161 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d1258eded30e6dd9a6b83e81dbd7054c.pdf ba387ad4ed12ea9d92300a3e802fb551 PDF Text Text EDITORIAL Journal of Economic and Social Studies, A Contemporary View on Economic and Social Research Teoman DUMAN International Burch University Faculty of Economics, Management Department Sarajevo, Bosnia and Herzegovina tduman@ibu.edu.ba Welcome to the first issue of the Journal of Economic and Social Studies. The beginning of 2011 comes with enthusiasm and great motivation for initiating an academic, peer-reviewed journal dedicated to publishing scholarly work in economics and related scientific areas. In this journal, we plan to publish conceptual and empirical papers that take an interdisciplinary perspective in the areas of economics, business administration, public administration, political studies, international relations, labor economics and industrial relations, econometry, sociology and psychology. As scientific inquiry advances, researchers in different scientific areas benefit from theories and concepts in other areas, which can bring a broader perpective to their explanations. As such, our journal will attempt to bring academics from various backgrounds to advance theories and offer solutions for society's problems. The number of academic journals that publish papers in economics and related areas has risen in proportion to the advancements in information technologies. The increasing number of journals have also motivated researchers to produce more specific research studies in different academic disciplines. In relation to this matter, one of the areas on which we expect our prospective writers to conduct research will be Balkan studies, through which we plan to offer solutions to the problems of this complicated area. The problems that arose following the recent war and political conflicts in the area necessitate a journal that gives priority to scientific research specific to the area. Balkan-specific research is also related to the largest economic and polical union in the world, namely the European Union. Expectations from and expected influences of the integration of Balkanic countries into the European Union are receiving closer attention from researchers and the public. In addition to economic, administrative and political perspectives, sociological and psychological perspectives on the problems of the Balkanic area attract a great deal of attention. This portion of Europe is extremely culturally diverse and these diverse cultures live in close proximity to each other. Many of the past problems of this area are rooted in sociological structures and solutions to these problems can only be found by understanding social structures and the psychology behind them. In the current issue, we publish seven papers and one conference report. In the first article, Ulussever, Yumusak and Kar report a research study from the Saudi Arabian equity market and show proof of the day-of-the-week effect in this market. The authors use data from January 2001 to December 2009 from the Saudi stock exchange TADAWUL and suggest that investors take the day-of-the-week variations into account in the volatility of the Saudi stock exchange. �In the second article, Kaplan and Kalyoncu measure the level of international capital mobility for the twelve MENA countries (Algeria, Israel, Iran, Egypt, Jordan, Kuwait, Libya, Morocco, Saudi Arabia, Syria, Tunisia, and Turkey) over the period 1963-2007. The authors show that capital mobility levels differ for different sub-periods, e.g., there was perfect capital mobility during the 1981-2007 period. In addition, Yildiz, Hotamisli and Eleren test a performance measurement model for businesses where they argue that they use both qualitative and quantitative data together in a modified gap model. The authors test performance levels of 42 enterprises in Turkey where they use gap percentages instead of gap scores. Yuksel, Zaim and Yuksel introduce different aspects of a radio frequency identification system (RFID) which is heavily used by most businesses in their business systems and supply chain management. Technology use is becoming more important especially for small to midsize enterprises in order to stay competitive in today’s business world. Astrom proposes a paradigm shift in sustainable development through the perspectives of Islamic economics. Astrom questions the role and possible contribution of Islamic economics in today’s understanding of sustainable development, with a debatable viewpoint. In the sixth article, Ucan and Ozturk investigate the effect of financial development on investment levels in Turkey for the period of 1970 through 2009. The authors conclude that high financial development is an indicator of future domestic investement. The authors argue that, according to the results, financial developments in the 1980's contributed to the investment levels in Turkey. In the last article, Celebioglu presents an investigation of development indicators in Balkan countries for the post-socialist period. Celebioglu compares Balkan countries with respect to economic indicators and presents the current economic situation in these countries. Finally, Uc summarizes his observations from the latest conference held at International Burch University. It was a successful and comprehensive conference which stimulated us to prepare the current issue of this journal. I would like to thank to the authors of this issue for their hard work and cooperation. Also, I would like express my gratitude to the reviewers who spent their valuable time reviewing papers for this issue. I hope that this will be a good start and promising future for our journal. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2350 Title A name given to the resource Journal of Economic and Social Studies, A Contemporary View on Economic and Social Research Author Author DUMAN, Teoman Abstract A summary of the resource. Welcome to the first issue of the Journal of Economic and Social Studies. The beginning of 2011 comes with enthusiasm and great motivation for initiating an academic, peer-reviewed journal dedicated to publishing scholarly work in economics and related scientific areas. In this journal, we plan to publish conceptual and empirical papers that take an interdisciplinary perspective in the areas of economics, business administration, public administration, political studies, international relations, labor economics and industrial relations, econometry, sociology and psychology. As scientific inquiry advances, researchers in different scientific areas benefit from theories and concepts in other areas, which can bring a broader perpective to their explanations. As such, our journal will attempt to bring academics from various backgrounds to advance theories and offer solutions for society's problems. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2011-01-30 Keywords Keywords. Article PeerReviewed DOI Digital object identifier doi: 10.14706/JECOSS11111 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 1986 – 8502, H Social Sciences (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/9ed288136b526ef91bdec5e71c5ad851.pdf 4a98cccc63272922250f00a2bdf0c3c8 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 3766 Title A name given to the resource Journal of Economic and Social Studies, Volume 7, Issue 1 Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Author Author DUMAN, Teoman Orhan, Mehmet Hadžiahmetović Dogru, Nereida Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2017 Keywords Keywords. Book PeerReviewed H Social Sciences (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/271ce591af8a7887df47672c07adc7be.pdf d0d55d5551e2cf44760256d5ea5068c0 PDF Text Text Journal of Economic and Social Studies Volume 67 Number 21 Fall 2016 Spring 2018 Refereed Articles 55 Role of the State in Financial Sector Development andofAchieving Pro-Poor Growth: Determinants of International Tourism Flows to the Republic Croatia: An SUR Analysis of Panel Data from 1993-2015 Evidence from Bosnia and Herzegovina Joel I. Amra Deichmann and Danyang LiuKokorović Jukan Babajić and Meldina 28 Demand, Oil Price Fluctuation, ExchangeThe Ratecase andofEconomic Growth: Evidence from ARDL 27 Tourism Trade liberalization and product structure: Western Balkans ModelEdward and Rolling Windowand Granger Causality for Tunisia Molendowski Łukasz Klimczak Abderrazak Dhaoui, Habib Sekrafi and Mohamed Ghandri 43 Key Success Factors for Sustainable Strategic Information Systems 51 The EU Cohesion Impact Technology on Regional Infrastructure Economic Development: The Case of Bulgaria Planning andPolicy’s Information Monika Moraliyska Zana Pekmez Investigating the Drivers of Choice Behavior in Tourism: Corporate Image, Perceived Risk and Trust Interactions through Reputation Management Mesut Bozkurt and Emrah Özkul 109 List of Reviewers for this Issue Journal of Economic and Social Studies JECOSS Volume 67 Number 12 Number Number 21 Number 81 Volume 67 70 a High-Quality Auditorofand DebtUnemployment Maturity Structure: Evidence from Firms 57 HiringTrends and Challenges Female in the Republic of Iranian Macedonia: Mobina Ahmadi and Mehdi Safari Gerayli A Regional Comparative Study Remzije Rakipi and Shpressa Syla 81 Financial Monitoring of Medication Consumption in Bosnia and Herzegovina Emira Kozarević, PhD 79 Public Procurement System in Service for Strengthening the Market Economy Bosnia and 105 List ofinReviewers fot Herzegovina this Issue Merim Kasumović, Sanela Meholjić-Kalajdžić and Harun Meholjić Journal of Economic and Social Studies JECOSS Fall 2016 Spring 2018 Print ISSN: 1986 - 8499 Online ISSN: 1986 - 8502 Fall 2016 Spring 2018 � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/53f0800a309237ad754084938cc67668.pdf 203da452a53f80116ba498891d39dff7 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 3765 Title A name given to the resource Journal of Economic and Social Studies, Volume 7, Issue 2 (2018) Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Author Author DUMAN, Teoman Orhan, Mehmet Hadžiahmetović Dogru, Nereida Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2018 Keywords Keywords. Book PeerReviewed HB Economic Theory,HC Economic History and Conditions https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/3634ccd4343959b4550befacc0553e8f.pdf 19e39d447def2c0f3dd4feb0fb30f7c2 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Journal of Natural Sciences and Engineering Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context 2637-2835 DOI Digital object identifier 10.14706 Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Description An account of the resource Journal of Natural Sciences and Engineering (JONSAE) is a peer-reviewed, biannually published international journal focusing on empirical and theoretical research in all branches of Engineering and Natural Sciences. It is published on the behalf of Faculty of Engineering and Natural Sciences of International Burch University and aims to provide the best content regarding by publishing original research papers, review articles, special issues, feature articles, and book reviews. All manuscript submissions are subject to initial appraisal by the Editor, and, if found suitable for further consideration, to peer review by independent, anonymous referees. All peer review is double-blind and submission is online. The journal welcomes theoretical, applied, interdisciplinary and methodological work, with preference on empirical research, critical approach and problem-solving methods in manuscripts. Language A language of the resource English Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Journal of Natural Sciences and Engineering Volume 4, issue 2 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2637-2835 (Print) DOI Digital object identifier 10.14706/JONSAE Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Description An account of the resource <span class="fontstyle0">Respected readers,<br /></span><span class="fontstyle2">Journal of Natural Sciences and Engineering </span><span class="fontstyle0">(JONSAE) is a peer-reviewed biannual journal<br />that aims at the publication and dissemination of original research articles on the latest<br />developments in the fundamental theory, practice and application of engineering, science, and<br />technology. We provide a platform for researchers, academicians, professionals, practitioners,<br />and students to impart and share knowledge in the form of high-quality empirical and<br />theoretical research papers. The journal covers all areas of genetics and bioengineering,<br />electrical and electronics engineering, information technology, architecture, applied<br />mathematics, computer sciences, and civil engineering.<br /><br />In this second issue in 2022, I would like to express my gratitude to our authors and<br />manuscript reviewers for their unselfish effort. You have continued your commitment and<br />diligence to the Journal in helping us to produce quality and meaningful content that has the<br />opportunity to advance the field. All of us had personal and professional challenges due to<br />return to in-class teaching and dynamic experiences we have all witnessed in terms of changes<br />in how the higher education functions in the post-pandemic period, and yet despite this, we<br />managed to assure continuous publication of our Journal. Thank you all for being part of this<br />wonderful academic endeavor.<br />This issue is comprised of three articles. A review article we are presenting you stands at the<br />crossroad of biochemistry and molecular biology and deals with the current state of knowledge<br />related to the hydrophobic interaction chromatography as an experimental method. Two<br />original papers come from two different areas; one is dedicated to machine learning and<br />another to solar irradiation.