142 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/015d14ca32c1a287512fa5d76ee41918.docx f2a8eefbcc0e5bb0b188f91ac10d08cf https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/74ebcea1742fc88a6f21c66d86c6ea2e.pdf 5a6d655432c310f9fee26f005b00ff04 PDF Text Text ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR’IN ELEŞTİRMEN KİMLİĞİ Alena ĆATOVIĆ Saraybosna Üniversitesi, Felsefe Fakültesi, Doğu Dilleri Bölümü, Saraybosna / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Abdülhak Şinasi Hisar, eleştiri, roman, kurmaca. ÖZET Bu yıl Abdülhak Şinasi Hisar’ın doğumunun 125. ölümünün 50. yıl dönümüdür. Bundan ötürü Türkiye’de sempozyumlar, anma geceleri gibi etkinlikler yapılmaktadır. Bu münasebetle Bosna Hersek’te az bilinen ama Türk edebiyatında önemli yer tutan Hisar’ın eserlerine değinmek aydınlatıcı olacaktır. Türk edebiyatı tarihinde A.Ş. Hisar daha çok anı yazarı kimliği ile bilinmektedir. Ancak zamanının dergilerinde yayınladığı eleştiri türüne yaklaşan makaleleri şimdiye kadar yeterince incelenmemiştir. Halbuki edebi eserlerini anlamak eleştiri yazılarını dikkate almadan mümkün olmayacaktır. Özellikle Türk edebiyatına Hisar’ın döneminde yeni giren roman türü konusundaki görüşleri Batı roman kuramı açısından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Bakhtin’in destan ve roman arasındaki ayrımı Hisar’ın görüşlerini incelerken kuramsal temel oluşturmuştur. Ayrıca kurmaca ile kurmaca dışı metinlerin modernite içerisindeki yeri saptanarak Hisar’ın bu konuya yaklaşımı anlamlandırılmıştır. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/c5955ffd89244fdc8a6713e0ae071d01.docx 45b7a1ad8021c6044c6da167faaa93d4 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/5e90704ba699833125b943d0cb14ba4c.pdf e26b119b52fa0bd4ea4847da7b96e50f PDF Text Text ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR’IN ŞİİR ANLAYIŞI VE ELEŞTİRİSİ ALENA ŠATOVIŠ1 Özet Edebiyat tarihlerinde genellikle “yazar” sıfatıyla tanınmış olan Abdülhak Şinasi Hisar‟ın zamanında pek ilgi çekmeyen ve çeşitli dergilerde çıkan edebiyat üzerine yazıları, eleştiri türüne yaklaşmaktadır. Bu yazılarında şiire gösterdiği özel ilgi göze çarpmaktadır. Süreli yayınlarda yayımladığı metinlerle birlikte Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde adlı şiir antolojisi ve Ahmet Haşim- Yahya Kemal’e Vedâ adlı kitabında, eski zamana, kültüre ve şiire ilgi duyan Abdülhak Şinasi Hisar‟ın ortaya koyduğu görüşler, geleneğe dönük olan sanat ve edebiyat anlayışından kaynaklanmaktadır ve bu anlayışıyla uyum içerisindedir . Hisar‟ın eleştiri türüne yaklaşan bu yazılarında öznel ve “şairane” ifadeler, onu modern anlamda bir eleştiri yapmaktan uzaklaştırıyor olsa da, yazarın edebiyata bakışı ve değeler sistemi konusunda önemli ipuçları vermektedir. Bu yazılarında edebî türler arasında belli sınırlar gözetmeyen Hisar‟ın “edebiyat” düşüncesi nitelikli üslûba sahip olan tüm yazıları kapsamaktadır. Türk edebiyatının modernleşmesinin getirdiği yenilikleri bir türlü kabul etmeyen yazarın estetiği geleneksel çerçevede kalmıştır. Eserlerinde Türk medeniyetin ürünlerini ve edebiyat geleneğini yansıtan Hisar‟ın “otantik” bir edebiaytçı olarak Türk edebiyatında ve edbiyat eleştirisinde özel bir yeri vardır. Türk edebiyatının 20. yüzyılın ilk yarısında ün kazanan yazarlardan Abdülhak Şinasi Hisar, bu yıl ölümünün 50. yıldönümünde anılıyor. Bu münasebetle onu tekrar gündeme getirmek ve yazarlığının gölgesinde kalmış olan eleştirmen kimliğini değerlendirmek