ayakları romanın sonlarına doğru ikinci kez Selmanoviç’in gözlerinin önüne gelir. Böylelikle romanın tezi bir kez daha vurgulanmış olur: “Hırvat ya da Sırp, bunlar bir insanın ayaklarıydı. Benim, senin, onun ayaklarıydı. Bir ana dokuz ay dememiş, karnında taşımıştı onları. Ne zorlukla doğurmuştu onları. (…) Günün birinde bu ayaklar büyüyüverdi, çirkinleşiverdi. Kim aldatmıştı bu ayakları böyle. Onlara bir insanın ayakları olduklarını kim ve nasıl unutturuvermişti iki gün içinde? Kim ne yapmıştı da bir gece yarısı bir hayvanın ayakları gibi Saima‟ya saldırtıvermişti onları? Bu ayaklar ölümü hak etmemişti. Onların hiç bir suçu yoktu. Gerçek suçlular, onları binbir yalanla aldatmış olanlardı. Kimin olursa olsun bu ayaklar yine de bir insanın ayaklarıydı. Onlara sevmeyi değil, iğrenmeyi, yürümeyi değil de çiğnetmeyi öğretmişlerdi.” (s. 316). Sonuç Yugoslavya’daki Müslüman Türklerin 1942’de yaşadığı savaşın çirkin ve acımasız yüzü romanın gerçek kahramanı Rıza Selmanoviç’in yürek burkan mücadelesi çerçevesinde romana taşınmıştır. Romanda sadece Rıza Selmanoviç’in hikâyesi anlatılmaz, onunla birlikte birçok kişinin de hikâyesi romana girer. 17 �Yazar, İkinci Dünya Savaşı sırasında Yugoslavya’daki Türklere uygulanan işkence ve zulmü eleştirel bir tutumla ele almıştır. Almanların ülkeyi işgaliyle başlayan kargaşa ortamı, Sırp General Mihailoviç ve kurduğu Çetnik örgütü tarafında Türklere karşı sistemli bir katliamın gerçekleştirmesine sebep olmuştur. Hıristiyan din adamlarının savaşı destekleyici olumsuz tavırları da bu katliamların yaygınlaşmasını ve soykırıma dönüşmesini hızlandırmıştır. Roman, yaşanmış birtakım olaylara ve bazı tarihî şahısların hikâyelerine dayanılarak yazılmıştır. Ancak roman, gerçeğin doğrudan ve birebir anlatımı olmadığı için bazı bölümler kurgulanarak aktarılmıştır. Romanda insanların savaşmalarına sebep olan ve yanlış bilgilerle doldurulmuş tarihe, yanlış eğitim sistemlerine ve din kaynaklı ayrılıklara şiddetle karşı çıkılır. Yazara göre, çocukların eline ders alsınlar diye tutuşturduğumuz tarih kitapları, onları kötülüğe itmekte, hiç tanımadığı insanlara düşman etmektedir. Savaşların sona ermesi, kin ve düşmanlıktan uzak, yalnız insan sevgisi ile dolu nesilleri yetiştirmekle mümkün hâle gelebilecektir. KAYNAKÇA ANDAÇ, Feridun (2001). “Faik Baysal”, Söz Uçar Yazı Kalır, Yüzyılın Son Tanıkları-I, İstanbul: Can Yayınları. BAYSAL, Faik (2006). Drina‟da Son Gün, İstanbul: Can Yayınları. BORA, Tanıl (1995). Milliyetçiliğin Provokasyonu, İstanbul: Birikim Yayınları. KOLCU, Abdürrahman ( 2008). “Balkan Türklerinin II. Dünya Savaşında Yaşadığı Trajedi Üzerine Bir Roman: Drina’da Son Gün”, TÜBAR-XXIV/Güz. RUSSELL, Bertrand (1996). Sorgulayan Denemeler, (Çev. Nermin Arık), Ankara: Tübitak Yayınları,. TEKİN, Mehmet (1999). Peyami Safa, İstanbul: Ötüken Yayınları. UYGUNER, Muzaffer (1972). “Milli Mücadele Anıları”, Varlık, S. 778, Temmuz 1972. ÜNLÜ, Mahir; ÖZCAN, Ömer (2003). “Faik Baysal”, 20. Yüzyıl Türk Edebiyatı, 1940-1960, C. 3, İstanbul: İnkılâp Kitabevi. 18 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2307 Title A name given to the resource TARİHE TANIKLIK EDEN ROMAN: DRİNA’DA SON GÜN Author Author AYDEMİR, Mustafa Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler Faik Baysal, Drina’da Son Gün, İkinci Dünya Savaşı, Yugoslavya Türkleri. ÖZET Türk romanının değişmez mekânı olan İstanbul’dan sonra, Milli Mücadele ve akabinde Cumhuriyetle birlikte başlayan değişim, Anadolu’yu da edebiyatımızın mekânı haline getirir. Ancak bununla yetinmeyen bazı yazarlar, yurt dışındaki Türklerin yaşadığı mekânları ve olayları da eserlerine taşırlar. Bu özellikteki yazarlardan biri de Faik Baysal’dır. Bu çalışmanın amacı, Drina’da Son Gün adlı romanda, Baysal’ın İkinci Dünya Savaşı yıllarında Yugoslavya Türklerinin yaşadığı insanlık dramını ele alış tarzını tespit etmektir. Ayrıca tarihî gerçeklere bağlı kalarak yazılan bu romandan hareketle, barışın sağlanması hususunda neler yapmak gerektiğini sonraki nesillere aktarmaktır. İnsanın insana yaptığı korkunç işkenceyi ayrıntılı bir şekilde ele alan romanın tarihsel arka plânını irdelemek ve romanda savunulan insanî duygular üzerinde durmak da çalışmanın bir diğer amacıdır. Drina'da Son Gün, sadece Baysal’ın yazarlığı açısından değil, Türk Edebiyatı için de şahıs kadrosu, olayların geçtiği mekânlar, dayandığı tarihsel gerçeklik ve roman boyunca değişik vesilelerle dile getirilen çözüm önerileri bakımından oldukça sıra dışı ve ilginç bir romandır. Yugoslavya göçmeni Rıza Selmanoviç’in (Yenerer) yaşamış olduğu bazı olaylara dayanan romanda, eski Yugoslavya Türklerinin İkinci Dünya Savaşı yıllarında yaşadığı sıkıntılar, giriştikleri varolma mücadelesi ve sonunda Türkiye'ye göç etmeleri anlatılmaktadır. Bu bağlamda çalışmamızda; İkinci Dünya Savaşı Yugoslavya’sında yaşanan insanlık dramına, savaşın mekâna nasıl yansıdığına, romanın tarihî gerçekliğine ve romanda ileri sürülen çözüm önerilerine sırasıyla değinilmiştir. Sonuç kısmında ise, çalışmamızın genel bir değerlendirmesi yapılmıştır. Savaş, savaşın nedenleri ve barış içinde birlikte yaşama şartları tespit edildikten sonra, Baysal’ın savaşa bakışı