193 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/6d87f4a1122302b318808cf255e88799.docx 185aa691603958b0b48dfc421b0e4992 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/11a18a4d08a3eeed6e4f8607fe40fb86.pdf dadd95024ce4f2ca49ce2448105e37af PDF Text Text ������������������ Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 3140 Title A name given to the resource NATO i BiH - od mirovne misije do partnerstva - put ka integraciji Author Author HUKIĆ KAVAZ, Sanja FEJZIĆ, Semir Abstract A summary of the resource. Od 1949. godine broj država-članica u NATO-u se povećao sa dvanaest na dvadeset i osam, a „vrata“ NATO-a su ostala otvorena za sve europske demokratije spremne za članstvo i sposobne da doprinesu euro-atlantskoj sigurnosti. Daljnje proširenje NATO-a, i članstvo BiH-a, predstavljaju kontinuirano partnerstvo na izgradnji mira i demokratizaciji Europe zasnovane na zajedničkim vrijednostima. Strateški cilj naše zemlje, još od mirovnih operacija koje su zaustavile rat u BiH, do Partnerstva za mir, Akcionog plana za članstvo, i bosanskohercegovačkog doprinosa međunarodnoj bezbjednosti kroz međunarodne misije u inostranstvu, ostao je i dalje isti – sticanje punopravnog članstva u NATO-u. S tim u vezi, da BiH postane potpuno funkcionalna država i ostvari svoje aspiracije da se pridruži NATO-u i Europskoj Uniji, pored napretka u reformi odbrane i vojske, neophodne su i šire reforme usmjerene na suzbijanje korupcije, pranja novca, paralelnih struktura, organiziranog kriminala, te rješavanje pitanja nepokretne vojne imovine. Iako je osiguranje dugoročne bezbjednosti u BiH ključni motivacioni faktor za mnoge stanovnike koji podržavaju težnje zemlje da se pridruži NATO-u, ipak, integracija novih demokratskih zemalja u NATO ne predstavlja samo osiguranje mira u pojedinoj zemlji, nego se njome NATO čini jačim, Europa stabilnijom, te doprinosi sigurnom i mirnom razvoju u globalu. Publisher An entity responsible for making the resource available Pravni fakultet Univerziteta u Bihaću i Centar za društvena istraživanja Internacionalnog Burč univerziteta Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014 Keywords Keywords. Article PeerReviewed K Law (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2f6c25a1aef5e56c8fa18015d22bc264.docx cdfdef5ec79974a0af5859872f65c515 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/0498987cb813a69ab4994d5693c6e856.pdf 09a2fb94c0e2dabd9216de6ebba1ee16 PDF Text Text ���������������������� Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 3139 Title A name given to the resource NATO na svjetskoj geopolitičkoj sceni Author Author JANKOVIĆ, Brane Abstract A summary of the resource. NATO je poznat kao do sada najmoćniji vojni savez u istoriji, kako u apsolutnom značenju borbenih sposobnosti, vatrenih i manevarskih, tako i u relativnom značenju u datom, sadašnjem vremenu. Manje ili više je poznato da NATO na odbrambene i/ili vojne aktivnosti troši više budžetskih sredstava nego sve ostale države svijeta. NATO do sada nije izgubio ni jedan rat i potpuno je opravdao svrhu svog postojanja kako je zadano u Washington Treaty 1949. NATO kao političko-vojni savez je uglavnom poznat kao relativno samostalan ili zajednički instrument provođenja zajedničke politike svojih članica, pri čemu je dominantna upotreba sile sa naglaskom na upotrebu nuklearnih kapaciteta u strateškom interesu. Ipak, manje vidljiva ali ne manje značajna stvar je sagladavanje NATO u svjetlu ukupnih međunarodnih odnosa na planeti, pitanje ekonomije članica NATO i njihovog učešća u svjetskoj ekonomiji, sagledavanje uloge njenih članica u drugim regionalnim i svjetskim institucijama i odnos prema pretpostavljenom neprijatelju. Širenje NATO i širenje uticaja NATO kroz partnerske programe nije bazirano samo na vojnoj sili. Ovaj tekst će predstaviti poziciju NATO u širem medunarodnom kontekstu i dati objašnjenja odakle stvarno potiče uloga i moć NATO kao glavnog igrača u obezbjeđenju bezbjednosti kako na regionalnoj evro-atlantskoj, tako i na svjetskoj sceni. Publisher An entity responsible for making the resource available Pravni fakultet Univerziteta u Bihaću i Centar za društvena istraživanja Internacionalnog Burč univerziteta Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014 Keywords Keywords. Article PeerReviewed K Law (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/aff174e9c4d9a3336f8b0907cf5dca5f.pdf c393da1ac39af36b4bcdd59cf0dddae6 PDF Text Text 3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo TAYLOR (2009), “Voluntary social initiatives in fresh fruit and vegetables value chains; ISBN 978-92-2-122007-7 (print); 978-92-2-122008-4 (web pdf) Sarah Best and Ivanka Mamic. VERICK, Sher and ISLAM, Iyanatul (2010), “The Great Recession of 2008-2009: Causes, consequences and policy responses”, Employment Sector Employment Working Paper No. 61. WOLF, Martin (2012), http://ekonomi.haberturk.com/makro-ekonomi/haber/710434-bizeders-verin- 28 Ocak 2012 Cumartesi, 13:13:34 (DA:05.04.2012) YÖRÜKOĞLU, Mehmet (2009), “Küresel Mali Kriz ve Türkiye Ekonomisi”, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkan Yardımcısı, 2009, İstanbul. ZANDI, Mark. Chief economist of Moody's Analytics Inc. He can be reached via help@economy.com. http://www.philly.com/philly/opinion/144040636.html “Gas prices and the economy” www.tcmb.gov.tr www.imf.org www.tuik.gov.tr http://www.kobifinans.com.tr/tr/bilgi_merkezi/02061001/20892 (DA:17.04.2012) http://www.tim.org.tr/tr/tim-gundem-8.html (DA:20.04.2012) xa.yimg.com/kq/groups/22560935/886502103/name/ikp-pdf.pdf (17.04.2012) Natural Resources and Economical Growth in Central Asia and Caucasus Filiz Kadi Fatih University Economics Department Abstract As it is known, all former Soviet states faced serious economical and social problems after they gained independency. At this stage of history, these countries took into their hands responsibilities for self-development. To overcome their problems, they tried to find and imply suitable policy in all spheres of social life. In order to strengthen their economy, they had to look their capability and capacity, and use them in the right direction. However, many factors such as cut off the link between the main provider of the Soviet Union, Russia and other republics, problems in management, the lack of experience in market economy brought to serious problems in these countries. As a result, production process was seriously damaged in all sectors of their economy. Consequently, without being able to manufacture products, these countries began to focus on the raw materials, not considering effects of economic dependency on natural recourses. 408 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo In the proposed paper, the authors will make an attempt to explore natural resources and economical growth in Central Asia and Caucasus and analyze positive and negative effects of natural resources in these countries. Keyterms: Natural recourses, Economical growth, Central Asia, Caucasus, etc. 1.Natural Resource and Economic Growth There is a curious phenomenon that economists call the resource curse - so named because, on average, countries with large endowments of natural resources perform worse than countries that are less well endowed. Yet some countries with abundant natural resources do perform better than others, and some have done well.53 The idea that natural resources might be more an economic curse than a blessing began to emerge in the 1980s. In this light, the term resource curse thesis was first used by Richard Auty in 1993 to describe how countries rich in natural resources were unable to use that wealth to boost their economies and how, counter-intuitively, these countries had lower economic growth than countries without an abundance of natural resources.54 Numerous studies, including one by Jeffrey Sachs and Andrew Warner, have shown a link between natural resource abundance and poor economic growth.55 These disconnect between natural resource wealth and economic growth can be seen by looking at an example from the oilproducing countries. From 1965-1998, in the OPEC countries, gross national product per capita growth decreased on average by 1.3%, while in the rest of the developing world, per capita growth was on average 2.2%.56 Some argue that financial flows from Foreign Aid can provoke effects that are similar to the Resource Curse.57 Economists put forward three reasons for the dismal performance of some richly endowed countries: • First, the prospect of riches orients official efforts to seizing a larger share of the pie, rather than creating a larger pie. The result of this wealth grab is often war. At other times simple rent-seeking behavior by officials, aided and abetted by outsiders, is the outcome. It is 53 Joseph E. StiglitzThe Resource Curse Revisite, http://www.projectsyndicate.org/commentary/stiglitz48 54 Auty, Richard M. (1993). Sustaining Development in Mineral Economies: The Resource Curse Thesis. London: Routledge. 55 Sachs, Jeffrey D., Warner, Andrew M. (1995). Natural resource abundance and economic growth. NBER Working Paper 5398 56 Gylfason, Thorvaldur (2000). Natural resources, education and economic development. CEPR Discussion Paper 2594. 57 Djankov, Montalvo, Reynal-Querol (2005). The curse of aid. 409 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo cheaper to bribe a government to provide resources at below-market prices than to invest and develop an industry, so it is no surprise that some firms succumb to this temptation. • Second, natural resource prices are volatile, and managing this volatility is hard. Lenders provide money when times are good, but want their money back when, say, energy prices plummet. (As the old adage has it, banks only like to lend to those who do not need money.) Economic activity is thus even more volatile than commodity prices, and much of the gains made in a boom unravel in the bust that follows. • Third, oil and other natural resources, while perhaps a source of wealth, do not create jobs by themselves, and unfortunately, they often crowd out other economic sectors. For example, an inflow of oil money often leads to currency appreciation - a phenomenon called the Dutch Disease. 58 The former body of literature is primarily concerned with the negative effects of oil resource wealth on a developing country’s domestic economic policies and socio-political cleavages once the inflow of rents has already begun.59 The latter body of literature focuses on political determinants of economic growth in developing countries within the constraints of the international system (Bates, 1981; Haggard, 1990). Natural resource production typically generates high economic rents. Gelb [1988], in particular, stresses that governments typically earned most of the rents from natural resource exploitation. Others argue that natural resource abundance inevitably leads to greater corruption and inefficient bureaucracies; or that high rents distract governments from investing in the ability to produce growth supporting public goods, such as infrastructure or legal codes.60 More recently, Collier and Hoffler (2002) have shown that natural resources considerably increase the chances of civil conflict in a country. According to their estimates, the effect of natural resources on conflict is strong and non-linear. A country that has no natural resources faces a probability of civil conflict of 0.5 percent, whereas a country with natural resourcesto-GDP share of 26 percent faces a probability of 23 percent. Civil conflict, of course, is an extreme manifestation of institutional collapse and the work of Collier and Hoffler (2002) is therefore suggestive of a role for natural resources in affecting institutional quality more generally.61 2. Economic Structure of Central Asia Countries and Azerbaijan 58 Joseph E. Stiglitz The Resource Curse Revisite, http://www.projectsyndicate.org/commentary/stiglitz48 59 Belawi and Luciani, 1987; Chaudhry, 1997; Gelb, 1988; and Karl, 1997 60 Jeffrey D. Sachs and Andrew M. Warner, NATURAL RESOURCE ABUNDANCE AND ECONOMIC GROWTH, NBER working paper 61 Xavier Sala-i-Martin Arvind Subramania, Addressing the Natural Resource Curse: An Illustration from Nigeria, Discussion Paper #:0203-15 May 2003, Newyork 410 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo After the independency of central Asian countries, there appeared many serious problems in social as well as in economical spheres. As it is known, it takes too much time and afford to rebuild all relations and to start social changes after the old system existing for a long time during the period of entering to market economy62; thus in transition economies especially transformation of the government system becomes one of the most difficult problems. Moreover, if one considers the fact, that policy makers realizing this transition came from the old socialist government traditions 63, the burdens of transition period can be better understood. Administration of these transition economies expected to face negative conditions of this process in the early years of their independency only for short period of time. However, negative sides of economy show that their optimistic expectations were not realized in practice. Firstly, difficulties occurred in the production process brought many other problems. The main of the problems was production shrinks and reduction in GDP depending on it. Many of these countries could not reach GDP level they had before the independency. Table 1. GDP Growth Rate (%) 1992 1995 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Azebaijan -22,6 -11,8 11,1 9,9 10,5 11,2 10,1 26,4 34,5 25 10,8 9,3 5 Kazakhstan -5.3 -8,2 9.8 13.5 9.8 9.3 9.6 9.7 10.7 8.9 3.3 1.2 7.3 Uzbekistan -11,2 -0,9 3.8 4.2 4 4.2 7.7 7 7.3 9.5 9 8.1 8.5 Turkmenistan -5,3 -7,2 18.5 20.4 15.8 17.1 17.2 13 11.4 11.8 14.7 6.1 9.2 Source: World Bank Development Indicators CD-2012, Due to the economical dependency of these countries, during the transition period they experienced big depression between 1989 and 1996 like the capitalism lived in 1929-1933. If we consider the first decade of the transition period, in general losses appeared in production for 40-60% on average. In the transition economy, the production showed U-shape because of the reduction in the production process and results of the stabilization policy effects. 64 62 TİKA, Kırgızistan Ülke Raporu, Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı Yayınları, Ankara, 1996, N0:31, p. 19. 63 Michael BRUNO: Kriz, İstikrar Programları ve Ekonomik Reform. Çev. Zülfü Dicleli, İstanbul, 1994, p. 202. 64 Emsen, Ömer Selçuk ve Değer, Kemal. Geçiş Ekonomileri ve Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermayenin Dinamikleri, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum, 2005. p. 87. 411 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo 3. Natural Resources Of Central Asian Countries and Azerbaijan Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan and Kazakhstan have big reserve in term of petroleum and natural gas. 28 giant petroleum and gas sources are in these countries among the world there are 509. These four countries have 189 trillion fitkup (5 billion meter kup which equals 31 billion barrels petroleum) total natural gas reserve and 13 billion barrel total petroleum reserve. In term of oil, Azerbaijan takes the first place with 8 billion barrels reserve, Kazakhstan takes the second place with 2.9 billion barrels reserve, Turkmenistan takes third place with 2 billion barrels reserve and Uzbekistan takes the last place with 69 million barrels reserve. In term of natural gas, Turkmenistan has first place with 129 trillion fitkup reserve (equals 21 billion barrels petroleum), Uzbekistan has second place with 54 trillion fitkup reserve(equals 9 billion barrels petroleum) , Azerbaijan 4 trillion ftkup reserve (equals 697 million barrels petroleum) and Kazakhstan has the last place with 1 trillion fitkup reserve(equals 181 million barrels petroleum).65 The last research showed Kazakhstan reserves are higher than others both petroleum and natural gas. Tables below show new report. Table 2. Countries Petroleum Reserves Country Total Approved Share in The Total Reserve (Billion World Reserve production tons) % (million tons) Share in World production Azerbaijan 1.0 0.6 15.7 % 0.4 Kazakhstan 5.4 3.3 60.5 % 1.6 Uzbekistan 0.1 0.05 6.6 % 0.2 Turkmenistan 0.1 0.05 10.1 %0.3 Source: Yeni Bir Ekonomik Güç Olarak Avrasya, DEİK, Ekim 2005 Table 3. Countries Natural Gas Reserves 65 Sadettin Korkmaz, DOĞAL KAYNAKLAR AÇISINDAN YENİ TÜRK DEVLETLERİ Jeoloji Muhendisliği s, 40, 20-24, 1992. p. 20 http://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/3aeec875c479e55_ek.pdf?dergi=JEOLOJ%C4%B0%20M%C3% 9CHEND%C4%B0SL%C4%B0%C4%9E%C4%B0%20DERG%C4%B0S%C4%B0 412 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo Country Total Approved Share in The Total Reserve (trillion World Reserve production m3) % (billion tons) Share in World production Azerbaijan 48.4 % 0.8 4.6 %0.2 Kazakhstan 105.9 %1.7 18.5 % 0.7 Uzbekistan 65.7 % 1.0 55.8 % 2.1 Turkmenistan 102.4 % 1.6 54.6 % 2.0 Source: Yeni Bir Ekonomik Güç Olarak Avrasya, DEİK, Ekim 2005 Table 4. Exports of goods and services (% of GDP) 1991 Azerbaijan 1995 45.6 Kazakhstan 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 27.9 39 40.9 42.7 42 48.7 62.9 66.5 68.1 65.7 51.5 55.1 38.9 56.6 45.8 46.9 48.4 52.5 53.5 51.1 49.4 57.2 42. 