aydınlatıcı olacaktır. Nitekim Hisar‟ın süreli yayınlarda çıkan eleştiri yazıları yaşamı boyunca ortaya koyduğu düşünce ve sanatının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu çalışmada ise özellikle şiir üzerine yazdıkları incelenecektir. Anahtar Kelimeler: Abdülhak Şinasi Hisar, eleştiri, roman, kurmaca THE IDENTITY OF ABDULHAK ŞINASI HISAR AS LITERARY CRITIC Abstaract This year is 50th aniversary of death of Abdülhak Şinasi Hisar. That is the reason why many of cultural activities have been organized in order to remember 1 Doç.Dr., Saraybosna Üniversitesi, Felsefe Fakültesi, Doğu Dilleri Bölümü, alenacatovic@yahoo.com �this important writer in Turkish literature of 20th century. In history of literature Turkish Abdülhak Şinasi Hisar is known as a “writer” but he had many writings on literature that can be closely identifided with literary criticism. These writings were not an object of the great interest in his time. However they are important information about his system of values and his view towards literature. Specially his writings about novel can be evaluated in a sense of modernism and pre-modernism. In this paper Bakhtin‟s texts about epic and novel will be taken as a theoretical frame. Key Words: Abdülhak Şinasi Hisar, criticism, novel, fiction Hisar’ın Yazar ve Eleştirmen Kimliği Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatının 1930‟lu yıllarında sesini duyurmaya başlayan Abdülhak Şinasi Hisar‟ın yapıtları, hem biçim hem de içerik açısından geçmişe ve geleneğe bağlı kalarak dönemin egemen edebiyat anlayışından ayrılır. Modern Türk edebiyatı tarihlerinde, 1888 yılında doğan ve bir yirminci yüzyıl yazarı olan Hisar‟ın modern yazarlar kuşağına yerleştirmek eğilimi ne kadar sık görülüyorsa da, onun sergilediği estetik anlayışı, aslında edebiyatın geçmişinden hiçbir zaman kopmamıştır. Abdülhak Şinasi Hisar, 19. yüzyılın sonunda, İstanbul‟da, dönemine göre zengin bir kültüre sahip, edebiyata karşı özel ilgi besleyen bir ailede doğmuştur. Hisar‟ın babası Mahmut Celâlettin Bay, dergicilik ve basımla uğraşıyor, Hazine-i Evrak adlı edebî dergiyi yayımlıyordu. Bu dergide Abdülhak Hamid, Ziya Paşa ve Recaizâde Ekrem gibi dönemin en önemli şairlerinin şiirleri yer alıyordu. Hisar‟ın çocukluğu Rumelihisarı, Çamlıca ve Büyükada‟da geçmiş, akraba ve aile dostları arasında dönemin kültürlü ve edebiyatçı çevreleri sıkça bulunmuştu. Özellikle Osmanlı son dönemin ünlü kadın şairlerden Nigâr Binti Osman‟ın düzenlediği edebî toplantılar ve tartışmalar yazar üzerinde büyük etki yaratmış, bu ortam, ilk çocukluk yıllarından itibaren Hisar‟ın ilgisini edebiyata yönlendirmiştir. Hisar‟ın kardeşi Selim Nüzhet Gerçek de bu edebî çevrelerde büyüyerek yaşamı boyunca edebiyattan uzaklaşmamış, Türk tiyatrosu, matbaacılık ve gazetecilik üzerine yapıtlar vermiştir. Yaşamı boyunca ilk gençlik yıllarındaki deneyimlerin etkisinde kalan Hisar, edebî yapıtlarında, eski İstanbul‟un semtelerinde ve adalarda geçen günleri sık sık �çocuk perspektifinden konu edinmektedir. Bu yüzden edebiyat tarihçileri, yazarın yapıtlarından çocukluğuyla yola bulunmaktadırlar. ölçüde yer çıkarak Ancak alan kurmaca yaşamı ve Hisar‟ın payı otobiyografi ilgili niteliği düşünüldüğünde, bu bazı taşıyan yapıtlarında yapıtlarda saptamalar yapılırken son derece dikkatli davranmak gerekir. saptamalarda yaşamıyla bir ilgili Öte yandan, Hisar‟ın yapıtlarına bakaak onun edebî kişiliği ve yazarlığı hakkında olduğu gibi edebî zevki, tercihleri ve