<br /><br />In the end, we plan to build upon the excellent editorial infrastructure in the next years. In<br />addition to managing the normal turnover of the Editorial Board members, we will seek to<br />expand it by recruiting additional members who can provide expertise in areas that are not<br />currently well represented. In particular, we hope to recruit board members with expertise in<br />such areas as statistical and biostatistical methods, computer science, bioengineering, and<br />biomedical engineering, among others. We also hope to leverage the expertise of the Editorial<br />Board members to train the next generation of scholars and potential Editorial Board members<br />by finding ways to pair student reviewers with senior reviewers for a peer-review mentorship<br />as a part of building a better research environment for new scientists. A similar approach is<br />planned for the administrative members of the Editorial Board, with the aim of improving the<br />quality of the overall Journal design and acquiring a modern visual identity.<br /><br />Having in mind all stated, I wholeheartedly invite you to read this issue and join our team.<br /><br />Yours sincerely,<br />Adna Ašić, PhD<br /></span>Editor in Chief<br /> Table Of Contents A list of subunits of the resource. <div style="text-align:center;">Hydrophobic Interaction Chromatography: A Key Method for Protein Separation Nermana Kovačević, Mohammad Tariq AL-Boush</div> <div style="text-align:center;"><strong>Literature review </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 2 - 13)</div> <div style="text-align:center;">Solar Irradiation Prediction Based on M5 Model Tree and Feature Importance Evaluation</div> <div style="text-align:center;">Lejla Idrizović, Lejla Lulić Skopljak, Faris Haznadarević, Haris Ahmetović</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 14 - 25)</div> <div style="text-align:center;">Letter Recognition Using Machine Learning Algorithms</div> <div style="text-align:center;">Merima Ćeranić, Samed Jukić</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 26 - 37)</div> https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/e6f54c7629d056b792900633bc2eb67f.pdf d2959a85e7f4de6f43ff94bf9a6ad5f4 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Journal of Natural Sciences and Engineering Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context 2637-2835 DOI Digital object identifier 10.14706 Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Description An account of the resource Journal of Natural Sciences and Engineering (JONSAE) is a peer-reviewed, biannually published international journal focusing on empirical and theoretical research in all branches of Engineering and Natural Sciences. It is published on the behalf of Faculty of Engineering and Natural Sciences of International Burch University and aims to provide the best content regarding by publishing original research papers, review articles, special issues, feature articles, and book reviews. All manuscript submissions are subject to initial appraisal by the Editor, and, if found suitable for further consideration, to peer review by independent, anonymous referees. All peer review is double-blind and submission is online. The journal welcomes theoretical, applied, interdisciplinary and methodological work, with preference on empirical research, critical approach and problem-solving methods in manuscripts. Language A language of the resource English Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Journal of Natural Sciences and Engineering, Volume 3, issue 2 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2637-2835 (Print) Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University DOI Digital object identifier 10.14706/JONSAE Description An account of the resource Respected readers, Journal of Natural Sciences and Engineering (JONSAE) is a peer-reviewed biannual journal that aims at the publication and dissemination of original research articles on the latest developments in the fundamental theory, practice and application of engineering, science, and technology. We provide a platform for researchers, academicians, professionals, practitioners, and students to impart and share knowledge in the form of high-quality empirical and theoretical research papers. The journal covers all areas of Genetics and Bioengineering, Electrical and Electronics Engineering, Information Technology, Architecture, Applied Mathematics, Computer Sciences, and Civil Engineering. In this issue, I would like to express my gratitude to our authors and manuscript reviewers for their unselfish effort. You have continued your commitment and diligence to the Journal in helping us to produce quality and meaningful content that has the opportunity to advance the field. All of us had personal and professional challenges due to the pandemic and yet despite this, we managed to produce quality content and improve JONSAE’s indexation and future perspectives in terms of its metrics and quality growth. Thank you all for being part of this wonderful academic endeavor. We have both original research and literature review articles published in this issue. Our readers can learn details about how data technology and engineering ventures can contribute to medicine in the form of predictions for depression and anxiety as well as how to use machine learning-based gene clustering in brain cancer classification. Also, you can find out what is the potential of biomaterial-based solutions in cancer research treatment and can homicides be solved using the classification method. In the end, you can read about a staple gene in pharmacogenomics research, CYP4F2*3, and the effect of its polymorphism on different traits, including optimum anticoagulation therapy administration based on the patient’s genetics. In the end, we plan to build upon the excellent editorial infrastructure in the next years. In addition to managing the normal turnover of the Editorial Board members, we will seek to expand it by recruiting additional members who can provide expertise in areas that are not currently well represented. In particular, we hope to recruit board members with expertise in such areas as statistical and biostatistical methods, computer science, bioengineering, and biomedical engineering, among others. We also hope to leverage the expertise of the Editorial Board members to train the next generation of scholars and potential Editorial Board members by finding ways to pair student reviewers with senior reviewers for a peer-review mentorship as a part of building a better research environment for new scientists. A similar approach is planned for the administrative members of the Editorial Board, with the aim of improving the quality of the overall Journal design and acquiring a modern visual identity. Having in mind all stated, I wholeheartedly invite you to read this issue and join our team. Yours sincerely, Adna Ašić, PhD Editor in Chief Language A language of the resource English language Type The nature or genre of the resource Full Table Of Contents A list of subunits of the resource. <div style="text-align:center;">The Potential of Biomaterial-Based Solutions in Cancer Research and Treatment Hannah Boone</div> <div style="text-align:center;"><strong>Literature review </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 4 -11)</div> <div style="text-align:center;">Analysis of High School Graduate Data Using Database Analytics Tools</div> <div style="text-align:center;">Ezana Ćeman, Samed Jukić</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 12-26)</div> <div style="text-align:center;">Frequency Locked Loop in Estimating Active, Reactive and Apparent Powers Meris Lihić, Slobodan Lubura</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 27-42)</div> <div style="text-align:center;">Prediction of Solved Homicides Using Classification Method</div> <div style="text-align:center;">Lamija Zukić, Samed Jukić</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 43-49)</div> <div style="text-align:center;">Machine Learning-Based Gene Clustering on Brain Cancer Using K-Means and Hierarchical Clustering Methods<br />Fatih Yilmaz</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 50-61)</div> <div style="text-align:center;">Recommendation Engine on IPTV</div> <div style="text-align:center;">Vedad Njuhović</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research</strong> <br />(pg. 62-69)</div> <div style="text-align:center;">Depression and Anxiety Analysis and Prediction using Big Data Technologies Mersiha Ćeranić</div> <div style="text-align:center;"><strong>Original research </strong></div> <div style="text-align:center;">(pg. 70-83)</div> <div style="text-align:center;">Prevalence of rs2108622 (CYP4F2*3) Single Nucleotide Polymorphism – A Review</div> <div style="text-align:center;">Selma Žiga, Hana Efendić, Larisa Bešić</div> <div style="text-align:center;"><strong> Literature review</strong> <br />(pg.84-92)</div> https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7112b4a9a2716b56612a13c9e4c06b14.pdf 7b5c00f172785b71f003ae5f15091c54 Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Journal of Natural Sciences and Engineering Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context 2637-2835 DOI Digital object identifier 10.14706 Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Description An account of the resource Journal of Natural Sciences and Engineering (JONSAE) is a peer-reviewed, biannually published international journal focusing on empirical and theoretical research in all branches of Engineering and Natural Sciences. It is published on the behalf of Faculty of Engineering and Natural Sciences of International Burch University and aims to provide the best content regarding by publishing original research papers, review articles, special issues, feature articles, and book reviews. All manuscript submissions are subject to initial appraisal by the Editor, and, if found suitable for further consideration, to peer review by independent, anonymous referees. All peer review is double-blind and submission is online. The journal welcomes theoretical, applied, interdisciplinary and methodological work, with preference on empirical research, critical approach and problem-solving methods in manuscripts. Language A language of the resource English Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Title A name given to the resource Journal of Natural Sciences and Engineering, Volume 4, Issue 1 Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2637-2835 (Print) DOI Digital object identifier 10.14706/JONSAE Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Description An account of the resource Respected readers, Journal of Natural Sciences and Engineering (JONSAE) is a peer-reviewed biannual journal that aims at the publication and dissemination of original research articles on the latest developments in the fundamental theory, practice and application of engineering, science, and technology. We provide a platform for researchers, academicians, professionals, practitioners, and students to impart and share knowledge in the form of high-quality empirical and theoretical research papers. The journal covers all areas of genetics and bioengineering, electrical and electronics engineering, information technology, architecture, applied mathematics, computer sciences, and civil engineering. In this first issue in 2022, I would like to express my gratitude to our authors and manuscript reviewers for their unselfish effort. You have continued your commitment and diligence to the Journal in helping us to produce quality and meaningful content that has the opportunity to advance the field. All of us had personal and professional challenges due to the pandemic and return to in-class teaching and yet despite this, we managed to assure continuous publication of our Journal. Thank you all for being part of this wonderful academic endeavor. This issue is dedicated to natural sciences only, whereby we have two original research articles and two review articles. Original articles are dealing with testing results for the patients in the Canton Sarajevo, one related to biochemical blood analyses and another to cancer genetics. When it comes to literature reviews, we are changing the pace and are pointing our interest towards plants; the reviews are dealing with plants in medicine and environmental science. In the end, we plan to build upon the excellent editorial infrastructure in the next years. In addition to managing the normal turnover of the Editorial Board members, we will seek to expand it by recruiting additional members who can provide expertise in areas that are not currently well represented. In particular, we hope to recruit board members with expertise in such areas as statistical and biostatistical methods, computer science, bioengineering, and biomedical engineering, among others. We also hope to leverage the expertise of the Editorial Board members to train the next generation of scholars and potential Editorial Board members by finding ways to pair student reviewers with senior reviewers for a peer-review mentorship as a part of building a better research environment for new scientists. A similar approach is planned for the administrative members of the Editorial Board, with the aim of improving the quality of the overall Journal design and acquiring a modern visual identity. Having in mind all stated, I wholeheartedly invite you to read this issue and join our team. Yours sincerely, Adna Ašić Editor in Chief Language A language of the resource English language