43.9 81.3 69.04 62.3 61.6 65.02 73.09 36.7 71.1 51.03 51.7 37.2 40.2 Turkmenistan 38.7 83.9 95.5 Uzbekistan 35.2 27.9 24.5 28.07 30.8 37.8 37.1 39.6 43.5 36.3 31.4 Source: World Bank Database 2012 Table 5- Fuel exports (% of merchandise exports) 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Azerbaijan 85.08 91.3 82.2 76.7 84.5 81.3 97.08 92.8 Kazakhstan 53.8 61.8 64.8 70.6 69.4 66.5 56.7 59.05 Turkmenistan 81.0 na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na na Uzbekistan 88.9 86.01 56.7 59.05 53.8 94.5 Source: World Bank Database 2012 Natural resources take significant share in these countries export. In table 4 shows the natural resources share as a percentage in their export. All countries export mostly depends on natural resources. 413 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo Due to the recent oil price gains, the two countries’ exports have increased sharply. Azerbaijan’s exports increased to more than 60% of GDP in 2006, up from 36% in 2003, with oil exports ($12 billion in 2006) making up more than 90% of total exports. While Kazakhstan’s oil dependency is less pronounced, oil exports ($24.6 billion in 2006) still accounted for about 60% of total exports. Additional oil export receipts (measured as an increase in oil exports between 2003 and 2006) reached 49% (Azerbaijan) and 24% (Kazakhstan) of their respective GDP in 2006. Kazakhstan saved more than 60% of the increased oil export receipts in its oil fund, while Azerbaijan saved only 12%66 Graph 1- World Nominal Oil Price Chronology: 1970-2011 Source: Federal Reserve Bank of St. Louis. http://research.stlouisfed.org/fred2/series/OILPRICE/downloaddata?cid=98 Graph 1 shows oil price changing since 1970 to 2006. In this period petroleum price shows fluctuation. Except at the beginning of 1980’s, the oil price fluctuated between 10$ and 30$ in 1985 – 2000 years. After 2000, oil price increased sharply from 23$ to 73$ in 2006. This increase still continues, oil price was 92.93$ on January of 2008, it exceeded even 130$, today67oil price is 92,30 $. 66 Norio Usui, How Effective are Oil Funds? Managing Resource Windfalls in Azerbaijan and Kazakhstan, ERD Policy Brief Series No. 50, December 2007. p. 3 67 16.05.2012 414 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo Table 6 -Oil Price in the Last decade Years Price 2000 30.298 2001 25.924 2002 26.098 2003 31.140 200 41.438 2005 56.466 2006 66.103 2007 72.363 2008 99.568 2009 61.693 2010 79.428 2011 95.077 http://research.stlouisfed.org/fred2/series/OILPRICE/downloaddata Central Asian countries have large reserves of oil. The world wide very high prices of oil generates huge amount of profit for these countries. For example Kazakhstan's growing petroleum industry account for roughly 30 percent of the country’s GDP and over half of its export revenues. In an effort to reduce Kazakhstan's exposure to price fluctuations for energy and commodities exports, the government created the National Oil Fund of Kazakhstan.68 In order to manage their oil income effectively these countries established stability funds. They invest some oil revenue to these funds. For example, in Azerbaijan, cumulative budget surpluses between 2003 and 2006 reached 2.1% of 2006 GDP. During the same period, assets in SOFAR increased by 5.7% of 2006 GDP, but, at the same time, the government borrowed money worth 4% of 2006 GDP from external sources (Figure 6). It is clearly inconsistent to build up funds in SOFAR and, on the other hand, borrow abroad. Given the relatively low return to investments from SOFAR (at around 3–4% in nominal dollar terms during the past few years), the government bore financial costs to fill the gap 68 Kazakhstan Energy Data, Statistics and Analysis - Oil, Gas, Electricity, Coal 415 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo between the interest rate for external borrowing and investment returns to SOFAR. In contrast, Kazakhstan saved most of the cumulative budget surpluses in NFRK (15% of 2006 GDP), and paid back external debts not only to smooth out public expenditures but also to reduce future debt obligations (1.6% of 2006 GDP).69 However, the growth of profit should be effectively managed so that the economy doesn’t suffer. On the other hand, in case of price falls it is important to be prepared to prevent or diminish the negative impact on the economy. Because very high dependency of economy on this resource means high risks. The economy of Azerbaijan for instance, within 34.5% growth rate of economy in 2006 the growth of agriculture was only 0.9 %. And the other important point is that agricultural production growth has slowed in last years and it become negative in 2010. The growth rate of agriculture in 2000 which was 19.5%, in 2001 decreased to 11.1%, in 2002 to 6.4% and in 2010 it was -2.2 %. The development of sectors other than oil sector has slowed in other countries too. For Kazakhstan the same process migth said too. For example the growth rate of agriculture in 2001 was 17.1 while it grew 11.6 in 2010. As known, this high income if can not be managed effectively might affect to the economy negatively. Table 7- Growth of Output annual change, % Azerbaijan 1995 2000 2001 Agriculture -7 19.5 11.1 6.4 Industry -13.3 8.2 Manufacturing -14.3 -13.2 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 5.6 5 7.5 0.9 4 6.1 3.5 -2.2 14.7 12.5 11.6 43.4 49. 32.8 9.9 10.5 4.4 -42.1 4.1 8.2 14 10.5 16.3 9 10.2 7.1 -12.6 Kazakhstan Agriculture -24.3 -3.2 17.1 3.2 2.2 -0.1 7.1 6 8.9 -6.2 13.2 -11.6 Industry -14.2 15.2 15.4 12 9.2 11.2 10.6 13.4 8.4 1.9 0.4 8.3 Manufacturing … 13.7 7.6 7.9 10.1 7.1 7.9 7.6 -3 -2.8 …. Turkmenistan Agriculture -7 17 23 0.095 0.099 19.3 20.3 24 … Industry -6 24.4 17.3 13.2 16.2 25.8 21.8 29.7 … 69 … 24.4 … 17.3 … … Norio Usui, How Effective are Oil Funds? Managing Resource Windfalls in Azerbaijan and Kazakhstan, ERD Policy Brief Series No. 50, December 2007. p. 5 416 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo Manufacturing na na na na na na na na na na na na Uzbekistan Agriculture 2.0 3.2 4.1 6 6.8 10.1 6.2 6.2 6.1 4.5 5.7 6.1 Industry -5.1 1.8 2.9 3.4 3.1 5.0 4.9 4.5 6.6 6.8 4.1 8.3 -1.3 4.9 0.5 1.0 2 2 2 3.02 3.9 4 6 Manufacturing Sources: Worldbank database 2012 The table below shows the GDP indicators for various sectors of the economy. According to the table the share of agriculture in GDP is small in all countries. Especially in Kazakhstan economy the share of agriculture in 1999 was 12.8 while in 2005 it decreased to 6.7. The share of industry grew from 31.3 to 42.4. In Kazakhstan’s sectoral base the largest speed realized in service sector. It increased form 33.4 to 55.970. The table below shows the GDP indicators for various sectors of the economy. According to the table the growth rate of agriculture in GDP is small in all countries. Especially in Kazakhstan economy the growth rate of agriculture in 2001 was 17.1 while it grew -11.6 in 2010. The share of manufacturing grew from 32.6 to 37.6. In Kazakhstan’s sectoral base the largest speed realized in service sector. It increased form 33.4 to 55.9. Azerbaijan 1991 1995 2000 2001 2002 2003 Agriculture 32.3 27.2 17.1 16.1 15.1 13.4 Industry 31.3 33.5 45.3 47.1 50.1 Manufacturing 17.6 12.5 5.6 6.7 Agriculture na 12.8 8.6 Industry na 31.3 Manufacturing na Agriculture 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 11.8 9.8 7.5 7.0 5.9 6.6 5.7 52.5 54.7 63.5 68.7 68.4 70.2 61.08 64.7 8.07 9.3 8.9 7.01 6.1 4.08 5.04 5.9 5.8 9.3 8.6 8.4 7.5 6.7 5.8 6.09 5.7 6.4 4.8 40.4 38.8 38.5 37.6 37.6 40.09 42.1 40.6 43.2 40.2 42.4 15.2 17.6 17.6 15.5 15.2 14.1 12.8 12.4 12.3 12.6 11.3 13.1 32.9 32.2 34.3 34 34.2 33.09 30.7 27.9 26.1 23.9 21.3 19.5 19.5 Industry 33.2 27.7 23.1 22.6 22.0 23.4 25.9 23.1 27.4 32.0 30.7 33.1 35.4 70 www.adb.org Kazakhstan Uzbekistan 417 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo … 11.8 9.4 9.4 9.1 9.2 10.1 9.09 10.7 12.5 12 13.2 8.9 Agriculture 32.3 17.1 24.3 24.3 22.01 20.2 19.4 18.8 17.4 12.3 12 12 12 Industry 30.9 62.6 44.3 44.2 42.3 41.2 40.1 37.6 36.2 53.7 54 54 54 Manufacturing n.a 40.4 10.6 14.6 15.2 18.5 21.6 Manufacturing Turkmenistan na na na na na Table 8- Structure of Output % of GDP Sources: worldbank database 2012 Likewise in Azerbaijan’s economy the share of agriculture decreased from 32.3 to 5.7; the manufacturing has also slowed down, while the share of industry increased from 31.3to 64.7. In Uzbekistan the share of industry sector increased, but the share of agriculture decreased. This little decrease becomes vital when in the economy of Uzbekistan the production of cotton and its export is taken into consideration. In Turkmenistan the share of industry sector increased, but the share of manufacturing decreased. Due to the problem of acquiring data for the last years makes it difficult to compare the recent changes. Table 9 – Unemployment rate in 2008 Country Rate Azerbaijan 6,1 Kazakhstan 6,6 (2009 year) Uzbekistan 3 Turkmenistan 10 Source: http://www.cenimar.com/factbook/trend.jsp?tickerBase=W_LABU_&countryCode=AJ World development 2012 The direct employment impact of the oil boom is limited. However in Kazakhstan, Azerbaijan and Turkmenistan unemployment rate is relatively higher. Table 10– Poverty rate ( % population ) Country Rate Azerbaijan 49 418 na �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo Kazakhstan 35 Uzbekistan 28 Turkmenistan n.a. Source: The little Data Book 2006 The World Bank. In countries with increasing income the level of poverty is rather high. This level in provincial areas in comparison to urban areas is higher. For example, in all of Kazakhstan’s oblasts the poverty headcount is higher in urban areas than in rural areas, but the rural-urban difference is especially pronounced in the oil-producing oblasts, where the poverty headcount is two to three times higher in urban compared to rural areas. In the oil-producing regions, cities may benefit from oil rents, e.g. in Mangistau oblast the town of Aktau has a poverty headcount of 18% which is well below the regional average of 40%. At the narrower geographical level, producing oil in a rayon is not a guarantee of lower poverty. In the three oblasts mixing oil-producing and non-oil-producing rayons (Aktöbe, Kyzylorda and West Kazakhstan), only four out of ten rural oil-producing rayons experience less poverty than the regional average poverty headcount (Ivashenko, 2004).71 The high rate of poverty suggests that the income from oil is not distributed fairly and equally. When we look at the Gini coefficient it can seen unfair income distribution. Table 11. Gini coefficient in countries, 1988-2001 Country 1988 2001 Azerbaijan 34.7 36.5 Kazakhstan 25.7 31.3 Uzbekistan 25.0 27.0 (2000) Turkmenistan 26.4 40.8 (1998) Source: World Bank, Global Poverty Monitoring web site, < http://www.worldbank.org/research/povmonitor/ 4.CONCLUSION The governments of resource-rich Asian countries need to find a right balance between fulfilling social and infrastructure development needs (by spending oil revenues), maintaining macroeconomic stability (by sterilizing oil revenues), and saving part of oil wealth for future generations (by saving oil revenues). Policymakers need to pay close 71 Richard PomfretWILL OIL BE A BLESSING OR A CURSE FOR KAZAKHSTAN? http://www.economics.adelaide.edu.au/research/wpapers/ 419 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo attention to the effects of higher public spending on the real exchange rate and macroeconomic stability, and should make the best strategic use of windfall gains for achieving long term development goals. Transparent management of oil revenues is an indispensable requirement to make sure the money is well spent.72 The development of economy in sectors other than oil and gas requires an increase of investment in the sectors which can increase the rate of employment. The growth of investment in other sectors will prevent and diminish the possible crisis’ negative effects and its depth in case of price falls. Undoubtedly, the money gained form rich natural resources should be used by the countries to extend the contribution of processing of natural resources, thus facilitate the growth of capital investment. As a result, a country instead of selling natural resources will improve in processing of such resources and with the employment opportunities in the first place the contribution level of the country will impressively develop. On the other hand, the recent increase in the food prices on the international arena forces these countries to reconsider their agricultural policies. Except for Turkmenistan, potential of other countries should be utilized to increase the contribution of agriculture to the economy by those facilities that will solve urbanization problems and stimulate the use of labor force. This will positively impact the employment rate and contribute to the socialeconomic development. Therefore, a fair distribution of income and decrease of poverty rate will be achieved. REFERENCES Auty, Richard M. (1993). Sustaining Development in Mineral Economies: The Resource Curse Thesis. London: Routledge. Belawi and Luciani, 1987; Chaudhry, 1997; Gelb, 1988; and Karl, 1997 Deik.org. Djankov, Montalvo, Reynal-Querol (2005). The curse of aid. Emsen, Ömer Selçuk ve Değer, Kemal. Geçiş Ekonomileri ve Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermayenin Dinamikleri, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum, 2005. 72 Norio Usui, How Effective are Oil Funds? Managing Resource Windfalls in Azerbaijan and Kazakhstan, ERD Policy Brief Series No. 50, December 2007. p. 11. 420 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo Gylfason, Thorvaldur (2000). Natural resources, education and economic development. CEPR Discussion Paper 2594. Jeffrey D. Sachs and Andrew M. Warner, NATURAL RESOURCE ABUNDANCE AND ECONOMIC GROWTH, NBER working paper Joseph E. Stiglitz The syndicate.org/commentary/stiglitz48 Resource Curse Revisite, http://www.project- Kazakhstan Energy Data, Statistics and Analysis - Oil, Gas, Electricity, Coal Michael BRUNO: Kriz, İstikrar Programları ve Ekonomik Reform. Çev. Zülfü Dicleli, İstanbul, 1994, s. 202. Norio Usui, How Effective are Oil Funds? Managing Resource Windfalls in Azerbaijan and Kazakhstan, ERD Policy Brief Series No. 50, December 2007. p. 3 Richard PomfretWILL OIL BE A BLESSING OR A CURSE FOR KAZAKHSTAN? http://www.economics.adelaide.edu.au/research/wpapers/ Sachs, Jeffrey D., Warner, Andrew M. (1995). Natural resource abundance and economic growth. NBER Working Paper 5398 Sadettin Korkmaz, DOĞAL KAYNAKLAR AcISINDAN YENİ TЬRK DEVLETLERİ Jeoloji Muhendisliği s, 40, 20-24, 1992. p. 20 http://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/3aeec875c479e55_ek.pdf?dergi=JEOLOJ%C4%B0%20M%C3 %9CHEND%C4%B0SL%C4%B0%C4%9E%C4%B0%20DERG%C4%B0S%C4%B0 TİKA, Kırgızistan Ülke Raporu, Türk İşbirliği ve Kalkınma Ajansı Yayınları, Ankara, 1996, N0:31, s. 19. Xavier Sala-i-Martin Arvind Subramania, Addressing the Natural Resource Curse: An Illustration from Nigeria, Discussion Paper #:0203-15 May 2003, Newyork http://research.stlouisfed.org/fred2/series/OILPRICE/downloaddata Source: Federal Reserve Bank of St. Louis. http://research.stlouisfed.org/fred2/series/OILPRICE/downloaddata?cid=98 421 �3rd International Symposium on Sustainable Development, May 31 - June 01 2012, Sarajevo World bank database 2012 Economic Growth And Financial Indicators Connection Mustafa Öztürk, Osman Kadi, Filiz Kadi Fatih Üniversitesi, Fatih Üniversitesi 34500 Büyükçekmece/İstanbul E-mails: mozturk@fatih.edu.tr,oskadi@fatih.edu.tr,fkadi@fatih.edu.tr Abstract Real macro economic factors have always been accepted as main determinants of nations’ economies’. However, the development of financial markets and the rise of financial activities in globalizing world economies have led financial actors to affect nations’ economies’ more and more everyday. With the rise of liberalization process after 1980, the influences of financial developments rised in Turkey, too. In today’s world, the effects of financial factors on Turkish economy is more evident than any time. In this study, with the aim of detecting the effects of financial factors on Turkish economy, the relations between financial data as Exchange rates, interest rates and IMKB 100 index and economic growth has been analysed. Keywords: financial data, exchange rates, interest rates, economic growth, Vector Auto Regression Model (V.A.R). 1.INTRODUCTION The relation between financial developments and economic growth has been frequently debated subject lately. These debates mostly focus on the case that financial developments affect economic growth or economic growth affects financial developments. In today’s economies in which financial markets gradually enlarge and financial instruments gradually increase, it is observed that financial improvements influence economic growth. Assets’ prices are formed and change under the influence of financial developments; financial developments determine consumption and investment expenses in a significant amount. In this study, financial macroeconomic data and economic growth relation has been analysed by dividing the onservations between 1998-2010 into quarters. After a literature review of the subject, causality relation between financial data and economic growth has been analysed by granger causality test. After that, vector auto regression (VAR) model has been applied. Lastly, effect-reaction functions have been deducted by the help of correctness tests. 