ile ilgili ulaşılan bilgiler ve çıkan sonuçlar, kendi değerlendirmelerimizle birleştirilmiştir Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 939 Title A name given to the resource TARİHİ SÜREÇTE TÜRK DİLİNİN YABANCI DİL OLARAK ÖĞRETİMİ-ÖĞRENİMİ ÇALIŞMALARI Author Author Arslan, Mustafa Abstract A summary of the resource. Bu çalışmanın amacı, Türk dilinin tarihi süreçte yabancı dil olarak öğretim ve öğrenimi üzerine yapılan faaliyetleri, kaynakları anlaşılır bir şekilde açıklamaktır. Türk dilinin bilinen tarihinden günümüze kadar yabancı dil olarak öğretimi ve öğrenimi üzerine yapılan çalışmalar, sahalar, filologlar ve eserleri araştırılmıştır. Ulaşılan kaynaklara dayanılarak tarihte Türk dilinin yabancılara öğretimi ve öğrenimi çalışmaları; Arap ve Farslara Türk dilinin öğretimi, Rusya’da Türk dilinin öğretimi ve öğrenimi, Balkanlarda Türk dilinin öğretimi ve öğrenimi, Batıda Türk dilinin öğrenilmesi ve çağdaş Türk dili öğretimi şeklinde konu beş başlıkta toplanmış ve bu bağlamda incelenmiştir. Eskiden günümüze Türkçenin yabancı dil olarak da köklü ve güçlü bir dil olduğu bu çalışmada belgeleriyle anlatılmıştır. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2012-05-04 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed P Philology. Linguistics https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/ed79e79b50bf846421cd1f0f53956e8a.docx 56e7e70ae9935a0d14565cb2f01b2c84 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/6997f844af85c52e386491a61ae831a8.pdf e8e7c74ad5141ec32e8514954be64822 PDF Text Text TARIK BUĞRA'NIN KALEMİNDEN MEHMET AKİF Selahattin ÖZÇELİK Pamukkale Üniversitesi, Denizli / Türkiye Anahtar Kelimeler: Tarık Buğra, Mehmet Akif, ruh çözümlemesi. ÖZET Tarık Buğra'nın "Firavun İmanı" adlı eserinde işlediği konular arasında Mehmet Akif ve Türk Millî Mücadelesi büyük yer tutmaktadır. Bu eser neredeyse bir "Akif2İn ruh çözümlemesi" çalışmasıdır. Akif belli bir süre bu dünyada yaşamış, sonra yok olup gitmiş bir canlı değil, ötelerin ötesinden gelip, ufukların ve çağların ötesini gören, hep yanımızda olan, bizi var kılan en kıymetli değerlerimizdendir. O tarihin en güzel milletinin en güzel fertlerinden idi. O, milletini, medeniyetini, dinini, peygamberini, Çanakkale’yi, Sakarya’yı, Millî Mücadele’yi, cemiyetini destanlaştıran, mısralaştıran ve ölmezleştiren bir ruhtu. Aynı zamanda mısralarını milletleştiren bir büyük abideydi. Öyle ki o bir büyük medeniyetin belki son temsilcisi ama yeni bir medeniyetin doğum sancılarıyla kıvranan binlerce, milyonlarca ervah-ı şühedanın söze dökülmüş, kelama ve kaleme gelmiş, mısra mısra harf -be- harf görüntüsü ve müjdecisi idi. Ne var ki tarihin her anında gördüğümüz iblis tabiatlılar, firavun imanlılar bunu hepimizden önce kavradılar ve bu ateşin insanı, bu volkan gibi kaynayan ve aziz milletinin mutluluğundan başka bir şey dert etmeyen “bülbül” şairini susturmak, yok saymak ve itibardan düşürmek istediler. İşte bu bildiride Akif’in şahsında bu büyük kavganın nasıl olduğunu, nasıl yaşandığı ele alınmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2308 Title A name given to the resource TARIK BUĞRA'NIN KALEMİNDEN MEHMET AKİF Author Author ÖZÇELİK, Selahattin Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Tarık Buğra, Mehmet Akif, ruh çözümlemesi. ÖZET Tarık Buğra'nın "Firavun İmanı" adlı eserinde işlediği konular arasında Mehmet Akif ve Türk Millî Mücadelesi büyük yer tutmaktadır. Bu eser neredeyse bir "Akif2İn ruh çözümlemesi" çalışmasıdır. Akif belli bir süre bu dünyada yaşamış, sonra yok olup gitmiş bir canlı değil, ötelerin ötesinden gelip, ufukların ve çağların ötesini gören, hep yanımızda olan, bizi var kılan en kıymetli değerlerimizdendir. O tarihin en güzel milletinin en güzel fertlerinden idi. O, milletini, medeniyetini, dinini, peygamberini, Çanakkale’yi, Sakarya’yı, Millî Mücadele’yi, cemiyetini destanlaştıran, mısralaştıran ve ölmezleştiren bir ruhtu. Aynı zamanda mısralarını milletleştiren bir büyük abideydi. Öyle ki o bir büyük medeniyetin belki son temsilcisi ama yeni bir medeniyetin doğum sancılarıyla kıvranan binlerce, milyonlarca ervah-ı şühedanın söze dökülmüş, kelama ve kaleme gelmiş, mısra mısra harf -be- harf görüntüsü ve müjdecisi idi. Ne var ki tarihin her anında gördüğümüz iblis tabiatlılar, firavun imanlılar bunu hepimizden önce kavradılar ve bu ateşin insanı, bu volkan gibi kaynayan ve aziz milletinin mutluluğundan başka bir şey dert etmeyen “bülbül” şairini susturmak, yok saymak ve itibardan düşürmek istediler. İşte bu bildiride Akif’in şahsında bu büyük kavganın nasıl olduğunu, nasıl yaşandığı ele alınmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/75de29ea9968136233d6bc473a3305d1.docx fe9418bb31922bfbac411a4ce42f8a03 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/8dfa8224255e767adbc992ea978dea6a.pdf d84d62993a858194b4269d4842aba509 PDF Text Text Task Based Learning - New Challenge in Education Gordana Backović Sveučilište u Zagrebu/ Zagreb, Croatia Key words: task based learning, teacher, european framework, national curriculum, education ABSTRACT Task Based Learning is one of the approaches in the area of applied linguistics and