anlayışı konusunda da bilgi edinmek olanaklıdır. Hisar‟ın edebiyat konusundaki analyış ve tercihleri uzun süre edebiyat çevrelerinde bulunması ve aynı zamanda eski edebiyat ve Ayrupa edebiyatı konusundaki gelişmeleri takip etmesi sonucu oluşmuştur. Bu süreç, çocukluğundan başlayarak Galatasaray Lisesi‟nde geçirdiği yıllar ve daha sonra Paris‟e kaçıp Ecole Libre des Sciences Politiques‟te okuduğu sıralarda yoğunlaşmıştır. Hisar, Paris‟te görüştüğü Yahya Kemal gibi edebiyatçılarla edebiyata ilişkin fikir alışverişinde bulunarak onların düzenledikleri kongrelere katılmaya başlamıştır. Edebî yazarlığına Türkiye‟ye döndükten sonra Dergâh dergisinde ilk yayımladığı şiirlerle başlayan Hisar, kısa bir süre sonra şairliği bırakıp bir yandan çeşitli dergilerde eleştiri ve edebiyat üzerine yazılar yazarak, diğer yandan da anılarını ve sonradan kitaplaşmış yapıtlarının tefrikalarını yayımlayarak yazarlığa devam etmiştir. Ancak yazarın ileri yaşta ortaya koyduğu ve Fahim Bey ve Biz adıyla kitaplaşan ilk eseri, 1941 yılında çıkmıştır. Bu eseriyle sesini geniş bir kitleye duyuran yazarın daha sonra diğer eserleri de peşpeşe kitap hâlinde yayımlanmıştır: Boğaziçi Mehtapları (1942), Çamlıcadaki Eniştemiz (1944), Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği (1952), Boğaziçi Yalıları (1954), Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde (1955), Geçmiş Zaman Köşkleri (1956), Geçmiş Zaman Fıkraları (1958), İstanbul ve Pierre Loti (1959), Yahya Kemal’e Vedâ (1959) ve Ahmed Hâşim – Şiiri ve Hayatı (1963). Edebiyat tarihçileri ve eleştirmenler, Hisar‟ın ayırmak ve gruplandırmakta zorluk çekmişlerdir. yapıtlaırını Ancak Hisar‟ın türlerine göre Çamlıcadaki Eniştemiz (1944), Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği (1952) ve Fahim Bey ve Biz (1941) adlı yapıtlarını, geleneksel anlatı özellikleri taşıyor olsalar da, çoğu eleştirmen tarafından roman türüne yerleştirilmiştir. Hisar‟ın, çocukluk anılarını, eski İstanbul‟un özellikle Boğaziçi‟nin güzellikleri, gelenekleri ve yaşayış tarzından esinerek yazdığı Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları ve Geçmiş Zaman Köşkleri adlı eserleri, bu kitaplar hakkındaki eleştirilerde “anı” olarak değerlendiriliyor. �Yazarın anı niteliği taşıyan İstanbul ve Pierre Loti adlı eseri yanında ünlü şairlerin yaşam ve şiileriyle ilgili anı ve düşüncelerini orataya koyan, ilk önce iki ayrı kitap olarak çıkmış ve sonradan Ötüken Neşriyat tarafından 1979 yılında bir kitap hâline getirilmiş olan Ahmet Haşim- Yahya Kemal’e Vedâ adlı yapıtı, yazarın şiir anlayışını ortaya koymakta önemli ipuçları içermektedir. Eski zamana, kültüre ve şiire ilgi duyan Abdülhak Şinasi Hisar, eski şiir ve fıkraları Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde ve Geçmiş zaman Fıkraları adlı antolojilerinde derlemiştir. Bunların yanısıra Hisar‟ın çeşitli dergilerde kitap tanıtımı, eleştiri, anı gibi türlerde yazıları da edebiyat anlayışını otaya koymakta ve yazarlığının önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Abdülhak Şinasi Hisar‟ın eserlerinin moderniteye karşı bir direniş gösteren özellikleri, kendi oluşturduğu ve geleneğe dönük olan sanat ve edebiyat anlayışından kaynaklanmaktadır ve bu anlayışıyla uyum içindedir. Hisar‟ın, çocukluğundan itibaren edebiyata duyduğu ilgi ve merak, bu konuda birikim edinmesi ve 1921‟den başlayarak Ağaç, Dergâh, Milliyet, Türk Yurdu, Ulus ve Varlık gibi dönemin önemli dergi ve gazetleinde eleştiri yazıları yazması, onun özgün edebiyat