422 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1349 Title A name given to the resource Natural Resources and Economical Growth in Central Asia and Caucasus Author Author Filiz , Kadi Abstract A summary of the resource. As it is known, all former Soviet states faced serious economical and social problems after they gained independency. At this stage of history, these countries took into their hands responsibilities for self-development. To overcome their problems, they tried to find and imply suitable policy in all spheres of social life. In order to strengthen their economy, they had to look their capability and capacity, and use them in the right direction. However, many factors such as cut off the link between the main provider of the Soviet Union, Russia and other republics, problems in management, the lack of experience in market economy brought to serious problems in these countries. As a result, production process was seriously damaged in all sectors of their economy. Consequently, without being able to manufacture products, these countries began to focus on the raw materials, not considering effects of economic dependency on natural recourses. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2012-05-31 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed H Social Sciences (General),HB Economic Theory,HG Finance,HJ Public Finance https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/83f305ab36df3b8c9beb7859dab6a38c.docx 6ffe37198d43dfdb3e70e4e2a27fab8e https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/635723b9248e2b70c24bd2898b8dbb70.pdf 6833c64a8e7a1e575c6bba966e71915f PDF Text Text NATURE AS INSPIRATION FOR SUSTAINABLE AESTHETICS Emina Zejnilovic International Burch University, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina ezejnilovic@ibu.edu.ba Erna Ahmetspahic International Burch University, Sarajevo, Bosnia and Herzegovina eahmetspahic@ibu.edu.ba Keywords: sustainability, aesthetic, nature, green design. ABSTRACT Architecture is a product of human creative nature. We live in a society of ‘spectacle’ in which globally accepted principles are the ones that ‘make the world go around’. How to influence the society that materialization alone without aesthetics, as inseparable part of nature and architecture, is not the way for sustainability? Architecture is bending under the pressure of economic calculation and tendency to create designs that fall under the definitions of suitability. Though richness and quality of aesthetics is not measurable but rather philosophical, it is architecturally as valuable as energy efficiency. Could sustainability aesthetic be manifested by using nature as inspiration? Sustainable architectural ethics cannot be complete if it doesn’t include a question of aesthesis. Still, the link between aesthetic in nature and architecture must be clearly defined. The beauty of natural world is presented through natural process. Consequently, the beauty of architectural world should be a part of natural environment as well. Through the use of natural elements as models for sustainability we can achieve an expression of sustainable aesthetic. The aim of this research is to declare aesthetical value as an inseparable part of architecture and therefore of sustainable design. Modern technology and new digital era can potentially lead design in a completely new direction. Buildings are not machines for habitation. Nanotechnologies and biomimicry can offer significant transformation within way of thinking and designing. Architecture should respect nature in a way that takes its fundamental values and try to be a part of natural perfection including the visual one. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2066 Title A name given to the resource NATURE AS INSPIRATION FOR SUSTAINABLE AESTHETICS Author Author ZEJNILOVIC, Emina AHMETSPAHIC, Erna Abstract A summary of the resource. Keywords: sustainability, aesthetic, nature, green design. ABSTRACT Architecture is a product of human creative nature. We live in a society of ‘spectacle’ in which globally accepted principles are the ones that ‘make the world go around’. How to influence the society that materialization alone without aesthetics, as inseparable part of nature and architecture, is not the way for sustainability? Architecture is bending under the pressure of economic calculation and tendency to create designs that fall under the definitions of suitability. Though richness and quality of aesthetics is not measurable but rather philosophical, it is architecturally as valuable as energy efficiency. Could sustainability aesthetic be manifested by using nature as inspiration? Sustainable architectural ethics cannot be complete if it doesn’t include a question of aesthesis. Still, the link between aesthetic in nature and architecture must be clearly defined. The beauty of natural world is presented through natural process. Consequently, the beauty of architectural world should be a part of natural environment as well. Through the use of natural elements as models for sustainability we can achieve an expression of sustainable aesthetic. The aim of this research is to declare aesthetical value as an inseparable part of architecture and therefore of sustainable design. Modern technology and new digital era can potentially lead design in a completely new direction. Buildings are not machines for habitation. Nanotechnologies and biomimicry can offer significant transformation within way of thinking and designing. Architecture should respect nature in a way that takes its fundamental values and try to be a part of natural perfection including the visual one. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-24 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2233-1565 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/bb190068981f3fb1b683e10ff66d61fa.docx 12a3a519f82695202158eec69f4ca9cf https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/c7f15c39da6caf981d3b6a1bb6a2fdb2.pdf 792c6898c53505cf6acaf693f686b96b PDF Text Text NAZİM DİVANINDA İSTEK ÜZERİNE YAZILAN GAZELLER Bünyamin ÇAĞLAYAN – Adem BALABAN Beder University, Türk Dili ve Edebiyatı, Tiran / Arnavutluk Anahtar Kelimeler: ısmarlama şiir, şiir yazma sebebi, şiir başlığı. ÖZET Bir işin yapılmasına yol açan gizli veya açık bir sebep vardır. Şairleri de şiir yazmaya sevk eden sebepler bulunması tabiidir. Her şiir için farklı bir durum veya olay o şiirin yazılması için şairi harekete geçirir. Bu sebeplerin bilinmesi şiirde yer alan ifadelere şairin kastettiği yönde mana verilmesinde yardımcı olur. Bazı şairler eserlerinin dibacelerinde şiir hakkındaki genel görüşlerini açıklar. Mesnevilerin sebeb-i telif bölümlerinde şairi o eseri yazmaya teşvik eden sebeplerin belirtildiği örnekler vardır. Şura tezkirelerinde şairlere ayrılan bölümlerde bazı şiirlerinin yazılış sebepleri ile ilgili bilgilere de rastlayabiliyoruz. Nazım şekli veya türü bir şiirin neden yazıldığı konusunda bir fikir vermesi bakımından yardımcı olur. Bazı şiirlerin daha yakından incelenmesi net olmasa bile yazılış sebebi hakkında tahminde bulunmamıza yarayabilir. Bazı şiirlerin başında neden yazıldıklarına dair açıklamalara nadir olarak yer verilir. Yazılanların tamamı dikkate alındığında bu bilgilere ulaşılabilen şiir sayısı oldukça azdır. Divan şairleri şahsi sayılabilecek bilgileri açıklamamayı tercih ederler. Var olan notlar da müellif hattı olan nüshalar veya müsveddelerde bulunur. 18. yüzyıl divan şairi Nazim Divanı’nda birçok şiirin başında yazılış sebeplerini açıklayan açıklamalar yer alır. Bunlardan bazıları uzun sayılacak ölçüdedir. Şair dört gazelinin başında o şiirlerini arkadaşlarının isteği üzerine yazdığını belirten açıklamalara yer verir. Ismarlama kabul edilen bu durumu şairin açıkça belirtmekden çekinmemesi önemlidir. Çalışmamızda Nazim Divanında istek üzerine yazılan şiirlerin şairin diğer şiirlerine kıyasla sanat değeri üzerinde durulmuş ve istenen hedeften sapmalar olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4bd5ae71ffc04168811f95d990a0aad0.docx 754c44de42157b13e6217c5e967238f8 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/82b4487b6394e1534c60a496b166b569.pdf 0707314f59549256fbb578ae145a7716 PDF Text Text NAZİM DİVANINDA İSTEK ÜZERİNE YAZILAN ŞİİRLER Bünyamin ÇAĞLAYAN1 Adem BALABAN 2 Özet Bir iĢin yapılmasına yol açan gizli veya açık bir sebep vardır. ġairleri de Ģiir yazmaya sevk eden sebepler bulunması tabiidir. Her Ģiir için farklı bir durum veya olay o Ģiirin yazılması için Ģairi harekete geçirir. Bu sebeplerin bilinmesi Ģiirde yer alan ifadelere Ģairin kastettiği yönde mana verilmesinde yardımcı olur. Bazı Ģairler eserlerinin dibacelerinde Ģiir hakkındaki genel görüĢlerini açıklar. Mesnevilerin sebeb-i telif bölümlerinde Ģairi o eseri yazmaya teĢvik eden sebeplerin belirtildiği örnekler vardır. ġura tezkirelerinde Ģairlere ayrılan bölümlerde bazı Ģiirlerinin yazılıĢ sebepleri ile ilgili bilgilere de rastlayabiliyoruz. Nazım Ģekli veya türü bir Ģiirin neden yazıldığı konusunda bir fikir vermesi bakımından yardımcı olur. Bazı Ģiirlerin daha yakından incelenmesi net olmasa bile yazılıĢ sebebi hakkında tahminde bulunmamıza yarayabilir. Bazı Ģiirlerin baĢında neden yazıldıklarına dair açıklamalara nadir olarak yer verilir. Yazılanların tamamı dikkate alındığında bu bilgilere ulaĢılabilen Ģiir sayısı oldukça azdır. Divan Ģairleri Ģahsi sayılabilecek bilgileri açıklamamayı tercih ederler. Var olan notlar da müellif hattı olan nüshalar veya müsveddelerde bulunur. 18. yüzyıl divan Ģairi Nazim Divanı‟nda birçok Ģiirin baĢında yazılıĢ sebeplerini açıklayan açıklamalar yer alır. Bunlardan bazıları uzun sayılacak ölçüdedir. ġair dört gazelinin baĢında o Ģiirlerini arkadaĢlarının isteği üzerine yazdığını belirten açıklamalara yer verir. Ismarlama kabul edilen bu durumu Ģairin açıkça belirtmekden çekinmemesi önemlidir. ÇalıĢmamızda Nazim Divanında istek üzerine yazılan Ģiirlerin Ģairin diğer Ģiirlerine kıyasla sanat değeri üzerinde durulacak ve istenen hedeften sapmalar olup olmadığı ortaya konulmaya çalıĢılacaktır. Anahtar Kelimeler: ısmarlama Ģiir, Ģiir yazma sebebi, Ģiir baĢlığı GAZELS UPON WRITTEN REQUEST IN NAZIM’S DIVAN Abstract Tehere is a secret or open reason to make a job. Of course tahere are some causes for poet to write poetry. Different stuation or event for every poetry activates poet to write that poetries. To be known theese reasons help to understand phrases in the poetry as poet wants to mean. 1 Yrd.Doç.Dr., Beder University, Türkish Languge and Literature, bcaglayan@beder.edu.al 2 Yrd.Doç.Dr., Beder University, Türkish Languge and Literature �Some poets explain their general argumenst in his books‟ introduction. Tehere are samples giving that reason why poet wrote the book at part of sebeb-i telif in mesnevies. We can encounter some knowledge about reason to be written some poetries at the part of poets in Ģuara tezkires. Form or kind of poetry help us giving an opinion about reason to be written the poetry. Researching of some poets can be useful to gues reason to be written of the poetries‟ even it is not completely. Poets wrigt some explanations at the beginnig of his poetry sometimes. If we see all peotries we understand wery few poetries have explanations at the top of them. Divan poets prefer do not explain their individual information with their poetry. We can see some notes with poets handwrigts in their notebooks. Tere are explanations about reason why they are written on the top many peotries in Divan of Nazim who lived 18. century. Some of that eplanations are long. At the request of his friends he wrote poems of the poet at the beginning of the four gazels provides answers to that. This situation is tailor-made be accepted and to be said clearly by the poet is important. Ġn this study We wil compare poems written on request with the other poems and invesigate their art values and try to figure out whether the deviations from the desired targets. Keywords: custom-made poetry, the reason to write poetry, poetry title Giriş Bir konu ile ilgili merak ettiklerimizi öğrenmek için nasıl, niçin, kim, ne zaman gibi soruları kullanırız. Bu sorulara verilecek cevaplar bir iĢin yapılma veya olma Ģeklini, kim tarafından yapıldığını, yapıldığı zamanı ve yapılıĢ sebebini açıklarlar. Her iĢin yapılmasına sebep olan bir Ģey vardır. Sebepsiz olarak hiçbir Ģey ortaya çıkmaz. Aynı durum yazılan Ģiirler için de sözkonusudur. Her Ģiirin yazılmasına sebep olan bir gerekçe bulunur. Fakat bunların pek çoğu açıklanmadığı için konuyla ilgili sınırlı ölçüde bilgi sahibi olabiliyoruz. ġiirlerin yazılma sebbinin bilinmesi metnin anlaĢılması bakımından büyük öenem taĢır. O yüzden bir metin üzerinde çalıĢanlar o metnin yazılıĢ sebebini bulmaya çalıĢırlar. ġairler her zaman Ģiir yazma gerekçelerini açıklamadığı için bu bilgiye ulaĢmak zor hatta bazan imkansız olabilir. Divan Ģairlerinin Ģiir yazma sebeplerini birkaç yoldan öğrenebilmekteyiz: Bunlardan birincisi Ģairin eserin baĢında yazmasına sebep olan Ģeylerle ilgili olarak kendisini verdiği bilgilerdir. Bu açıklamalar bazı eserlerin baĢında müstakil bir bölüm olarak sebeb-i telif veya dibace kısımlarında verilir. Divanlarda bu tür bilgilerin bazı Ģiirlerin baĢ tarafında yer alan notlarla ifade edildiği görülür. �ġiir yazma sebebi ile ilgili olarak bilgi bulunan ikinci kaynak ise Ģairlerin hayat hikayelerinin yer aldığı tezkirelerdir. Anekdotlar halinde bazı Ģairlerin hangi hadise üzerine hangi Ģiiri kaleme aldıkları hakkında bilgilere yer verilir. Tevhid, münacat, na‟t, medhiye, fahriye, hicviye, mersiye gibi türlerde Ģairin ele alacağı konular gelenekçe belirlenmiĢ (Turan:2008,374) olduğundan Ģiirin yazılıĢ sebebi zaten bellidir. Tarih manzumeleri yazılıĢ sbepleri/gerekçeleri en belirgin örneklerdir. (Turan:2008,375) Bunlar dıĢında metin inceleyen kiĢi Ģiir içinde yer alan sözlerden hareketle yazılıĢ sebebi ile ilgili tahminlerde bulunabilir. ġiirlerin yazılma sebebi ile ilgili olarak bizzat Ģair tarafından ifade edilenler daha büyük önem taĢır. Çünkü divanlarda Ģiir yazma sebebine dair kaydedilen çeĢitli notlar metne farklı bir açıdan yaklaĢılmasına katkı sağlarlar. (Turan:2008,378) Ancak müellif hatlarında bütününü görebildiğimiz bu notlar tebyiz edilen nüshalarda ya tamamen kaldırılmıĢ ya da kısaltılmıĢ olarak karĢımıza çıkabilmektedir. Divan edebiyatı geleneğinde genel olarak yazılma sebebinin her bir Ģiir için ayrı notlar halinde verilmesi Ģeklinde bir uygulama yaygon olarak görülmez. Bununla beraber bazı Ģairler divanlarında az da olsa Ģiir yazma gerekçelerini açıklayan notlara yer vermiĢlerdir.Bunlardan biri de Nazîm‟dir. Nazîm 1680-1760 yılları arasında yaĢamıĢ bir Arnavut divan Ģairidir. Medrese tahsilini Ġstanbul‟da yapmıĢ ve uzun yıllar burada kalmıĢ olmasına rağmen Ģuara tezkirelerinde kendisinden sözedilmez. Arnavut kaynaklarında Nezim Frakulla veya Nezim Berati olarak yer alır. Türkçe Divan‟ı, Arnavutça Divan‟ı ve Farsça Divan‟ı vardır. Diğer divan Ģairlerinden farklı olarak Nazîm, Türkçe Divan‟ında birçok Ģiirinin yazılmasına vesile olan hadiseler hakkında ilgili Ģiirlerin baĢ taraflarında bilgiler verir. Bu notlardan dört Ģiirin istek üzerine yazıldığı anlaĢılmaktadır. Bir Ģairin istek üzerine Ģiir yazması Ģiir kalitesini düĢüren bir husus olarak kabul edilir. Bu konuda hemen ilk akla gelen isim Zatî‟dir. Gerçekten de zarurete düĢtüğü zamanlarda geçim kaygısı ile yazdığı Ģiirlerde seviye düĢüklüğü görülür. (ÇavuĢoğlu,1998:646) Sanatçılar hayatın zorlukları karĢısında eser verirken sanat endiĢesinden uzaklaĢabilmektedir. Benzer Ģekilde Peyami Safa‟nın da geçim kaygısı ile yazdığı polisiye romanlarında seviyeyi kendine layık görmediği için Server Bedi müstear ismini kullanması bir baĢka örnek olarak gösterilebilir. Zatî‟nin yakınlarının kendisini tahrik ederek haklarında bir nükte, bir beyit veya kıta söyletmeleri ve bundan zevk almaları (ÇavuĢoğlu,1998:646) ile ortaya çıkan Ģiirler için geçim kaygısıyla yazılanlar gibi bir seviye düĢüklüğü söz konusu değildir. Bu tür Ģiirlerde yaĢanan durum, Ģairi sanatını icra etmekten alıkoyan bir engel olmaktan çok onu harekete geçiren bir teĢvik özelliği gösterir. Nazîm Divanı‟nda dostlarının isteği üzerine yazıldığı belirtilen dört gazel yer alır. Divan‟da ve kendisinden bahseden kaynaklarda Nazîm‟in geçim sıkıntısı yaĢadığına dair bir �bilgi yoktur. Dolayısıyle Ģiir yazması ile ilgili istekler onu sanat endiĢesinden uzaklaĢtıran ısmarlama sözleri değil, teĢvik eder mahiyette arzulardır. Nazim‟in istek üzerine yazdığı birinci gazelinin baĢında: Bu áazel-i Òoş-edÀ Bir Çelebi-yi Muóibb-i Suòen-şinÀsıñ Emriyle İnşÀ Olunmuşdur (Nazîm,1755:63/b)Ģeklinde bir açıklama yer alır. ġairin ifadelerinden bu Ģiiri yazmasını isteyen kiĢinin söz erbabı bir çelebi olduğu anlaĢılır. Adı açıklanmaz. ġairin kendisine çok değer verdiği, bir Ģiir yazması Ģeklindeki isteğini emir gibi telakki etmesinden anlayabiliriz. Emir ile her Ģey yaptırılamaz. Bir iĢin mükemmel yapılmasının sağlamak için iĢ yapacak kiĢinin o Ģeyi yapmaya ikna edilmesi gerekir. Hele hele içten gelen duyguların ifade edileceği bir Ģiir için emir asla söz konusu olamaz. Açıklamada emir olarak düĢünülen Ģey Ģiir yazılmasıyla ilgili istek veya rica olabilir. Açıklamada dikkat çeken bir baĢka husus Ģairin gazelini „‟hoĢ-eda‟‟ olarak nitelemesidir. Böylece Ģair Ģiirini bu nitelikte bir Ģiir yazmıĢ olması sebebiyle kendini övmektedir. Benim úÀnÿn-ı sìnem seyr içün gel Getür zülfüñden ey meh-pÀre tel(Nazîm,1755:63/b) bir Birinci beyitte Ģair, göğsünü bir müzik aleti olan kanuna benzetir. Bu kanunun teli ay parçası gibi olan güzelin zülfünün telidir. Bu tasavvura göre söylenen Ģiir de kanundan yani Ģairin sinesinden çıkan hoĢ edalı nağmelere benzetilir. ġair Ģiirini kanunla icra edilen bir besteye benzeterek, ahenk bakımından üstün olduğunu söylemek suretiyle över. Sinenin kanuna