second language teaching studies. There are still too little researches made about this approach. So far it is too frequently underlined the fact that a teacher is only a tutor in the class, that he has to be less possibly included in the process of learning and acquisition. That's a well known fact, but Task BAsed Learning brings a whole new perspective. The teacher is the one that uses his creativity and responsibility to control the ways in which the students learn some new lexical or grammatical units. Accept representing a new approach, it also puts a serie of new challenges before the whole education system. In this paperwork those new challenges will be presented and followed by some examples in the context of some european national curriculums, and, in the end, also in the context of the croatian education system. Common european framework for languages is one of the basic documents in which are listed the main challenges of this new approach. We shall see also in what way Croatia handles new teoretical and practical trends. So there will be also presented a Croatian national and educational standard as an attempt to create a certain guide for teachers that would provide them directions to design a teaching process with high quality. This paperwork brings a detailed teoretical review together with some particular examples from the national curriculums, and also it represents a good foundation for the future researches in order to improve the quality of education not only for Croatia, but in all the education systems around the world. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1795 Title A name given to the resource Task Based Learning - New Challenge in Education Author Author BACKOVIC, Gordana Abstract A summary of the resource. Key words: task based learning, teacher, european framework, national curriculum, education ABSTRACT Task Based Learning is one of the approaches in the area of applied linguistics and second language teaching studies. There are still too little researches made about this approach. So far it is too frequently underlined the fact that a teacher is only a tutor in the class, that he has to be less possibly included in the process of learning and acquisition. That's a well known fact, but Task BAsed Learning brings a whole new perspective. The teacher is the one that uses his creativity and responsibility to control the ways in which the students learn some new lexical or grammatical units. Accept representing a new approach, it also puts a serie of new challenges before the whole education system. In this paperwork those new challenges will be presented and followed by some examples in the context of some european national curriculums, and, in the end, also in the context of the croatian education system. Common european framework for languages is one of the basic documents in which are listed the main challenges of this new approach. We shall see also in what way Croatia handles new teoretical and practical trends. So there will be also presented a Croatian national and educational standard as an attempt to create a certain guide for teachers that would provide them directions to design a teaching process with high quality. This paperwork brings a detailed teoretical review together with some particular examples from the national curriculums, and also it represents a good foundation for the future researches in order to improve the quality of education not only for Croatia, but in all the education systems around the world. Publisher An entity responsible for making the resource available IBU Publishing Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-03 Keywords Keywords. Article PeerReviewed https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/376bc1d9ff65ca55c4585a5c512b2400.pdf 3334be503ee652a1f9cec9570b6d9c5c PDF Text Text TASK BASED LEARNING: A COMMUNICATIVE ALTERNATIVE FOR EFL TEACHERS AND LEARNERS Sema Turan Middle East Technical University Article History: Submitted: 07.06.2015 Accepted: 15.07.2015 Abstract: TBL is an approach that makes the task the basic unit for planning and teaching. It contrasts with approaches that are centred around grammar because it involves the specification not of a sequence of language items, but of a sequence of communicative tasks to be carried out in the target language. TBL aims to engage learners in real language use. This can be done by designing tasks which require learners to use the language for themselves. Tasks hold a central place both in current SLA research and in language pedagogy. Tasks serve to provide learners with a natural context for language use. As learners work to complete a task, they have opportunities to interact, which are thought to facilitate language acquisition. The difference between traditional approaches to teaching English, such as PPP, and TBL is that in TBL, the focus on language form comes at the end as the communication task is the central point to the framework. Therefore, a typical TBL lesson consists of ‘pre-task’, ‘task cycle’ and ‘language focus’ stages. This paper aims to explain the content of the stages, giving