anlayışını yaratan bir olgunlaşma süreci yapılan araştırma ve olarak değerlendirilebilir. değerlendirilmelerde Hisar‟ın Bu yüzden yapıtları üzerinde bu koyduğu yazılarda ortaya fikirler ve değerler sistemi, eleştirmenler tarafından en önemli ipuçları sayılmalıdır. Moderiteye karşısında gelenekçi bir sanat anlayışı ortaya koyan ve bunu yapıtlarına yansıtan Hisar, önce “yazar”, sonra “eleştirmen” sıfatları ile tanınmıştır. eserlerinin geleneksel yaratıcılığı hakkında getirdiği söylem ve modern aydınlatıcı ve edebiyat bir sergilediği karşısındaki araştırma üslûp konusu özellikleri yerini Hisar‟ın belirlemek, olacaktır. onun Hisar‟ın ancak bu dile çerçevede anlamlandırılabilir. Abdülhak Şinasi Hisar, yazdığı ilk eleştiri yazılarında, çok dikkatli okuyan, yazıların üslûbuna önem veren, aruz ve dizgi yanlışalarını, acele ve ihmalle yazılan kitapları srt bir biçimle eleştiren biri olarak karşııza çıkıyor. yazarlığa başlayan Hisar, edebiyat eleştirmeninden makalelerinde beklentilerini eleştiri şöyle dile anlayışından getiriyor: Eleştiri yazılarıyla da bahsediyor “Hakikî ve ve samimî münekkid, yazanlar arasında, en iptidaî olanları değil, en sanatkâr olanların itibar ve tasvibini kazanmaya çalışarak okuyan karîlerini daha ince bir gözle görmeğe, daha iyi bir zevkle düşünmeye davet eder.”(1955:470). Ancak Hisar‟ın eleştirmek üzere ele aldığı yapıtla arasında her zaman en seçkin olanları değil, edebiyat konusundaki �yüksek ölçütlerine pek cevap vermeyen kitapları seçtiği oluyor. Özellikle edebî nitelikleri olmayan ve ticarî boyut kazanan yapıtlar üzerine yazarken son derece olumsuz ve eleştirilerden sert kaçınmıyor. Abdülhak Şinasi Hisar, Milliyet gazetesinde Kemalettin Şükrü‟nün Namık Kemal- Hayatı ve Eserleri adlı kitabı üzerine yazdığı eleştirisinde bu yazarın yapıtında segilediği yaklaşımı şöyle tanınmış olanı değerlendiriyor: O bilâkis “vulgarization” mahiyetinde neşriyat ile yazıcılık işinden ziyade kitapçılık işini yapmak ister ve edebiyatın san‟atinden ziyade ticaretinden zevk alır gibi görünen bir muharrirdir. Nasıl ki bu kitabı da filvaki edebiyat ve “dökümentasyon” noktai nazarından hiç bir kıymeti olmayan ve sırf “vulgarization” mahiyetinde kalan bir eserdir. (1931:4) Bu eleştiride sert sözlerden çekinmeyen Hisar, diğer yazılarında da edebiyatın en “iptidaî” ve kendi yüksek sanat anlayışına uymayan yapıtlarını ele alıyor. eserler üzerinde yazarken sıkça ironik ve alaycı bir ton sergiliyor. Bu tür Abdullah Cevdet‟in Karlı Dağdan Ses adlı şiir kitabından bahsederken olumsuz yargılarını pekiştiren alaycı benzetmelerde bulunuyor:”Şairin ekser mısraları o kadar dolu ve gıcık ki bir sanat gayesiyle değil nakil sebebiyle yüklenmiş göç arabasına benziyor ve içlerinde bazı geliyor”(1931:4). kocaman eşyalar sallanarak üstümüze düşecekmiş gibi Hisar‟ın yaşadığı dönemde yayımlanmış edebî yapıtlar arasında onun seçici ve üslûpçu edebiyat zevkine uyacak olanlar çok zor bulunur. Hisar eleştiri yazılarında edebî eserlere her zaman çok titiz bir gözle bakmaktadır. Bir yapıtta görülen dikkatsizlikler, vezin ve dizgi yanlışları Hisar‟ın gözünden kaçmıyor, eleştirilerinde özellikle yurgulanıyor. Bu bağlamda Abdülhak Şinasi Hisar‟ın eleştiri yazıları arasında, özellikle 1921 yılından makaleleri, 1963 yılına kadar çeşitli dergilerde yayımlanmış şiir üzerinde Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde adlı Divan şiir antolojisi ve Ahmet Haşim- Yahya Kemal’e Vedâ adlı kitabı incelenmek onun edebiyat anlayışı ortaya konmaya