benzetilmesi ile Ģairin „‟Ģiirin kanununu ben tanzim ederim‟‟ diyerek de kendini övdüğünü düĢünebiliriz. ġair beyitte kanunla icra ettiği musiki faslını dinlemesi için güzeli de davet eder. Siyeh cellÀd-ı bì-raómıdır anıñ Degildir görünen çeşm-i mükemmel GedÀdan hiç suéÀl itmez o ôÀlim Fünÿn-ı cevrde şÀh olmuş ekmel (Nazîm,1755:64/a) Sonraki iki beyitte Ģair güzelin özelliklerini dile getirir. Buna göre güzelin mükemmel olarak görünen gözleri aslında onun merhametsiz siyah cellâdıdır. O zalim, gedanın halini hiç sormaz ve cevretme fenninde en mükemmele ulaĢmıĢ bir Ģah olmuĢtur. ġair sevgiliyi Ģah, kendisini de dilenci olarak tasavvur eder. ġahın merhametsiz bir celladı vardır. Dilenciden soru sorulmaması, hem ona soru yöneltilmemesi hem de halinin hatırının sorulmaması Ģekillerinde anlaĢılabilir. Aralarındaki sosyal statü farkı Ģahın dilenci ile muhatap olmamasından kaynaklanır. O melèÿn girmiş Àdem ãÿretine Degildir görinen yanında engel (Nazîm,1755:64/a) �Dördüncü beyitte Ģair, rakipten söz eder. Onu Adem suretine girmiĢ bir melun olarak niteler. O sevgilinin yakınında görünür ama aĢkına engel olacak durumda değildir. Divan Ģiirinde rakip aĢığın sevgisine engel olmaya çalıĢan kötü vasıflara sahip birisi olarak gösterilir. ġair Arnavut olduğuna göre engel kelimesini Arnavutçadaki melek anlamını da düĢünerek tercih etmiĢ olabilir. Melun lanetlenmiĢ anlamına gelir ve Adem ile kullanıldığına göre Ģeytanı hatırlatır. Bu durumda beyit “senin yanında görünen melek değildir, Adem veya insan Ģekline bürünmüĢ Ģeytandır” biçiminde de anlaĢılabilir. Naôìmiñ naômını inkÀr iden şaòã Ya düşmÀndır yaòud bu echel(Nazîm,1755:64/a) fenden BeĢinci beyitte Ģair, kendini över. Ġyi Ģiir yazdığını ve bazılarının bunu inkar ettiğini belirtir. Onlar ya düĢmanca bir tavır sergileyerek böyle yapmaktadırlar veya Ģiir sanatından hiç anlamamaktadırlar. Gazelin baĢındaki açıklamada Ģairden bir Ģiir yazmasını isteyen Ģahsın niçin böyle bir istekte bulunduğuna dair bilgi verilmez. Son beyitte söylenenlere bakarak Nazım‟ın Ģiirleri hakkında olumsuz değerlendirmeler yapanlara karĢı bir Ģiir yazması yönünde istekte bulunmuĢ olabilir. ġiirde sevgilinin özellikleri ve aĢık olarak Ģairin kendi durumu ve rakip hakkında söylenenlerden sonra Ģair, kendisini över ve Ģiirini inkar edenleri cahillikle suçlar. Genel olarak bu Ģiir Nazim‟in diğer gazelleri ile sanat yönünden bir farklılık göstermez. Nazim‟in istek üzerine yazdığını belirttiği, ikinci gazelinin baĢında Bir Dost RicÀ İdüp Dil-dÀrı Vaãfında İnşÀ Olunan áazeldir (Nazîm,1755:66/a) Ģeklinde bir açıklama yer alır. BeĢ beyitlik gazelin her beyitinde gazelin baĢında dil-dâr olarak vasıfları söylenir. bahsedilen kiĢinin Óamdül’illÀh bahÀr u ùabè-ı selìm Óayli naôma getürdi dürr-i (Nazîm,1755:66/a) yetìm Bahar ve ağır baĢlı yaradılıĢ özelliği iri incilerden oluĢturulan dizgelerin yapılmasına imkan verilmiĢtir. ġair bunun için Allah‟a hamdeder. Beyitte Nazim Ģiirini iri incilerden meydana gelen dizgilere benzeterek över. Şöyle gÿş eyledim ki devrÀnda Çıúdı bir nev-resìde (Nazîm,1755:66/a) àonce şemìm Ġkinci beyitte yeni açılan bir goncanın çıktığını duyduğunu belirtir. Daha sonraki üç beyitte övülenin fiziki özellikleri ile ilgili benzetmeler yapılır. �Şöyle gÿş eyledim ki devrÀnda Çıúdı bir nev-resìde àonce şemìm ÚÀmeti Ùubì-i Bihişt-i berìn Lebi Kevåer ruòı delìl-i Raóìm Ne güzel úÀmet-i òırÀmÀnsın Ey cemÀliñ revÀn-ı èazm-i semîm (Nazîm,1755:66/a) Son beyitte Ģair övdüğü kiĢinin adının Ġbrahim olduğunu iĢittiğini söyler. Bu Ģiirin Nazim‟in Ģiiri olduğunu ve aĢığının da Ali olduğunu belirtir. İsm-i õÀtıñ işitdim İbrÀhim èAlìdir èÀşıúıñ bu şièr-i Naôìm (Nazîm,1755:66/b) Nazim mahlası ile Ģiirler yazan Ģairin asıl adı Ġbrahim‟dir. ġair baĢka birini övüyormuĢ gibi yaparak aslında kendini övmek suretiyde fahriye yapar. Bir kimsenin kendini övmesi pek hoĢ karĢılanmaz. Belki de bu yüzden Ģair bir dostunun, sevdiği kiĢi vasfında bir Ģiir yazmasını rica ettiğini söyleyerek kendini öven bir Ģiir yazmasına imkan hazırlamak için hayali bir Ģiir yazma gerekçesi belirtme ihtiyacı duymuĢ olabilir. Gerçekten rica üzerine yazılmıĢ olsa da bu istek Ģiir yazmaya teĢvik eden ve Ģiir kalitesini etkilemeyen olumlu bir istek olarak değerlendirilebilir. Büyük ihtimalle Ģairin bu Ģiiri bir dostunun ricası üzerine yazdığını belirtmesi bir gerçeği yansıtmaktan ziyade, kendini övmeye ve Ģiirdeki hünerini göstermeye bir vesile olarak kullanmak içindir. Bu özelliklerine bakarak bu Ģiirin de Nazim‟in diğer Ģiirlerinden farklı olmadığını söyleyebiliriz. Üçüncü gazelin baĢında ilk ikisine göre biraz daha uzun bir açıklama yer alır. Gazelin üç matla beyti olduğu belirtilir ve vefalı bir dostunun gönüldaĢının vefat etmesinden dolayı kendisinden bir manzume yazmasını rica ettiği söylenir. ġiirin ciğer yakan ateĢli (ateĢ-nak) bir gazel olarak niteler. Bu áazel-i Se Maùlaè Bir YÀr-ı VefÀ-dÀrıñ DildÀr-ı èÁlí-miúdÀrı Meróÿm Olup Ber Vech-i Tesliye MumÀileyh Derd-mend-i Bì-çÀre Óaúìre Bir Manôÿmuñ ÌcÀdına RicÀ İdüp ÓÀli PerìşÀnı Óaúìúine VÀãıl Olduúdan äoñra İnşÀ Olunan áazel-i Áteş- nÀk-i Ciger-sÿzdur (Nazîm,1755:67/b) ġiir sekiz beyit olarak yazılmıĢ bir mersiyedir. ġiirin yazılmasını isteyen kiĢinin Sülayman olduğu birinci beyitte belirtilir. Vefat eden kiĢinin ise Hüseyin olduğunu yedinci beyitten anlamaktayız. Diğer mersiyelerde görüldüğü gibi felekten Ģikayet, vefat olayı üzerine duyulan üzüntü, bu üzüntü sebebi ile dünyaya karamsar bir bakıĢ, herkes için ölümün mukadder olduğunu hatırlayarak teselli bulma gibi hususlar dile getirilir. Vefat eden kiĢinin özellikleri sıralanır. ġiir üç matla beyti taĢıyan zülmetali bir gazel olmasının yanında müzeyyel gazel halinde yazılmıĢtır. Son beyitte vefat eden kiĢi övülür. �ġiirin baĢında yer alan açıklama bir gerçeği yansıtıyor olabilir. Belki de ortak dostları olan bir kiĢinin vefatı dolayısıyla bir arkadaĢının onunla ilgili Ģiir yazmasını istemesi olabilecek bir durumdur. Bu Ģiir nazım Ģekli ve mersiye türünün özelliklerini Ģairin diğer Ģiirleri ölçüsünde taĢıyan özelliklere sahiptir. Hatta Ģair Ģekil özellikleri ile Ģiir yazma konusunda iddialı olduğunu göstermeye çalıĢmaktadır. Felek óayfÀ ayırdı èÀşıúıñ senden SüleymÀnım Dem-À-dem ùurmayup úan aàlıyor bu çeşm-i giryÀnım Taèaccüb eylerim úÀéim nice olur cism-i sÿzÀnım Çıúup şÀhin gibi pervÀz úıldı rÿó-ı õi-şÀnım ÓarÀm oldı baña bi’llÀh şimden ãoñra devrÀnım Bu àamdan vechi vardır dÀéim aàlarsa dil cÀnım ü Beni baòt-ı bedim bir rütbeye iòrÀc úıldı kim äaúınmazdım eger úatlitmege gelseydi düşmÀnım Dirìà el-óükm-i li’llÀh3 senden oldum óÀliyÀ mehcÿr Muúadder bu imiş ey èandelìb-i bÀà-ı rıêvÀnım O mevzÿn úÀmetiñ dÀéim naôar-gÀhım iken şimdi Bu çeşm-i òÿn-feşÀnımda òayÀliñ úaldı sulùÀnım Óüseyn-i nÀ-tuvÀnıñ óÀline ancaú Naôìm aàlar K’anıñ da rÿóı pervÀz eylemiş eyvÀh cÀnÀnım Ne rÿó ol rÿó bir rÿó-ı mükerrem kim firÀúından Ne deñlü aradım derdime dermÀn gitdi dermÀnım (Nazîm,1755:67/b) Dördüncü gazelin baĢında Nazim, bir dostunu gazel yazması için kendisine bir rica-name gönderdiğini söyler. Bu gazeli yazmasına sebep olarak, gönderilen mektupta Ģiir yazmasının rica edilmesini gösterir. Gazelin dostuna karĢı sevgisini gösteren bir iĢtiyak name olduğunu belirterek onu çok özlediğini anlatmak ister. EóibbÀ-yı bÀ-ãafÀmızdan birisi Muhliãì-i maèÀnì bir şehrì Müzellif çelebi ile ÀşinÀliú itdikde mumÀileyh muóibbim kendü òallÀk-ı óamìdesi muúteôÀsınca óaúìri maèhÿduñ yanında 83/b eõkÀr-ı óayriyye ile yÀd idüp çelebì-i mumÀileyh àÀéibÀne bir 3 El-buğzu fillâh, ve'l-hükmü lillâh Allah için buğzetmek, Allah için hüküm vermek. Buharî, Îman: 1; Ebû Dâvud, Sünnet: 2; Müsned, 5:146. �àazeliñ inşÀ vü ìcÀdına óaúìre ricÀ-nÀme irsÀl itdikden ãoñra inşÀ olunup dest-i- muóabbet maèhÿd ile çelebiniñ úalbine ìãÀl olunan iştiyÀú-nÀme-i muóabbet-nümÀdır Dil-i Yaèúÿbum olmuş müstemend-i lüùf-ı YezdÀnı Görür elbetde bir gün çeşm-i giryÀn mÀh-ı KenèÀnı (Nazîm,1755:83/a) Birinci beyitte Ģair, istiare yoluyla gönlünü Hazreti Yakup olarak tasavvur eder. Onun oğlu Hazreti Yusuf‟a karĢı duyduğu hasret ve üzüntüye telmih yapar. Dostunu da bu anlayıĢ içinde Kenan‟ın ayı (Hazreti Yusuf) olarak hayal eder. Ağlayan gözlerinin O‟nu bir gün göreceğini söyler. Ùulÿè itse n'ola bir gün miåÀl-i neyyir-i enver Suòen-perver o yÀr meróametgüster kerem kÀnı (Nazîm,1755:83/a) Ġkinci beyitte övülen kiĢiyi sözden hoĢlanan merhamet sahibi ve cömert bir kimse olarak niteler ve bir gün en parlak güneĢ misali doğmasını ister. Gün kelimesini hem zaman dilimi hem de güneĢ manasına gelecek Ģekilde kullanmak sureti ile kelime oyunu yapar. RaúìbÀ lüùf idüp menè eyleme cÀnÀnı iósÀndan Óaúìúì èÀşıúa vÀcib o şÀhıñ lüùf u iósÀnı (Nazîm,1755:83/a) Üçüncü beyitte rakib sevgiliyi ihsandan men etmek isteyen biri olarak gösterilir ve lütfedip bu düĢüncesinden vazgeçmesi istenir. ġair kendisini de hakiki aĢık olarak niteler ve Ģahın lütuf ve ihsanının vacip olduğunu söyler. Perì-veş mÀh-rÿyÀn çarò-ı èÀlemde hezÀr ammÀ Sever göñlüm melek-sìmÀ melek-òÿ bir suòendÀnı (Nazîm,1755:83/a) Dördüncü beyitte dünyada binlerce peri gibi ay yüzlü bulmasına rağmen melek yüzlü ve melek huylu söz bilir birini sevdiğini belirtir. Dostunu hem görüntüsü hem de huyu bakımından meleğe benzetir. Olursın àam yime maùlÿbuña nÀéil Naôìm ammÀ KemÀl-i cehd idüp elden úoma dÀmÀn-ı imèÀnı (Nazîm,1755:83/a) Son beyitte kendisine ümit vererek üzülmemesini söyler ve isteğine kavuĢacağını belirtir. Fakat eniyi Ģekilde çalıĢıp tedbiri elden bırakmamalıdır. Bu Ģiirde genel olarak ayrılık dile getirildikten sonra sevilenin özellikleri, kavuĢmaya dair ümit, rakibin engelleme çabaları ve baĢarılı olamayacağı ve Nazim‟in istediğine kavuĢacağına dair inancı, bu yolda gayret etmesi ve tedbiri elden bırakmaması gerektiği anlatılır. �ġiir gazelin bütün Ģairlerce uygulanan genel çerçevesine uygun olarak yazılmıĢtır. BaĢındaki açıklama bulunmasa da aynı Ģeyler anlaĢılabilir. Sonuç ġairler genellikle Ģiir yazma sebeplerini belirten açıklamalar yapmaktan kaçınırlar. Fakat bunun istisnaları ile de karĢılaĢabiliyoruz. ġiirlerin hangi sebeple yazıldıklarının bilinmesi metinlerin daha iyi anlaĢılabilmesine yardımcı olacak bir özellik gösterir. Türkçe divanı da bulunan 18. Yüzyıl Arnavut divan Ģairi Nazîm, Ģirlerinin yazılma gerekçeleri hakkında bilgi veren Ģairlerdendir.Gazellerinin dört tanesini istek üzerine yazdığını belirtir. BaĢkasının isteği üzerine yazmak Ģiir kalitesini düĢüren bir husus olarak düĢünülür.Fakat menfaat karĢılığı olmazsa böyle bir istek Ģairi teĢvik eden olumlu bir etki yapan bir durum olarak değerlendirilebilir. Nazîm‟in istek üzerine yazdığı Ģiirlerini incelediğimiz zaman bunların diğer Ģiirlerinden farklı olmadıkları görürüz. ġair herhangi bir etki altında kaldığı hissini uyandırmadan duygularını ifade eder ve kendini över. ġiirler muhteva bakımından menfaat sağlayacak bir özellik taĢımaz. Kaynaklar Gönül AYAN, Anadolu Sahasında Yazılan Bazı “Yusuf ü Züleyha” Mesnevilerinde Sebebi Telifler, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, Volume 4/3 Spring 2009, s.227-272 Hasan KAVRUK, Türkçe Mesnevilerde Sebeb-i Telif, Malatya, 2003 Lokman TURAN, Türk Edebiyatında ġiir Yazma Sebepleri ve Edirneli ÖrfÎ Ağa Divanı‟ndaki Oniki Gazelin Yazılma Sebepleri Üzerine, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 12, Sayı 2 (2008) s.367-395 Mehmet ÇAVUġOĞLU, Zati, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, Ġstanbul, 1998, cilt 8, s. 646 Nezim Frakulla , Mexhmuai esär ve divan [dorëshkrim] 1160 Hixhri /1747, Dr.6.B.28, Tiran/ARNAVUTLUK Milli Kütüphanesi Sevda ÖNAL, Sebeb-i Teliflerdeki Ortak Ve Farklı Temalar, A. Ü. Türkiyat AraĢtırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 35, Erzurum, 2007, s.105-124 �ġeyma BÜYÜKKAVAS KURAN, Mesneviden Romana Uzanan Sebeb-Ġ Telif Yolu Üst Kurmacaya Mı Çıkar? Turkish Studies /Türkoloji Dergisi 1 (2006), Sayı: 2, 158-181 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2032 Title A name given to the resource NAZİM DİVANINDA İSTEK ÜZERİNE YAZILAN GAZELLER Author Author ÇAĞLAYAN, Bünyamin BALABAN, Adem Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: ısmarlama şiir, şiir yazma sebebi, şiir başlığı. ÖZET Bir işin yapılmasına yol açan gizli veya açık bir sebep vardır. Şairleri de şiir yazmaya sevk eden sebepler bulunması tabiidir. Her şiir için farklı bir durum veya olay o şiirin yazılması için şairi harekete geçirir. Bu sebeplerin bilinmesi şiirde yer alan ifadelere şairin kastettiği yönde mana verilmesinde yardımcı olur. Bazı şairler eserlerinin dibacelerinde şiir hakkındaki genel görüşlerini açıklar. Mesnevilerin sebeb-i telif bölümlerinde şairi o eseri yazmaya teşvik eden sebeplerin belirtildiği örnekler vardır. Şura tezkirelerinde şairlere ayrılan bölümlerde bazı şiirlerinin yazılış sebepleri ile ilgili bilgilere de rastlayabiliyoruz. Nazım şekli veya türü bir şiirin neden yazıldığı konusunda bir fikir vermesi bakımından yardımcı olur. Bazı şiirlerin daha yakından incelenmesi net olmasa bile yazılış sebebi hakkında tahminde bulunmamıza yarayabilir. Bazı şiirlerin başında neden yazıldıklarına dair açıklamalara nadir olarak yer verilir. Yazılanların tamamı dikkate alındığında bu bilgilere ulaşılabilen şiir sayısı oldukça azdır. Divan şairleri şahsi sayılabilecek bilgileri açıklamamayı tercih ederler. Var olan notlar da müellif hattı olan nüshalar veya müsveddelerde bulunur. 18. yüzyıl divan şairi Nazim Divanı’nda birçok şiirin başında yazılış sebeplerini açıklayan açıklamalar yer alır. Bunlardan bazıları uzun sayılacak ölçüdedir. Şair dört gazelinin başında o şiirlerini arkadaşlarının isteği üzerine yazdığını belirten açıklamalara yer verir. Ismarlama kabul edilen bu durumu şairin açıkça belirtmekden çekinmemesi önemlidir. Çalışmamızda Nazim Divanında istek üzerine yazılan şiirlerin şairin diğer şiirlerine kıyasla sanat değeri üzerinde durulmuş ve istenen hedeften sapmalar olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/a4e77d9d5555de63041aefb501fdb481.docx 12a3a519f82695202158eec69f4ca9cf https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/c785cfc173c184aebc11fb8cbb3bc99b.pdf 792c6898c53505cf6acaf693f686b96b PDF Text Text NAZİM DİVANINDA İSTEK ÜZERİNE YAZILAN GAZELLER Bünyamin ÇAĞLAYAN – Adem BALABAN Beder University, Türk Dili ve Edebiyatı, Tiran / Arnavutluk Anahtar Kelimeler: ısmarlama şiir, şiir yazma sebebi, şiir başlığı. ÖZET Bir işin yapılmasına yol açan gizli veya açık bir sebep vardır. Şairleri de şiir yazmaya sevk eden sebepler bulunması tabiidir. Her şiir için farklı bir durum veya olay o şiirin yazılması için şairi harekete geçirir. Bu sebeplerin bilinmesi şiirde yer alan ifadelere şairin kastettiği yönde mana verilmesinde yardımcı olur. Bazı şairler eserlerinin dibacelerinde şiir hakkındaki genel görüşlerini açıklar. Mesnevilerin sebeb-i telif bölümlerinde şairi o eseri yazmaya teşvik eden sebeplerin belirtildiği örnekler vardır. Şura tezkirelerinde şairlere ayrılan bölümlerde bazı şiirlerinin yazılış sebepleri ile ilgili bilgilere de rastlayabiliyoruz. Nazım şekli veya türü bir şiirin neden yazıldığı konusunda bir fikir vermesi bakımından yardımcı olur. Bazı şiirlerin daha yakından incelenmesi net olmasa bile yazılış sebebi hakkında tahminde bulunmamıza yarayabilir. Bazı şiirlerin başında neden yazıldıklarına dair açıklamalara nadir olarak yer verilir. Yazılanların tamamı dikkate alındığında bu bilgilere ulaşılabilen şiir sayısı oldukça azdır. Divan şairleri şahsi sayılabilecek bilgileri açıklamamayı tercih ederler. Var olan notlar da müellif hattı olan nüshalar veya müsveddelerde bulunur. 18. yüzyıl divan şairi Nazim Divanı’nda birçok şiirin başında yazılış sebeplerini açıklayan açıklamalar yer alır. Bunlardan bazıları uzun sayılacak ölçüdedir. Şair dört gazelinin başında o şiirlerini arkadaşlarının isteği üzerine yazdığını belirten açıklamalara yer verir. Ismarlama kabul edilen bu durumu şairin açıkça belirtmekden çekinmemesi önemlidir. Çalışmamızda Nazim Divanında istek üzerine yazılan şiirlerin şairin diğer şiirlerine kıyasla sanat değeri üzerinde durulmuş ve istenen hedeften sapmalar olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1947 Title A name given to the resource NAZİM DİVANINDA İSTEK ÜZERİNE YAZILAN GAZELLER Author Author CAGLAYAN, Bunyamin BALABAN, Adem Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: ısmarlama şiir, şiir yazma sebebi, şiir başlığı. ÖZET Bir işin yapılmasına yol açan gizli veya açık bir sebep vardır. Şairleri de şiir yazmaya sevk eden sebepler bulunması tabiidir. Her şiir için farklı bir durum veya olay o şiirin yazılması için şairi harekete geçirir. Bu sebeplerin bilinmesi şiirde yer alan ifadelere şairin kastettiği yönde mana verilmesinde yardımcı olur. Bazı şairler eserlerinin dibacelerinde şiir hakkındaki genel görüşlerini açıklar. Mesnevilerin sebeb-i telif bölümlerinde şairi o eseri yazmaya teşvik eden sebeplerin belirtildiği örnekler vardır. Şura tezkirelerinde şairlere ayrılan bölümlerde bazı şiirlerinin yazılış sebepleri ile ilgili bilgilere de rastlayabiliyoruz. Nazım şekli veya türü bir şiirin neden yazıldığı konusunda bir fikir vermesi bakımından yardımcı olur. Bazı şiirlerin daha yakından incelenmesi net olmasa bile yazılış sebebi hakkında tahminde bulunmamıza yarayabilir. Bazı şiirlerin başında neden yazıldıklarına dair açıklamalara nadir olarak yer verilir. Yazılanların tamamı dikkate alındığında bu bilgilere ulaşılabilen şiir sayısı oldukça azdır. Divan şairleri şahsi sayılabilecek bilgileri açıklamamayı tercih ederler. Var olan notlar da müellif hattı olan nüshalar veya müsveddelerde bulunur. 