Table Of Contents A list of subunits of the resource. <div style="text-align:center;">Phytoremediation: A Green Approach to Fight Heavy Metal Contamination in the Soil Jasmin Novalic <br /><strong>Literature review</strong> <br />(pg. 2 - 11) <br />The Presence of Bioactive Compounds in Plants of the Amaranthaceae Family and Their Use in Medicine: A Review <br />Lejla Kadric <br /><strong>Literature review</strong> <br />(pg. 12 - 31) <br />Comparison Test of Sensitivity Between Next Generation Sequencing (NGS) Hotspot Panel and Droplet Digital PCR of KRAS G12 / G13 Mutation <br />Azra Hajdarevic, Lana Salihefendic, Rijad Konjhodzic, Adis Kandic, Ivana Ceko, Dino Pecar, Muhamed Curic, Amina Kurtovic – Kozaric <br /><strong>Original research</strong> <br />(pg. 32 - 41) <br />The Assessment of the General Health Status of the Sarajevo Canton Residents Through General Biochemical Testing Results <br />Faris Ramic <br /><strong>Original research</strong> <br />(pg. 42 - 55)</div> https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/b81fa585fcef8a0a2445546cb418abe3.docx 940e437ccf5175afc570cd99b385cd5f https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7428a5404f180331549090e21ef03ef1.pdf 50579d11decbfc2901acc36790a82438 PDF Text Text Journey as A Domain in Metaphorical Mappings in Eu Political Discourse in English and Bosnian Dženita Suljkanović University of Tuzla/ Tuzla, Bosnia and Herzegovina Key words: conceptual metaphor, metaphorical mappings, political discourse, conventionality of metaphors, metaphorical scenarios ABSTRACT This presentation will try to bring political discourse of EU to a closer inspection on frequency of metaphor usage, in particular the ones with journey as a domain. Since metaphors are considered to be mostly the part of literature, it is a general belief that they are not commonly used in politics or political discourse. Among so many metaphor constructions and conventionalized metaphor phrases, it is quite of an interest to see how often do we hear politicians use metaphors in their speeches. However, since politicians tend to get votes and support from the masses, they do use these oratorical ways of expressing their beliefs and as such they have to use phrases familiar to people. Exploring political speeches, online magazines and political journals, a substantial corpus of metaphors is collected and thus used to demonstrate the frequency of this part of speech in both English and Bosnian. Moreover, metaphors of journey of both languages fall under two categories, which are the following: vehicle specific and general walking journey scenario, which is thus proven that metaphors are conventionalized and used in everyday language. Through analysis of these findings, it is shown that general walking journey scenarios are much more standardized in language and it is not even considered to be unusual to find a metaphor in politics. On the other hand, vehicle specific journey metaphors have still a long way to go. Finally, the analysis of metaphors of journey will be thoroughly presented in this paper in order to demonstrate conventionality of metaphors in political discourse of EU in English and Bosnian. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1758 Title A name given to the resource Journey as A Domain in Metaphorical Mappings in Eu Author Author SULJKANOVIC, Dženita Abstract A summary of the resource. Key words: conceptual metaphor, metaphorical mappings, political discourse, conventionality of metaphors, metaphorical scenarios ABSTRACT This presentation will try to bring political discourse of EU to a closer inspection on frequency of metaphor usage, in particular the ones with journey as a domain. Since metaphors are considered to be mostly the part of literature, it is a general belief that they are not commonly used in politics or political discourse. Among so many metaphor constructions and conventionalized metaphor phrases, it is quite of an interest to see how often do we hear politicians use metaphors in their speeches. However, since politicians tend to get votes and support from the masses, they do use these oratorical ways of expressing their beliefs and as such they have to use phrases familiar to people. Exploring political speeches, online magazines and political journals, a substantial corpus of metaphors is collected and thus used to demonstrate the frequency of this part of speech in both English and Bosnian. Moreover, metaphors of journey of both languages fall under two categories, which are the following: vehicle specific and general walking journey scenario, which is thus proven that metaphors are conventionalized and used in everyday language. Through analysis of these findings, it is shown that general walking journey scenarios are much more standardized in language and it is not even considered to be unusual to find a metaphor in politics. On the other hand, vehicle specific journey metaphors have still a long way to go. Finally, the analysis of metaphors of journey will be thoroughly presented in this paper in order to demonstrate conventionality of metaphors in political discourse of EU in English and Bosnian. Publisher An entity responsible for making the resource available IBU Publishing Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-03 Keywords Keywords. Article PeerReviewed https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/44375f90ffcb27b44272dee01ef7bb6b.pdf b1b8bef396e8586ed4c8ed657b37a266 PDF Text Text BİLDİRİ ÖZETLERİ - UTEK 2014 KADIÇ KRONİĞİNDE (1-10) BOSNA ŞEHİRLERİ ÜZERİNE YAZILAN ŞİİRLER Şefika YAPICI Burç Üniversitesi / Bosna Hersek Ali Rıza ÖZUYGUN Burç Üniversitesi / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Şehrengiz, Bosna, Saraybosna, Mostar, Travnik. ÖZET Bir şehrin güzelliklerini ve güzellerini anlatmak amacıyla yazılan manzum eserlerdir. Daha çok mesnevi tarzına uygun biçimde kaleme alınır. Edebiyatımızda yarı ciddi yarı şaka karakterleriyle oldukça rağbet gören şehrengizler dini ve tasavvufi özellikler taşımaz. Edebiyatımızda şehrengizlerin ilk örnekleri XVI. yüzyılın ilk yarısında Mesihi ve Zati’nin yazdığı Edirne şehrengizidir. Bu ilk örneklerin ardından değişik şairler tarafından başka şehirler hakkında şehrengizler yazılmıştır. Bunlar müstakil eserler olabildiği gibi divan sonlarına da eklenmiştir. Çalışmamızda Boşnak şairler tarafından Saraybosna, Mostar ve Travnik üzerine yazılmış şiirleri ele aldık. 149 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2672 Title A name given to the resource KADIÇ KRONİĞİNDE (1-10) BOSNA ŞEHİRLERİ ÜZERİNE YAZILAN ŞİİRLER Author Author YAPICI, Şefika ÖZUYGUN, Ali Rıza Abstract A summary of the resource. Bir şehrin güzelliklerini ve güzellerini anlatmak amacıyla yazılan manzum eserlerdir. Daha çok mesnevi tarzına uygun biçimde kaleme alınır. Edebiyatımızda yarı ciddi yarı şaka karakterleriyle oldukça rağbet gören şehrengizler dini ve tasavvufi özellikler taşımaz. Edebiyatımızda şehrengizlerin ilk örnekleri XVI. yüzyılın ilk yarısında Mesihi ve Zati’nin yazdığı Edirne şehrengizidir. Bu ilk örneklerin ardından değişik şairler tarafından başka şehirler hakkında şehrengizler yazılmıştır. Bunlar müstakil eserler olabildiği gibi divan sonlarına da eklenmiştir. Çalışmamızda Boşnak şairler tarafından Saraybosna, Mostar ve Travnik üzerine yazılmış şiirleri ele aldık. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2014-05-23 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-582X P Philology. Linguistics,PA Classical philology,PI Oriental languages and literatures,PN Literature (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/46b7cf78f02b6f1e09b8999e7b56296a.pdf 62f39eeb9508531c1834abed64dcae0d PDF Text Text 2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9, 2010 Sarajevo Kadîmî, the Dervish of Sersem Ali Harâbâtî Lodge Asst.Prof. Mümine CAKIR Cankiri Karatekin University School of Science and Literature Department of Turkish Language and Literature /CANKIRI mcakir1915@hotmail.com Abstract: The lodge of ruined father (giddy Ali grandfather) which is 40 kilometre to Uskup capital city of Macedonya is an important Bektashi’s lodge. This lodge has give education to many santon and many of those poets has tryed to explain their foreordinaiton in their poems. And Kadimi, the real name of Kadimi is Huseyin Zeki Baba, is one of those poets who was born in Tekirdag-Markara. He had given foreordination by Huseyin Zeki Baba in Đstanbul Karaagac Lodge and than he had been in the lodge of ruined father for a few months. And he had come to Istanbul and become a policeman. He had worked in many of police departments and although his life full of pain he tryed to do his best in his duty. During the national war he came to Anatolia and proceed his duty. And he had worked of other company and retired. Kadime has two works ; the first one is that A Memory of a Police Chief from Constitutionalism to Republic which is he describes his policeman’s life period and the second one is Bektashi poems and Foreordination which only has one remaning copy in the Ataturk Library Istanbul. This anthology is manuscript and hasn’t published yet. In his anthology there are many poem about “divan, foreordination, semai, dirge” as well as many Bektashi’s poems. And the subject of this notification is the life story of a Bektashi’s father Kadimi and works. Some poems are going to be explain here too. Key words: Kadîmî, Harabâtî Baba Tekke, Poem Introduction The Turks had settled various regions of Anatolia by migrating from Central Asia for various reasons. In this way the dervishes founded tekkes and lodges in the regions they had settled and they both transmitted their doctrins to the people with the hymns and dealt with husbandry and livestock, thus induced the Anatolian Muslims.††††††††††††††††††† When it comes to the situation in the Balkans; before the Otoman conquest of the region, there was a conflict in the region. “The itinerant dervishes,… previously went to the region on one hand introduced Islam, on the other hand introduced a sense of tolerance that the people of that region are not accustomed to living under the claws of injustice.(…) It is possible to explain the importance of the roles of the dervishes which conquered the hearts with the name of Islam with the existence of the lodges in the crossroads even today .”(Đzeti, 2004: 46) The dervishes in these lodges united with the public and turned the lodges into a culture and art center. So that the Balkans have made prosperous in terms of material and spiritual. Some of the crossroad lodges that induced the Balkans Turkish and Muslims are: Kalkandelen Harabatî Baba Tekke, Kanatlar Bektashi Tekke, Ustruga Halvetî Tekke, Kruya Bektashi Tekke…‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡ ( Đzeti, 2004: 46) Harabâtî Baba Tekke, is located in Kalkandelen(Tetova) 40 km from Skopje,the capital of FYR Macedonia. “A complex was built around the shrine that was built by Sersem Ali Dede with the order of Harâbâtî Baba with the helps of Recep Pahsa and Abdurrahman Pahsa. Beside the religous parts such as shrines, mosque, Sema, there is also a guesthouse, a fountain, a well, a dervish house, Fatima house, a soup kitchen in the ††††††††††††††††††† For detailed information about Turkish Sufi mysticism life and its spread in Anatolia, please see: ( Güzel, 2004: 139-168; Özcan, “The socia-cultural Environment of Bektashi”, http://www.hbektas.gazi.edu.tr/dergi_dosyalar/22-141-148.pdf,; Barkan, 1942: 279-304 transferor Çiftçi, 2008: 141-191). ‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡‡ For detailed information about the Sufi life in the Balkans, please see: (Đzeti, 2004) 398 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9, 2010 Sarajevo Harâbâtî Baba Tekke complex which is the most important and central Bektashi Tekke of Macedonia”(Tetevo, 1982: 56, transferor Đzeti, 2004: 242) There are various rumors related to the foundation of the tekke. One of them can be found in the text written in Macedonian on the entrance gate of tekke. According to this text while Sersem Ali Baba was a vizier, he wanted to retreat and went to Necef despite the Sultan. Later a Bektashi Dervish named Harabâtî Baba arrived to Kalkandere. He established the tekke and constructed the shrine of Sersem Ali Baba: Thus the tekke has two names: Harâbâtî Baba and Sersem Ali Dede Tekke ( Đzeti, 2004: 243 ) The subject of our paper is poet Ali Riza Kadîmî Baba, one of the dervishes who had been to this tekke. 