English language teachers some ideas about the kind of activities for each of them. Keywords: task-based learning. �1. TASK-BASED LEARNING (TBL)+ TBL is an approach that makes the task the basic unit for planning and teaching (Thornbury, 2006: 223). It contrasts with approaches that are centred around grammar, for example, because it involves the specification not of a sequence of language items, but of a sequence of communicative tasks to be carried out in the target language (Willis &Willis, in Carter & Nunan, 2001:173). TBL aims to engage learners in real language use. This can be done by designing tasks which require learners to use the language for themselves (Willis & Willis, 2007). In other words, as Thornbury (2006) suggests, according to TBL, ‘you learn a language by using it,’ not ‘in order to use it’ (p. 223). 1.1. What is a task? In fact, it is a bit problematic to define task as a term because as Zhao (2011) also states, there is not a complete agreement about what constitutes a task. Willis (1996) defines a task as an activity where the target language is used by the learner for a communicative purpose in order to achieve an outcome. In this definition, the outcome is important because although the activity involves the use of language, the focus is on outcome. Language in a communicative task is seen as a tool that brings about an outcome (Seedhouse, 1999). Tasks hold a central place both in current SLA research and in language pedagogy (Ellis, 2003). As Larsen-Freeman (2000) points, tasks serve to provide learners with a natural context for language use. As learners work to complete a task, they have opportunities to interact, which are thought to facilitate language acquisition. 1.2. Background In fact, TBL has originated from Communicative Language Teaching (CLT). It is just a strong version of CLT (Zhao, 2011: 46). Despite the CLT’s focus on communicative competence, there was still a tendency to see the study of language form as prior to language use due to the need in promoting accuracy as well as fluency. In the meantime, Prabhu headed a project in schools in South India, and this project was one of the first experiments with TBL. In this project, learners were presented with a series of problems and solved these through information and opinion gap activities under teacher guidance through the medium of English. Later he argued that a focus on language form inhibited language learning, and language development was the outcome of natural processes (Willis &Willis, in Carter & Nunan, 2001). TBL gained official popularity when Jane Willis published A Framework for Task-based Learning in 1996. In the book, she stated that she had been into TBL since the early 1980s not only because she was unhappy and unsatisfied with the traditional PPP method, but also because she was influenced by Prabhu’s procedural syllabus experiment. �1.3. Principles of TBL According to Willis (1996) there are three essential conditions, which are exposure, use, and motivation; and one desirable condition, which is instruction for successful learning. Chowdury (2014) summarizes Willis’ ideas as follows: Exposure involves a comprehension of meaning and the conscious observation of other people’s use of the target language. It is when such features are noticed and processed in the learners’ minds. Through exposure learners get the necessary input. Use is basically concerned with speaking and writing unlike exposure that is mainly associated with reading and listening. Through the use of the target language, learners are pushed to make the expected output. The use of language through tasks prepares learners to make free and meaningful use of the target language. Motivation is needed to process the exposure. It enables learners to benefit from the exposure and use. The TBL framework can be used to motivate learners. For example, students get motivation through success. If they see that they can accomplish the tasks easily, they will be motivated and look for more tasks. Instruction should motivate learners to engage in language use rather than teacher control. Instructed language learning should primarily involve natural language use, based on activities concerned with meaning rather than language. 1.4. Procedure According to Willis (1996), the difference between PPP and TBL is that in TBL, the focus on language form comes at the end (p. 52). As the communication task is the central point to the framework, such a procedure is more useful than the PPP cycle. A typical TBL lesson is structured as follows: Pre-Task: Language Focus: Introduction to topic Analysis and Practice and task instructions Exposure- ExposureFocus on Form- Task Cycle: Task > Planning > Report -Use- - -Exposure-Focus on Form- Feedback-Feedback- - �Pre-Task: Introduction to topic and task instructions: This stage provides exposure to teacher talk, but brainstorming useful topic words and phrases is a way of involving students. Task Cycle: At this stage, learners use language in varying circumstances and are exposed to others using it. In the Task Phase, learners can use language interactively