18. yüzyıl divan şairi Nazim Divanı’nda birçok şiirin başında yazılış sebeplerini açıklayan açıklamalar yer alır. Bunlardan bazıları uzun sayılacak ölçüdedir. Şair dört gazelinin başında o şiirlerini arkadaşlarının isteği üzerine yazdığını belirten açıklamalara yer verir. Ismarlama kabul edilen bu durumu şairin açıkça belirtmekden çekinmemesi önemlidir. Çalışmamızda Nazim Divanında istek üzerine yazılan şiirlerin şairin diğer şiirlerine kıyasla sanat değeri üzerinde durulmuş ve istenen hedeften sapmalar olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available IBU Publishing Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-03 Keywords Keywords. Article PeerReviewed https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/6e0c02d3136c89331658059ec5bfaa7a.pdf 60829ebd29db236baf06d464688bd347 PDF Text Text NAZLI ERAY’IN İMPARATOR ÇAY BAHÇESİ ROMANINDA FANTASTİK UNSUR OLARAK ZAMAN VE MEKAN KAVRAMLARI *Emine Nur SARITOSUN ÖZET Büyülü gerçekçilik Latin Amerika’nın roman alanında en üretken dönemi olarak bilinen 1950’ler ve 1960’larda farklı şekillerde ortaya çıkmış bir anlatım tarzıdır. Büyülü gerçekçilik kavramı, Türkiye'ye bir akım niteliğiyle 1980'li yıllarda ulaşır. Büyülü gerçekçilik özellikle yirminci yüzyıl Latin Amerikan edebiyatında gelişmiştir. Bu anlayış fantastikten ve masaldan ayrı olarak yeni gerçekliği kavramanın ve anlatmanın bir çabası olarak ortaya çıktığı söylenmektedir. Nazlı Eray (d.1945), Türk edebiyatına önemli yenilikler getirmiş yazarlardan birisidir. 1959’ da henüz ortaokuldayken kaleme aldığı ‘Mösyö Hristo’ ile edebiyat dünyasına adımını atmıştır. Gerçeküstücülük akımının niteliklerini taşımakla beraber bunu eserlerine yansıtmıştır. Bu makalenin amacı, Eray’ın İmparator Çay Bahçesi yapıtında büyülü gerçekçilik yönünden değerlendirerek, onun bu tarzda zaman ve mekan unsurlarına nasıl şekil verdiğini incelemektir. Nazlı Eray’ın seminerine katılarak kitap hakkında veriler elde edilmiştir. Araştırma ve inceleme yöntemiyle de bu veriler sentezlenip yazıya aktarılmıştır. Türk edebiyatında fantastik unsur olarak kullanılan zaman ve mekan kavramları, farklı yönleriyle edebi eserlerde yer almıştır. Yazarın yapıtında büyülü gerçekçiliğe göre zaman ve mekan kavramlarının farklı yönlerden tasvir edilmesi, onun büyülü gerçekçi anlatım tekniklerini ustaca kullandığının göstergeleri olduğu görülmüştür. Eray, örnek aldığı Gabriel Garcia Marcus, Sait Faik Abasıyanık, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sevim Burak ve eserlerinde de yer verdiği Stalin, Evo Poren’den aldığı ve kendi fikir dünyasıyla sentezleyerek, özgün eserler vermiştir; bu yapıtında da zaman ve mekan kavramlarını fantastik unsurları kullanarak şekillendirmiştir. Anahtar Sözcükler: Nazlı Eray, Büyülü Gerçekçilik,İmparator Çay Bahçesi. �ABSTRACT Magical realism in the novel areas of Latin America, known as the most productive period in the 1950s and is a narrative style emerged in the 1960s in different ways. The concept of magical realism, with a current nature to reach Turkey in the 1980s. Magical realism is particularly developed in the twentieth century Latin American literature. This approach is said to grasp the new reality as distinct from fantasy and fairy tales and emerge as an effort to tell. Nazli Eray (d.1945), the author is one of the major innovations brought to Turkish literature. 1959 is not yet in junior high penned 'Hristo Monsieur' and took a step into the world of literature. Although the move has reflected on the nature of the Surrealist movement that works. The purpose of this article, Eray Emperor's Tea Garden building in evaluating the direction of magical realism, is that this kind of time and gave her to examine how the shape of the space component. Nazli Eray participating in the seminar about the book data was obtained. The research and investigation methods were also synthesized data transferred to this article. When used in Turkish literature as elements of fantasy and space concepts, it has been involved in different aspects of literary works. The author's work is to describe the different aspects of the concept of time and space according to magical realism, it was found to be skillfully uses his magical realistic narrative techniques that indication. Eray, samples received by Gabriel Garcia Marcus, Sait Faik Abasıyanık, Ahmet Hamdi Tanpınar, Stalin gave Sevim in the John and art works, taken from Evo porém and to synthesize their own idea of the world, has original works; the concept of time and space in this building is shaped using elements of fantasy. Key Words: Nazli Eray, Magical Realism, Emperor Tea Garden. �GİRİŞ Türk Edebiyatında fantastik unsurların yoğun olduğu kurgularıyla tanınan Nazlı Eray, bu dünya ile gerçek dünyayı çok iyi bir şekilde romanlarına yansıtmıştır. Nazlı Eray, kurgusal unsurları romanlarında ve öykülerinde sık kullanan yazarlarımızdandır. Nazlı Eray’ın (d.1945) 1959’da yazdığı ve 1960’ta Varlık’ta yayımlanan ilk öyküsü “Mösyö Hristo”dan itibaren büyülü gerçekçi bir anlayışla tüm eserlerini kurgulamıştır. Nazlı Eray, öykülerinin hemen hemen tamamında olayları yaşayan ve anlatan, kimi zaman yazar kimliğini öne çıkararak otobiyografik bilgiler aktaran bir anlatım tutumu sergiler. Özellikle ilk öykülerinde yazarın çocukluk anılarından fazlaca yararlandığı, kendi yaşamını kurgunun odağına aldığını gözlenmektedir. NAZLI ERAY 28 Haziran 1945’te Ankara’da doğdu. İstanbul Arnavutköy Kız Kolejini bitirdi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’nü bitirmeden ayrıldı. 1965-1968 yılları arasında Turizm ve Tanıtma Bakanlığı’nda çevirmen olarak çalıştı. Evlendikten sonra görevden ayrılıp sadece yazılarıyla ilgilendi. 1977’de Amerika’da Iowa Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak bulundu ve bir sömestr yaratıcı edebiyat dersi verdi. Yazmaya lise öğrenciliği yıllarında hikaye çalışmalarıyla başladı. İlk öyküsü “Mösyö Hristo” Varlık dergisinde yayınladı. Yazı hayatına başlama serüvenini kendisi şu şekilde anlatıyor: “Edebiyat duygumun ve serüvenimin nasıl ve ne zaman başladığı sorulduğunda ortaokul yıllarıma gidiyorum. 16 yaşında bir ortaokul son sınıf öğrencisiyken “Mösyö Hristo” adlı öyküyü kaleme aldığım yıllara… İstanbul’un eski bir köşesinde, Şişhane’de, Tepebaşı’nda bundan çok uzun yıllar önce, İstanbul böyle bir İstanbul değilken, yarı karanlık bir dünyada bir akşamüstü, bir beyaz kâğıda “Mösyö Hristo” adlı bir öykü yazdım. Bu benim ilk hikâyemdi…Mösyö Hristo, Şişhane Yokuşu’ndaki Saadet Apartmanı’nın kapıcısıydı. Mösyö Hristo, bir yaz günü bir kuş olup Kuledibi’ne uçuyor. Gece gündüz, tüm gün boyunca o çok sevdiği Pera’yı kuşbakışı izliyor. Yaşlı kapıcı orada hayatının muhasebesini yapıyor. Kapıcı dairesine dönmemek, kendisini bekleyen karısı Madam Marina’dan kaçmak istiyor, ama yapamıyor. Birçoğumuz gibi tekrar o rutin hayata geri dönüyor, onu yaşlı gözlerle bekleyen karısına, “Çok yoruldum,” diyor. Kapıcı bir gün süren o özgürlüğün tadını çıkarmış, fakat ondan bir parça dahi alamayacağını anlayarak eski hayatına geri dönmüş. �Uçan bir kapıcı, Mösyö Hristo… Ben bu hikâyeyi yazdığım zamanlarda daha Süpermen, Harry Potter yoktu, uçan bir adam ya da diğer fantastik öğeler ortada yoktu. Öyküyü bitirdiğimde, kendimden çok emin bir halde zarfa koydum ve okulumun edebiyat kulübünün kapısının altından attım. Şimdi düşünüyorum da, bunu neden bir hocaya vermedim veya bir arkadaşıma okumadım; enteresan bir şey. Diğer deyişle, bu benim için bir F16 sortisi gibi bir şeydi. Geriye baktığımda, o yaşlardaki kendime güvenimi ve öykümün okunacağından emin oluşumu takdir ediyorum. Öyle ki, okul ücra bir yerdeydi, belki de edebiyat kulübünün kapısı hiç açılmayacaktı, dahası ben oraya üye bile değildim. Genç yaşında, önemsenmeyen bir öğrenciydim. Eve döndüğümde, ‘Bana deli derler mi?’ diye düşünmeye başladım. Yazdığım öyküde uçan bir adam vardı sonuçta… O esnada Jean-Paul Sartre ve Albert Camus’nün de aralarında bulunduğu birçok yazar Paris’teydi. Ama benim gerçeküstücülükten haberim yoktu. Ama yine de inanıyordum hikâyeme ve mucize gerçekleşti. Bir gün telefon çaldı, okula çağırdılar. Gittiğimde edebiyat kulübünde hocalar ve benden büyük öğrenciler bana şaşkın şaşkın bakıyor, tebrik ediyorlardı; Mösyö Hristo’yu, uçmasını ve bunun aklıma nereden geldiğini soruyorlardı. Hayatımda ilk defa yazarlık duygusunu orada hissetmiştim. Bugün “Mösyö Hristo”, dünya edebiyatının önemli antolojilerinde o gün yazıldığı gibi, hiçbir değişime uğramadan, birçok dile çevrilmiş biçimde yaşıyor. Mösyö Hristo bu hikâyeyi okuyamadı, çok yaşlıydı ve biz o mahalleden taşınmıştık…” Öyküleri İngilizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Japonca, Çekçe, Urduca ve Hintçe’ye çevrildi. 1986’da öykülerinden bir demet Almanca olarak Almanya’da yayınlandı. Eserlerinde ironi ve eleştirinin ağır bastığı gerçek dışı bir evren oluşturur. Düşle gerçeğin yaşananla tasarlananın iç içe örüldüğü öykü ve romanları zengin bir düş gücünün ürünüdür. BÜYÜLÜ GERÇEKÇİLİK Gerçek ve fantezinin bir karışımı olan büyülü gerçekçilik, Latin Amerika’da oluşan bir akımdır. Büyülü gerçeklik nitelemesine ilk kez Avrupa’da 1925 yılında Alman yazarı Franz Roh’un soyut ekspresyonist ressamları eleştiren yazılarında rastlanır. İlk kez Kübalı romancı Alejo Carpentier’in adını koyduğu bu tür, Latin Amerika’nın günlük hayatındaki fantastiği açığa çıkaranlar arasında özellikle Marquez’in elinde olağanüstü anlamlar ve biçimler kazanmıştır. Bu kavram, Türkiye'ye bir akım niteliğiyle ancak 1980'li yıllarda ulaşır.39 �Büyülü gerçekçilik (Magischer Realismus), mucizelerin ve olağanüstü olayların, alışılagelmiş olaylar biçiminde algılandığı ve insanların, yaşadığımız dünyanın geçerli yasalarının ötesinde özelliklerle donatılmış olduğu, gizem dolu bir dünyayı ifade eden bir terimdir. Bu özelliğe sahip olan kurgular, hayatta gerçekleşmesi imkânsız olan durum, olay ve kahramanları, itibarî âlemde normalmiş gibi gösterir. Gerçeği ve fantastiği birleştirerek her şeyi doğal bir şekilde sunar. Böylelikle sıradan olayları gerçek dışı bir masal gibi anlatır. Bu kurmaca dünya içinde her şey, hikâyedeki karakterler tarafından tipik bir hayat olarak kabul edilir. Olaylar ne kadar olağan dışı olursa olsun, durum alışılagelmiş bir biçimde gösterilir. Büyülü gerçekliğin anlatımında batıl inançlar, hayaletler, cinler, periler ve doğaüstü olaylar doğruluğu şüphe götürmez bir biçimde, gerçek bir olaymış gibi anlatılır. Kurmaca dünyaları büyülü yapan da bu özelliğidir. Gerçeğin ve düşün iç içe halkalar oluşturduğu bu anlatım biçimi çeşitli yönleriyle düşsü gerçeklikten ve fantastik kurgudan ayrılır. Kahramanın bir düş dünyası içinde yaşaması, büyülü gerçekliğin fantastik kurgu ile birleşen noktasıdır. Ancak fantastik kurgularda hikâye kahramanı ve okur, olayların düş veya rüya olduğunu, gerçek dünyanın kurallarına aykırı durumlar yaşadığının farkındadır. Büyülü gerçeklik ise düşsü gerçekliğe dayandırılmakla birlikte fizikî dünyanın yasalarını göz ardı eder. Düşsü gerçeklikle çok yakın anlam alanlarına sahip olan büyülü gerçekçilik, rüya gibi bir kurguyu işler. Düşsü gerçeklikte anlatıcı herhangi bir unsuru kullanarak olayların gerçekte yaşanmasının çok da mümkün olmadığını bir şekilde ifade eder. Bu yüzden anlatıcı ve kahraman, gerçek ve düş arasında mekik dokur. Ancak büyülü gerçekçi dünyada gerçeğe dönüşler, düşsü gerçeklikteki kadar yoğun değildir. Latin Amerika’da ortaya çıkan büyülü gerçekçilik ve postmodernizm son dönemlerde dünya edebiyatlarını fazlasıyla etkiler konumdadır. Bu tür eserler, kurmacalıkları uç noktalardadır. Dış dünyadan soyutlanmış olan ve iç dünyayı öne çıkartan bu kurgular, anlatılanları inandırıcı bir dille sunar. Yazara ve kurguladığı kahramana sağladığı özgürlük çok geniştir. İnsanı ve anlattığı gerçekliği de büyüleyen bir yaratma gücüne sahip olan büyülü gerçekçi yazar, geleneksel anlatım biçimlerinden uzaklaşarak farklı teknikler kullanır. Dış dünya karşısında insanın iç gerçekliğini sezgili bir biçimde gösteren bu anlayış, insanın, hayatın ve eşyanın bilinmeyen yönlerini ortaya çıkarır. İç gerçekliğin ayrıntılı anlatımıyla birlikte, yazar ve okur gerçekle yüzleşir ve onu çözmeye çalışır. Bu yüzden amaç hayalî olgular veya dünyalar yaratmak değildir. �Büyülü gerçekçilikte metinler, insanın çevresi ve kendisi arasındaki gizemi ortaya çıkarmak için kurgulanır. Hayata yeni bir bakış açısı getirme amacıyla hareket eden büyülü gerçekçi yazar, fizik kanunlarıyla açıklanan olayların yerine hayal gücünü getirir. Bu sebeple büyülü dünyada gerçekleşen olaylarda mantık aranmaz. İnsan mantığının geleneksel bakış açısının ellerinden kurtulduğu bir dünyada var oluş meselesini farklı bir boyutta işleyen büyülü gerçekçi yazar, okura bu yolla çeşitlilik sunar. Postmodern edebiyatın getirdiği bu yolla, insan zihninin sınırları zorlanarak gerçekliğe bir çeşit darbe vurulmuş olur. Böylelikle okurun bilinenin sınırları dışında düşünmesini sağlamış olur. Bu anlatılarda olağan olan tuhaflıklardır. Gerçeğin beklenmedik bir biçimde, bir rüyadaymış gibi hızlı değişimi farklı bir estetik yapıyı da beraberinde getirir. “Büyülü gerçekçilik, dili büyüye dönüştürürken insanı ve anlattığı gerçekliği de büyüleyen bir yaratma gücü”dür. 40 Fantastik edebiyatta geniş yer tutan büyülü gerçeklik, Marquez’in hemen hemen tüm romanlarında belirir. Gabriel Garcia Marquez, Yüzyıllık Yalnızlık romanıyla büyülü gerçeklikte asıl başarısına ulaşır. Marquez, büyülü gerçekçiliğin mitlerden, büyüden, doğanın yarattığı sıra dışı olaylardan, Latin Amerika’nın biricik yaşam biçiminden ve Avrupa gerçekçiliğinin gereksiz görüp dışladığı deneyimlerden oluştuğunu söyler. Angel Fiores, bu tür romanları ‘gerçeğin yanında gerçeküstü oluşumlara da yer veren, bu ikisinin iç içe girdiği ve neyin gerçek neyin gerçeküstü olduğunun kimi zaman ayrımsanamadığı özel bir anlatı” şeklinde değerlendirirken Chanady, büyülü gerçekliği “gerçeküstünün kurduğu masalsılığın altında eleştirisini kolaylıkla yapan, bir ‘alt ses olarak düşünür. Gerçekleşmesi mümkün olmayan olayları bir metafor haline sokarak inandırıcı kılan büyülü gerçekçi yazar, çevresindeki gerçeği eserine aynen yerleştirmez. Gerçeği karmaşık ayrıntılarla okura sunmaya çalışır. Yeni Roman akımının ortaya çıkmasıyla birlikte bu kurgulara ilgi daha da artar. A. Robbe-Grillet, N. Sarraute, M. Butor, C. Simon, Miguel Asturias, Carlos Fuentes, Mario Vargas Llosa, Julio Cortazar, Jorge Amado, Isabel Allende, Cabrera Infante, Manuel Scorza, Vascancelos, Manuel Puig, Jorge Lois Borges, Günter Grass, Milan Kundera, Arundhati Roy, Toni Morrison gibi yazarların eserleriyle geniş kitlelere ulaşır. Bu isimlerin dışında, Cervantes’in kaleme aldığı Don Kişot, büyülü gerçekçi kurgunun ilk örneği olarak kabul edilir. Bu görüşe göre, “edebiyatta ilk büyü 'yel değirmenlerine saldırmakla' başlar.” �Yunan yazar Mara Meimaridi'nin İzmir Büyücüleri adlı eseri, büyülü gerçekliği barındıran bir eserdir. Eserde tarih zemini kuvvetli bir unsurdur ve bu unsurlar büyülü bir dünyanın gizemi içerisinde okura sunulur. Salman Rushdie, Fuentes, Borges gibi isimler, büyülü gerçeklik akımının öne çıkan yazarları arasındadır. Salman Rushdie, Geceyarısı Çocukları isimli eserinde gerçek, düş, gizem ve büyüyü fantastik unsurlarla kaynaştırmıştır. Türk Edebiyatının başarılı isimlerinden Latife Tekin de büyülü gerçekçi kurgularıyla dikkatleri üzerine çeker. Eserlerinde bir tür büyülü gerçekçi üslup oluşturan yazarın Sevgili Arsız Ölüm romanında fantastik unsurlar yoğunluktadır. Ancak bu yoğunluğa rağmen Tekin, gerçeği göz ardı etmeyerek fantastik dünyayı olağan bir şekilde anlatır. Handan İnci’ye göre Sevgili Arsız Ölüm, bu yönleriyle Latin Amerikalı Marquez’in, Batı’nın ampirik gerçeklik kavramını altüst ettiği Yüzyıllık Yalnızlık adlı romanına benzetilir. Cinler ve perilerle insanların iç içe yaşadığı, masalsı bir kurguya sahip olan eserde, bir köylü ailenin şehre alışma çabası işlenir. Romanda fantastik unsurlar Atiye’nin düşüyle başlar. Dirmit isimli kahraman kullanılarak birtakım olağanüstülükler verilir. İsimleri ve özellikleri açıkça verilen Kepse, Sarıkız, Kişner Oğlan ve Küllük Cini kurguda ayrıntılı yer tutar. Hatta kahramanların hayatlarını bu cinler belirler. Fantastik unsurların ağır bastığı bu büyülü gerçekçi romanda köy ve kent gerçeği de başarılı bir şekilde gözler önüne serilmiştir. İMPARATOR ÇAY BAHÇESİ Eserin ön sözünde Nazlı Eray’ın gerçekçi bir yazar olduğu anlaşılmaktadır. Yazar kitabın içinde geçen belli başlı unsurların gerçeğin aynısı olduğunu bile dile getirmiştir. “İmparator Çay Bahçesi Bartın’da tasarlandı; Ankara’nın değişik pastanelerinde, çay bahçelerinde, Bodrum’un bazı kahvelerinde kaleme alındı. Roman bütünüyle insanlar arasında yazılıp tamamlandı. Romanda yer alan Japon oyun makineleri aslının aynısıdır.