çalışılmak ayıtnlatıcı olacaktır. görüşleri saptanacak değerlendirilecektir. ve Böylece de, yazarın bu görüşler şiir analyışı ve bu tür üzerine modernite-gelenek çerçevesinde Aynı zamanda yazarın şiir üzerine yazılarında sergilediği, kimi �zaman modern eleştiri üslûbundan oldukça uzak kalan, “şairane” ve geleneksel olarak değerlendirilecek üslûp özelliklerine değinilecektir. Şiir Anlayışı Abdülhak Şinasi Hisar‟ın edebiyata Dergâh dergisinde yayımladığı şiirlerle başladığı ve yaşamı boyunca şiir konusunda yazdıkları göz önünde bulundurulursa onun şiire karşı özel bir ilgi beslediği anlaşılır. Şiirin onun özel ilgi alanı olması, Ahmet Haşim -Yahya Kemal’e Vedâ adlı kitabında da görülebilir. Ahmet Haşim ve Yahya Kemal, Hisar‟ın Galatasaray Lisesi‟nden ve Paris‟te geçirdiği ilk gençlik yıllarından beri yakından tanıdığı ve sevdiği şairlerdir. Onların biyografilerini yazarken anılara ve övgülere çok sık yer vermesi, yazarın şiir yaklaşımından özel zevk ve duygularının ön plânda olduğunu gösteriyor. Sonradan Ahmet Haşim - Yahya Kemal’e Vedâ adıyla Ötüken Neşriyat tarafından 1979 yılında bir kitap hâline gelen Ahmet Haşim ve Yahya Kemal üzerine yazıları daha önce Yahya Kemal’e Vedâ (1959) ve Ahmed Haşim Şiiri ve Hayatı (1963) adları altında iki ayrı kitap olarak basılmıştır. Kemal’e Hisar‟ın, kitabında Vedâ Yahya Kemal‟in sergilediği öznel ölümünden yaklaşımdan sonra çıkan Peyami Yahya Safa şöyle bahsediyor: Bu kitabın Yahya Kemal‟i muharririn hususî sohbetlerinde anlatığı şaire pek benzemez. Anlaşılıyor ki Abdülhak Şinasi beyin hâtıraları ölümün sansüründen Abdülhak Şinasi‟nin geçmiştir. Bunu hakşinalığından tabiî görmek ziyade mümkündür. dostluğuna bağlı ve kökleri akıldan ziyade kalbde yer alan değer hükümlerini ciddi bir edebiyat tenkidi diye kabul etmek şart değildir. (Safa, 1959:6) Ancak Hisar‟ın Ahmet Haşim -Yahya Kemal’e Vedâ adlı kitabında duygusal sözlerin yanında zaman zaman kendi şiir anlayışı ve o dönemde Türk şiirinde görülen gelişmeler Hisar‟ın eski gelişiminden, konusundaki Türk edebiyatını özellikle Fransız önemli çok iyi düşüncelerini bildiği, sembolistlerinin „saf de bulabilmek Avrupa‟daki şiir‟ şiir mümkün. düşüncesinin düşüncesinden haberdar olduğu ve Haşim ile Yahya Kemal‟in şiirlerini bu çerçeveye yerleştirmeye çalıştığı görülüyor. Hisar‟ın, Ahmet Haşim‟in şiirinden bahsederken bir şiirde iki dizenin yer değiştirmesinin şiir için ne kadar önemli olduğunu vurguluyor olması onun dil, müzik ve ahengi şiir tanımlayan öğeler olarak algıladığını gösteriyor. �Abdülhak Şinasi Hisar bu kitabında şairi şöyle tanımlıyor: “Şairler mantık ve muhakeme ile tahlil ve hükün edenler değil, hadesleriyle, hassasiyetleriyle hisseden, lisanlarının âhenkleriyle ve musikileriyle ifade ihsas etmesini bilenlerdir„ (1979:150) Aynı zamanda burada Hisar'ın ahenk ve duygulara dayanan şiir ile düşünce ve anlam üzerine kurulan düzyazı arasında bir ayrım yapmış olduğu görülebilir. Hisar, zaman zaman modern şiir düşüncesine uygunluk gösteren görüşler de sergilemektedir. Ona göre iki tür edebiyat vardır: birisi şiir ya da tegannî edilen edebiyat, diğeri ise düzyazı biçiminde kaleme alınan edebiyattır. edilen edebiyat' olarak tanımladığı ve 'tegannî' sözcüğünün Şiiri 'tegannî makamla okunma anlamına geldiği göz önünde bulundurulursa Hisar'ın şiir ile musiki arasında bir bağlantı kurduğu açıktır. Özellikle Ahmet Haşim'in şiirlerini incelerken yazarın şiir dili ve nesir dilini birbirinden ayırması dikkat çekiyor. „Felsefenin muayyen ve