and spontaneously in pairs, and mistakes don’t matter. The Planning Phase is when the teacher provides input and advice, so there is some focus on form and feedback. At this stage, learners plan what to say at the report stage by trying to use accurate language. The Report Phase encourages a combination of accuracy and fluency. Language Focus: Analysis and practice: At this stage, learners have a chance to focus on form and ask questions about language features as they get exposure to the language from the task cycle. For example, there can be consciousness-raising activities such as identifying, classifying, and focusing on specific language features. These help learners systematise what they already know while noticing new things about language and the way it is used (Willis, 1996). 1.5. Criticism Proponents of TBL favour the way it combines fluency and accuracy. However, some others criticize TBL due to some factors. One criticism is about the issue of feedback. Some criticize the fact that learners get no correction or feedback during the task phase and argue that the feedback that learners get while on task is more effective than post-task. To overcome this limitation, Thornbury (2006) suggests the use of recasts, which is the teacher’s reformulating learners’ statements in a more target-like way. Some others criticize the fact that there is no focus on form at the pre-task stage although it might be necessary to pre-teach grammar items that might be needed during the task. According to Willis (1996), this is one difference of TBL from PPP. Finally, TBL is criticized for being a influential more at the theoretical and research level than actual classroom practice because it requires a totally different course design and testing procedures. In addition, it presents a management challenge because it is difficult to set up and monitor tasks in large classes. Also, it might be difficult to deal with language problems that emerge spontaneously from the task performance (Thornbury, 2006: 224). 2. RELEVANCE OF TBL TO LEARNING CONTEXTS TBL is applicable in a variety of teaching and learning contexts. According to TBL, learners are free to use any language they can to achieve the outcome. Language forms are not prescribed in advance. Language learners, who are human beings, have an innate capacity to work out the ways of expressing meanings. In real life, people do not simply take note of the new linguistic input and copy or reproduce it. Instead, they put language to use to achieve �purposeful communication. Therefore, they adjust or adapt input to create new meanings (Willis &Willis, in Carter & Nunan, 2001). TBL aims to achieve this through principles that are parallel to SLA principles. This way, learners can be encouraged to create a meaning system in TBL. Thus, the fact that its principles are realistic and naturalistic is the reason why TBL would suit a variety of learning circumstances. In order to overcome what was criticised about TBL as its limitations, teachers need to prioritize their purposes with regards to the facilities they have. That is, they need to determine whether they want to incorporate the communicative element in their classes along with the form and accuracy or they want to continue with the traditional PPP approach. If they prefer the former, then, it is possible to involve tasks to overcome these limitations. For instance, as Larsen-Freeman (2000) suggests, teachers can add information-gap, opinion-gap (reasoning-gap), or problem solving tasks in their courses and overcome limitations regarding the management or course design. The variety that these tasks offer can provide the base for a lot of teaching contexts and. Finally, according to TBL, working with upper-level learners whose needs can be clearly defined, it is possible to offer pedagogic tasks which relate directly to real-world tasks. Also, the idea that language emerges out of the relationship between exposure, use, focus on form and feedback makes a lot of sense. Therefore, TBL is applicable and a better alternative to PPP. �References           Chowdhury, M.Y.U.K. (2014). The Task-Based Learning Framework and Its Implications in Language Learning and Teaching. Journal of Education and Practice. 5(2): 111-117. Ellis, R. (2003). Task-based Language Learning and Teaching. OUP. Oxford, UK. Larsen-Freeman, D. (2000). Techniques and Principles in Language Teaching. OUP. Oxford, UK. Lebeau, I., Rees, G. (2008). Language Leader Pre-Intermediate Course Book. Pearson. UK Willis, J. (1996). A Framework for Task-based Learning. Longman. London, UK. Willis, J., Willis, D. Task-based Language Learning. in Carter, R., Nunan, D. (Ed.s) (2001). The Cambridge Guide to Teaching English to Speakers of Other Languages. CUP. Cambridge, UK. Willis, J., Willis, D. (2007) Doing Task-Based Teaching. OUP. Oxford, UK. Seedhouse, P. (1999). Task-Based Interaction. ELT Journal. 