İmparator Çay Bahçesi’ni yol kenarında gördüğüm an, tüm yapıt çalkalandı ve her şey birden yerli yerine oturdu. Tıpkı bir mevsim gibi…” Zamana Bağlı Fantastik Unsurlar Postmodernizm, tek bir gerçek, tek bir anlam vardır, anlayışı yerine birden çok gerçek ve anlam vardır, düşüncesini edebiyata kazandırmıştır. Postmodernizmin unsurlarını �eserlerinde uygulayan Nazlı Eray, zaman problemini de bu anlayış çerçevesinde şekillendirmiştir. Zamanın geçişliliğini öne çıkararak gerçeklik fikrini yıkmak ve hayalî bir dünya kurgulamak isteyen Eray, gerçekle kurmacayı iç içe geçirirken anlatı zamanlarında çeşitli oynamalar yapar. Zamanda yolculuğa çıkma motifi sık kullandığı fantastik unsurlarındandır. Başka zamanı yaşamak veya o zamanın insanı olmak, çevresindeki kahramanları da bu yolculuklara çıkarmak yazar için âdeta bir oyundur. Zamanlar arası yolculuklarda geçişleri her anlatısında farklı bir şekilde yapar. Ayrıca zamansızlık da kahramanlarının yaşadığı belli problem alanlarındandır. Dünden bugüne, bugünden geçmişe ve geleceğe geçişlerle okuyucusunu çeşitli maceralara sürükleyen Eray, bu özelliğiyle eserlerine masalsı unsurlar katar. İnsanoğlu düşlerini, özlemlerini, mutsuzluklarını dile getirmek için olağan’ı değil hayalî olanı ağırlıklı olarak kullanır ve bu doğrultuda düşselliği yakalamaya çabalar. Eray’ın amacı da zamanı çeşitlendirerek anlatıya yeni bir gerçeklik kazandırmaktır. Zaman konusu, hemen hemen her eserinde fantastik yapıyla yer alır. Eserlerinde zamansızlığı kullanmasının nedenini bir söyleşide şöyle açıklar: “Kolumdaki saate çok bağlıyım. Başucumda saat olmadan uyuyup uyanamıyorum. Oysaki yazarken bende zaman mefhumu yok. İnce zaman çizgisini, ölümle yaşam çizgisini sevmiyorum ve atıyorum yazdıklarımdan. Zamanla çok ilgiliyim ama zamanı karıştırmayı seviyorum. Bir de beynimin bir yarısında bir zamansızlık, sonsuza uzanan bir koridor var.” Zamansızlığı daha iyi ifade edebilmek için saat mefhumunu kullanmamaya dikkat eder. Anlatıcıya ‘’ Acaba gecenin saat kaçı, bilmiyorum. Zaman geç olmalı…’’ sözlerini söyleterek kurguyu zamanı olmayan bir duruma getirir. Zaman çizgisinin dışında yer alış, zamanda sürekli ve hızlı atlayışlar da belirgindir. Anlatıcı, zamanın dışında olduğunu sürekli vurgular: ‘’ Aysız, karanlık bir gece. Ayakkabılarımın topuklarını soyan arnavutkaldırımlı yollarda nefes nefese koşuyorum. Saati bilmiyorum, çünkü hiçbir istasyon binası geçmedim, ortasında saat kulesi olan bir alana düşmedi yolum…’’ �Mekana Bağlı Fantastik Unsurlar Nazlı Eray, herhangi bir mantıksal sıra takip etmeden kurguyu farklı mekânlara götürür. Mekânda yaptığı ani değişiklikler, romanlarındaki fantastik unsuru ortaya çıkartır. Gerçek olanla hayalî olanı sentezlemek için kahramanlarını çeşitli mekânlarda bir araya getirir. Anlatıcı, bir mekândan diğerine hiçbir açıklama yapmadan geçer. Gerçek dünyadaki iç ve dış mekânlardan düşsel dünyanın zengin ve farklı mekânlarına geçiş, çerçeve öykünün içindeki olayların zincirleme şeklinde genişlemesiyle sağlanır. Fantastik anlatımlarda bütün olayların tesadüfen gelişmesi mekânları da farklılaştırır. “İstanbul’da mıyım, İzmir’de miyim, Ankara’da mıyım tam kestiremiyorum.” cümlesiyle başlar. Bu anlatıdaki mekân belirsizliğinin göstergesidir. Arzum Apartmanı’na tesadüfen girip orada kendini bekleyen iki insanı gören anlatıcı büyük bir şaşkınlık duygusuna kapılır. Gizemli dünya daha anlatının başında belirir. İlk düşsel mekân gece karanlığında anlatıcının gözüne çarpan Arzum Apartmanı’dır. Bu apartman şu şekilde tasvir edilir: “Yılların izini üstüne çekmiş, bilmediğim bir geçmişi giyinmişti sanki. Arzum Apartmanı… Ağır camlı, demir kapısını ittim… Merdivenler eskiydi, bazı basamakları aşınmıştı… O rüya ışığı yeniden aydınlatmıştı apartmanın içini.” Bu apartmanda tesadüfen gerçekleşen olaylar belirsizliğini korurken, Gül ablanın evine ani bir geçiş yapılır. Ardından Eski Cebeci Mezarlığı’nda roman kahramanları yavaş yavaş belirmeye başlar. Erkeklerin sevdikleri ve hayal ettikleri kadınları düşündükleri yer olan Taşhan, her gece erkekler ve hayal kadınları ile dolar taşar. Yarı karanlık bir dünya şeklinde tasvir edilen Taşhan’a gelen kadınların kimileri ölülerdir, kimileri ise yaşayan varlıklardır. Ancak ortak noktaları hepsinin de hayal olmalarıdır Romanda, anlatıcının Gece ile yer değiştirmesi sonucu yeni düşsel mekânlar ortaya çıkar. Gece ile yer değiştikten sonra anlatıcının tesadüfen bulduğu İmparator Çay Bahçesi şu şekilde tasvir edilir: “Anlatması çok zor, dedim. Bir garson var, boş masalar, iskemleler var, yaşlı bir Generalin bir köşeye atılmış pirinç saplı bastonu; şuh bir kadının siyah, üstü payetlerle işli gece çantası; dudaklarına götürdüğü şampanya kadehi; bu iki kişinin birdenbire baktıkları bir çizgide oluşan elektrik akımı… Aşk ve tutku çizgisi yani… Garsonun bu çizgiye kazara girişi, çok eskiden yitirdiği sevgilisi ile �bu çizginin içinde debelenirken sevişmesi, ölümle yaşam arasında gidip gelişi… Ölmek pahasına da olsa bu olayı yeniden yaşamak için çizgiye, yani o akımın içine tekrar dalışı… Her şey var orada!” SONUÇ Nazlı Eray, roman ve öykülerinde fantastik ve gerçekçiliği bir arada harmanlamış başarılı bir postmodern yazardır. Yazar, kendine has oluşturduğu bir üslupla romanlarını ve öykülerini kaleme almıştır. İmparatorluk Çay Bahçesi romanı da diğer romanlarında olduğu gibi okuyucunun alışık olmadığı bir tarzdadır. Kitabın ilk sayfalarında gerçeklik ile kurgunun harmanlanması biraz kafa karıştırmıştır. Fakat bu durum sayfalar ilerledikçe doğallaşmıştır. Kitap neredeyse hiçbir sınır gözetmeyen fantazi dünyasıyla birleşiyor. Gelenekselcilikten uzak, klasikleşmemiş bir yazar… Nesrinde ki sadelik ve yalınlıkla birlikte anlatımda ki duruluk dikkat çekicidir. Cümleleri okurken içinde kaybolmam ve kelimelerin ahenkli dünyası yazarın olağanüstülüğünün kanıtı diyebiliriz. Son olarak insanın ne kadar ilginç bir iç dünyası ve hayal gücü olabileceğini gözler önüne seriyor. KAYNAKÇA ERAY, Nazlı. İmparator Çay Bahçesi, Everest Yayınları, İstanbul, 2015 Nazlı Eray İmparator Çay Bahçesi Kitap Değerlendirme Semineri � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 3592 Title A name given to the resource NAZLI ERAY’IN İMPARATOR ÇAY BAHÇESİ ROMANINDA FANTASTİK UNSUR OLARAK ZAMAN VE MEKAN KAVRAMLARI Author Author Saritosun, Emine Nur Abstract A summary of the resource. ÖZET Büyülü gerçekçilik Latin Amerika’nın roman alanında en üretken dönemi olarak bilinen 1950’ler ve 1960’larda farklı şekillerde ortaya çıkmış bir anlatım tarzıdır. Büyülü gerçekçilik kavramı, Türkiye'ye bir akım niteliğiyle 1980'li yıllarda ulaşır. Büyülü gerçekçilik özellikle yirminci yüzyıl Latin Amerikan edebiyatında gelişmiştir. Bu anlayış fantastikten ve masaldan ayrı olarak yeni gerçekliği kavramanın ve anlatmanın bir çabası olarak ortaya çıktığı söylenmektedir. Nazlı Eray (d.1945), Türk edebiyatına önemli yenilikler getirmiş yazarlardan birisidir. 1959’ da henüz ortaokuldayken kaleme aldığı ‘Mösyö Hristo’ ile edebiyat dünyasına adımını atmıştır. Gerçeküstücülük akımının niteliklerini taşımakla beraber bunu eserlerine yansıtmıştır. Bu makalenin amacı, Eray’ın İmparator Çay Bahçesi yapıtında büyülü gerçekçilik yönünden değerlendirerek, onun bu tarzda zaman ve mekan unsurlarına nasıl şekil verdiğini incelemektir. Nazlı Eray’ın seminerine katılarak kitap hakkında veriler elde edilmiştir. Araştırma ve inceleme yöntemiyle de bu veriler sentezlenip yazıya aktarılmıştır. Türk edebiyatında fantastik unsur olarak kullanılan zaman ve mekan kavramları, farklı yönleriyle edebi eserlerde yer almıştır. Yazarın yapıtında büyülü gerçekçiliğe göre zaman ve mekan kavramlarının farklı yönlerden tasvir edilmesi, onun büyülü gerçekçi anlatım tekniklerini ustaca kullandığının göstergeleri olduğu görülmüştür. Eray, örnek aldığı Gabriel Garcia Marcus, Sait Faik Abasıyanık, Ahmet Hamdi Tanpınar, Sevim Burak ve eserlerinde de yer verdiği Stalin, Evo Poren’den aldığı ve kendi fikir dünyasıyla sentezleyerek, özgün eserler vermiştir; bu yapıtında da zaman ve mekan kavramlarını fantastik unsurları kullanarak şekillendirmiştir. Anahtar Sözcükler: Nazlı Eray, Büyülü Gerçekçilik,İmparator Çay Bahçesi. ABSTRACT Magical realism in the novel areas of Latin America, known as the most productive period in the 1950s and is a narrative style emerged in the 1960s in different ways. The concept of magical realism, with a current nature to reach Turkey in the 1980s. Magical realism is particularly developed in the twentieth century Latin American literature. This approach is said to grasp the new reality as distinct from fantasy and fairy tales and emerge as an effort to tell. Nazli Eray (d.1945), the author is one of the major innovations brought to Turkish literature. 1959 is not yet in junior high penned 'Hristo Monsieur' and took a step into the world of literature. Although the move has reflected on the nature of the Surrealist movement that works. The purpose of this article, Eray Emperor's Tea Garden building in evaluating the direction of magical realism, is that this kind of time and gave her to examine how the shape of the space component. Nazli Eray participating in the seminar about the book data was obtained. The research and investigation methods were also synthesized data transferred to this article. When used in Turkish literature as elements of fantasy and space concepts, it has been involved in different aspects of literary works. The author's work is to describe the different aspects of the concept of time and space according to magical realism, it was found to be skillfully uses his magical realistic narrative techniques that indication. Eray, samples received by Gabriel Garcia Marcus, Sait Faik Abasıyanık, Ahmet Hamdi Tanpınar, Stalin gave Sevim in the John and art works, taken from Evo porém and to synthesize their own idea of the world, has original works; the concept of time and space in this building is shaped using elements of fantasy. Key Words: Nazli Eray, Magical Realism, Emperor Tea Garden. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2016 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed PI Oriental languages and literatures https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d4a06240ce96fab43f263cd22d42b9c0.pdf ca1d620b80bf88d267f654a1995666b1 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource IT Senior Design Projects Description An account of the resource The IT Senior Design Projects (SDPs) category showcases innovative and practical final-year capstone projects developed by undergraduate and graduate students in the field of Information Technology. These projects represent the culmination of students' academic and technical expertise, demonstrating their ability to solve real-world problems through software and hardware solutions. Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource NBA Players Comparison and Prediction Author Author Edin Duraković Abstract A summary of the resource. Basketball scouting and player evaluation have traditionally relied on subjective assessments by coaches, scouts, and analysts. With the advancement of data-driven decision-making, machine learning (ML) and natural language processing (NLP) provide new opportunities to quantify scouting reports and predict player performance in a structured way. This project aims to predict the statistical performance of college basketball players upon entering the NBA by integrating structured data (rookie-year statistics) with unstructured data (text-based scouting reports). The proposed system applies NLP techniques to extract features from scouting narratives, focusing on player strengths, weaknesses, and comparisons. These textual features are combined with quantitative performance metrics to develop predictive models for key statistical categories such as points, assists, rebounds, blocks, and steals. Clustering methods are further applied to group players with similar scouting profiles. Instead of labeling clusters as fixed archetypes, the approach emphasizes identifying the most comparable NBA players for each prospect. This similarity-based framework provides interpretability for scouting evaluations and a practical foundation for projecting performance. The predictive component then leverages historical outcomes of comparable players to generate forecasts for new prospects. The results demonstrate that clustering can organize players into meaningful groups based on textual analysis, while the predictive framework produces reasonable estimates of rookie-year performance. Together, these findings highlight the potential of integrating NLP and ML into scouting workflows to complement traditional evaluation methods, reduce bias, and enhance the accuracy of performance projections. Keywords Keywords. NBA scouting, player evaluation, natural language processing, clustering, prediction, machine learning https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/6ed49167a020f38dd94789b69971623b.pdf 02db3bec73c67f51b1df27a468ace50f PDF Text Text BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 MEHMED REŞİD BOSNEVÎ VE DİVANI ÜZERİNE BİR İNCELEME İsmail YAPICI Burç Üniversitesi / Bosna Hersek Ali Rıza ÖZUYGUN Burç Üniversitesi / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Bosna, Bosna edebiyatı, Reşid Bosnevi, Divan. ÖZET Bosnalı bir şair olan Mehmed Reşid Bosnevi 17. yüzyılın sonları ile 18. yüzyılın başlarında yaşamış mutasavvıf şairdir. Öğrenimine Bosna'da başlayıp ve daha sonra İstanbul'da tamamlayan Mehmed Reşid Bosnevi’nin en önemli eseri Divan’ıdır. Şiirlerini çoğunlukla Türkçe bir kısmını ise Farsça yazmıştır. Bu çalışmamızda Bosna ve Bosna edebiyatı hakkında kısaca bilgi verildikten sonra Reşid Bosnevi’nin hayatı ve Divan’ı tanıtılacaktır. NECAD İBRİŞİMOVİÇ’İN “KARABEY” VE MİZANCI MEHMET MURAT’IN “TURFANDA MI YOKSA TURFA MI” ADLI ROMANLARINDA “İNANÇ” TEMİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME Ayşe Sümeyye TURAN Trakya Üniversitesi, Edirne / Türkiye Anahtar Kelimeler: XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti, Roman, Tarihî Roman, İnanç, İslâmiyet, Kültür. ÖZET Doğu ve Batı dünyası arasında köprü vazifesi gören Saraybosna ve İstanbul birçok farklı dinin birbirine temas ettiği iki nokta; kültürel zenginliklerle dolu, ortak geçmişleri olan iki şehirdir. Aralarındaki ortaklığın tarihsel bir süreci 150 �BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 paylaşmaktan başka cepheleri de vardır. İslâm inancı; bir zamanlar tek bir devletin bayrağı altında bulunan; fakat artık ayrı sınırlar içerisindeki bu iki şehrin yakınlığını artıran manevî bir güçtür. XIX. yüzyılın sonlarında yaşanan ayrılığa karşı insanların birleştirici güç olarak daha sıkı tutunduğu İslâm inancı, edebiyata da etki etmiş, Boşnak ve Türk edebiyatlarının o dönem yazılmış ya da o dönemi işleyen tarihî romanlarında ortak bir tema olarak yerini almıştır diyebiliriz. Bu çalışmada Boşnak edebiyatının ünlü yazarlarından Necad İbrişimoviç’in XIX. yüzyıl sonlarındaki Saraybosna’yı gözler önüne taşıdığı tarihî romanı Karabey ile Mizancı Mehmet Murat’ın Turfanda Mı Yoksa Turfa Mı adlı, Osmanlı Devleti’nin son demlerinde toplum yapısındaki değişme ve gelişmeleri İslâmî düzen etrafında takip ettiği romanı, önce müstakil bir şekilde ele alınacak, daha sonra ise inanç teması bağlamında karşılaştırılarak incelenecektir. İnceleme esnasında toplumbilim, felsefe ve tarih alanlarından daha isabetli sonuçlar elde etmek adına yararlanılacaktır. Edebî eserler hakkında yapılan her çalışma, mevcut eseri daha iyi anlamak adına gerçekleştirilen bir çabadır. Bu çabaya ilave olarak eserler vasıtasıyla Boşnak edebiyatı ile Türk edebiyatı arasında ayniyet teşkil eden unsurları ortaya çıkarmak ve Saraybosna ile İstanbul şehirlerinin dinî, kültürel zeminde buluşan yönlerine işaret edebilmek; böylelikle edebiyat araştırmalarına katkı sağlamak ve kültürel temasları canlandırmak amaçlanmıştır. A COMPARATIVE INVESTIGATION OF “İNANÇ” THEME IN NECAD İBRİŞİMOVİÇ’S NOVEL “KARABEY” AND MİZANCI MEHMET MURAT’S NOVEL “TURFANDA MI YOKSA TURFA MI” Key words: Ottoman Empire in nineteenth century, Novel, Historical Novel, Belief, Islam, Culture. ABSTRACT Saraybosna and Istanbul cities are bridge between world of East and West. They are a point of contact for a lot of religions. They also have a common past. This cities not only share a period of historical, but also peoples in there mostly believe in Islam. Religion of Islam has an important role in the lands because of brings people together. They relied on Islam as separated from each other in past. And this situation have influenced on their literature. It is possible to say that religion of Islam have occurred in novels of Bosnian and Turkish literature as a common theme.In this study, it is investigated Necad 151 �BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 İbrişimoviç’s historical novel Karabey and Mizancı Mehmet Murat’s novel, firstly one by one, and than comparing with each other. In this way, it is aimed to contribute the researches of literature and also aimed to find points of common between two cultures. TÜRK SAĞININ İDEOLOJİK BAGAJI: NİHAL ATSIZ ROMANLARINDA MİTLER VE MİLLET Güldeniz KİBRIS Leiden University / Hollanda Anahtar Kelimeler: Milli kimlik, Türk milliyetçiliği, Nihal Atsız. ÖZET Milliyetçi elit, milli kimliğin yaratılması sürecinde, var olan tarihsel ve siyasi koşulların da etkisiyle bazı mitler, efsaneler, semboller kullanır. Buradaki esas amaç milli kimliği kimliğe meşruiyet kazandırarak devamlılığını sağlayabilmektir. Edebiyat kitleleri etkileyebilme gücü açısından bu ideolojik bagajın yaratılmasında önemli rol oynar. Bu doğrultuda bakıldığında; Türkiye’de sağ düşüncenin şekillenmesinde Nihal Atsız’ın yarattığı birikimin önemli katkıları bulunduğu görülebilir. Atsız’ın sunduğu ya da yeniden ürettiği mitler, semboller, düşman imgeleri sağın milliyetçi ideolojik bagajını tamamlamıştır. İşte, bu çalışmada yazarın Bozkurtlar Diriliyor, Bozkurtların Ölümü ve Deli Kurt romanlarında Türklük imgesi, düşman, ve devlet kavramlarına bakış açısı anlatılmaya çalışılacaktır. THE IDEOLOGICAL BAGGAGE OF THE TURKISH RIGHT: MYTHS AND NATIONHOOD IN NIHAL ATSIZ NOVELS Keywords:National identity, Turkish nationalism, Nihal Atsız. ABSTRACT National identities are constructed by the nationalist elite through shared symbols, myths and legends depending on the existing historical and political conditions. The actual aim here is to provide the continuity of the nation by 152 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2674 Title A name given to the resource NECAD İBRİŞİMOVİÇ’İN “KARABEY” VE MİZANCI MEHMET MURAT’IN “TURFANDA MI YOKSA TURFA MI” ADLI ROMANLARINDA “İNANÇ” TEMİ ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME Author Author TURAN, Ayşe Sümeyye Abstract