1.Kadîmî’s Biography Kadîmî Baba, whose real name was Ali Riza Oge was born in Malkara,Tekirdag in 1881.They were three brothers. He took his first education from his father, Muderris Hâfiz Emin Efendi in Malkara. Then he went to Malkara Secondary School. Things had changed when the Balkan Wars broke out. Due to the disasters of the war the family left the town and their land and migrated to Đstanbul. Ali Riza Oge looked for the ways of education there. He dealt with many businesses. He saw every kind of life in Istanbul. At last he applied for policing. He took the attention of his superiors with his success in the new entrants to the profession, and was promoted in a short period. During his policing he dealt with Armenian deportations, helped to capture many Armenian Committee members, thus became a target for the committee members. Poisoning attempt and being shot by Armenians were important events in his life.His being shot while he was with his wife in 1336, a painful process had begun. The surgeries he had were very wearing. However he continued his duty.He passed to Anatolia during the Independence War and continued to his duty. When he came back to Đstanbul, with a slander he was dismissed form his job. After an investigation he was remittered and was appointed to Izmır Police Directorate, but this event affected him very much and resigned from policing. He passed to Liquor Store and retired from there. During his 35 years professional life he worked in Đnebolu, Ereğli, Samsun, Erzurum, Kars, Ankara, Kocaeli besides Istanbul; he started his professional life as a police officer and became a police sergeant, police captain, polis director, Armenian Desk Chief, Security Inspector. He had a very active and tough life due to the agigated situation of the era. Oge had never mentioned of his being a poet and a Bektashi in his memories. Just once he mentioned about his being Bektashi with an expression “ as being a former Bektashi” while he was visiting a Bektashi Tekke in Cairo. ( Öge, 1957: 189 ) We met the information about his being Bektashi in his anthology that he had prepared but never found the opportunity to publish. According to the information that he gave, his father, his grandfather, his relatives were all Bektashi. He received permission from Huseyin Zeki Baba, the head of Karaagac Tekke on 23rd of Muharram Hijra 1324 ( 19th of March,1906), he served as a dervish for two years in Karaagac Tekke, 4 or 5 months in Sersem Ali ( Harâbâtî Baba ) Tekke in Kalkandelen, Macedonia. ( Öge, Bel. Yz. 131: 1736 ) He describes the periods he spent in Sufi path in a poem as following: Nefes-i Kadimî Karaağaç’a geldim pek şâbb idim Derin bir aşka düştüm sehâb idim Aldım himmeti mürşidim Zeki’den Kaldım o dergahda bevvâb idim Hizmet ettim Sersem Ali Baba’ya Tayaran eyledim zîrâ şihâb idim Vardım türbesini ziyaret ettim Kaygusuz Sultan’a türâb idim Gördüm hayr himmetin sultanın Derd ü firâkıyla ben harâb idim Pîrimin yoluna fedâ ettim cânım Görmedi kimse beni serâb idim 399 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9, 2010 Sarajevo Üçler yediler hem de kırklar ile Aynı cem’de içilen şarâb idim Şâh-ı Hüseyn-i Kerbelâ’nın aşkına Hem Kadîmî ciğeri kebâb idim (Öge, Bel. Yz. 131: s. 550) He was the grand cousins with his Mentor Hüseyin Zeki Baba. His guide was Hasan Baba ,father-in-law of Hüseyin Zeki Baba. His chief authorization was from Ali Naci Baba. (Öge, Bel. Yz. 131: s. 1736 ) Ali Riza Oge died in Bursa on 14th of April 1957 and was buried to Emir Sultan. (Öge, Bel. Yz. 131: s. 9-12) He says the following in a poem which was his will to be written in his gravestone: Mahlasım idi Kadîmî ismim hem Ali Rızâ Ehl-i beytin yoluna cânımı kıldım fedâ Gece gündüz Hak yoluna bezl-i makdiret edip “Men ‘aref” dersin okudum halka oldum âşinâ Cân gözüyle Hakkı gördüm pîrim himmet eyledi Sırr-ı mi’râc-ı hakîkat kânı ol mihr-i vefâ Tâ ezelden cânıma sûz-ı Hüseyn düşmüş idi Dolmuş idi hubb-ı Haydarla bu gönlüm bî-riyâ Vakd erişti bu Kadîmîn ten kafesinden bu dem Bâğ-ı illîyîne uçtu murg-ı rûhu zâ’irâ ( Öge, Bel. Yz. 131: s. 1080) Ali Riza Oge,had a tough life with health problems beside the difficulties of his profession; however wrote some poems, and spilled the enthusiasm in his heart into the verses. He has become a poet who should be introduced to the current generation with his life and poetry. 2.His Works 2.1.Bektashi Poets Anthology This work, with his words, was a result of 50 years study. He collected many of poems of the Bektashi dervishes and gave a brief biography of them. He also added his poems to this anthology. It is a valuable magazine with 1849 pages. According to the preface of this anthology ,which has not published yet, was completed in 1946. 2.2.True Memoirs of a Police Chief from Constitutional Monarchy to Republic This work, is an extensive memoir book where Ali Riza Oge wrote his professional memories. It starts with the beginning of policing life and ends with the slander after returning to Istanbul and resignment . With this features, it is an important memoir book for lighting the agitated period and the policy of that era. 2.3.Letters These are the private letters written by Ali Riza Oge to his close relative Cafer Ergin. He gave some information about his life and poems in these letters. They have not published yet. They belong to the last parts of his life. Samples of each letter which are protected by his family are existing. And also Bedri Noyan Dedebaba mentions about the letters of Kadimi, which are in his personal library, in his book “Shiism and Bektashi with all aspects” (Noyan, 2003: 267-262 ) 3.Literary Aspect Kadîmî, give a place to both various poems of Bektashi dervishes and his poems in Bektashi Poets Anthology. In these poems he described Sufi joy, the doctrins of Bektashi path, phases, dervishes in 400 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9, 2010 Sarajevo (nefes,divan,semai –types of poem) verses, on the other hand he wrote the martyrize of Hussein ( the grandson of the Prophet Muhammad) in elegy format. He teaches the paths of Bektashi in a didactic way. We can see the impressions of the hymns of Yunus Emre and speeches of Ahmet Yesevi. In his poems ( semai and divan) he describes the the pleasure of Bektashi path, its joy and difficulties like a classical Ottoman poet. He uses the classical Ottoman Poem formats. He is good at literary arts. He uses a pathetic language in his elegecy poems and expressed his suffers and emotions successfully. And also his descriptions were so alive that you can revive the Karbala event in front of your eyes. Kadîmî wrote his poems (nefes) in syllabic meter, which is our national meter, but wrote his other poems (divan,elegy and semai) in aruz meter. Although time to time aruz defects were found but the usage of meter is successful. Except some of his elegies, he used a simple language. He showed all the possibilities of Turkish in his poems. Although he has the similarities with the sayings of other Bektashi poets, we can mention that he has his own style. Kadîmî reflects his full of love heart and the dervish path with a simple Turkish in his poem written in syllabic meter as floowing: Nefes-i Kadîmî Ben bir katara katıldım Ulu mizanda tartıldım Pek pahalıya satıldım Katar başımızdır Ali Kırklar meclisine girdim Muhammed Ali’ye erdim Allah eyvallahtır derdim Pîrim Hacı Bektaş Velî Hakka dair söz söylerim Dünyayı versen neylerim Mecnun gibi âh eylerim Başımda esen aşk yeli Lanet Yezid’in canına Ceddine hem ecdâdına Şah-ı Hasan Hüseyn uğruna Akar göz yaşımın seli Mürşid telkînin anlayan Virdini pendi dinleyen Kalbimde daim inleyen Can sazımın tek bir teli Olmayasın asla nâim Gündüz kâim gece sâim Biz okuruz hece daim Lisanımızdır kuş dili Düşmeyesin sakın çâha Đrişegör bir dergaha Kadimî kemteri şaha Ulaştıran mürşid eli ( Öge, Bel. Yz. 131: 553-554 ) In his another poem he describes his lover like a classical Ottoman poet. Probably he was talking about his mentor Hussein Zeki Baba that he was draw aparted in this poem written in aruz meter: 401 �2nd International Symposium on Sustainable Development, June 8-9, 2010 Sarajevo Dîvân-ı Kadîmî Yüzüne kâküllerini dökerek itme nikâb Göster yüzünü âşık-ı zâra gel itme hicâb Ey gonce-i gülzâr-ı emel ey nûr-ı hakîkat Rahm et firâkınla cigerim itme kebâb Bu hüsn ü ânınla seni görseydi Zelîhâ Mısr sultânlığın verir sana olurdu türâb Aklımı eyledi yagma senin âhû gözlerin Deldi bagrım tîr-i müjgânın okı etti harâb Cânıma kâr eyledi çünki firâkın ey perî Gel yüzün göster Kadîmî kemtere kıl bir sevâb ( Öge, Bel. Yz. 131: 829) Conclusion Kadimi Baba, whose real name is Ali Riza Oge, is a Bektashi Father who grew up in the last periods of Ottoman Empire, supported the National Struggle as a police chief, saw the agitated policy of that era, had a tough life. On one hand we see his police identity in his memoirs, on the other hand we see his Bektashi aspect in his 50-years work anthology and in the letters that we obtain from his family. Kadimi who stayed and served in the Harabâtî Baba Tekke which is one one of the tekkes in important crossroads in the Balkans, is a poet at the same time. His poems are quite successful. Among his poems written in various types, his poems ( nefes and divan) that he tells Sufi joy, Dervish path, Bektashis, his elegies in which he expresses his feelings about the matryize of Hussein are worth to read and examine. References BARKAN, Ömer Lütfi. (1942). “ Đstilâ Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler”, Vakıflar Dergisi, Ankara: s. 279-304. ÇAKIR, Mümine. “Đhmâl Edilmiş Bir Bektâşî Babası Kadîmî ve Nefesleri” Uluslar arası Hacı Bektaş-ı Velî Sempozyumu 07-09.05. 2010. ÇĐFTÇĐ, Çiftçi. (2008). Tasavvuf Kitabı, Đstanbul: Kitabevi Yayınları. GÜZEL, Abdurrahman. (2004). Dînî Tasavvufî Türk Edebiyatı, Ankara: Akçağ. ĐZETĐ, Metin. (2004). Balkanlarda Tasavvuf, Đstanbul: Gelenek Yayıncılık . NOYAN, Bedri Dedebaba. (2003). Bütün Yönleriyle Bektâşîlik ve Alevîlik , c. VI, Ankara: Ardıç Yayınları, s. 267-272. ÖGE, Ali Rıza, Bektâşî Şairleri Antolojisi, Atatürk Kitaplığı, Belediye Yazmaları, nu: Bel. Yz. 131. ÖGE, Ali Rıza. ( 1957). Meşrutiyetten Cumhuriyete Bir Polis Şefinin Gerçek Anıları, Bursa. ÖZCAN, Hüseyin (31 Mart 2010) Bektaşîliğin Sosyo-Kültürel Çevresi, http://www.hbektas.gazi.edu.tr/dergi_dosyalar/22-141-148.pdf,. Tetevo Tetevsko Nız Istorıjata, Tetovo 1982. 402 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 725 Title A name given to the resource Kadîmî, the Dervish of Sersem Ali Harâbâtî Lodge Author Author CAKIR, Mümine Abstract A summary of the resource. The lodge of ruined father (giddy Ali grandfather) which is 40 kilometre to Uskup capital city of Macedonya is an important Bektashi’s lodge. This lodge has give education to many santon and many of those poets has tryed to explain their foreordinaiton in their poems. And Kadimi, the real name of Kadimi is Huseyin Zeki Baba, is one of those poets who was born in Tekirdag-Markara. He had given foreordination by Huseyin Zeki Baba in Đstanbul Karaagac Lodge and than he had been in the lodge of ruined father for a few months. And he had come to Istanbul and become a policeman. He had worked in many of police departments and although his life full of pain he tryed to do his best in his duty. During the national war he came to Anatolia and proceed his duty. And he had worked of other company and retired. Kadime has two works ; the first one is that A Memory of a Police Chief from Constitutionalism to Republic which is he describes his policeman’s life period and the second one is Bektashi poems and Foreordination which only has one remaning copy in the Ataturk Library Istanbul. This anthology is manuscript and hasn’t published yet. In his anthology there are many poem about “divan, foreordination, semai, dirge” as well as many Bektashi’s poems. And the subject of this notification is the life story of a Bektashi’s father Kadimi and works. Some poems are going to be explain here too. Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2010-06 Keywords Keywords. Conference or Workshop Item PeerReviewed H Social Sciences (General) https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/b494778a3446e8448aae0c631cbef044.docx f3cc806468b3818d1f9cce5bcf39899a https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/a786a0587f539ab22a7ee27c50a61ac7.pdf f805d14f7a3aacff4c3c94db26fdbacf PDF Text Text KADIN EDEBİYATI ÇALIŞMALARINA BİR KAYNAK OLARAK NEVSAL-İ MİLLÎ Yakup ÖZTÜRK Fatih Üniversitesi, İstanbul / Türkiye Anahtar Kelimeler: Nevsal-i Millî, Edebiyat Yıllığı, Kadın Edebiyatı, Yeni Türk Edebiyatı Tarihi. ÖZET Nevsal-i Millî 1330-1914 yılında tek cilt hâlinde yayımlanmış bir yıllıktır. Altmış kadar şahsiyet hakkında malumat bulunmaktadır. Tanzimat sonrası edebiyat tarihi çalışmaları içinde önemli bir kaynak olan eser, yaşayan şair ve yazarların kısa hayat hikâyelerinin yanında el yazılarından ve eserlerinden örnekler barındırmaktadır. Bunlarla beraber, Türk edebiyat tarihinin görevini kolaylaştırmak gibi bir iddia da taşıyan yıllık, çıktığı dönemde büyük ilgi görür. Sadece edebiyat tarihi için değil siyasî ve toplumsal tarih için de önemli belgelere sahip olan Nevsal-i Millî’de yeni Meclis-i Mebûsan üyelerinin resimlerine ve gazete ve dergilerin alfabetik sıraya göre tanıtıldığı “Matbuatımız” bölümüne yer verilmektedir. Bu çalışmada, Nevsal-i Millî’nin kadın edebiyatı çalışmalarına hangi açılardan kaynaklık edebileceği ele alınmıştır. Bu yapılırken kadın edebiyatı kavramı, Türkiye’de kadın edebiyatı çalışmaları ve eserde adı geçen kadın edebiyatçıların edebî şahsiyetleri ve eserleri tetkik edilecektir. Bilindiği üzere kadın edebiyatı çalışmaları Türk edebiyatında da önemli bir hacme ulaşmıştır. Hem teorik okumalar hem de monografi çalışmaları ardıardına üniversitelerin çalışmalarına girmekte, kimi üniversitelerde kadın edebiyatı araştırmalarına dâir birimler kurulmaktadır. Burada, bu çalışmalardan da söz açılmıştır. Bunun öncesinde dönemin yaygın bir yayın faaliyeti olan nevsal ve salname geleneğinden örneklere yer verilmiştir. Günümüz edebiyat araştırmalarında teori çalışmalarının daha ön plana alındığı bilinmektedir. Burada, hem teorik çalışmaları (Kadın Edebiyatı) hem de edebiyat tarihçiliği bir arada ele alma yolu takip edilmiştir. Bildiride söz konusu edilecek kadın edebiyatçılardan Nigâr Hanım’ı Yahya Kemal; İhsan Raif’i Rıza Tevfik’in kaleme almış olması Nevsal-i Millî’nin değerini artırmaktadır. Bu isimlerin yanısıra Yaşar Nezihe Hanım, Belkıs Şevket Hanım, Gülistan İsmet, Emine Semiye, Halide Edib eserde yer alan kadın yazarlarımızdır. Cenab Şehabeddin’in “Kadınlarımıza Dair”, Ahmed Refik’in “Osmanlı Tarihinde Kadınlar”, Müfid Ratib’in “Şekspir’in Kadınları”, Ruşen Zeki’nin “Bizde Hareket-i Nisvan” makaleleri çalışma içerisinde ele alınmıştır. Burada adı geçen kadın sanatçılardan alınan örnek metin ve şiirler de Latinize edilmiş olarak sunulmuştur. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/5fc606c12ec4bbeaedd6fd51b1e57c66.docx 884332d93f473a6b7d23d610c02bd46c https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/12d50fbd1f6b2caf80cf79f81faa94a9.pdf 7b6a98bce9c7d3cf52acc1e3fd89a39f PDF Text Text KADIN EDEBİYATI ARAŞTIRMALARINA BİR KAYNAK OLARAK NEVSÂL-İ MİLLÎ Yakup ÖZTÜRK1 Özet Nevsal-i Millî 1330-1914 yılında tek cilt hâlinde yayımlanmış bir yıllıktır. Yıllıkta altmış kadar şahsiyet hakkında malumat bulunmaktadır. Tanzimat sonrası edebiyat tarihi çalışmaları içinde önemli bir kaynak olan eser, yaşayan şair ve yazarların kısa hayat hikâyelerinin yanında el yazılarından ve eserlerinden örnekler barındırmaktadır. Bunlarla beraber, Türk edebiyatı tarihinin görevini kolaylaştırmak gibi bir iddia da taşıyan yıllık, çıktığı dönemde büyük ilgi görür. Sadece edebiyat tarihi için değil siyasî ve toplumsal tarih için de önemli belgelere sahip olan Nevsâl-i Millî‟de yeni Meclis-i Mebûsan üyelerinin resimlerine ve gazete ve dergilerin alfabetik sıraya göre tanıtıldığı “Matbuatımız” bölümüne yer verilmektedir. Biz bu bildirimizde, Nevsâli Millî‟nin kadın edebiyatı çalışmalarına hangi açılardan kaynaklık edebileceğini ele alacağız. Bunu yaparken kadın edebiyatı kavramı, Türkiye‟de kadın edebiyatı çalışmaları ve eserde adı geçen kadın edebiyatçıların edebî şahsiyetleri ve eserlerini tetkik edeceğiz. Bilindiği üzere kadın edebiyatı çalışmaları Türk edebiyatında da önemli bir hacme ulaşmıştır. Hem teorik okumalar hem de monografi çalışmaları ardı ardına üniversitelerin çalışma alanlarına girmekte, kimi üniversitelerde kadın edebiyatı araştırmalarına dâir birimler kurulmaktadır. Burada, bu çalışmalardan da söz açılacaktır. Bunun öncesinde dönemin yaygın bir yayın faaliyeti olan nevsâl ve salname geleneğinden örneklere yer verilecektir. Günümüz edebiyat araştırmalarında teori çalışmalarının daha ön plana alındığı bilinmektedir. Biz, hem teorik çalışmaları (Kadın Edebiyatı) hem de edebiyat tarihçiliğini bir arada ele alma yolunu takip edeceğiz. Bildirimizde söz konusu edilecek kadın edebiyatçılarımızdan Nigâr Hanım‟ı Yahya Kemal; İhsan Raif‟i Rıza Tevfik‟in kaleme almış olması Nevsâl-i Millî‟nin değerini artırmaktadır. Bu isimlerin yanısıra Yaşar Nezihe Hanım, Belkıs Şevket Hanım, Gülistan İsmet, Emine Semiye, Halide Edib eserde yer alan kadın yazarlarımızdır. Cenab Şehabeddin‟in “Kadınlarımıza Dair”, Ahmed Refik‟in “Osmanlı Tarihinde 1 Fatih Üniversitesi, Karşılaştırmalı Edebiyat Doktora Öğrencisi, ozturk.yakup@yahoo.com.tr �Kadınlar”, Müfid Ratib‟in “Şekspir‟in Kadınları”, Ruşen Zeki‟nin “Bizde Hareket-i Nisvan” makaleleri çalışmamız içerisinde söz konusu edilecektir. AS A RESOURCE WOMEN’S LITERATURE STUDIES: NEVSAL-I MILLI Abstract Nevsal-i Millî refers to the “natioal annual.” Nevsal-i Millî was puplished in one volume in 1914. It was written in Ottoman Turkish. The book gives information about 60 people. It is an important resource for works of literary history after Tanzimat. Nevsal-i Millî involves scorces of examples about living poets anda writers. It contains examples from their manuscript and short life story in additon to this. Nevsal-i Millî alleges that facilite history of Turkish Literature‟s works. The book attracts great attent in 1914. Nevsal-i Millî not only for history of literature is also important for social and politicial history. I will discuss that the book is an important source for women‟s literature studies in Modern Turkish Literature. For example renowed Turkish poet Yahya Kemal writes Nigar Hanım who was respectable woman poet in Turkish Literature. There are many examples like this. Key Words: Nevsal-i Millî, Literature Annual, Women Literature, New Turkish Literature History Giriş Dünyada yarım asrı aşan bir zamandır kadın edebiyatı kavramı kullanılmaktadır. Özellikle feminist eleştiri kuramının 1960‟larda Amerika başta olmak üzere, İngiltere‟de, Fransa‟da toplumsal durumlara bir tepki olarak ortaya çıkmasının ardından edebiyat alanında da kadın edebiyatı adıyla bir disiplin kendisini var etmeyi başarmıştır. Kadın edebiyatı çalışmalarının temelinde kadının sadece sosyal hayatta değil edebî eserde de aşağılandığı tezi vardır. (Moran: 2008:249) Feminist eleştiri edebiyat eserlerindeki kadına karşı olan bu tutumu ortaya koymak amacıyla başlamış, başka sorunlara da yönelmiştir. Berna Moran feminist eleştirinin edebiyata iki ana yaklaşımı olduğunu ifade etmekte, bu başlıkları şu şekilde sıralamaktadır: 1. Okur Olarak Kadına Yönelik Feminist Eleştiri 2. Yazar Olarak Kadına Yönelik Feminist Eleştiri. (Moran: �2008:250) Okur olarak kadına yönelik eleştiri daha sonra Kate Millet‟in Cinsel Politika kitabıyla bir eleştiri yöntemine dönüşmüştür. Cinsel Politika, kadının edebî eserde de aşağılandığı vurgusunu edebiyat sahasına ilk defa çeken en güçlü eserlerin başında gelmektedir. Edebiyat eserlerindeki kadın karakterlere erkek yazarların yakıştırdığı “evdeki melek” ve “şeytan kadın” ifadeleri de kadın edebiyatının temel iki kavramı olmuştur. Özellikle Tanzimat romanımızda bu iki tipe uygun kadın kahramanlar bulmak mümkündür. Yazar olarak kadına yönelik eleştirinin ilk temel kitabı da Virginia Woolf‟un Room of One‟s Own adlı eseridir. Bu görüşü savunan eleştirmenler kadın yazarların ayrı bir geleneği olduğunu, çünkü kadınların aynı türden acılara maruz kaldığını, bunun biyolojik benzerlikten kaynaklanmadığını ifade etmektedirler. (Moran: 2008:255) Kısaca bir tanımını yaptığımız kadın edebiyatının Türkiye‟de de birtakım çalışmalara zemin hazırladığı bilinmekte, bu çalışmaların zaman içerisinde yaygınlık kazandığı gözlemlenmektedir. Türk toplumunun Tanzimat‟la birlikte girdiği Batılılaşma macerası, eğitimin toplumun her kademesine yayılmasını sağlamış, bu da daha önceleri şahsî çabalarla alınan eğitimi resmîleştirmiştir. Eğitimli kadın, edebiyatı ve kalemi kendisine bir özgürlük alanı kılabilmiş, bunları sadece kendi özgürlükleri için değil, toplumun refahı için de kullanabilmişlerdir. Elbette daha çok hemcinslerinin yaşadığı sıkıntıları dile getirmek için eserler kaleme almışlardır. Başta Fatma Aliye Hanım olmak üzere, Emine Semiye, Zafer Hanım, Halide Edip gibi kadın sanatkârlarımız siyasî meselelerin ötesine geçerek kadının varlığını ortaya koymak cehdi içerisinde olmuşlardır. Günümüzde edebiyat araştırmacılarının bir kısmı kadın yazarlar tarafından kaleme alınan ve kadını çözüme kavuşturulması gereken bir mesele olarak gören eserleri inceleme altına almışlardır. (Şunu başta söylemekte fayda var: feminist eleştiriyi meydana getiren düşünceyle Türk edebiyatında, özellikle Tanzimat kuşağındaki kadın hareketliliği aynı noktadan yola çıkmamaktadır. Kadın sanatçılarımızın kadına dâir verdikleri mücadele feminist eleştirinin özgürlükçü, bireysel kadın tipiyle uyuşmamaktadır. Bu ayrı bir bildiri konusu olacak kadar ayrıntı barındırmaktadır.) Serpil Çakır, Jale Parla, Zehra Toska, Nazan Aksoy, Sibel Irzık, Betül Coşkun, Firdevs Canbaz Yumuşak gibi akademisyenlerin çalışmaları bu alanın artık başlı başına bir araştırma sahası olduğunu göstermektedir. Üniversitelerin monografi çalışmalarında Türk edebiyatının kadın yazarlarının görünmesi yaygınlık kazanmakta, farklı kadın sanatçıların eserlerindeki kadınlara dâir temaların kitap, tez, makale formatında ele alındığı görülmektedir. Son beş yıl içerisinde ilk kadın romancımız olan Fatma Aliye Hanım‟ın hayatı ve çalışmaları tezlere, romanlar konu olmuştur. Emine Semiye Hanım �hakkında iki kitap yayımlanmıştır. Nazan Bekiroğlu‟nun kaleme aldığı Nigar Hanım çalışması, Nigar Hanım‟ın daha geniş kitlelerce tanınmasına imkân sağlamıştır. Aynı şekilde Yaşar Nezihe ve İhsan Raif Hanım‟ın, kendileri hakkında yapılan çalışmalar sayesinde Türk edebiyatının birer temsilcisi oldukları görülmüştür. Ancak hâlâ müstakil çalışmalara söz konusu olmamış kadın yazarlarımız söz konusudur. Nevsâl-i Millî vesilesiyle söz konusu edeceğimiz Gülistan İsmet ve Belkıs Şevket Hanım bunlar arasındadır. Nevsâl-i Millî‟de geçen kadın edebiyatçılarımız hakkında yapılan bazı çalışmalarda Nevsâl-i Millî görülmemiştir. Edebiyat tarihi ve sosyolojisi açısından ayrı bir önem taşıyan Nevsâl-i Millî, sayfalarında barındırdığı isimlerin tamamının yaşıyor olmasından dolayı gayriresmi bir kontrolden geçmiş olmasıyla dikkate değerdir. Kadın edebiyatı çalışmalarında Nevsâl-i Millî‟nin önemi üzerinde duracağımız bu çalışmanın öncesinde nevsâl, salname, yıllık kavramından bahsedecek, Osmanlı‟da nevsâl geleneğinden örnekler vereceğiz. I. Nevsâl, Salname geleneği ve Nevsâl-i Millî 1. Nevsâl nedir? Salnâme, Farsça “sal: yıl ve nâme: mektup, kitap anlamlarına gelmektedir. Dilimizdeki karşılığı yıllıktır. Nevsâl de aynı anlama gelmektedir. Geçmiş yıllardaki mühim olayları özetleyen, ait olduğu yılın, müesseseler ve hal tercümeleri gibi çeşitli konularda son durumunu tespit eden, yılda bir kez çıkarılan dergi veya kitaptır.” (TDEA: 1990:444 C.7) Takvim veya almanak ile karıştırmamak gerekmektedir. Almanak, salnâmeye çok yakın, fakat onun mevzuları yanında halka hitap etme mecburiyeti ile ev idaresi, oyunlar, sağlık öğütleri, fıkralar, karikatürler gibi çok şeye yer veren eserlerdendir. Devlet tarafından yayımlandıkları gibi özel kuruluşlarca da yayımlanabilirler. Salnâmelerin tarih kaynakları arasında mühim bir yeri vardır. Osmanlı devrinde yayımlanan yıllıklardan bir kısmına nevsâl adı verilmektedir. Muhtelif konularda hazırlanan nevsâllerin resmî olanları da mevcuttur. Belli başlı nevsâller şunlardır: Millî Nevsâl, 1922 yılında Kanaat Kütüphanesi tarafından �çıkarılmıştır. İçinde yer alan siyasî hadiseler bakımından önem taşımaktadır. İstanbul hakkında iyi bir rehber olma özelliği de bulunmaktadır. Gördüğü ilgi dolayısıyla hacmi üçüncü sene daha da genişletilmiştir. 1925‟te dördüncü cildi çıkmıştır. DİA‟ya göre ilk salnâme 1263 (1847) yılında Mustafa Reşit Paşa‟nın öncülüğünde çıkarılmıştır. Bu iş için tarihçi Hayrullah Efendi görevlendirilmişse de salnâme Ahmed Vefik Paşa tarafından çıkarılmıştır. Batı‟da büyük ilgi uyandıran salnâme, Bianchi tarafından aynı yıl içerisinde Fransızca‟ya çevrilmiştir. Sicill-i Ahval Komisyonu her yıl nezaret ve vilayetlerden, geçmiş yıla ait bilgilerin güncellenmesi için önceki senenin salnâme formlarını gerekli yerlere göndererek bunların düzeltilmesi talep ederdi. Ancak istenilen malumatın zamanında komisyona ulaşmamasından dolayı salnâmelerde yer alan biyografik bilgiler ve teşkilat şemaları hatalar barındırmaktadır. (DİA: 2009:51 C. 36) 2. Salname Örnekleri Bizde ilk yıllık 1846‟da çıkarılan Devlet Salnâmesi‟dir. Bu salnâme 1846-1908 yılları arasında aksamadan her yıl (64 defa, DİA 68 demekte) yayımlanmıştır. II. Meşrutiyet devrinde ise aralıklarla 4 defa çıkmıştır. Resmî nitelikteki ikinci yıllık, ilki 1865‟te çıkan ve 1908‟e kadar 12 defa yayımlanan Salnâme-i Askerî‟dir. Bahriye Salnâmesi (Salnâme-i Bahrî) 1890-1918 arasında 22 defa yayımlanmıştır. Hariciye Nezareti Salnâmesi (1885-1902 arasında 4 defa), Maarif Nezareti Salnâmesi (18981902) arasında 5 defa) de resmî yıllıklar arasında önemlidir. Rasadhane-i Amire Salnâmesi, Rusumat Salnâmesi ve İlmiye Salnâmesi resmî nitelikteki yıllara dahil edilmektedir. Yıllıkların değişik bir türünü vilayet salnâmeleri oluşturur. İlki Bosna‟da yayımlanan (1866) vilayet salnâmeleri, 1866-1921 arasında 36 vilayet ve 2 sancakta çıkmıştır. Sayıları 514‟e varmaktadır. En çok salnâme yayımlamış vilâyetler 35 adetle Halep ve Hüdavendigar‟dır. İlk özel yıllık Ali Suavi‟nin 1871‟de Paris‟te çıkardığı Türkiye fi sene 1288‟dir. Osmanlı topraklarında yayımlanmış ilk özel yıllık Ebüzziya Tevfik‟in çıkardığı Salnâme-i Hadika‟dır. Karagöz Salnamesi (1910-1913 arasında 4 defa) yayımlanmış özel yıllıklardandır. �Bazı cemiyet ve müesseselerde faaliyetlerini tanıtmak amacıyla yıllıklar çıkarmışlardır. Cemiyet-i Tedrisiye-i İslamiye Salnâmesi (1913), Osmanlı Hilâl-i Ahmer Cemiyet-i Salnâmesi (1913), Şirket-i Hayriye Salnâmesi (1914) bunlara örnektir. Nail Halid‟in ilk defa yayımladığı Musavver Eczacı Nevsâli özel konulu yıllıkların başlıcalarındandır. Cumhuriyet devrinde yıllık geleneği zayıflamıştır. Devlet yıllığı dahi 1925-1945 arasında 8 defa yayımlanabilmiştir. Vilayet yıllığı olarak da yalnızca birer defa Urfa Salnâmesi (1927), İzmir Vilayeti Salnâmesi (1927-1928-1929) çıkmıştır. Bakanlıklar ve bazı devlet kuruluşları da düzensiz olarak yıllık yayımlamışlardır. 1928‟den sonraki devirde Matbuat Cemiyeti‟nin çıkardığı Almanaklar, (1933-1938 arasında 6 defa), Cumhuriyet gazetesinin Cumhuriyet almanağı (1936-1938 arasında 3 defa), Tahsin Demiray‟ın Türkiye Yıllığı (1947 ve 1948‟de 2 defa), Oğuz Akkan‟ın Türkiye Yıllığı (1962-1965 arasında 4 defa), Bütün Dünya Yıllığı (1950-1959 arasında 10 defa) ile 1970‟den sonra Hürriyet, Milliyet ve Cumhuriyet gazetelerinin çıkardığı yıllıklar bu alandaki başlıcalarıdır. (TDEA: 1990:596 C. 8) Edebiyatla ilgili yıllık Cumhuriyet devrinde ancak 1960‟lardan sonra başlamıştır. Varlık dergisinin, Nesin Vakfı‟nın, Türkiye Yazarlar Birliği‟nin, Suffe‟nin yıllıklarıyla Çocuk Edebiyatı Yıllığı edebiyat yıllıkları arasında sayılabilir. Mehmet H. Doğan‟ın şiir yıllığı ve günümüzdeki farklı şairler tarafından çıkarılan şiir yıllıkları ve öykü yıllıkları edebiyat yıllıklarını tekrar gündeme getirmiştir. Tarif ettiğimiz nevsâllere örnek olabilecek yıllıklar ise şunlardır: Nevsâl-i Marifet, Ebuzziya Tevfik tarafından çıkarılmıştır. Renkli süslemelerle bezeli kapaklar içerisinde son derece titiz bir biçimde basılmış olan nevsâl, dünya matbaacılığının merkezi kabul edilen Leipzig Matbaacılık Birliği tarafından mükâfatlandırılmıştır. Yıllık, takvim ve almanak bölümlerinden oluşmaktadır. Almanak bölümünde umumî ve fennî bilgiler verilmektedir. Muhtelif Osmanlı meşahiri ile o yıllarda adı geçen yabancı hükümdar ve devlet adamlarının, kâşif ve mucitlerinin hâl tercümeleri ile çalışmalarını yer almaktadır. Gravür ve resim bakımından zengindir. Nevsâl-i Afiyet, Besim Paşa‟nın gayretleriyle meydana getirilmiştir. Diğerlerinden farklı olan bu nevsâlde konuların ekseriyetini sağlık oluşturur. 