bâriz lisanı şiire girmez“ diyen Hisar, öğretici, net bir anlam ve mesajın şiirde olmaması gerektiğini şöyle vurguluyor: Şiirin ahlâkî, felsefî, hikemî hattâ sadece vazıh ve billûrî olmasını istemek onun rolünü kabul etmek istememek, yani şiiri sevmemek, inkâr etmek olur. Zira şiir, bizzat musiki gibi, fikrin ve felsefenin şuuraltımız içinde aksi sedası yahut devamı demektir. (1979:147) Hisar için düzyazı, anlama ve açık söyleme dayanırken şiir her zaman müzik, zevk ve duygulara bağlanır. tutarlı kaldığı görülüyor. yazdığı Hisar‟ın diğer yazılarına bakıldığı zaman bu düşüncesinde Ahmet Haşim -Yahya Kemal’e Vedâ kitabından önce “Victor Hugo ve Legende des sıecles” başlıklı makalesinde de şiirin düşünce üzerine kurulmuş olmadığını söyleyerek onun temelinde söylüyor: müziğin yattığını “Fakat şairlerin fikirlerini pek ciddiye alarak iyice tarayacak olursak çok kere elimizde hemen hemen hiç bir şey kalmaz. Asıl görülen ihtişamlı ve çalgılı bir dekordur. „Bakî kalan bu kubbede bir hoş sedâ imiş!‟”(1943:344). Müzik ile şiir arasında kurulan ilişki ve şiirin özel dile sahip olduğu düşüncesi modern Türk edebiyatında Yahya Kemal Beyatlı‟yla ortaya çıkıyor. Beyatlı, şiirin bir anlamı iletmeye değil „derunî âhenk‟e „tınnet‟e dayandığına ilişkin görüşlerini “ Şiirde Musiki„ başlıklı makalesinde ortaya koyuyor. Hisar'ın aynı görüşleri paylaştığı şiir �üzerine yazılarında da görüldüğü için bu konuda Yahya Kemal'den etkilendiği düşünülebilir. Hisar, eleştiri yazılarında şiirin başarılı şiirin âhengini temel ölçüt olarak belirtiyor. olup olmadığını değerlendirirken Bunun bir örneğini Abdullah Cevdet'in şiir kitabı üzerine yazdığı eleştiri yazısında görmek olanaklıdır. Hisar bu ölçüte uyarak bu şairi başarısız buluyor: “Şiir cümlesi, yani mısra duyacağı bir ahenk olmalıyken onda bunu duyamıyoruz. iltihak ve iştirak etmiyoruz. bir şairdir „ (1931:4) Hisar, Yahut ahenk hususunda biz onun zevkine İşte onun için o bizce ifade ve ihtisas kudreti zaif kalan Abdullah Cevdet‟in şiir dilini ile düzyazı diline yaklaştırdığı için olumsuz değerlendirmelerde bulunurken şiir dili ile ile düzyazı dili arasında kurduğu ayrım üslup özelliklerini kendi konusunda tutarlılık gösteriyor. Hisar, şairin şiir anlayışına uygun bulmadığı için onu sergilediği alaycı bir benzetmeyle eleştirmekten çekinmiyor: “ Şairin kıt‟alarında yakışan bir lisandır. Fakat her halde şiire yakışan lisan bu değil. İhtimal ki şiir bu telegraf üslubundan kaçıyor.„ (1931:4) Abdülhak Şinasi Hisar için şiirin her zaman özel ilgi alanı ve şairliğin üstün bir „meslek‟ olduğu görülüyor. Onun şairlik konusunda görüşleri de son derece romantik bir çerçeve çizmektedir. Hisar şair tanımını şöyle dile getiriyor: Şair nedir, kimdir? Bu suale muhtelif cevaplar verilebilir ve şair başka başka suretlerle izah edilebilir. Meselâ eminiz ki şair tamamen bizim gibi muhakeme etmiyen, görmiyen ve söylemiyen, başka türlü düşünen, sezen, fakat duyduğunu ihsas etmesini, hissini bize sirayet ettirmesini bilen bir sanatkâr. (1943:346) Hisar‟ın bu şair tanımını biraz belirsiz kalıyorsa da onun sanatkârlık üzerinde ısrar ettiğini gösteriyor. derece öznel. Ancak Hisar‟ın başka yazılarındaki şairliğe dair düşünceleri son Bu yazılarda Hisar, şairi sıkça sıradışı yeteneklere ve üstün ifade gücüne sahip bir sanatçı olarak betimliyor. Şair gibi şiirin de Hisar‟ın sanat anlayışında öznel ve ayrı bir yeri vardır. Hisar‟ın bu konudaki görüşlerine Varlık dergisinde 1934 yılında çıkan ilk yazıları arasında yer alan