A summary of the resource. Doğu ve Batı dünyası arasında köprü vazifesi gören Saraybosna ve İstanbul birçok farklı dinin birbirine temas ettiği iki nokta; kültürel zenginliklerle dolu, ortak geçmişleri olan iki şehirdir. Aralarındaki ortaklığın tarihsel bir süreci paylaşmaktan başka cepheleri de vardır. İslâm inancı; bir zamanlar tek bir devletin bayrağı altında bulunan; fakat artık ayrı sınırlar içerisindeki bu iki şehrin yakınlığını artıran manevî bir güçtür. XIX. yüzyılın sonlarında yaşanan ayrılığa karşı insanların birleştirici güç olarak daha sıkı tutunduğu İslâm inancı, edebiyata da etki etmiş, Boşnak ve Türk edebiyatlarının o dönem yazılmış ya da o dönemi işleyen tarihî romanlarında ortak bir tema olarak yerini almıştır diyebiliriz. Bu çalışmada Boşnak edebiyatının ünlü yazarlarından Necad İbrişimoviç’in XIX. yüzyıl sonlarındaki Saraybosna’yı gözler önüne taşıdığı tarihî romanı Karabey ile Mizancı Mehmet Murat’ın Turfanda Mı Yoksa Turfa Mı adlı, Osmanlı Devleti’nin son demlerinde toplum yapısındaki değişme ve gelişmeleri İslâmî düzen etrafında takip ettiği romanı, önce müstakil bir şekilde ele alınacak, daha sonra ise inanç teması bağlamında karşılaştırılarak incelenecektir. İnceleme esnasında toplumbilim, felsefe ve tarih alanlarından daha isabetli sonuçlar elde etmek adına yararlanılacaktır. Edebî eserler hakkında yapılan her çalışma, mevcut eseri daha iyi anlamak adına gerçekleştirilen bir çabadır. Bu çabaya ilave olarak eserler vasıtasıyla Boşnak edebiyatı ile Türk edebiyatı arasında ayniyet teşkil eden unsurları ortaya çıkarmak ve Saraybosna ile İstanbul şehirlerinin dinî, kültürel zeminde buluşan yönlerine işaret edebilmek; böylelikle edebiyat araştırmalarına katkı sağlamak ve kültürel temasları canlandırmak amaçlanmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014-05-23 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-582X P Philology. Linguistics,PA Classical philology,PI Oriental languages and literatures,PN Literature (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d547f35f24be23b0cad97371ba139457.docx 788e16e0efe4f688dacf04ec69e6d557 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d92e0bbc214d4c6ee5ccd48e9674ac62.pdf 274547b571350805a36a25bff74ca1c8 PDF Text Text NECATİ „NİN “YOK” REDİFLİ GAZELİNİN YAPISALCILIK YÖNTEMİNE GÖRE İNCELENMESİ Ali Rıza ÖZUYGUN / Tuba ARAZ International Burch University, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü, Saraybosna / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Yapısalcılık, Necati, Klasik şerh, Şerh. ÖZET Bu çalışmanın alanını temelde, Klâsik Türk Edebiyatı şairlerinden mesnevileriyle öne çıkan, Necâtȋ’nin “yok” redifli gazeli oluşturacaktır. Gazel öncelikle klâsik şerh metodu ile açıklanacak akabinde de 20. Yüzyılın’ın etkin edebi kuramlarından biri olan yapısalcılık açısından incelenecektir. Klâsik Türk edebiyatı metinlerinin modern metotlarla incelenmesi, içinde bulunduğumuz kültürel konum ve bu metinlerin günümüz insanı tarafından anlaşılarak okunması ve bu metinlerin sadece tarihin malı olmaktan kurtulması açısından çok önemlidir. Klâsik yöntemle yapılan açıklamalarda, gazelin biçim ve özünde gizli kalan başka yönlerinin de ortaya konulup şairin dünyasını, bugünün okurlarına sunma hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda Necâtȋ’nin gazeli şekil, anlam ve yapısal uyum açılarından ortaya konulacaktır. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/e5520a19f926cba3a7cee5ad38f42b66.docx 10b0a8f32cb2dafbe77f87a75f109402 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4b4d876927977a25f8f4893095d9a427.pdf 099aedd8f580ce8f676ea4aa829d2d70 PDF Text Text NECATİ‟ NİN „„YOK‟‟ REDİFLİ GAZELİNİN KLASİK ŞERHİ VE YAPISALCILIK AÇISINDAN İNCELENMESİ Ali Rıza ÖZUYGUN1 Tuba ARAZ2 Özet Bu çalıĢmanın alanını temelde, Klâsik Türk Edebiyatı Ģairlerinden Necâtȋ‟nin “ yok” redifli gazeli oluĢturacaktır. Gazel öncelikle klâsik Ģerh metodu ile açıklanacak akabinde de 20. Yüzyılın‟ın etkin edebi kuramlarından biri olan yapısalcılık açısından incelenecektir. Klâsik Türk edebiyatı metinlerinin modern metotlarla incelenmesi, içinde bulunduğumuz kültürel konum ve bu metinlerin günümüz insanı tarafından anlaĢılarak okunması ve bu metinlerin sadece tarihin malı olmaktan kurtulması açısından çok önemlidir. Klâsik yöntemle yapılan açıklamalarda, gazelin biçim ve özünde gizli kalan baĢka yönlerinin de ortaya konulup Ģairin dünyasını, bugünün okurlarına sunma hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda Necâtȋ ‟nin gazeli Ģekil, anlam ve yapısal uyum açılarından ortaya konulacaktır. Anahtar Kelimeler: Necâtȋ, Gazel, ġerh, Yapısalcılık A STUDY OF NECATİ‟S GAZELLE “YOK” İN TERMS OF KLASİC INTERPRETATION AND STRUCTURALİSM Abstract The „‟yok‟‟ rhymed ghazal which is composed by Necati who is Classic Literature poet and comes out with his Marhnawies; forms the basis of this work. Firstly the ghazal is paraphrased as traditional commentary method and then examined as structuralistic method which is the effective literary theory of 20th century. The examining Classic Turkish Literature texts as modern methods is very important as the cultural site where we are in and read understandably by nowadays people and the salvation as they are just the history asset. 1 Yrd. Doç.Dr., Internatıonal Burch University, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü, arozuygun@ibu.edu.ba 2 Yükek Lisans Öğrencisi, Internatıonal Burch Üniversitesi , Eğitim Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü �In the explanations is done as classic method, itis aimed to display another sides of ghazal‟s form and another sides which remains secretly in ghazal‟s core. In the explanations which is done as classic method, it is aimed to display also another sides of ghazal‟s form and another sides which remain secretly in ghazal‟s core and display poet‟s world to the nowadays readers.With this aim , it will be displayed the Necati‟s ghazal as form, meaning and the tuneas structurally. Key Words : Necati, Ghazal, commentary, structuralism Giriş Şerh: “genel anlamıyla açıklama ihtiyacı duyulan bütün metinler için kullanılan, özel kullanımıyla ise edebiyat alanında klâsik dönemde metoduna Ġslâmîilimlerin kaynaklık ettiği, ancak kendi metodunu da sistemli bir Ģekilde ortaya koyarak bir metni dil ve anlam yönünden açıklayan ve tercüme, analiz, tenkit kavramlarını da içinde barındıran, 20. yüzyılla beraber klâsik dönemini tamamlayarak modern teorilerle birlikte artık sadece metin incelemeleri ve tercümeler için kullanılan bir terim” (Canpolat 2006: XX) olarak ifade edilebilir. Kelimelerin mecazî kullanımları ve anlam bütünlüğünü sağlayan çeĢitli yapılar düĢünüldüğünde ve iĢin içine edebî metin girince “Ģerh” kelimesinin genel kullanım alanı kendisini göstermiĢ olur. Zira bir metnin Ģerh edilmesi için ince mânâlar gizlemesi ve mecazî kullanımlara da imkân verecek Ģekilde yazılmıĢ olması gerekir. ġerh etmek için sadece metin hakkında bilgi sahibi olmak yeterli değildir. ġârih, gelenek ve kültürüyle ĢekillenmiĢ bir ön bilgiye ve bunun üzerine ilâve ettiği fikrî, felsefî, hayatî ve sosyal bir düĢünce dünyasına sahip olmalıdır. BeĢerî bilimlerde ve din bilimlerinde yeteri kadar bilgisi olan Ģârih, içinde bulunduğu kültürel atmosferi de yeteri kadar teneffüs etmiĢse, Ģerh için gerekli donanımların büyük çoğunluğuna sahip olmuĢ demektir. Her türlü niteliğiyle “klâsik” denmeyi hak etmiĢ bir metnin türlü inceliklerinin ve mânâ derinliğinin, Ģârihin metne nüfuzu yoluyla, yine kendisi tarafından keĢfedilerek açıklanması, “klâsik metin Ģerhleri”ni ortaya çıkarmıĢtır. “Klâsik Ģerh” kavramı, günümüzdeki “modern metin Ģerhi” kavramından ayrı tutulmalıdır, çünkü klâsik Ģerh yapan Ģârihin kesin bilgiler verme ve metnin bütün hususiyetlerini ve lûgat bilgisini tamamıyla okuyucuya bildirme gibi bir düĢüncesi yoktur. Bununla birlikte, bir Ģiirin mânâ dünyasına dalmak için, Ģiir içerisindeki mefhumların Ģârihin bakıĢ açısıyla yorumlanması yeterli değildir. “El-ma‟nâ fî batni‟Ģ-Ģâir” yani “mânâ Ģairin karnındadır” (Uçar: 257) söylemiyle yer izafe edilen ve bulmak veya anlatmak noktasında ne derece bir zorluğun olduğu, bu Ģekilde ifade edilen “mânâ”yı ortaya çıkarmak, kültürel birikimin ve gerekli bilgi donanımının yanı sıra, Ģair gibi düĢünmek ve hareket etmekle olur. 19. ve 20. yüzyıllarda yapılan bilimsel keĢif ve icatlar, insanlığın hayatını, hayata bakıĢını, maddeyi ve mânâyı değerlendiriĢini değiĢtirmiĢtir. Bu değiĢimler, dil ve edebiyat çalıĢmalarını da etkilemiĢ, özellikle Ferdinand de Saussure‟den sonra Batı‟nın dil ve edebiyata bakıĢı farklı bir boyut kazanmıĢtır. Yapısalcılık, dil çalıĢmalarını, dilsel varlıkların algılanıĢını ve değerlendiriliĢini toptan değiĢtirmiĢtir. Modern çağlarda; modernizm, post-modernizm, �göstergebilim, anlambilim gibi dilbilim ile doğrudan veya dolaylı ilgisi olan bütün bilimsel anlayıĢlar, edebî metinlere yeni bir bakıĢ açısı getirmiĢtir. Günümüzde metin incelemelerinin çeĢitli yolları denenmekte ve bu metotlar araĢtırmacılar tarafından Klâsik Türk edebiyatı metinlerine de tatbik edilmektedir. Günümüzde yapısalcı metodun ve diğer modern teorilerin yoğun bir Ģekilde edebi metinlere uygulandığını, klasik edebî metinlerimizin de bundan nasibini aldığını görüyoruz. Cem Dilçin, Fuzuli‟nin bir gazelini yapısal yöntemle incelediği ve bu alanda öncülük ettiği makalesinde, divan Ģiirinin sadece eski ve alıĢılagelmiĢ yöntemle Ģerh edilmesinin o ürünlerin yapısal açıdan taĢıdıkları pek çok özelliğin görülmemesine neden olduğunu, bu nedenle divan Ģiiri açıklanırken yapısal yöntemin olanaklarından da yararlanılması gerektiğini ileri sürer. Yapısalcılara göre sanat eserinin ne anlattığından çok, sanatçı tarafından nasıl anlatıldığının önemli olması, bu yöntemin eski edebiyat metinlerine uygulanabilirliğini kolaylaĢtırmaktadır. Zira yapısalcılığın biçime verdiği önem, divan edebiyatı estetiği ile örtüĢmektedir. Divan Ģiirinde mazmunların ve imajların gelenek içinde hazır ve ortaklaĢa unsurlar olarak bulunmalarının yanında, bu müĢterek malzemenin her bir Ģair elinde aldığı Ģekil farklı olmuĢtur. Bu nedenle ortak malzemeyi kullanmalarına rağmen mesela, Fuzuli, Nedim‟e, Necati ġeyh Galib‟e benzemez. (Cem Dilçin, “Fuzûlî‟nin Bir Gazelinin Ģerhi ve Yapısal Yönden incelenmesi”, Türkoloji Dergisi, c.IX, sayı: 1, s. 93.) Gerçeği tek tek nesneler üzerinden değil, nesneler arasındaki iliĢkiler yoluyla saptama yöntemi olarak kabul edilen Yapısalcılık ile ilgili kaynaklarda, akımın genel ve kapsayıcı bir tanımının yapılmasının güçlüğünden söz edilir ve yapısalcılıkla ilgili tanımlamalar, akımın bir “öğreti” değil bir “yöntem” olduğu görüĢünde birleĢirler. Jean Piaget ; “Yapısalcılık bir yöntemdir, bir öğreti değildir, ancak öğretisel sonuçları çok olmuĢtur. Bir yöntem olduğundan, uygulanabilirliği kısıtlıdır ve verimliliğinden dolayı baĢka yöntemlerle birleĢtirilmiĢtir.”(Piaget 1999: 129) demektedir. Fredric Jameson‟a göre ise ; “Yapısalcılık, her Ģeyi dilbilimin terimleriyle yeni baĢtan, bir kez daha düĢünme giriĢimidir.” Özetle ifade etmek gerekirse yapısalcı inceleme; bir metni kuran yapının incelenmesi, bir bütün oluĢturan alt elemanlar arası iliĢkilerin tespit edilmesi ve bir cümle sayılan yapının ögelerinin bulunması demektir. Yapısalcı inceleme büyük parçayı görebilmek adına uygulanan bir yöntemdir. Bu bir nevi babakıĢ açısını geniĢletmektir. Ağaca tek baĢına baktığınız zaman güzeldir ama bir orman Ģeklinde çok daha güzel ,görkemli ve etkileyicidir .Yapısalcılık iĢte bize bu bakıĢı kazandıracaktır. Gazeli bu açılardan değerlendirilecek olan Klâsik Türk Ģiirininen önemli temsilcilerinden Necȃti Bey 15. yüzyıl sonları ile 16. Yüzyılın baĢlarında yaĢamıĢtır. Döneminin melikü‟ĢĢu‟arȃsıdır. Sehi Bey tezkiresinde Ġdrisȋ Bitlisȋ‟nin Tevȃrih- i Ȃl -i Osman isimli eserinde onu ̏ Rum‟ un Hüsrevi ̋ olarak tavsif ettiğini yazıyor . (Sehi Bey a.g.e s 139) Tezkireler onun meziyetlerini övme konusunda birbirleriyle yarıĢ ederler. Lȃtifȋ, ȂĢık Çelebi ve Kınalı-zȃde Hasan Çelebi bu konuda fikir birliği içerisindedirler. �Necȃti Bey ,Türkçeyi açık , külfetsiz yapmacıklığa düĢmeden kullanmıĢtır. Gazellerinin birçoğu sehl-i mümteni örneğidir. Kolay söyleyiĢ , taze hayaller , mısralar arasına serpiĢtirdiği derin manȃ ve edebȋ sanatlar onun üstün yanları olarak münekkitlerin dikkatini çekmiĢtir. Mesel-gȗyluk ( mesel söyleme , Ģiirde ata sözü kullanma) Osmanlı‟da Necȃti Bey ile kemalini bulmuĢtur. Kısaca atasözlerini Ģiirde en güzel kullanan Ģairdir. Tezkirecilerimizden Latifi, Necȃti „nin Ģiirlerinde mahallȋ söyleyiĢlerin yer aldığını, hatta bunları anlamak için Kastamonu‟da kullanılan bazı kelime, tabir ve yer adlarının bilinmesi gerektiğini söylemektedir. ( Rıdvan Canım , a.g.e) Ahmed PaĢa ile çağdaĢ olan Necȃti Beyi daha hayatta iken Ahmed PaĢa ile karĢılaĢtırıp ondan üstün olduğunu iddia edenler olmuĢtur. Necȃti Beyin verdiği cevap ise hem onun tevazuunu hem de büyüklüğünü gösterir niteliktedir : Necȃtȋ‟nün dirisinden ölüsü Ahmed‟ ün yeğdür Ki Ġsȃ göklere ağsa yine dem urur Ahmed‟den Necȃtinin elimizde divanından baĢka eseri yoktur. 1. Necȃtȋ‟nin ̏ yok ̋ Redifli Gazelinin Günümüz Türkçesine Aktarımı ve Şerhi Lebün letȃfeti söylense goncanın sözi yok Sözün letȃfeti anılsa Ģekkerün tuzı yok ̏ Dudağının güzelliği söylense gonca susar, ben de varım diyemez, söyleyecek sözü yoktur; her nerede ki sözünün tatlılığı anılsa Ģeker lafa karıĢamaz.̋ Klasik edebiyatta ȃĢık nazarında sevgilinin sahip olduğu her Ģey eĢsizdir. Onun endamı, yürüyüĢü, bakıĢı vs. her Ģeyi en mükemmel Ģekle ve yapıya sahiptir. Bu beyitte de sevgilinin dudaklarının güzelliği, nazikliği ve yumuĢaklığına vurgu yapılmak istemiĢ ve özellikle bu anlamları muhtevasında barındıran letȃfet kelimesi kullanılmıĢtır. Birinci mısrada sevgilinin dudakları gonca ile mukayese ediliyor ve ondan üstün olduğu söyleniyor. Sevgilinin dudağı klasik edebiyatta küçüklüğüyle bilinir öyle ki kimi zaman nokta kadardır. Bu sebeple benzetilen gül değil ondan daha küçük olan goncadır. Gonca Ģekil itibariyle küçük yumuĢaktır ve naziktir bu bakımlardan dudağa benzetilmiĢtir. Ġkinci mısrada sevgilinin sözünün tatlılığına vurgu yapılmak istenmiĢ ve onun sözünün tatlılığı yanında Ģekerin dahi tatsız kalacağı anlatılmıĢ. Aceb nice hareket itdi serv kȃmetüne Ki nergisün anı gülĢende görecek gözi yok ̏ Senin boyuna karĢı servi nasıl bir harekette bulundu ki bakamaz ̋ , çiçek bahçesinde nergis ona Klasik edebiyatta adından en çok söz edilen ağaç selvidir. Selvi bir süs ağacıdır. Yaz kıĢ yeĢil kalır. Sonbahar rüzgȃrları dahȋ ona etki edemez. Hafif rüzgȃr ile salınıĢı sevgilinin yürüyüĢünü andırır. Selvi ile birlikte gül, lale, nergis, menekĢe, sünbül vs. kelimeleri çok fazla �kullanılır.( Ġskender Pala, Ansiklopedik Divȃn ġiiri sözlüğü syf 400- 401) Bu beyitte de selvi ile nergis bir arada kullanılmıĢtır. ġair burada dikkatleri sevgilinin boyuna çekmek istemiĢtir. Genellikle sevgilinin boyu selviye benzetilirken bu beyitte tam tersi yapılmıĢ ve selvinin boy itibariyle sevgiliye nazire yapmak istediğini söylemiĢtir. Bunun sonucunda da aynı bahçe içerisindeki nergis bu selvinin bu haddini aĢan hareketinden dolayı ondan yüz çevirdiğini anlatmıĢtır. Burada sevgilinin boyu selviden daha uzun düĢüncesi veriliyor ve mübalağa sanatı yapılıyor. Dehȃnun ile miyȃnun durur eğer var ise Vefȃlarun gibi bir adı vȃr kendüzi yok ̏ Varsa bir ağzın ve belin ki vardır, onlar da vefȃların gibi adı var kendi yoktur. ̋ Klasik edebiyatta bilindiği üzere sevgilinin beli kıl kadar ince, ağzı da yok denecek kadar küçük olarak düĢünülmektedir . Bu beyitte de Ģair sevgilinin ağzını ve belini yine sevgilinin vefȃsına benzeterek ̏ Tıpkı vefȃnın olmadığı gibi senin belin ve ağzın da yok gibidir . ̋ demektedir. ġair burada sevgiliye bir yandan sitem etmekte diğer yandan onun sahip olduğu güzellikleri sitemde bulunduğu kavramla övmeye çalıĢmaktadır. AĢık, sevgiliye ne kadar kızsa da ona övgüler yağdırmaktan kendini alıkoyamaz. Bu da yine klasik edebiyatın bilinen bir özelliğidir. AĢık kızar, cefȃ çeker yeri gelir gözyaĢları umman olur ama hiçbir zaman pes etmez ve sevgiliye muhabbet beslemekten kendini alıkoyamaz. Cefȃ denizine düĢdüm kenȃra yok çȃre Belȃ dünine sataĢdum meded ki gündüzi yok ̏ Cefa denizine düĢtüm, kıyıya ulaĢmanın çaresi yok ; öyle bir bela gecesine çattım ki gündüzü yok. ̋ Erbabının bildiği gibi, ȃĢık için aĢk yolu sonu gelmez çilelerle doludur. O yola giren bir kimsenin oradaki sıkıntılardan kaçmak veya onları yok etmek gibi bir durumu olamaz. Çünkü gerçek anlamda ȃĢık olabilmek için o sıkıntıların çekilmesi ve çekilen bu sıkıntılarla nefsin terbiye edilerek kiĢiliği olgunlaĢması beklenir. Burada da Ģair, bir cefa denizine düĢtüğünü ve bu denizden kurtuluĢunun mümkün olmadığını ifade etmiĢtir. Bu beyitteki anlam tasavvufi değil klasik anlamda düĢünülmelidir. Sevgilinin aĢığa çektirdiği sıkıntılar düĢünülebilir. ġair her ne kadar cefȃ ve bela olarak dillendirse de aslında o bu durumdan memnundur. Beyitin ikinci mısrasındaki dünine kelimeside son derece mühimdir. Okuyucuya bir baĢka anlamın kapısını aralıyor. Dünine kelimesi dünemek olarak da geçer. Bu kelime de tünemek olarakta bilinir. Tünemek ise geceden kalma, dünlemek anlamdadır. Tünemek insana özgü bir fiil olmasada bazan yorgunluktan rahatsız bir Ģekilde uyuyakalmaya bazan da çeĢitli sebeplerden dolayı gece uyumamaya çalıĢma halinde bu kavram kullanılır. Genelde kuĢlar ve kanatlı evcil hayvanlar için kullanılır. KuĢlar bir dala ya da benzeri bir yere konarlar ve çok harif bir uykuya geçerler. Bu uykunun en önemli özelliği ise her an herĢey olabilir düĢüncesiyle temkinli olarak uyunmasıdır. Dolayısıyla bu uykudan bir tad alınmaz ve yorgunluğu pek fazla gidermez.. ġair burada bu kelimeyi