1899, 1900, 1904, 1906 �arasında dört defa yayımlanmıştır. Bütün doktorlarımızın resimlerini ve hemen her tıbbi meseleye dair çeşitli konuları ihtiva etmektedir. Nevsâl-i Askerî, “Nevsâl-i Bahrî” ve “Nevsâl-i Baytarî”, ile ilgili konularda pekçok resmi ve meseleyi ihtiva etmektedir. Nevsâl-i Asır, Hüseyin Vassaf Bey tarafından hazırlanmış, K. Faik Efendi tarafından neşredilmiş, o güne kadar yayımlanmış ve yayımlanmakta olan gazetelerin listesini vermektedir. İkinci nüshası daha büyük ve daha kapsamlıdır. Üçüncüsü de aynı şekilde tertip edilmiştir. 1896, 1897, 1898 yıllarında neşredilmiştir. Ebüzziya Tevfik tarafından tertip edilerek Salnâme-i Hadika‟da neşredilen listeden sonra, Osman Ferid Bey tarafından hazırlanan bu liste Osmanlı devri gazetecilik çalışmaları hakkında önemli bir kaynaktır. Nevsâl-i Malumat, II. Abdülhamid devrinin tanınmış gazetecilerinden “Baba Tahir” adıyla tanınan Mehmed Tahir tarafından çıkarılmıştır. 1899 ve 1901 senelerinde Serveti Fünun‟u takliden çıkarıldığı söylenmiştir. Musavver Nevsâl-i Osmanî, Ekrem Reşad ve Osman Ferid (Sağlam) Beyler tarafından çıkarılmıştır. Kanaat Kütüphanesi sahibi İlyas Efendi tarafından basılan nevsâl, idarî ve siyasî konularda malumat vermektedir. Bol resimlidir. 1910-1912 yılları arasında devam eden bu eser her defasında biraz daha kaliteli bir biçimde yayımlanmıştır. Nevsâl-i Servet-i Fünun, Ahmed İhsan Tokgöz tarafından Servet-i Fünun‟un kuruluşundan iki yıl sonra 1892‟de çıkarılmaya başlanmıştır. Takvim bilgileri yanında fennî bilgiler, dahilî haberlerle birlikte resimli olarak neşredilmiştir. 1898‟e kadar düzenli çıkmıştır. Daha sonra Salname-i Servet-i Fünun çıkmaya başlamıştır. 3. Nevsâl-i Millî Nevsâl-i Millî ise, Millî Nevsâl‟le ilgisi olmayan bir yıllıktır. 1330/1914 yılında bir cilt çıkmıştır. O devrin bütün yazarlarının el yazılarını ve resimlerini ihtiva etmesi dolayısıyla önem taşımaktadır. Asar-ı Müfide Kütüphanesi tarafından neşredilmiştir. Kapağında “cami„ ve mürettibi” olarak T.Z. imzası görünmektedir. Yaşayan şair ve yazarların kısa hayat hikâyeleri verilmekte, bahsi edilen kişinin bir edebî ürünü ve el yazısı, fotoğrafı bulunmaktadır. Yıllıkta yazar ve eserler “huruf-ı hecâ” sırasına göre �değil doğum tarihlerine göre tertip edilmiştir. Türk edebiyatı tarihinin görevini mümkün mertebe kolaylaştırmak gibi bir iddia taşımaktadır. Devrin basınında Nevsâl-i Millî hakkında övgü dolu sözler sarfedilmiştir. 60‟a yakın şair, yazar ve edebiyatçı ile bazı devlet adamları yer almaktadır. (TDEA 1990:49 C.7) Bu bilgilerin dışında şunu ilave edebiliriz ki Nevsâl-i Millî‟de yeni Meclis-i Mebusan üyelerinin resimlerinin yer aldığı bir albümle, devrin gazete ve dergilerinin alfabetik sıraya göre tanıtıldığı “Matbuatımız” bölümü de bulunmaktadır. (DİA 2007:62 C. 33) Nevsâl-i Millî‟nin şekil ve muhtevası hakkında bu şekilde malumat verdikten sonra yıllıktaki kadın edebiyatçılarımızı sırasıyla söz konusu edebiliriz. Kadın edebiyatçılarımız yıllıkta yer aldıklarının dışında da kendileri hakkında yapılan diğer çalışmalar vasıtasıyla hayatlarının diğer dönemleri de ele alınacaktır. II. Kadın edebiyatı araştırmalarına bir kaynak olarak Nevsâl-i Millî 1. Nigar Hanım Efendi Nevsâl’i Millî‟de yer alan ilk kadın sanatkâr Nigâr Hanım‟ın hâl tercümesini yazan isim Türk şiirinin en güçlü şairlerinden biri olan Yahya Kemal‟dir. Yahya Kemal‟in yıllıktaki metnine geçmeden önce Nigâr Hanım hakkında bazı malûmata dikkat çekmemiz yerinde olacaktır. Şiirlerini Nigâr binti Osman imzasıyla yayımlayan Nigâr Hanım (1862-1918 İstanbul)2, Macar Osman Paşa‟nın kızıdır. Bu zât, 1848 Macar İhtilâli‟nden sonra Türkiye‟ye sığınan Macarlardandır. (Gövsa, 1949:…) Sonradan Müslüman olmuştur. Şairin annesi, sadrazam Keçecizâde Fuad Paşa‟nın mühürdarı Nuri Bey‟in kızı Emine Rif‟atî Hanım‟dır. Nigâr Hanım, Ebüllisan Şükrü Efendi‟den (Uraz, 1940:98) Türkçe, Arapça, Farsça okumuş, Fransızca‟yı Kadıköy‟deki Fransız Kız Mektebi‟nde öğrenmiştir. Bu mektepte yatılı olarak öğrenimine devam etmiştir. Yatılılık yıllarına ait gözlem ve hatıraları Hayatımın Hikâyesi adlı kitapta bulunmaktadır. Üç yılını “böylece pansiyonda” geçirdikten sonra onbir yaşına girdiğinde örtünme zamanı yaklaştığı için 2 Doğum tarihi hakkında farklı tarihlendirmeler mevcuttur. Tanzimat’tan Cumhuriyete Aydın Kadınlar bu tarihi 1862 olarak gösterirken, Resimli 1856 göstermektedir. Nazan Bekiroğlu da doğum tarihi olarak 1962’yi ifade etmektedir. �babası Nigâr Hanım‟ı mektepten alır, tahsiline evde devam eder. (Nigar Hanım, 1959:14) Almanca ve Rumca da bilen Nigâr Hanım‟ın kaynaklarda Doğu ve Batı musikisi ile meşgul olduğu yazmaktadır. İbrahim Alaâttin Gövsa‟nın, Nigâr Hanım hakkındaki ansiklopedi maddesini birazdan söz konusu edeceğimiz Yahya Kemal yazısından istifade ederek kaleme aldığı anlaşılmaktadır. Gövsa da Nigâr Hanım‟ın ondört yaşında şiir yazmaya başladığını ifade etmektedir. 1875‟te ilk evliliğini yapan Nigâr Hanım, Unkapanı‟nda Filyokuşu civarında bir eve gelin geldiğini hatıralarında yazmaktadır. Evliliğinden iki sene sonra bir Cuma günü, kendisini görmeye gelen dokuz yaşındaki kardeşi Ali, lalasıyla Unkapanı yakınlarında gezinirken bir arabanın altında kalmış, birkaç saat sonra da vefat etmiştir. “Ailece büyük bir felakete uğradık” cümlesiyle durumu izah eden Nigâr Hanım, ölümün korkunç acısını ilkin bu yaşta duydum demektedir. (Nigar Hanım, 1959:17) Henüz, ondört yaşındadır. Evlilik hayatında mesut olamadığı bilinmektedir. Bu durumun yazdıklarına melâl olarak yansıdığı kaynaklarda dikkat çekilen bir diğer husustur. O, “dünyanın bütün kederlerini duymak”ta olan bir evlilik hayatı geçirmektedir. (Nigar Hanım, 1959:23) Kitap olarak ilk eserini 1886‟da Efsus adıyla yayımlamıştır. İbrahim Alaaddin Gövsa Nigâr Hanım‟ın edebî şahsiyeti hakkında şunları söylemektedir: “Nigâr Hanım Fransız edebiyatından, daha fazla, Romantikler‟i sevmiş, bizim edebiyatımızdan da Dîvân‟larla epeyce meşgul olmuş, Kemâl, Hâmid, Ekrem çığırına intisap etmiştir. Yazılarında Fikret ve Cenâb‟ın açtıkları yeniliklerden alınmış tesirler bile azdır. Hele sonraki edebî yenilikleri terkibsiz sâde Türkçeyi ve nazımda hece veznini tamamiyle yadırgamıştı.” (Gövsa: 1949:…) Gövsa‟ya ilaveten, Nigâr Hanım‟ın sevdiği ve anladığı edebiyatın Fuzulî‟den Fikret‟e kadar olan edebiyat olduğunu ifade etmemiz mümkündür. “Bugünkü edebiyatı ben tadamıyorum. Belki yetişemiyorum. Hele hece vezni! Ben şiiri yalnız aruz ile anlarım.” (Bekiroğlu, 2007:84) demektedir. Nigâr Hanım hakkında önemli çalışmaları bulunan Nazan Bekiroğlu, onun hem edebî kamuoyundaki konumu hem de şiirinin seviyesi açısından yaptığı şu değerlendirme dikkat çekicidir: “Kadın ediplerin az olduğu, olanların da erkek adları arkasına gizlendiği bir dönemde Nigâr Hanım, gerçek kimliğini saklamadan duygularını samimiyetle ifade ettiği Avrupaî tarzda eserler vermesi, şiirlerinin yabancı dillere çevrilmesi, Avrupa �basınında tanınması, çeşitli yabancı dilleri bilmesi, uzun yıllar salonunda seçkin bir sanatkâr zümresini ağırlaması, sosyal yaşantısı bakımından farklı ve yeni bir imaj oluşturmasıyla modernleşme sürecinin „öncü‟ Türk kadınları arasında yer alır. II. Meşrutiyet‟ten sonra değişen edebî beğeni Nigâr Hanım‟ın şöhretinin azalmasına ve esasen çok güçlü olmayan şiirinin giderek unutulmasına sebep olmuştur.” (Bekiroğlu, 2007:84) Birazdan Yahya Kemal‟in metninde de göreceğimiz üzere Nigâr Hanım‟ın Hisar‟daki yalısıyla, Şişli‟deki konağı yerli ve yabancı şiir ve sanat mensuplarının ziyaret ettikleri önemli mahfillerdir. Nigâr Hanım, tifüsten öldüğünde yalnız ve maddî sıkıntı içerisindedir. (Doğan, 2012:165) Rumelihisarı‟ndaki Kayalar Mezarlığı‟nda annesi ve babasının mezarları yanında medfundur. Yahya Kemal, Nigâr Hanım‟ı anlatmaya çocukluk hatıralarından biri ile başlar: Şair, çocukluk yıllarını hatırda tutarak “Bir yaz günü Boğaziçi‟nde, sandalıyla, sahilden sahile geçen, şarkın ruhunu görmüştüm. Bilahare, Nigâr Hanım‟ın şiirlerini okurken anladım ki o hayal, bu şark şairesinin mülhime-i şi‟ridir. Sanatta ve hayatta Nigar Hanım Türk şarkını her muasırdan iyi temsil etti.” Yahya Kemal, bazı kadınların erkek gibi yazdıklarını vurgulayarak, Nigar Hanım‟ın kalemini “Cinsinin enfüsiyetini kimse onun kadar samimiyetle ifade edemedi.” cümlesi ile tarif etmektedir. Mezkur yazıda, Süleyman Nazif Bey‟in Nigâr Hanım için söylediği “Kadınların Abdülhak Hâmid”i sözü de yer almaktadır. Yahya Kemal‟e göre Nigâr Hanım‟ın şiiri vezne, kafiyeye, lisana karşı zebûndur. Buna ilaveten “Metruk bir odada yapyalnız kalbin en hür cuşuyla çalınan musıkiyi andırıyor.” demektedir. Yahya Kemal‟in cümleleriyle Nigâr Hanım‟ın nesebi ve mizacı şu şekildedir: “Şaire asil ve dinç bir baba ile kibar bir İstanbul hanımının izdivacından doğdu. Pederi Macarlı Osman Paşa yeni vatanını bütün kalbiyle sevmiş ricaldendi. Nigâr Hanım‟ın havasında görülen incelik de validesinin mirasıdır. Muasırları arasında pek müstesna bir terbiye gördü. Daha yedi yaşından beri Kadıköy Fransız Kız Mektebi‟nde talebe-i leyliye olarak bulundu. Şairiyeti ondört yaşında uyandı. O kadar melali bestelerle dolu „Efsus‟ Adalar‟da bütün asabıyla yaşamış onsekiz yaşında bir Türk kızının mecmua-i eş‟ârıdır. „Nîran‟, „Aksiseda‟, „Safahat-i Kalb‟ eşarını yazan bu büyük kadın en muvakkar bir aile sahibesi, çocuklarına düşkün en güzide bir valide idi. Nesl-i hâzırın zekâ ve terbiyeleriyle mümtaz üç genci şairenin evladıdır. Cenab Şehabettin Bey Nigar Hanım‟ın bu eserini en iyi eserlerinden sayıyor.” �Yahya Kemal, yazısının son kısımlarında Nigâr Hanım‟ın kadın ve erkeklerimiz meyanında Fransızca‟yı en iyi konuşan kişi olduğunu belirtmektedir. Yahya Kemal‟e göre şairenin Boğaziçi‟ndeki sayfiyesi, Nişantaşı‟ndaki konağı, yalnız kendi eliyle süslenmiş o salonlar, nukuşu-u beytiyesi, Nigâr Hanım‟ın “yalnız ırkî değil hiss-i asaletinden de birer nümunedir.” Nevsâl-i Millî‟de Nigâr Hanım‟ın “Kardeşimin Fesi” başlıklı dokuz kıtalık bir şiiri yer almaktadır. Bu şiir, Nigâr Hanım‟ın bir kaza sonucu ölen kardeşine yazdığı bir mersiyeden bahsedilmektedir, bu o olmalıdır. (Gövsa, 1959:…) 2. İhsan Raif Hanımefendi Nevsâl-i Millî‟de yer alan ikinci kadın sanatkârımız (Ayşe)3 İhsan Raif Hanımefendi‟dir. Metin, Rıza Tevfik tarafından kaleme alınmıştır. Rıza Tevfik‟in yazısına geçmeden önce ana hatlarıyla İhsan Raif Hanım‟ın hayat hikâyesine ve sanatına dikkat kesilmemiz gerekmektedir. İhsan Hanım, 1877‟de babasının Beyrut mutasarrıflığı yaptığı sırada bu şehirde doğmuştur. 1926‟nın Nisan ayında Paris‟te apandisit ameliyatı sırasından vefat etmiştir. Erken bir yaşta hayata veda eden İhsan Raif Hanım, tıpkı Nigâr Hanım gibi evlilik hayatında acılarla boğuşmuştur. İlk evliliği gönülsüzce, bir iftira sonucu baba baskısı ile olmuştur. Birden fazla evlilik yapan İhsan Raif, devrin dikkat çekici yazarlarından Şehabeddin Süleyman‟la da altı yıl evli kalmıştır. İlk eleştirmeni de Şehabeddin Süleyman olmuştur. Onun, Rübab dergisinde yazdığı “Kadın Edebiyatı” başlıklı makale İhsan Hanım‟ın manzumeleri hakkındadır. (Öztürk, 2002:XXII) Şairin, birazdan söz konusu edeceğimiz Rıza Tevfik‟le olan münasebeti çalışmamız için önem arzetmektedir. İhsan Raif, çocukluk yıllarında kardeşi Belkıs‟la Rıza Tevfik‟ten dersler almaktadır. Şiirle ilgili önemli malumatı da Rıza Tevfik‟ten almıştır. İhsan Hanım‟ın Rübap dergisinde yazmaya başlaması da Rıza Tevfik sayesinde olmuştur. (Öztürk, 2002:XIII) Kendisi hakkında yapılan bir araştırmada yetiştirilme tarzı ve tahsili neticesinde kazandığı bazı hususiyetlerin şairin hayatı boyunca tesirli olduğu dile getirilmektedir. Bunlar, Avrupa medeniyetini çok iyi bilmesi, Batı tesiri altında yetiştiği hâlde şahsiyetinden taviz vermemesi, Doğu ile Batı 3 C. Öztürk “Raif Paşa mirasçılarının çıkarttırdıkları nüfus kayıtları elimize geç geçtiği için, şairin ilk adı olan Ayşe gibi bazı bilgiler…” ifadesini kullanmaktadır. s. IX �arasında Müslüman-Türk kimliğine zarar vermeden terkip yapabilmesi biçiminde sıralanmıştır.4 İhsan Raif Hanım, Türk edebiyatında hece ile şiir yazan ilk kadın yazarımızdır. Hatemi, 1998:227) Bunların bir kısmını Gözyaşları adlı eserinde toplamış, ancak hecede başarılı olamamıştır. Ahengi yakalayabilecek kelime seçimleri hatalı bulunmuştur. (Uraz, 1940:126) Meşrutiyet‟i takip eden yıllarda Paris‟te bulunan İhsan Raif Hanım, Hilâl-i Ahmer‟de gönüllü hemşirelik yapmış, kadınlar için Darülfünun açılmasını teklif etmiştir. (Doğan, 2012:156) Rıza Tevfik yazısına “Bazı müstesna ve bariz şahsiyetler vardır ki muhit ve etrafın tesiratına hayliden hayli mukavemet ederler ve türlü türlü avamilin nüfuzuna hatta bir çok mevaniin hayluletine rağmen kendi benliklerini behemehal izhar eyleyebilirler. Onların fıtri olan istidatlarını hiç bir şey boğamaz.” sözleriyle başlar. Burada söz konusu edilen “müstesna” şahsiyet İhsan Raif Hanım‟dır. Rıza Tevfik, bu hanımefendinin nesebini, ilk çocukluk yıllarını ve tahsil hayatını şu şekilde değerlendirmektedir: “İhsan Hanım Efendi memleketimizde pek maruf ve muhterem bir aileye mensubdur: Ayan azasından vezir-i merhum Raif Paşa‟nın büyük kerimeleridir. Paşa Beyrut‟ta mutasarrıf iken İhsan Hanım orada doğmuş ve henüz dört yaşında iken İstanbul‟a ilk defa olarak gelmişdir. Meşhur Midhat Paşa‟nın müşavir-i mutemedi ve divan efendisi olduğu için Sultan Hamid‟in nazar-ı dikkatinden bir türlü kurtulamayan Raif Paşa için o zamanlar İstanbul‟da oturmak mümkün olamamıştı. Kendisinin hayat-ı siyasiye ve hususiyesinde en küstah müferilere bile vesile-i dahl ve taarruz olabilecek hiç bir nokta yokdu. Binaenaleyh hiç bir sebeble mahkum, hatta hiç bir vechile siyaseten maznun olmadığı halde Paşa bilfiil taşralarda yaşamaya mahkum idi. Onun için Beyrut‟ta, Adana‟da, ötede, beride mutasarrıflıklarda bulundukdan sonra vali olarak ayni şehirleri tekrar ziyaret ve her yerinde birer parça ikamet etmişdi. Aile efradının genç erkekleri Avrupa‟da tahsil ile meşgul iken kızlar pederlerine daima refakat