Abdülhak Hamit ile ilgili yazısında da rastlıyoruz: “Bir şairin ruhu ilahî bir makam değil midir? Belânın karanlık elleriyle açıp girdiği bu yerden bize �Güneş gibi nur dökülür. Bir güneş ziyası ve sütunu: ve biz içinde aydınlattığı zerrelerin dönen âlemlerini görüyoruz. ” (1934:215). Hisar‟ın bütün yazdıklarından şiiri üstün bir sanat olarak gördüğü ve onu ilahî boyutlara yücelttiği görülüyor. Bunun yanı sıra Hisar için şiir, her zaman özel zevklere göre belirlenen ve yönlendirilen bir sanat alanı olmuştur. Abdülhak Şinasi Hisar, Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde adlı antolojisini, 15. ve 20. yüzyıllar arasında yazılmış aşka dair mısra ve beyitlerden seçerek oluşturduğu kitabın önsüzünde söylüyor. Ancak bu şiir antolojisinin derlenmesinde özel tercih ve duyguların belirleyici etkenler olduğu göze çarpmaktadır. Belki de, Hisar‟ın Fuzûlî‟nin “Aşk imiş her ne var âlemde, İlm bir kîl ü kâl imiş ancak!„ ünlü beytiyle antolojisini başlatması; yazarın beğenilerinin, bilimsel bakış açısının önüne geçtiği göstermektedir. 20. yüzyılın ünlü şairlerinden Turgut Uyar, “Bir-Seçmeler-Kitabı„ başlıklı makalesinde Hisar'ın bu kitapta hiçbir ölçüt izlemediği için dağınık bir şiir antolojisi ortaya koyduğunu söylüyor. Uyar, Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde derlemesini Hisar‟ın bütünüklü beyitlerden sadece bir mısraya yer verdiği ve bu mısraları tamamen öznel kaygılarına göre sıraladığı için başarısız olarak değerlendiriyor. Turgut Uyar, Hisar‟ın yetkin bir derlemeci olduğuna dair eleştirilerini şöyle dile getiriyor: Hiçbir yöntem, hiçbir ilkeye tutulmadan, divan şiirimizden rastgele beyitler mısralar almış. Kitapta bütün kaygı, bu beyitleri, bu mısraları anlamlarına göre bir takım bölümlere ayırmak olmuş. İyi bir kitap sayılmaz. yana, Sanki A. Şinasi Hisar, gençliğinden bu yahut çocukluğundan, kendi şiir defterine yazdıklarını toplamış kitaba almış. (1957:21) Ancak Hisarın şiiri seçerken nasıl bir ölçü izlediği konusundaki açıklamasına bakılırsa onun derli toplu, amaçlamadığı anlaşılıyor. titiz ve okur için aydınlatıcı bir seçme yapmayı Hisar‟ın kenisi de, kitabın önsöz bölümünde antolojisini hazırlarken kendi zevk ve beğenisinden başka kıstaslara dayanmadığını söylüyor: “Bu küçük kitap bir zevk ve tesadüf mahsulüdür; bu beyitler ve mısralar, gençliğimden beri tesadüfen okumuş, beğenmiş, sevmiş ve kaydetmiş olduklarıdan �ibarettir” (1955:17). Yazar bunları açıkça söylerken onun antolojideki şiir seçiminde daha üstün bir kaygı aramak yersiz olur. Öte yandan, “Divan şiiri antolojisi” olarak adlandırılan bu kitapta Ahmet Haşim, Cenab Şahabeddin, Tevfik Fikret, Recaîzade Ekrem, Yahya Kemal ve Abdülhak Hamit‟in bir arada yer alması okuyucunun beklentilerine zıt gelebilir. Ancak Hisar‟ın Divan şiiri konusundaki Şinasi Hisar farklı anlayışıyla bu duruma açıklık getirilebilir. Abdülhak önsözünde “Divan Edebiyatı” terminin uydurma olduğunu belirtiyor; ona göre eski şiirimize bu ad eski şairlerin şiirlerini sadece belli bir sıraya göre dizerek bir divan oluşturdukları için konuldu. Bugün şairler divan oluşturmasalar da, bu, divan şiiri bırakmış oldukları anlamına gelmez. antolojide 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl şairlerinin şiirlerine Bundan ötürü yer verilmesine belirleyici ölçütün onların aruz veznini kullanmaları olduğu öne sürülüyor. bu sorununu şöyle açıklıyor: “Kudemadan sonrakiler „divan‟ Hisar, tertibinden vazgeçtilerse de, yine aruz vezniyle yazdıkları şiirleri, divan