hususi olarak kullanmıĢtır. Öyle bir bela içerisindeyim ki gecem gündüzüm birbirine karıĢtı. Bir bela daha gelir diye her an temkinli uyuyorum anlamları da çıkar.Temkinli uyuduğu için de uykusu kuĢ uykusuna benzetilmiĢtir.Ve �sonunda ekliyor meded ki bu durumun bir sonu da yok gibi gözüküyor der. Bu beyitte ̏ cefȃ ̋ ̏ deniz ̋ e ve ̏ belȃ ̋ ̏ dün ̋ e benzetilerek teĢbih-i beliğ sanatı yapılmıĢtır. GüneĢ yüzini görüp eskilendi bedr-i münȋr Tana kalup tapuna gelmeğe senün yüzi yok ̏ Parlak ay senin güneĢ yüzünü görüp revnakını kaybetti, bu yüzden ĢaĢırıp kalmıĢtır, senin ve senin huzuruna gelmeye yüzü yoktur. Bilindiği gibi, güneĢ doğunca ayın parlaklığı kaybolur, gökte bir silik leke halinde görülür. Ayın sevgilinin yüzünü görünce revnakını kaybetmesi bundan yararlanarak yapılmıĢ bir hüsn-i ta‟lil sanatıdır. Bundan baĢka genel olarak güneĢin doğumuyla ayın ortadan kayboluĢundan hareketle ayın güneĢ yüzlü sevgilinin yanına gelmeye yüzü olmadığı söylenmiĢtir. Beyitte ayın güneĢ doğunca görünmemesi, ayın sevgilinin yüzünü gördüğü için kaybolduğu Ģeklinde verilmiĢtir . Dolayısıyla bu ifadede hüsn -i ta‟lil yapılmıĢtır . Diğer taraftan , ayın sevgilinin yanına gelmeye yüzü olmayan bir kiĢi olarak düĢünülmesi teĢhis sanatını ortaya çıkarmıĢtır. Aynı zamanda , sevgilinin ̏ yüz ̋ ü ̏ güneĢ ̋ e benzetilerek teĢbih -i beliğ sanatı yapılmıĢtır. Kapuna göz yaĢı ilten saȃdet ehli olur Necȃti‟nün dimesünler ki gökde yıldızı yok ̏ Senin kapına gözyaĢı ileten mutluluğa erer; Necȃti‟ye gökde yıldızı yok demesinler . ̋ Sitȃre : yıldız, kader, baht, talih. Eskiler, her doğan insanın gökyüzünde bir yıldızı olduğuna inanırlardı. Bu inancın nereden kaynaklandığı meselesinin izahını “Eski Türk Edebiyatı‟nda Mazmunlar ve izahı” adlı kitabında Ahmet Talat Onay Ģu Ģekilde izah eder: “Eskilerin telakkilerine göre bütün ruhlar sekizinci kat gökteki yıldızlardan ayrılarak bu âleme gelmiĢler ve yine oraya gideceklerdir. Yani her ruh o gökteki bir yıldızdan kopmuĢtur. Binaenaleyh insanların üzerinde, ayrılan sabit bir yıldızla, ana rahmine düĢtüğü dakikada doğan bir seyyar yıldızın tesirleri vardır. Gökteki yedi yıldızdan her biri haftanın bir gününe ve her günün sıra ile bir saatine hâkim farz edilirdi. Bir iĢ görüleceği zaman hâkim yıldızın saati beklenirdi ki muvaf akiyet için Ģart sayılırdı. Bir çocuk doğunca saate göre hâkim yıldız tespit olunur, çocuğun yıldızı sayılırdı. Bu yıldızın vaziyetine göre çocuğun hayatında inkılâplar olacağına inanılırdı.” (Onay, 2004: 501) Divan Ģiirimizde sevgili âĢığına asla yȃr olmaz. ġairler bunu genellikle gökde yıldızının olmadığına bağlarlar. Gök cisimlerinin insan kaderiyle irtibatlandırılmasına dayanan bu eski inanç, pek çok Ģekillerde divan Ģiirinde yer alır. Yine bu inanıĢa göre kimi uğurlu, kimi de uğursuz kabul edilen bu yıldızlar, içinde bulundukları tabakaların aksi istikamette devamlı konum değiĢtirmektedirler. Bu esnada uğurlu yıldız ve burçların yan yana geldiği zamanlar onlarla ilgili insanın kaderindeki Ģans devrelerini, buna karĢılık uğursuz yıldız ve burçların yan yana geldiği zaman dilimleri ise Ģanssızlık dönemlerini teĢkil eder. (Okuyucu, 2006: 63) Necȃti gazelinin son beytin de herkesin gökde bir yıldızının olduğu bu inancına telmih yapmıĢtır. ġair sevgilisinin gök gibi yüksek kapısında yıldız gibi göz yaĢı döküyor; yani gökte �yıldızı vardır, talihsiz değildir; öyleyse dileğine erecektir düĢüncesini veriyor. Sevgilinin kapısını göklere çıkarıyor ve onun kapısında döktüğü gözyaĢlarını ise birer yıldıza benzetiyor. ġair gazelini ümit var bir Ģekilde bitiriyor. Ona göre sevgilinin kapısında göz yaĢı dökebilmek bile bir talihlilik anlamına geliyor. 2. Gazelin Yapısalcılık Açısından İncelenmesi 2.1. Nazım Şekli: Gazel Türk edebiyatında gazeller 4-15 beyit arasında yazılmıĢtır. Kesin bir kural olmamakla birlikte gazeller genellikle 5, 7, 9, 11 gibi tek sayılı beyitlerle yazılmıĢlardır. Necȃtî’ nin “ yok ” redifli bu gazeli 6 beyitten meydana gelmektedir. Necȃtî bu gazelinde, Klâsik Türk Ģiirinde özellikle baĢvurulan bir çağrıĢım ögesi olan rediften de faydalanmıĢtır. Necȃtî’ nin divanında 650 tane gazeli vardır. Gazelde yüzyılın en büyük Ģairi sayılmıĢtır. 2.2. Gazelin Ses İncelemesi 2.2.1. Vezin Gazel, aruzun Müctes bahri‟nde yer alan mefȃ’ilün / fe’ilâtün / mefȃ’ilün / fe’ ilün kalıbıyla yazılmıĢtır. Bu kalıp, Türk Ģiirinde Müctes bahrinin en çok kullanılan kalıbıdır. Ġlk yüzyıllarda baĢlayarak Eski Türk edebiyatında ve Tanzimat‟tan sonra değiĢik nazım Ģekillerinde çokça görülür. Ama bu bahrin kalıplarıyla daha çok gazel söylenmiĢtir. Bu kalıpla Necȃtȋ Bey in 3 kasȋde, 32 gazel, 1 terkȋb-i bend, 5 kıt‟a sı vardır. (Ġpekten 2007: 251-252 ). Beyitlerin aruz kuralları açısından dengeli ve sağlam bir kuruluĢu vardır. Her Ģey yerli yerinde, belli bir amaca yönelik olarak kullanılmıĢtır. Gazelde sadece 2 hecede med yapılmıĢtır. 2. beytin birinci mısraındaki “serv” kelimesinde ve 3. beytin ikinci mısrasındaki “vȃr” kelimesinde med yapılmıĢtır. 1, 4, 5 ve 6. beyitlerde ise med yoktur. Gazelde imâle 12 hecede yapılmıĢtır. 1. beytin ikinci mısraındaki “ anılsa” kelimesinin ilk hecesinde, 2. beytin birinci mısrasındaki “nice” kelimesinin ikinci hecesinde, 2. beytin ikinci mısrasının “görecek” kelimesinin ilk hecesinde, 3. beytin birinci mısraındaki evvela vasl yapılmıĢ olan ni hecesinde, 3. beytin ikinci mısraındaki adı kelimesinin ilk hecesinde, 4. beytin birinci mısraındaki denize kelimesinin ikinci hecesinde, 4.beytin ikinci mısarındaki dünine kelimesinin ikinci hecesinde, 5. beytin birinci mısraındaki yüzini kelimesinin ikinci hecesinde, 5. beytin ikinci mısraındaki tana kelimesinin ikinci hecesinde, tapuna kelimesinin üçüncü hecesinde, gelmeğe kelimesinin üçüncü hecesinde ve 6. beytin birinci mısraındaki kapuna kelimesinin ikinci hecesinde imȃle yapılmıĢtır. Gazelde vasl 3 yerde yapılmıĢtır bunlar : 3.beytin birinci mısraındaki ̏ dehȃnun - ile ̋ kelimeleri arasında, 3.beytin birinci mısraındaki ̏ var -ise ̋ kelimeleri arasında ve 6. Beytin birinci mısraındaki ̏saȃdet- ehli ̋ kelimeleri arasındadır. �Ġmale-i maksȗr , aslında aruz hatası sayılmakla birlikte buna her zaman göz yumulmuĢ ve Ģȃirlerce çokça da yapılmıĢtır. Hattȃ bu hatayı özellikle beyitteki anlamı güçlendirmek ve ȃhengi artırmak için kullanan usta Ģairlerde çıkmıĢtır. ( Ġpekten 147) Necȃti‟nin bu gazelinde de imale noktasında durumun böyle olduğunu görüyoruz. Necȃti‟nin imaleyi çok kullanmasının temeldeki sebebi ise Türkçe kelimelere ağırlık vermiĢ olmasıdır. Tablo 1: Gazeldeki aruz vezni unsurlarının dağılımı. 1.beyit medd imȃle zihȃf vasl 1 2.beyit 1 2 1 3.beyit 1 2 2 4.beyit 2 5.beyit 4 6.beyit 1 Toplam 2 12 0 3 2.2.2. Kafiye ve Redif Redif, Ģiirde ses ve anlamın yoğunlaĢtığı noktadır. Redif, Ģiirde sadece ahenk unsuru olarak yer almamakta, âdeta bütün anlamı kendi etrafında döndüren bir kilit noktasını muhtevasında barındırmaktadır. Redif, Ģiirde ahengi artırarak okuyucuyu/ dinleyiciyi etkilemenin yanı sıra Ģiirin çağrıĢım dünyasını da zenginleĢtirir. Necȃtî’ de gazelinin redifi için Türkçe bir sıfat seçmiĢtir. Gazelin redifi olan i-yok ”, her beytin sonunda tekrarından çağrıĢımı ile okuyanı / dinleyeni etkilemektedir. Redifin gazeldeki bu durumu, gazeldeki anlam bütünlüğüne katkı sağlamaktadır. Gazelin kafiyesi; sözi, tuzı, gözi, kendüzi, gündüzi, yüzi, yıldızı, kelimelerindeki “zı , zi ” heceleridir. Bunlar Klâsik Türk Ģiirinde tam kafiye değerindedir. Kafiyeli kelimelerin 4‟ü iki, 3‟ü de üç hecelidir. Kafiyeli kelimelerin tamamı Türkçe dir. Bu kelimeler arasında fonetik ve morfolojik açıdan bir uyum sağlanmıĢtır: tuzı, sözi, yüzi, gözi, kelimeleri ses bakımından birbirlerine çok yakın kelimelerdir. Kafiyeli kelimelerin 4‟ü isim, 1‟i fiil, 1‟i de zamirdir. Gazeldeki kafiyeli kelimelerin ağırlıklı olarak isimden oluĢması, Ģairin burada hareketten çok niteleme ağırlık vermesiyle ilgilidir. Görüleceği gibi, ses unsurları olan kafiye ve redif olarak seçilen kelimelerin hepsi, gazelin ritmini oluĢturmanın yanı sıra, gazelin anlam dünyasına da pek çok Ģey katmaktadırlar. Kafiye ve redif, bu yönleri ile gazele açılan kapının anahtarları konumundadırlar. 2.2.3. Ünlü ve Ünsüzler Gazelin ses yapısı, aĢağıdaki tablo‟dan da anlaĢılacağı gibi yumuşakbir görünüm sergilemektedir. Osman Horata‟ya göre; “Ünsüzlerin hâkimolduğu Ģiirler hareketli, akıcı; ünlülerin çoğunlukta olduğu Ģiirler ise daha durağanbir yapıya sahiptir. Bunların birbirlerine eĢit sayıda olduğu Ģiirlerde isebu nitelikler arasında bir denge ve birinden diğerine bir geçiĢ vardır.” (Horata2002: 381). Necȃti’ nin bu gazelinde genel toplama bakıldığında, ünsüzlerin, özelliklede yumuşak ünsüzlerin gazele hâkim olduğu görülmektedir. Bu da gazelises gücünün ve akıcılığının bir göstergesidir. Aynı zamanda yumuĢak ünsüzler gazelle samimi ve sıcak bir hava katmıĢtır. �Tablo 2: Gazeldeki ünlü ve ünsüzlerin dağılımı. Beyitler 1. 2. 3. 4. 5. 6. Toplam YumuĢak Ünsüzler 23 25 29 26 27 24 154 Sert Ünsüzler 19 11 5 9 11 12 67 Kalın Ünlüler 13 7 14 10 9 13 66 Ġnce Ünlüler 17 21 15 20 21 14 108 Toplam 72 64 63 65 68 63 395 Kalın ve ince ünlülerin beyitlere göre dağılımına bakıldığında, toplamda kalın ve ince ünlülerin bazı beyitlerde eĢit sayılabilecek miktarda kullanıldığını görüyoruz. Gazelde kullanılan ince ve kalın ünlüler 1, 3 ve 6. beyitlerde birbirleriye ses açısından örtüĢürken, 2, 4 ve 5. beyitlerde bir kırılma göze çarpmaktadır. Necȃtȋ’ nin bu gazelinde yumuĢak ünlülerin daha fazla kullanıldığı görülüyor.1.beyitte sesler birbirine yakın kullanılmıĢken, 2. Beyitten itibaren bir kırılma söz konusudur. YumuĢak ünsüzler ile sert ünsüzler arasındaki bu fark 3. Beyitte artarken 6. Beyite kadar benzer Ģekilde devam ediyor. 2.3. Gazelin Sözdizimi İncelemesi 2.3.1. Kelime Çeşitleri ve Yapıları Gazelin 54 kelimelik kadrosunda 12 Farsça, 28 Türkçe ve 14 Arapça kelime bulunmaktadır. Bu kelimelerin 31‟i isim, 10 u fiil, 5‟i edat, 3‟ü zamir, 5‟i sıfattır. Ġsimlerin hemen hemen eĢit bir dağılımı varken, fillerin ve zamirlerin tamamı Türkçedir. ġiirde Arapça sıfatlar Türkçe sıfatlardan bir miktar fazladır. Türkçe kelimelerin bu gazelde daha yoğun ve fonksiyonel açıdanda daha etkili olduğu görüyoruz. Gazelin kelime kadrosu aĢağıdaki tabloda gösterilmektedir: �Tablo 3: Gazelin kelime kadrosu. İsim Fiil Edat Zamir Sıfat Toplam Türkçe 10 10 3 3 2 28 Farsça 10 0 2 0 0 12 Arapça 11 0 0 0 3 14 Toplam 31 10 5 3 5 54 2.3.2. Tamlama Çeşitleri ve Yapıları Gazeldeki isim ve sıfat tamlamalarının büyük çoğunluğu Türkçe dilbilgisi kurallarına göre yapılmıĢtır. Gazelde bir tane Farsça tamlama varken, Arapça tamlama hiç yoktur. Çoğunlukla Arapça ve Farsça isimler bir araya gelerek Türkçe tamlamalar oluĢturmuĢlardır. Gazelde 22 tane ikili tamlama vardır. Tamlamalardan sadece bir tanesi Farsça sıfat tamlamasıdır. Diğer 21 tamlama muhtevasındaki kelimeler Arapça ve Farsça olsada Türkçe tamlamalardır. Gazelde Arapça Farsça tamlamaların fazla sayıda kullanılmamasında Necȃtȋ‟nin yaĢadığı dönemin ve dil özelliklerininde etkisi olmuĢtur. Gazelin tamlama tablosu iseaĢağıdaki gibidir: Tablo 4 : Gazelde geçen tamlamalar Türkçe Tamlamalar Nergisin gözi (Ġsim Tamlaması) Lebün letȃfeti (Ġsim Tamlaması) (Senin) dehȃnun ( Ġsim Tamlaması) Goncanın sözi (Ġsim Tamlaması) (senin) miyȃnun ( Ġsim Tamlaması) Sözün letȃfeti (Ġsim Tamlaması) (senin ) vefȃların ( Ġsim Tamlaması) ġekkerün tuzı (Ġsim Tamlaması) (onun) gündüzü ( Ġsim Tamlaması) Serv kametüne (Sıfat Tamlaması) (senin) yüzünü ( Ġsim Tamlaması) Cefȃ denizine (Ġsim Tamlaması) (onun) yüzü ( Ġsim Tamlaması) Belȃ dünine (Ġsim Tamlaması) (senin) kapuna ( Ġsim Tamlaması) GüneĢ yüzüni (isim Tamlaması) Nice hareket (Sıfat Tamlaması) Göz yaĢı (isim Tamlaması) Bir ad (Sıfat Tamlaması) �Saȃdet ehli (isim Tamlaması) Farsça Tamlama Necȃtȋ‟nin yıldızı (isim Tamlaması) Bedr-i münir (Sıfat Tamlaması) 2.3.3. Cümle Çeşitleri ve Yapıları Bu kısımda Necȃtȋ „nin yok redifli gazelini yüklemin türüne göre, ögelerin diziliĢine göre anlam yönünden ve yapı bakımından 4 aĢamada inceledik. 6 beyitlik bu gazel toplam12 cümleden meydana gelmektedir. Cümlelerin 4 ü devrik 8‟i kurallıdır. Dolayısıyle cümlelerin çoğunda yüklem sondadır. 1. beyit iki cümleden, 2. Beyit bir cümleden, 3. Beyit bir cümleden, 4. Beyit dört cümleden, 5.beyit iki cümleden, 6. beyit iki cümleden oluĢmaktadır. Cümle çeĢitlerine iliĢkin ayrıntılar aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir. Tablo 5: Gazelin Cümle ÇeĢitleri Cümle Sayısı 1.beyit 2 2.beyit 3.beyit 1 1 4.beyit 4 5.beyit 2 6.beyit 2 Yüklemin Türüne Göre Anlamına Göre Ġsim Ġsim ġart ġart Ġsim Ġsim Fiil Ġsim Fiil Ġsim Fiil Ġsim Fiil Fiil Olumsuz Olumsuz Olumlu Olumsuz Olumlu Olumsuz Olumlu Olumsuz Olumlu Olumsuz Yapısına Göre ġartlı BileĢik ġartlı BileĢik Ki li Bağlı ġartlı BileĢik Basit Basit Basit Ki li Bağlı GiriĢik BileĢik GiriĢik BileĢik GiriĢik BileĢik Ġç içe BileĢik Ögelerin DiziliĢine Göre Kurallı Kurallı Kurallı Kurallı Kurallı Devrik Kurallı Kurallı Devrik Kurallı Kurallı Devrik 2.4. Gazelin Anlam İncelemesi Gazelin arka plânın ortaya konulduğu Ģerh kısmında belirtildiği gibi, Necati‟nin bu gazeli, çok çeĢitli tasvir ve nitelemelerle Ģairin ruh hâlini yansıtmaktadır. Gazelin anlatım plânın gösterildiği aĢağıdaki tablodan da anlaĢılacağı üzere, Ģair sürekli sevgilinin sahip olduğu güzelliklerĠ doğadaki nesnelerle karĢılaĢtırıyor. Gazel genel olarak sevgiliyi övmek için bir mukayeseler zinciri Ģeklinde tasarlanmıĢtır. �Tablo 6: Gazelin anlatım plânı. Gönderici Bildiri (İleti, Nesne) Alıcı Beyitler 1.Beyit 2.Beyit 3.Beyit AĢık AĢık AĢık 4.Beyit AĢık 5.Beyit AĢık 6.Beyit ġair Sevgilinin dudaklarının hoĢluğu karĢısında goncanın sessiz kalması ve sevgilinin sözlerinin tatlılığının yanında Ģekerin tadının olmayıĢı. Sevgilinin boyuna karĢı selvinin saygısızlık yapması ve bunun neticesinde bahçedeki nergisin tepki olarak ondan selviden yüz çevirmesi. Sevgilinin vefasının sadece adının olması tıpkı ağzı ve beli gibi kendisinin olmayıĢı. Kıyısına çıkılamayacak bir cefa denizine düĢdüğünü ve hiç gündüzü olmayan bir bela gecesine bulaĢtığı. Sevgilinin güneĢ gibi yüzünü ayın görüp, bu ĢaĢkınlıkla ıĢığını kaybetmesi ve bu sebeple huzuruna ytancından çıkamaması. Sevgilinin kapısına gözyaĢı iletenin mutluluğa ereceği ve kendisininde bu sebepten Ģanslı olduğu. Sevgili Sevgili Sevgili ġair Sevgili Çevredekiler Sonuç: Klâsik Türk edebiyatının çözülmesi gereken en acil ve önemli sorunu, gelenek içinde yer alan bir sanatçının ve sanat eserinin nasıl inceleneceği, hakkında nasıl hüküm verileceği, bunun ölçütlerinin ne olacağı gibi hususların çözümlenmesidir. Bu tür metinlerin alımlanması sürecinde, okurun deneyimleri, özel ve toplumsal yaĢantısı, dünya görüĢü, değer yargıları, kültür birikimi gibi pek çok etken rol oynamaktadır. Klâsik Türk Ģiiri söz konusu olduğunda, günümüz okuru ile metnin oluĢtuğu dönem arasındaki uzaklık, kendi bağlamı içinde, metnin alımlanma �sürecini bir kat daha güçleĢtirmektedir. Dolayısıyla Klâsik Türk Ģiirinin zenginliğini günümüz okuruna tanıtacak en önemli kaynakların baĢında, bu alandaki Ģiir incelemeleri gelir. Bu alanda çalıĢacak olan araĢtırmacı,metin ile kendi zamanının Klâsik Türk Ģiiri okuru arasında bir köprü olmaniteliğine yükselir. Sonuç itibariyle, bir Klâsik Türk edebiyatı araĢtırmacısı, incelemek üzere ele alacağı metinleri bir edebiyat geleneğinin içine oturtabilmek ve bu kapalı metinleri açabilmek için anahtarlara ihtiyaç duyar. Bu anahtarlar da, metodik yaklaĢımlardır. Klâsik metinlerin Ģiir sanatındaki ve genel büyük hikâye içindeki yerini, bağlarını, dille iliĢkisini ve dahası, benzer metinlerle oluĢturduğu bütünü görebilmek için, kuramsal okumalara ihtiyaç vardır. Bu çalıĢma, klasik Ģerh yöntemiyle modern teori arasında bağlantı kurarak Necati‟nin gazelinin geniĢ anlamını sezdirme hedeflemiĢtir. �Kaynakça DEVELLĠOĞLU, F. (2008)Osmanlıca- Türkçe Ansiklopedik Lȗgat, Ankara, Aydın Kitabevi 23. Baskı ĠPEKTEN, H. (1999)Eski Türk Edebiyatı Nazım ġekilleri ve Aruz, Ġst. Dergah Yayınları OKUYUCU, C. (2006)Divan Edebiyatı Estetiği, Ġst. L&M Yayınları SOLMAZ,S. (2005)Necati Hayatı-Sanatı-Eserleri, Ankara, Akçağ Yayınları UÇAN EKE, N. (2011)Naili‟nin Afitap Redifli Gazelinin ġerhi veYapısalcılık Açısından Ġncelnmesi, Türkiyat AraĢ. Dergisi, 30.sayı, Güz PALA, Ġ. (2006)Ansiklopedik Divan ġiiri Sözlüğü YEKBAġ, H. (2008)Metin ġerhi Geleneği Çerçevesinde ġarihlerin Divan ġiirine BakıĢı, Türkiyat AraĢtırmaları Dergisi(23) 190-206 PARLATIR,i. (2010) Osmanlı Türkçesi, Ankara, Yargı Yayınları T. D. K. (2005)Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları :549 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2271 Title A name given to the resource NECATİ „NİN “YOK” REDİFLİ GAZELİNİN YAPISALCILIK YÖNTEMİNE GÖRE İNCELENMESİ Author Author ÖZUYGUN, Ali Rıza ARAZ, Tuba Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Yapısalcılık, Necati, Klasik şerh, Şerh. ÖZET Bu çalışmanın alanını temelde, Klâsik Türk Edebiyatı şairlerinden mesnevileriyle öne çıkan, Necâtȋ’nin “yok” redifli gazeli oluşturacaktır. Gazel öncelikle klâsik şerh metodu ile açıklanacak akabinde de 20. Yüzyılın’ın etkin edebi kuramlarından biri olan yapısalcılık açısından incelenecektir. Klâsik Türk edebiyatı metinlerinin modern metotlarla incelenmesi, içinde bulunduğumuz kültürel konum ve bu metinlerin günümüz insanı tarafından anlaşılarak okunması ve bu metinlerin sadece tarihin malı olmaktan kurtulması açısından çok önemlidir. Klâsik yöntemle yapılan açıklamalarda, gazelin biçim ve özünde gizli kalan başka yönlerinin de ortaya konulup şairin dünyasını, bugünün okurlarına sunma hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda Necâtȋ’nin gazeli şekil, anlam ve yapısal uyum açılarından ortaya konulacaktır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548