etmekde idiler. O sebebledir ki İhsan Hanım Efendi mekatib-i resmiyeden birine devam edememişdi. Fakat ilim ve terbiyenin kadrini pek iyi bilen pederi kendisinin terbiyesine itina etmiş ve hususi haceler tayin eylemişdi. Nişantaşı‟nda bulundukları sıra bilhassa Sadık Paşa‟dan ve Adana‟da dahi hayli bir müddet Danyal Efendi‟den ders aldı.” 4 İhsan R. hakkında diğer kaynak. �Rıza Tevfik‟e göre İhsan Raif Hanım‟ın hususi hocalardan ders alması, bir mektepte senelerce vakit geçirmemiş olması, şairlik tarafını muhafaza eden bir vesile olmuştur. Rıza Tevfik, Raif Paşa ailesine mezkur metni yazmadan oniki sene evvel hizmet-i talim sebebiyle intisab etmiştir. Paşa‟nın İstanbul‟a kesin dönüşüyle Rıza Tevfik de İhsan Raif Hanım‟la “müşerref” olmuştur. Henüz ilk karşılaşmalarında Rıza Tevfik, İhsan Raif Hanım‟ın şiire ve edebiyata meraklı olduğunu anlamıştır. Yanılmaz bir hiss-i samimiye sahip olduğu ifade edilen şairin, iyi derecede bildiği Fransızca sayesinde hem Fransız edebiyatına hem de genel olarak şiire vakıf olduğu ifade edilmektedir. Rıza Tevfik bu malumatı aktardıktan sonra sözlerine şu şekilde devam etmektedir: “Hatta bir küçük defteri dahi vardı ki onun sahifelerinde ateşli ve heyecanlı ruhundan uçan şerarelar birer manzume şeklinde dizilmiş parlıyordu. Bir gün bu defteri hep birden okuduk, tetkik, tahlil ve tenkid ettik. Tenkidatımız kavafi, vezn, şurut-u aruza müteallik ve sırf zevahir ve eşkale aid bazı mülahazata inhisar edebilirdi. Fakat ben feyzi fıtratın bu hassas gönle ifaza ettiği tavr-ı beyan ve şive-i edaya gıbta etmekden kendimi alamadım. Mübalağa etmiyorum!” Rıza Tevfik, İhsan Raif Hanım‟ın en küçük vesilelerle heyecana müsteid bir ruha sahip olduğunu ancak şiirlerinde zerre kadar tasannu olmadığını dile getirmektedir. Hatta, şekil ve tertip itibarıyla “ibtidai bir sadelik” bu şiirde dikkati çekmektedir. Rıza Tevfik bu söylediklerini daha da güçlü kılmak için İhsan Raif Hanım şiirindeki edanın (expression) muharrirlerimizin hiçbirinde görünmediğini ifade etmektedir. İhsan Raif Hanım‟ın ilk şiirlerini topladığı bir defterden söz açan Rıza Tevfik, bu defterde manzumelerin yanısıra şarkılar olduğunu, hatta şairin bu şarkıların bazılarını bestelediğini söylemektedir. Aynı yıllarda aşık tarzı şiirle meşgul olduğunu ifade eden Rıza Tevfik, bu ilginin İhsan Raif Hanım‟a da geçmesi için çaba göstermiş, muvaffak olmuştur. Zira, içinde olduğu lirik İhsan Raif Hanım‟ın asabını bozmaktadır, böylesi bir değişiklik bu sebepten kolay olmuştur. Netice itibarıyla Rıza Tevfik şunları söylemektedir: “Aşık tarzını ben ihya etmek istedim idi. Fakat bu tarz şiir, Hanımefendi‟nin eserleriyle kazandığı şeref ve itibar sayesinde taze hayat kesb etmiş olacakdır.” Rıza Tevfik, İhsan Raif Hanım‟ın şiirini tarif ederken bir örneğe başvuracaktır. Ancak onun öncesinde şairin yazdıkları hakkında olumlayıcı ifadeler kullanmayı ihmal etmemektedir. “En ufak vesilelerle ne güzel, ne zarif ne (original orijinal) yazabildiğini �ve bu şiirlerde ne parlak bir cilve-i hayal, ne nazenin mevcat-ı hissiyat ibraz ettiğini göstermek için bir misal arzedeceğim!” Örnek şu şekildedir: “Bir gün Sanayi-i Nefise‟ye müteallik mübahese esnasında –sözü- bilmem nasıl ve bilmem niçin bazı temasil-i tarihiyeye nakl etmiş ve (Salomée Salome)den bahs eylemişdim. Gayet zinde ve gayet ve dilber fakat hain, haşin dudağı kanlı bir kadın olmak üzere ressamların dahasına münkeşif olan bu çehre İhsan Hanım‟ın muhayyilesini alt üst etmiş olmalı ki ertesi gün Hanımefendi bir yeni şiir ile bizi karşıladı. Onun son kıtasına bakınız. Ne kadar güzeldir ve ne kadar o şahsiyet-i tarihiyenin kendisidir. Ey güzeller ilahesi! Ey eli kanlı peri İstediğin candır bildim. Son baharda bir gündü Gözlerinde belirmişdi cinayetin eseri O gün senin dudağında bir damla kan gördümdü” Rıza Tevfik öyle bir vesileden böylesine bir şiir çıkarabilen kişinin şair olduğunun inkâr edilemeyeceğini söylemektedir. İhsan Raif Hanım‟ın “Muhabbet bağında kendimden geçdim Ateşler içinde bir lale seçdim. Yandı yüreciğim kanarak içdim Kızıl dudağından şarab-ı aşkı” kıtasını alıntıladıktan sonra “Kafiye, musıki, elhasıl her vechile bu bir âteşîn şiirdir. Ve âşık tarzının en nazik, en güzel bir nümunesidir.” demektedir. Yazının son kısımlarında da İhsan Raif Hanım‟a büyük övgüler sunan Rıza Tevfik, kendileri göçüp gittikten sonra da İhsan Raif‟in “tükenmez bir feyz-i tabiiye malik olduğu için” daha güzel şiirleri Osmanlı edebiyatına hediye edeceğini dile getirmektedir. Nevsâl-i Millî‟de, şaire ait “Periler” başlıklı bir şiir yer almaktadır. Fotoğrafı bulunmamaktadır. 3. Yaşar Nezihe Hanım �Nevsâl-i Millî‟nin söz konusu edilecek kadın yazarları arasındaki üçüncü isim Yaşar Nezihe‟dir. Yıllıkta yer alan yazı imzasızdır. Bu yazıda, Yaşar Nezihe‟nin daha çocuk yaştan itibaren çektiği acılar ön plana çıkarılmıştır. Annesini erken yaşta kaybeden Yaşar Nezihe, zalim bir babanın ellerine terkedilmiştir. Cahil, kaba bir babayla büyümek zorunda kalan Yaşar Nezihe, mektebe gitmek arzusunu babasına açtığında “tekdire hatta, silleye, tokada hedef ol”muştur. Nezihe, babasının bu tutumuna rağmen çocuk hâliyle mektebe gidip, muallime öksüz olduğunu söyleyebilmiş, kendisini okutmasını istemiştir. Bütün ömrü boyunca aldığı tahsil bu mektepteki bir iki yılla sınırlıdır. Gençlik yıllarından itibaren başta Malûmat olmak üzere birtakım mecmua ve gazetelerde şiirleri yayımlanmıştır. Yaşar Nezihe hakkında Nevsâl-i Millî‟de yer alan metnin tamamı şöyledir: “Yaşar Nezihe Hanım 1297 senesi kanunusanisinin, soğuk, fırtınalı bir gecesinde Şehremini civarında Baruthane Yokuşu‟nda harab bir hanenin viran bir odasında dünyaya gelmişdir. Maktezayı kadri olarak o gece evlerinde yakacak gaz bile bulunmuyordu. Henüz altı yaşında iken validesi veremin biaman pençesinden tahlis giryeban edemeyerek küçük Nezihe‟yi sefil ve serhoş bir pederin dest-i zalamkarına terk edip gitmiştir. O zaman pederi şehremaneti kantar idaresi hüdemasından olub iki yüz kuruşla istihdam olunuyordu. Kendi ismini yazamayacak kadar cahil, hissiz, şefkatsiz idi. Yaşar Nezihe Hanım sabavetinin en kıymetdar zamanlarını sokaklarda erkek çocukların oynadıkları oyunlarla geçirdi. Bir gün kalbinde mektebe gitmek, okumak arzusu hasıl oldu ve bu arzu gittikçe tezayüd etti. Mektebe gitmek istediğini pederine söylediği zaman tekdire hatta silleye, tokata hedef oldu. Fakat kalbinde gittikçe tezayüd eden bu arzuyu hiç bir şey teskin edemiyordu. Bir gün pederinden gizli o civarda bulunan Kapuağası İbrahim Ağa mekteb-i ibtidaisinin yolunu tutmuş bir mücrime gibi titreye titreye mektebden içeriye girerek muallimin elini öpmüş: -Ben öksüzüm hoca efendi, beni okutunuz. demişti. Pederi mektebe gittiğini öğrendi. Ve evden tart etti. Biçare çocuk birkaç gece komşularına sığındı. Bu mektebde Yaşar Nezihe Hanım bir sene okumuşdur. İşte hayatında müddet-i tahsili mekteb ibtidaiyede bu bir senedir. Hayatının onaltı senesi pederinin hanesinde bir ot minderin üzerinde geçdi. Üçyüz ondörtte izdivac etti. İzdivacından sonra küçük bir saadeti müteakip şimdiye kadar birçok felaketler içinde emrar-ı hayat etti. İki zevci tarafından ihanete maruz kaldı. Hemen denilebilir ki bu muhterem şairenin figansız pek az zamanı vardır. Yaşar Nezihe Hanım‟ın şiir yazmaya başlaması bir heves neticesidir. 312‟de Ahmed Rasim Bey‟in Malumat gazetesinde Leyla Feride imzasıyla yazdığı Çare bulan olmadı bu yareye �şarkıyı görmüş kendisi de Leyla Feride gibi şiir yazmak istemişdi. Mamafih Yaşar Nezihe Hanım‟ın eşarı yalnız heves neticesiyle yazılmamışdır. Onun Cehennemi geçmiş hayatı onu daha ziyade şiir yazmaya sevk etmişdir. İlk defa „suziş aşkınla her an ah u figan eylerim‟ mısraıyla başlayan şarkıyı Mazlume imzasıyla yazdı. Ve sonra Malumat gazetesinde “Mahmure” imzasıyla ikinci ve yine “Mehcure” imzasıyla üçüncü şiirini yazdı. Bu şiirlerin tenkide uğramadığını görünce büyük bir cerasetle artık şiir yazmaya koyuldu. Ve pek çok şiir yazdı. Kemal-i katiyetle diyebiliriz ki Yaşar Nezihe Hanım kadınlar içinde en çok şiir yazandır. Ekser şiirlerinde kendi hayatından, bedbahtlığından, talihinin setmelerinden bahseder. Şiirleri gayet samimi bir lisanla yazılmışdır. 317 senesinde Terakki risalesine yazdığı bir şiirini buraya derc ediyoruz. Bundan on iki sene evvel yazdığı bu şiir muhterem şairemizin eserleri hakkında sarih bir fikir verebilir:” Burada söz konusu edilen şiirin başlığı “Tahattur Et”tir. Yıllıkta yer alan yazının son kısmında ise “Yaşar Nezihe Hanım‟ın şiirlerinin bir kısmı „Hanımlara Mahsus Gazetede‟, „Sabah‟da, “Kadın”da, “Terakki” gazetesinde, „Kadınlar Dünyası‟nda ve daha birçok risalelerde neşr olunmuşdur. Bunlardan başka son zamanlarda intişar eden „Bir Deste Menekşe‟ ismindeki mecmua-i eşarı var.” denilerek şairin edebî kimliği hakkında birkaç not düşülmektedir. Yaşar Nezihe‟nin yıllıkta yer alan metni ise “Rah-ı Maişet” adını taşımaktadır. Yaşar Nezihe Hanım da üç evlilik yapan sanatkârlarımızdandır. Tüm hayatı maddî sıkıntılarla geçmiştir. Kızılay, Darphane, Esirgeme Derneği gibi kurumlarda çalışarak hayatını sürdürmeye çalışmıştır. İlk şiirlerini Mazlume, Mahmure, Mahcure müstearlarıyla yazmıştır. Sosyal muhtevalı şiirlerinin yanısıra sanatının omurgasını hüzün, melankoli, romantizm oluşturmaktadır. (Doğan, 2012:172) Hayatının son yıllarını Silivrikapısı‟nda geçiren Yaşar Nezihe Hanım‟ın vefat tarihi olarak Resimli Kadın Şair ve Muharrirlerimiz‟de 1934-1935 yılları gösterilmektedir. (Uraz, 1940:144) Ancak, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Aydın Kadınlar‟da vefat tarihi 1971‟dir. 4. Belkıs Şevket Hanım �Nevsâl-i Millî‟de imzasız olarak yer alan yazıda Belkıs Şevket Hanım hakkında şu ifadeler bulunmaktadır.5 “Belkıs Şevket Hanım Sultan Mahmud vüzerasından Ali Namık Paşazade Ata Paşa‟nın küçük mahdumu merhum Şevket Bey‟in kerimesidir. Türkçe ve İngilizce‟yi pek esaslı tahsil etmişdir. Elyevm hususi mekteblerde İngilizce, musiki ve terbiye-i etfal muallimliği etmekdedir. Belkıs Hanım „Müdafaa-i Hukuk-ı Nisvan‟ cemiyetinin hin-i teşekkülünde bu cemiyete intisab ederek refikaları meyanında bir mevki-i muhterem kazanmışdır. Orada daima kadınlık inkılâbı için çalışdı. „Kadınlar Dünyası‟nda teceddüde ve ıslah nestere dair yazdığı makaleler kendisinin ateş-i hürriyetle mali nasıl bir ruha malik olduğunu göstermeye kâfidir. Belkıs Hanım‟ın bunlardan başka ve bunlardan daha büyük bir meziyyeti bir büyüklüğü de memleketimiz kadınlığında ilk cesaret-i medeniyeyi ve erkekler gibi hayatta kadınların herşeyi yapabileceklerini göstermesidir. Bu hareketi Osmanlı kadınlığının terakkiye karşı gösterdiği ilk cehd, ilk hareket olarak telakki olunabilir. Tarih onu Osmanlı kadınlığında ilk cesaret-i medeniyeyi gösteren ilk tayyare ile suud eden bir kadın olmak üzere takdir ile yad edecekdir.” Belkıs Şevket Hanım‟ın yıllıkta yer alan yazısının başlığı “Tayyarecilik”tir. Yazıda ilk uçuşuna dâir hatıralar canlı bir biçimde okunabilmektedir. Kadın çalışmaları söz konusu olduğunda ilk defa uçan Türk kadını olarak bilinen Belkıs Şevket Hanım aynı zamanda Kadınlar Dünyası mecmuasında yazıları yayımlanmış bir yazarımızdır. “İstanbul‟dan ayrıldıktan Olundu fakat yere nüzul ettiğiniz zaman gönlümde bir mahzunluk vardı. Gönlüm ruhum daha çok gezmek hatta uzaklara ötelere gitmek … bu seyahat keşke çok devam etseydi. 5. Gülistan İsmet Hanımefendi 5 Buraya alıntıladığımız metin yıllıktaki metnin tamamıdır. �Kaynaklarda hayatı hakkında en az malumatın bulunduğu yazarlarımızdan biri de Gülistan İsmet‟tir. Bundan dolayı Nevsâl-i Millî‟de M. H. imzasıyla kaleme alınan yazı büyük bir değer ifade etmektedir. Yıllığa göre Yıldız kumandanlığı mahiyetindeyken sürgün edilen Bağdatlı Mehmed Tevfik Bey‟in kerimesi olan Gülistan İsmet, 1290 senesinin Mart‟ında Saraybosna‟da tevellüd etmiştir. İlme büyük önem veren babasının himmetiyle Gülistan İsmet sekiz yaşından itibaren Üsküdar‟daki Amerikan İnas Mektebi‟ne devam etmiştir. Mektepteki gayretli çalışmalarından dolayı mektep müdürü tarafından korunup kollanan Gülistan İsmet “bila inkıta ve leylî” olarak on yıl kadar mektepte kalmış daha sonra Müslüman bir doktor olarak Amerika‟ya gönderilmesi söz konusu olmuştur. Yıllığa göre, Gülistan İsmet doktor olamamış ama “Türk kadınlarına nümune-i imtisal olacak derecede mükemmel bir kadın, fedakâr bir valide olmuşdur.” Nevsâl-i Millî‟de bu malûmatın yanısıra Gülistan İsmet hakkında şunlar yazmaktadır: “1313 senesinde Asım Bey‟le izdivaç etmiş ve çocuklarının üçüne de hem en ciddi bir validelik hem de en emin bir muallimlik etmişdir. İngilizce ve Fransızca‟yı bihak o kadar yazar ve birkaç lisan tekellüm eder olduğu hâlde bunları kâffesi ve bütün semere-i tahsili validelik vezaifinin ve hissiyat-ı milliyesinin tekemmül ve neşv ü nemasına hizmet etmişdir. Gülistan İsmet Hanımefendi Osmanlı inkılâbına da iştirak ederek elyevm meclis-i Mebusan başkatibi bulunan zevci Mustafa Asım Bey‟le beraber bulunduğu Selanik‟de (İttihad ve Terakki) cemiyyeti hafiyesinin azası meyanına dâhil olmuşdur. Bu sıfatla memlekete ifa ettiği hizmet mumileyhinin bütün hayatında en büyük bir fahr ve mübahat teşkil edebilir. Çünkü zencir-i istibdadı kırmakla meşgul olan (İttihad ve Terakki)nin meşhur (Reval) mülakatından sonra Avrupa ve Amerika‟nın matbuat-ı meşhuresine hafiyyen gönderdiği beyannamelerin İngilizcelerini kendisi yazmış ve zevcinin ve Manyasızade Refik Bey merhumun irşadıyla cemiyyetin kadınlar şubesinde bihak temeyyüz etmişdir. İnkılabdan sonra Selanik‟de (Şefkat) namında bir cemiyyet-i hayriyenin esaslarını vaz etmiş ise de terakkisini temin edemeden İstanbul‟a gelmeye mecbur olmuşdur. Gülistan İsmet Hanımefendi henüz validelik vezaifine hasr-ı nefes etmeden makdem devr-i istibdadın yegâne kadın gazetesi olan (Hanımlara Mahsus Gazete)ye birçok yazılar yazmışdır.” Gülistan İsmet‟in yıllıkta bir fotoğrafı bulunmamaktadır. Yıllıkta “Beşiği Sallayan El Dünyaya Hükmeder” başlıklı yazısında annelik vazifesi ve çocuk yetiştirilmesinin ne derece önemli olduğu üzerinde durur. Yazının altbaşlığı: “Çocuk aileyi, aile milleti temsil eder.” �Gülistan İsmet hakkında tek diyebileceğimiz çalışmayı Melike Karabacak yapmıştır.6 Karabacak‟ın çalışmasından hareketle Gülistan İsmet hakkında Nevsâl-i Millî dışında kalan bilgileri burada nakletmemiz mümkündür. Gülistan İsmet Amerikan Kız Koleji‟nden mezun olan ilk Müslüman Türk kadınıdır. (Karabacak, 2009:161) Annesi Hüsnügül Hanım, Abdülaziz sarayından gelme Çerkez asıllı bir cariyedir. Babası Mehmed Tevfik Bey, kızına nitelikli bir eğitim alabilmesi için maddî manevî bütün desteği sağlamıştır. Amerikan okuluna göndermeye karar verdiğinde karşılaştığı muhalefete rağmen kararının arkasında durmuştur. (Karabacak, 2009:165) Nevsâl-i Millî‟de yer alan malumatın dışında Gülistan İsmet‟in Jön Türk devriminden sonra rahat bir hayat yaşadığı, kızı Nurinisa Asım‟ı da Amerikan Kız Koleji‟ne gönderdiği bilinmektedir. 