53(3): 149-156. Thornbury, S. (2006). An A-Z of ELT: A Dictionary of Terms and Concepts. Macmillan. Oxford, UK. Zhao, H. (2011). How Far Do the Theories of Task-Based Learning Succeed in Combining Communicative and from-Focused Approaches to L2 Research. Journal of Cambridge Studies.6(1): 41-56. �APPENDIX: A SAMPLE TBL LESSON Time Stages & Procedure Aims 5 Pre-Task min.s 20 Task min.s Planning 1. T. shows pictures to elicit the topic of the lesson (Festivals). Timing Interaction of the Activity T-Sts Sts-T St-St 5 min. s 2. Sts. talk in pairs about what activities are there at a festival (1 min.). Later, they tell their ideas to T. T. aims to elicit words such as theatre, cinema, poetry, fireworks, dance, comedy, etc. 1. In groups, sts. plan their night 5 min.s out at this festival by expressing their preferences and making a conversation. T. does not provide any help. Sts. do what they can 5 mins. do. Materials  Pictures  Board  Board marker T-Sts Sts-T T-St St-T St-St Sts-Sts 2. In groups, sts. plan what to say Reporting when they come on the stage to 10 report their night out at this min.s festival. Sts. are focused on accuracy. T. is ready to provide input and advice if sts. need. 3. 2-3 groups come on the stage and report what they have planned. They speak out the conversation they got ready. By the way, other sts. provide feedback about the content of their friend’s conversation. They answer questions such as Do you agree? Would you like to attend the same events? etc. 25 Post-Task 1. Sts. listen to a sample min.s conversation and complete the statements in the handout individually (Appendix A). Then, 10 min.s T-Sts Sts-T T-St St-T  Listening Handout s (Appendi �Analysis they compare with their peers. T. hands out the key. Practice 2. T. elicits statements to focus on the form. 3. Sts. do the practice handout in pairs. T. provides the key (Appendix B). 10 min.s 5 min.s St-St Sts-Sts x A)  Practice Handout s (Appendi x B)  Board  Board marker �LESSON APPENDICES Appendix A: Listening Handout A. Listen and complete the sentences with the words in the box. than (x2) rather (x2) prefer keen love fancy I don’t ________________ that. I’d ________________ to go to the classical concert. I’d ________________ see the film. I’m not that ____________ on the concert. I’m more interested in the Japanese drummers ______________the one-man theatre show. 6. I’d ________________ to see the drummers. 7. I’d _______________ see that _______________ a play about Shakespeare. 1. 2. 3. 4. 5. B. Which sentences in Exercise A: a. mean you like one thing more than another thing: b. mean you don’t like / prefer something: c. mean you like / prefer something: �KEY: A. Listen and complete the sentences with the words in the box. than (x2) rather (x2) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. prefer keen love fancy I don’t fancy that. I’d prefer to go to the classical concert. I’d rather see the film. I’m not that keen on the concert. I’m more interested in the Japanese drummers than the one-man theatre show. I’d love to see the drummers. I’d rather see that than a play about Shakespeare. B. Which sentences in Exercise A: a. mean you like one thing more than another thing: 5, 7 b. mean you don’t like / prefer something: 1, 4 c. mean you like / prefer something: 2, 3, 6 �Tape script: �Text: EDINBURGH FESTIVAL AFTER DINNER EVENTS (8 p.m. – 11 p.m.) CASTLE CLASSICS Great music, great orchestra, great location. Tonight: The world famous National Orchestra perform Beethoven’s Symphony No.3 in the main hall of the wonderful Edinburgh Castle. MOVIES IN THE PARK Enjoy movies from around the world in the festival’s outdoor cinema – the popcorn is free! Tonight: Hum Tum – an Indian film made in the true Bollywood style. This is a romantic comedy filled with great songs and dances LATE NIGHT EVENTS (11 p.m. –2 a.m.) MINI-THEATRE Powerful plays with the smallest of casts. Tonight: Shakespeare – A Writer’s Life. One actor performs the full story of Shakespeare’s life. He acts as Shakespeare, his mother and father, his wife and even his children. You’ll laugh out loud. WORLD BEATS Music and dance from all around the world. Tonight: Japanese Drumming. An incredible performance by 45 drummers that you’ll never forget. Powerful and unique. �Appendix B: Practice Handout � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2964 Title A name given to the resource TASK BASED LEARNING:A COMMUNICATIVE ALTERNATIVE FOR EFL TEACHERS AND LEARNERS Author Author Turan, Sema Abstract A summary of the resource. TBL is an approach that makes the task the basic unit for planning and teaching. It contrasts with approaches that are centred around grammar because it involves the specification not of a sequence of language items, but of a sequence of communicative tasks to be carried out in the target language. TBL aims to engage learners in real language use. This can be done by designing tasks which require learners to use the language for themselves. Tasks hold a central place both in current SLA research and in language pedagogy. Tasks serve to provide learners with a natural context for language use. As learners work to complete a task, they have opportunities to interact, which are thought to facilitate language acquisition. The difference between traditional approaches to teaching English, such as PPP, and TBL is that in TBL, the focus on language form comes at the end as the communication task is the central point to the framework. Therefore, a typical TBL lesson consists of ‘pre-task’, ‘task cycle’ and ‘language focus’ stages. This paper aims to explain the content of the stages, giving English language teachers some ideas about the kind of activities for each of them. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2015-12 Keywords Keywords. Article PeerReviewed L Education (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/5409e54d76be9000e9f994c2ff42f042.docx 3ba4522a55c3d0df06b2669a408636a7 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/3c408eac141ee8573c06d5064e6eb3e5.pdf e0a7119b23080c49d6d197d7dc4d7ea2 PDF Text Text Task-based Language Teaching( TBLT) in Chinese Higher Education: EFL Teachers’ Perceptions Yuying Liu & Angela Chambers & Freda Mishan University of Limerick/Limerick, Ireland Key words:TBLT, EFL teachers, Chinese college ABSTRACT Very large numbers in English language classes in China present a challenge to language learners, teachers and policy makers. Nunan’s (2003) proposal that TBLT can be of particular relevance in the Asia-Pacific countries suggests that empirical studies in this area are necessary. This paper reports on an empirical study of the perceptions of Chinese teachers of English in higher education. As the number of English learners in China has increased dramatically, it is not rare to have a college class with over 100 students especially since the expansion of college enrolment in 1999 (Wang& Zhang, 2011). Nunan (2003) suggests that TBLT emerges as a central concept from a study of curriculum guidelines and syllabi in Asia-Pacific countries including Japan, Vietnam, China, Korea and Malaysia. The National Curriculum Syllabus for English Language Teaching in China, published in 2001, advocates the use of TBLT. But TBLT has not been sufficiently researched to be proven empirically in classroom practice in foreign language learning in higher education (Carless, 2004; Zhang, 2005). Research on curriculum innovation and implementation suggests that one of the causes of the discrepancy between theory and classroom practice may be teacher attitudes (Evdokia, 1996). Teachers are inclined to translate innovative ideas to conform with their own style of teaching (Wagner，1991). This study investigates EFL teachers’ attitudes towards TBLT and assesses the current implementation of TBLT in Chinese colleges. The methodology is primarily qualitative and analysis is carried out via questionnaires and interviews. This paper reports on the research design and focuses in particular on the results of the study involving the interview and a questionnaire survey of teachers’ familiarity with the concept of TBLT, their use of this method, and the challenges it poses for their practice as English teachers. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2102 Title A name given to the resource Task-based Language Teaching( TBLT) in Chinese Higher Education: EFL Teachers’ Perceptions Author Author LIU, Yuying MISHAN, Freda CHAMBERS, Angela Abstract A summary of the resource. Key words:TBLT, EFL teachers, Chinese college ABSTRACT Very large numbers in English language classes in China present a challenge to language learners, teachers and policy makers. Nunan’s (2003) proposal that TBLT can be of particular relevance in the Asia-Pacific countries suggests that empirical studies in this area are necessary. This paper reports on an empirical study of the perceptions of Chinese teachers of English in higher education. As the number of English learners in China has increased dramatically, it is not rare to have a college class with over 100 students especially since the expansion of college enrolment in 1999 (Wang& Zhang, 2011). Nunan (2003) suggests that TBLT emerges as a central concept from a study of curriculum guidelines and syllabi in Asia-Pacific countries including Japan, Vietnam, China, Korea and Malaysia. The National Curriculum Syllabus for English Language Teaching in China, published in 2001, advocates the use of TBLT. But TBLT has not been sufficiently researched to be proven empirically in classroom practice in foreign language learning in higher education (Carless, 2004; Zhang, 2005). Research on curriculum innovation and implementation suggests that one of the causes of the discrepancy between theory and classroom practice may be teacher attitudes (Evdokia, 1996). Teachers are inclined to translate innovative ideas to conform with their own style of teaching (Wagner，1991). This study investigates EFL teachers’ attitudes towards TBLT and assesses the current implementation of TBLT in Chinese colleges. The methodology is primarily qualitative and analysis is carried out via questionnaires and interviews. This paper reports on the research design and focuses in particular on the results of the study involving the interview and a questionnaire survey of teachers’ familiarity with the concept of TBLT, their use of this method, and the challenges it poses for their practice as English teachers. Publisher An