6. Emine Semiye Hanımefendi Nevsâl-i Millî‟de hayatı hakkında kısa bir yazı bulunan Emine Semiye Hanım, yakın zamanda edebiyat araştırmacılarının gündemine girmiş, kendisi hakkında kitap ve makaleler neşredilmeye başlanmıştır. Yıllıkta fotoğrafı bulunmayan Emine Semiye Hanım‟ın kendi el yazısıyla yazdığı notta “Dünyanın en mesud insanları vatan ve milletine güzel bir koku bırakmağa muvaffak olanlardır.” yazmaktadır. Hâl tercümesi hakkındaki imzasız yazı şu şekildedir: “Emine Semiye Hanım 1282 (1868 y.ö.) senesi martının altıncı günü merhum Cevdet Paşa‟nın sulbünden İstanbul‟da, Vezneciler‟de dünyaya gelmişdir. Küçüklüğünden beri edebiyata hevesli bulunduğu için hemşiresi Fatma Aliye Hanım derecesinde tarih ve ulüm-u diniye derslerinde ileri gidememiş ise de felsefe ile iştiğalden büyük bir haz almış ve bir aralık Selanik‟de askeri rüşdiyesi Farisi muallimi bulunan Kara Baba Tekkesi şeyhinden iki sene kadar Arabi, Farisi ve tasavvuf dersleri alarak tevsi-i malumat etmişdir. Selanik‟de inas mekteblerine müfettişlik ettiği gibi bazı muallime ve talebatı tedris suretiyle de maarife çalışmışdır. Siroz‟da geçirdiği dört senelik hayatında bir taraftan memur kızlarını okutarak tenvir diğer taraftan (İttihad ve Terakki) Cemiyetinin teşkilat-ı hafiyesine dahil olarak vatanına hizmet etmişdir. Hürriyetin ilanından sonra ve bilhassa Otuzbir Mart İhtilalinde gazetelere isyan-ı askeri aleyhine birçok makaleler yazmak cesaretini göstermişdir. Son harb-i meşum esnasında Şişli Etfal Hastahanesi‟nde 6 Karabacak, Melike, “Osmanlıda Politik ve Edebi Bir Kadın: Gülistan İsmet”. Karabacak’ın kaynakları arasında Nevsâl-i Millî yoktur. �mecruhin gazat bakıcılığı etmiş ve İttihad ve Terakki erkanı habsedildiği sırada Kamil Paşa kabinesine mensub bazı kimseler tarafından (iki ana bana dostuna) kendisinin de habsine dair teşebbüsatta bulunduğunu mevsükan haber verdiklerinden Etfal Hastahane‟sini terk ile Paris‟e azimet etmişdir. Hayat-ı ailesine müteallik bir bedbahtı ve onun icab ettirdiği medid bir davanın buhranlı günleri sıhhatini haleldar ettiği cihetle şimdilik istirahat mecburiyetinde bulunmakdadır. Fakat bu istirahat zamanını da beyhude geçirmeyip kızlarımızın talim ve terbiyelerine aid tetebbuat ile geçirmekdedir. Müşarünileyha matbuat sütunlarındaki pek çok asarından maada bir kaç milli romanın da muharriresidir.” Emine Semiye Hanım‟ın yıllıkta yer alan metninin başlığı “Ah Biz de Avrupalılar Gibi Olabilsek!”tir. Bu metnin yazıldığı sırada Emine Semiye Hanım‟ın Paris‟te olduğu anlaşılmaktadır. Avrupa‟nın ilim ve fende göstermiş olduğu ilerleme daha çok Paris gözlemlerine dayanarak aktarılmaktadır. Emine Semiye Hanım da yazısının sonunda vurguladığı gibi, Osmanlı toplumunun ilerlemesini çocukların anne kucağına tahsil hayatına alıştırılmasıyla mümkün olacağını ifade eden kadın sanatkârlarımızdandır. İlkyazı çalışmalarını Emine Vahide adıyla Hanımlara Mahsus Gazete‟de “Bir Mütehassisenin Tefekküratı” ismiyle gün yüzüne çıkarmıştır. (Uraz, 1940:470) Çocuk terbiyesi üzerine hikâyeler yazmıştır. Fennî ve muhtelif konular hakkında hikâyeler yayımlamıştır. Gayya Kuyusu, Sefalet romanlarının yazarıdır. Emine Semiye Hanım, Fatma Aliye‟nin kardeşi olması dolayısıyla yazı hayatı söz konusu olduğunda geri planda kalmıştır. Onu, ön plana çıkaran ictimaî meselelere olan ilgisi ve bu alandaki çalışmalarıdır. 1896‟da Selanik‟te çıkan Mütalaa gazetesinde başyazarlık yapmıştır. Emine Semiye‟nin bir de matematik kitabı bulunmaktadır. (Doğan, 2012:145) II. Meşrutiyet sonrasında aktivist kimliği onu Anadolu‟da karşımıza çıkarmaktadır. İdealist öğretmenler yetiştirmek için 1920 sonrasında bu coğrafyada iz sürmüştür. (Doğan, 2012:145) 7. Halide Edib Hanım Efendi Türk edebiyatının şüphesiz en güçlü kadın yazarlarının başında Halide Edip Adıvar gelmektedir. Yıllıkta hayatı hakkındaki yazı imzasızdır. Yıllıkta yaklaşık iki sayfa uzunluğundaki yazının burada tamamına yer verilmeyecektir ancak Halide Edib‟in hayatı hakkındaki tarih, kişi ve yer isimleriyle, �yazarın hangi yönlerinin öne çıkarıldığı üzerinde durulacaktır. Yıllığa göre Halide Edip, “Bursa reji nazırı Edib Beyefendi‟nin kerimeleridir. Rumi 1299 tarihinde İstanbul‟da doğmuşdur. Pederleri tahsil ve terbiyesine son derecede itina eylemiş Halide Hanım İngiliz mürebbiyelerinin dest-i terbiyesinde çocukluğundan itibaren milli bir tahsil almışdır.” Üsküdar‟da Amerikan İnas Koleji‟ni II. Abdülhamid devrinin istibdadına rağmen başarıyla tamamlamış, ayrıca muallimlerden riyaziyat, felsefe, ictimaiyat dersleri almıştır. Meşrutiyet‟in ilanıyla Tanin gazetesi yayımlanmaya başladığı zaman Halide Edib adı Osmanlı yazarlarının “ciddi surette nazar-ı dikkatini celb et”miştir: “Hürriyet ve teceddüd aşkıyla çarpan kalbler arasında Halide Edib Hanım iman ve cesareti ile temeyyüz ediyordu.” sözüyle onun edebiyat kamuoyundaki yerini göstermektedir. Nevsâl-i Millî‟de Halide Edip hakkında kaleme alınan yazı, diğer hâl tercümelerinden farklılıklar göstermektedir. İmzasız olmasına rağmen Halide Edip‟i yakından tanıyan biri tarafından yazıldığı aşikârdır. Halide Edip‟in hayatı hakkında resmî malumat vermesinin yanısıra onun iç âlemini yansıtma, duygularını açığa çıkarma amacı taşıdığı görülmektedir: “O, dünyaya bir sanatkâr olarak gelmişdi. Şüun ve hadisatın onun ruhunda kopardığı ihtirazlar birer eser-i nefis sanat oluyordu. Bir tarafdan hayatını yaşarken diğer tarafdan hayat yaratıyordu. „Son Eseri‟nde sanatkâr Feridun Hikmet ağzından dediği gibi bir kuş için ötmek nasıl bir ihtiyac ise, bahar gelince bir ağaç için tomucuklanmak ve çiçek açmak nasıl bir emr-i tabii ise kendisi için de hayat rüzgârlarının rebab-ı ruhundan kopardığı samimi nağmeleri terennüm etmek o kadar zaruri ve tabii idi.” cümleleri bu söylediklerimize somut birer örnektir. Yazının devamında Halide Edip‟in eserlerindeki edebî gücün büyüklüğünden bahsedilmektedir. Harab Mabedler, Raik’in Annesi, Seviye Talib gibi eserler, Halide Edip‟in kendini aradığı, kalem tecrübeleri olarak değerlendirilmektedir. Asıl sanat dehasını Handan‟da bulmuştur. Fransızca tercümesinde görülen kabalıklara rağmen Batı yazarlarının dikkatini çekmiştir. Almanca ve İngilizce‟ye tercüme edilmesi noktasında girişimler bulunmaktadır. Yazıda Handan hakkında “Handan‟da bir felsefe-i ictimaiye arayanlar hata ederler. O münhasıran bir hikâye-i kalb ve aşkdır. Medeniyetin ilk dakikalarından beri binlerce sanatkârın terennüm ettiği bu dastan-ı ezeliyi bu kadar bakir elhan ve anat ile tekrar yaratabilmek için ne büyük bir kabiliyet isterdi.” denilmektedir. Yazının kaleme alındığı sırada Halide Edip‟in yayımladığı son eserin Handan olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü yazıda, Halide Edip‟in Yeni Turan‟da sanatı, fikir ve nazariyeye �kurban eylediği söylenmekte, Son Eseri ile ise, sanatın kudsiyetine döndüğü ifade edilmektedir. Bundan dolayı yazar, Handan‟da Halide Edip‟in son sözünü söylememiş olduğu emniyetini verdiğini dile getirmektedir. İlk yazılarını Halide Salih imzasıyla Tanin‟de kaleme alan Halide Edip, kadın meseleleri hakkında birçok makale yayımlamıştır. 8. Diğer Yazılar Nevsâl-i Millî‟nin kadın edebiyatı araştırmalarına kaynaklık etmesi bakımından Cenab Şehabeddin‟in, Ahmed Refik‟in, Müfid Ratib‟in ve son olarak Ruşen Zeki‟nin kadın meseleleri ve edebiyatına dâir kaleme aldıkları makalelerine kısaca değinmek gerekmektedir. Cenab Şehabeddin‟in başlığı “Kadınlarımıza Dâir”dir. Celal Nuri Beyefendi‟ye ithafıyla yayımlanmıştır. Yazı, Celâl Nuri‟nin Kadınlarımız adlı eseri hakkındadır. Cenab Şehabeddin, bu eseri, müellifin diğer eserleri arasında “en mühim” bulduğu eseri olarak tarif etmektedir. Kadınlar hakkında kaleme alınan başka bir yazının sahibi Ahmed Refik‟tir. “Osmanlı Tarihinde Kadınlar” başlığını taşıyan yazıda Ahmed Refik, tarihte önemli mevkilerde bulunmuş olan kadınlar hakkındaki düşüncelerini kaleme almıştır. Ahmed Refik‟e göre “Kanuni Sultan Süleyman‟dan sonra devletin en mühim ricali kadın nüfuzuna tabi olduğu görülür. Hususiyle padişahların tab‟an zayıf, eski cengaverane ve merdane düşüncelerden mahrumiyetleri kadının nüfuzunun artmasına sebep vermiştir.” Yazıda Orhan Gazi devrinden başlayarak başta Nilüfer Hatun olmak üzere, Köprülüler devrindeki Tarhan Sultan‟a kadar geniş bir alanda Osmanlı kadınları hakkındaki düşüncelere yer verilmiştir. Müfid Ratib‟in yazısı ise “Şekspir‟in Kadınları” başlığını taşımaktadır. Yazıda Shakespeare tiyatrosu dendiğinde akla gelen dört kadın üzerinde durulmaktadır: Venedik Taciri‟ndeki Portiya, Romeo ve Juliet‟teki Juliet, Hamlet‟teki Ofelya, Kral Lear‟daki Kordelya (Cordelia). Müfid Ratib, bu oyun ve kahramanlara dünya tiyatrosundan önemli metinlerle yaklaşmakta, aralarındaki farkları tespit ederek devri içinde erken sayılabilecek önemli bir tiyatro eleştirisi sunmaktadır. Kadınlar hakkında Nevsâl-i Millî‟de yer alan son yazı Ruşen Zeki imzalı “Bizde Hareket-i Nisvan”dır. Adından anlaşılacağı üzere bizdeki kadın faaliyetlerinin tarihini vermektedir. �Kaynakça Aydın, B., (2009), “Salnâme”, DİA, C. 36, s. 51. Coşkuntürk, Hüveyla, (1987), İhsan Raif Hanım, Ankara, (Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Çolak, Güldane; Uçan, Lale, (2008), II. Meşrutiyet‟ten Cumhuriyet‟e Basında Kadın Öncüler, İstanbul, Heyamola Yayınları. Doğan, Sabiha, (2012), Tanzimat‟tan Cumhuriyet‟e Aydın Kadınlar: Şair ve Yazarlar (1850-1950), İstanbul, Akademik Kitaplar. Hatemi, Hüsrev, (1998), Eriyen Mumlar, İstanbul, Dergâh Yayınları. Gövsa, İbrahim Alâattin, (1962), “Nigar Hanım”, Türk Meşhurları Ansiklopedisi. Kahraman, Â., (2007), “Nevsâl-i Millî”, DİA, C. 33, s. 62. Karabacak, M., (2009), “Osmanlı‟da Politik ve Edebi Bir Kadın: Gülistan İsmet”, Türk İslam Medeniyeti Akademik Araştırmalar Dergisi, Sayı: 7, ss. 161-175. Kaymaz, Kadriye, (2009), Gölgedeki Kalem Emine Semiye: Bir Osmanlı Kadın Yazarının Düşünce Dünyası, İstanbul, Küre Yayınları. Öztürk, Cemil, (2002), İhsan Raif Hanım: Yaşamı, Sanatçı Kişiliği, Yayımlanmış ve Yayımlanmamış Bütün Şiirleri, İstanbul, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi. Şair Nigar, (1959), Hayatımın Hikâyesi, İstanbul, Ekin Basımevi. T.Z., (1330), Nevsal-i Millî, İstanbul, Asar-ı Müfide Kütüphanesi. Uraz, Murat, (1940), Resimli Kadın Şair ve Muharrirlerimiz, İstanbul, Nümune Matbaası. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2323 Title A name given to the resource KADIN EDEBİYATI ÇALIŞMALARINA BİR KAYNAK OLARAK NEVSAL-İ MİLLÎ Author Author ÖZTÜRK, Yakup Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Nevsal-i Millî, Edebiyat Yıllığı, Kadın Edebiyatı, Yeni Türk Edebiyatı Tarihi. ÖZET Nevsal-i Millî 1330-1914 yılında tek cilt hâlinde yayımlanmış bir yıllıktır. Altmış kadar şahsiyet hakkında malumat bulunmaktadır. Tanzimat sonrası edebiyat tarihi çalışmaları içinde önemli bir kaynak olan eser, yaşayan şair ve yazarların kısa hayat hikâyelerinin yanında el yazılarından ve eserlerinden örnekler barındırmaktadır. Bunlarla beraber, Türk edebiyat tarihinin görevini kolaylaştırmak gibi bir iddia da taşıyan yıllık, çıktığı dönemde büyük ilgi görür. Sadece edebiyat tarihi için değil siyasî ve toplumsal tarih için de önemli belgelere sahip olan Nevsal-i Millî’de yeni Meclis-i Mebûsan üyelerinin resimlerine ve gazete ve dergilerin alfabetik sıraya göre tanıtıldığı “Matbuatımız” bölümüne yer verilmektedir. Bu çalışmada, Nevsal-i Millî’nin kadın edebiyatı çalışmalarına hangi açılardan kaynaklık edebileceği ele alınmıştır. Bu yapılırken kadın edebiyatı kavramı, Türkiye’de kadın edebiyatı çalışmaları ve eserde adı geçen kadın edebiyatçıların edebî şahsiyetleri ve eserleri tetkik edilecektir. Bilindiği üzere kadın edebiyatı çalışmaları Türk edebiyatında da önemli bir hacme ulaşmıştır. Hem teorik okumalar hem de monografi çalışmaları ardıardına üniversitelerin çalışmalarına girmekte, kimi üniversitelerde kadın edebiyatı araştırmalarına dâir birimler kurulmaktadır. Burada, bu çalışmalardan da söz açılmıştır. Bunun öncesinde dönemin yaygın bir yayın faaliyeti olan nevsal ve salname geleneğinden örneklere yer verilmiştir. Günümüz edebiyat araştırmalarında teori çalışmalarının daha ön plana alındığı bilinmektedir. Burada, hem teorik çalışmaları (Kadın Edebiyatı) hem de edebiyat tarihçiliği bir arada ele alma yolu takip edilmiştir. Bildiride söz konusu edilecek kadın edebiyatçılardan Nigâr Hanım’ı Yahya Kemal; İhsan Raif’i Rıza Tevfik’in kaleme almış olması Nevsal-i Millî’nin değerini artırmaktadır. Bu isimlerin yanısıra Yaşar Nezihe Hanım, Belkıs Şevket Hanım, Gülistan İsmet, Emine Semiye, Halide Edib eserde yer alan kadın yazarlarımızdır. Cenab Şehabeddin’in “Kadınlarımıza Dair”, Ahmed Refik’in “Osmanlı Tarihinde Kadınlar”, Müfid Ratib’in “Şekspir’in Kadınları”, Ruşen Zeki’nin “Bizde Hareket-i Nisvan” makaleleri çalışma içerisinde ele alınmıştır. Burada adı geçen kadın sanatçılardan alınan örnek metin ve şiirler de Latinize edilmiş olarak sunulmuştur. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548