entity responsible for making the resource available IBU Publishing Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-03 Keywords Keywords. Article PeerReviewed https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/b4c371a1665f64e2fa21f6c7c9b124fa.docx 894b3d93546ddce6e019aa3efa111d13 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/3dd3b4618ba169ce5f6427fd4081aba9.pdf 67bc11a5e46653276d8ddc52b30b5ad2 PDF Text Text Tuğba AKTAŞ Selçuk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Konya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Arap alfabesi, Tatar (Kazan) Türkçesi, Türkiye Türkçesi, deyimler. ÖZET Türkler geçmişten günümüze Köktürk, Uygur, Arap, Kiril, Latin gibi pek çok alfabe kullanmışlardır. Bunlar içinde en uzun sürelisi ve en yaygını yaklaşık bin yıl boyunca tarihî ve bazı çağdaş Türk lehçelerinin yazımı için kullanılan Arap alfabesidir. Söz konusu alfabedeki harfler, Türkiye Türkçesinde olduğu gibi ( “elifi mertek sanmak”, “lâmı cimi yok”, “mimlemek” vb.) Tatar (Kazan) Türkçesinin söz varlığında da kullanılmaya devam etmektedir. Bu söz varlığı içerisinde yer alan deyimler, uzun yıllar birlikte yaşamış toplumların ortak kültür hazinelerinin, öte yandan zaman içinde oluşan farklılıkların ortaya çıkarılması açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmamızda, Arap harflerinin Tatar (Kazan) Türkçesi deyimlerindeki varlığını incelenmiş Türkiye Türkçesindeki şekilleriyle karşılaştırma yapılmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2039 Title A name given to the resource TATAR ( KAZAN) TÜRKÇESİ DEYİMLERİNDE “ARAP HARFLERİ” Author Author AKTAŞ, Tuğba Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Arap alfabesi, Tatar (Kazan) Türkçesi, Türkiye Türkçesi, deyimler. ÖZET Türkler geçmişten günümüze Köktürk, Uygur, Arap, Kiril, Latin gibi pek çok alfabe kullanmışlardır. Bunlar içinde en uzun sürelisi ve en yaygını yaklaşık bin yıl boyunca tarihî ve bazı çağdaş Türk lehçelerinin yazımı için kullanılan Arap alfabesidir. Söz konusu alfabedeki harfler, Türkiye Türkçesinde olduğu gibi ( “elifi mertek sanmak”, “lâmı cimi yok”, “mimlemek” vb.) Tatar (Kazan) Türkçesinin söz varlığında da kullanılmaya devam etmektedir. Bu söz varlığı içerisinde yer alan deyimler, uzun yıllar birlikte yaşamış toplumların ortak kültür hazinelerinin, öte yandan zaman içinde oluşan farklılıkların ortaya çıkarılması açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmamızda, Arap harflerinin Tatar (Kazan) Türkçesi deyimlerindeki varlığını incelenmiş Türkiye Türkçesindeki şekilleriyle karşılaştırma yapılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/0fbf673d3e6e768015bcdf1e02a82e9f.docx 894b3d93546ddce6e019aa3efa111d13 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/8dfe8f27614e9529a74a52f933aedd3b.pdf 67bc11a5e46653276d8ddc52b30b5ad2 PDF Text Text Tuğba AKTAŞ Selçuk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı, Konya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Arap alfabesi, Tatar (Kazan) Türkçesi, Türkiye Türkçesi, deyimler. ÖZET Türkler geçmişten günümüze Köktürk, Uygur, Arap, Kiril, Latin gibi pek çok alfabe kullanmışlardır. Bunlar içinde en uzun sürelisi ve en yaygını yaklaşık bin yıl boyunca tarihî ve bazı çağdaş Türk lehçelerinin yazımı için kullanılan Arap alfabesidir. Söz konusu alfabedeki harfler, Türkiye Türkçesinde olduğu gibi ( “elifi mertek sanmak”, “lâmı cimi yok”, “mimlemek” vb.) Tatar (Kazan) Türkçesinin söz varlığında da kullanılmaya devam etmektedir. Bu söz varlığı içerisinde yer alan deyimler, uzun yıllar birlikte yaşamış toplumların ortak kültür hazinelerinin, öte yandan zaman içinde oluşan farklılıkların ortaya çıkarılması açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmamızda, Arap harflerinin Tatar (Kazan) Türkçesi deyimlerindeki varlığını incelenmiş Türkiye Türkçesindeki şekilleriyle karşılaştırma yapılmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1956 Title A name given to the resource TATAR ( KAZAN) TÜRKÇESİ DEYİMLERİNDE “ARAP HARFLERİ” Author Author AKTAS, Tuba Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Arap alfabesi, Tatar (Kazan) Türkçesi, Türkiye Türkçesi, deyimler. ÖZET Türkler geçmişten günümüze Köktürk, Uygur, Arap, Kiril, Latin gibi pek çok alfabe kullanmışlardır. Bunlar içinde en uzun sürelisi ve en yaygını yaklaşık bin yıl boyunca tarihî ve bazı çağdaş Türk lehçelerinin yazımı için kullanılan Arap alfabesidir. Söz konusu alfabedeki harfler, Türkiye Türkçesinde olduğu gibi ( “elifi mertek sanmak”, “lâmı cimi yok”, “mimlemek” vb.) Tatar (Kazan) Türkçesinin söz varlığında da kullanılmaya devam etmektedir. Bu söz varlığı içerisinde yer alan deyimler, uzun yıllar birlikte yaşamış toplumların ortak kültür hazinelerinin, öte yandan zaman içinde oluşan farklılıkların ortaya çıkarılması açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışmamızda, Arap harflerinin Tatar (Kazan) Türkçesi deyimlerindeki varlığını incelenmiş Türkiye Türkçesindeki şekilleriyle karşılaştırma yapılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available IBU Publishing Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-03 Keywords Keywords. Article PeerReviewed