şiirinin tabî bir devamı ve mabadidir‟ (1955:16). Ancak Hisar burada Divan şiirini aruza bir “divan” içinde yer almış olmasına indirgemektedir. Oysa ki Divan şiirini diğer şiir türlerinden ayıran özellikler daha kapsamlı bir sistem içinde yer alıyor. Hisar, Divan edebiyatını özel kılan biçim ve içerik özelliklerini dikkate almayarak şairlerin aruzla yazmış olmalarını tek belirleyici etken olarak ortaya koyuyor. Hisar‟ın Türk edebiyatında modern şiiri başlatan şairlere Divan şiiri antolojisinde yer vermesi onun geleneksel ile modern arasında pek ayrım yapmadığına işaret ediyor. Hisar, bu görüş konusunda diğer yazılarında da tutarlılık göstermektedir. Abdülhak Hamit‟in 82. doğumun yıldönümü için yazdığı yazısında da Divan şiiri antolojisinde yer verdiği Tevfik Fikret‟i eski şiirin şairi olarak görüyor ve onun Servet-i Fünûn temsilcisi olduğunu ancak şiirinde bir etki olarak kabul ediyor: Sanatkârların kendi zamanlarıyla rabıtaları pek sıkıdır. Tevfik Fikret‟in olanca mağrur ve asi ruhuna rağmen Rubabı Şikestede bir Edebiyatı Cedide havası vardır, ve Servet-i fünun kokar. Abdülhak Hâmid‟in eserinde Namık Kemal – Sezaî devri havası vardır ve Çamlıca kokar. (1934:215) �Hisar‟a göre bu şairlerin dönemlerindeki edebiyat gelişmeleriyle bağlantıları ancak şiirlerinde hissedilen bir atmosferle belirleniyor. Oysa ki bu şairler Divan şiiri geleneğinden büyük ölçüde ayrılıp yaşadıkları dönemin edebiyatına birçok açıdan yenilik katmışlardır. Özellikle Tevfik Fikret, modern Türk edebiyatı tarihinde Batı etkisinde kalarak Türk şiirine modern öğeleri getiren bir şair olarak biliniyor. Kenan Akyüz, Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri adlı kitabında Tevfik Fikret‟in edebiyat dönemiyle bağlantısını şöyle değerlendiriyor: Türk edebiyatını safhasına 1860‟dan beri devam eden batılılaşmamnın kesin hızla ulaştırmış olan Servet-i Fünûn hareketinde büyük yeri bulunan Tevfik Fikret‟in, XIX asrın sonlarında Türk şiirinin tamamıyle avrupaî bir görünüş almasındaki payı büyüktür. Ekrem ve Hâmid‟ten aldığı ilhamla ve büyük sanatçı kabiliyeti sayesinde Fikret, avrupaî Türk şiirinin 1880‟den sonra atılmış sağlam temelleri üzerinde modern bir yapı kurmayı başarabilmiştir. (1982:98) Hisar ise, Tevfik Fikret'in Türk edebiyatındaki modern gelişmedeki rolünü kavrayamamıştır. Diğer şair ve yazarlar konusunda da Hisar'ın onların „modern“ olarak nitelendirilebilecek konumlarının farkında olmadığı görülmektedir. Divan şiiri antolojisinde Yahya Kemal'e yer vererek Hisar'ın onu da eski edebiyatı devam ettiren bir şair olarak gördüğü anlaşıyor. Aynı görüşü Ahmet Haşim -Yahya Kemal’e Vedâ adlı kitabında da ortaya koyduğu için Hisar bu konuda tutarlı davrandığı söylenebilir. Yahya Kemal hakkında Hisar şunları söylemektedir: “Halbuki 20. asrın başlangıcından beri Yahya Kemal 1958‟de ölünceye kadar, Divân Edebiyatının şiirine devam eder”(1979:221). Oysa Yahya Kemal, Divan şiiri geleneğinden yararlanan, özgün bir şairdir ve birçok eleştirmene göre Türk edebiyatında modern şiir başlatan şair sayılmaktadır. Örneğin, Hilmi Yavuz, “İki Modernist: Yahya Kemal ve T. S. Eliot” başlıklı yazısında Yahya Kemal‟i modernist şiirin temelkoyucusu onun başlattığı modernizmi Eliot‟ınkiyle karşılaştırıyor. olarak değerlendirerek Hisar‟dan çok farklı olarak Yavuz, Yahya Kemal‟i modernist Türk şiirinin öncüsü sayıp Eliot‟la aynı konumda olduklarını şöyle açıklıyor: Yahya Kemal de, Eliot da, aynı gerçeklerle moderndirler: İkisi de şiiri bir Dil problemi olduğunu biliyorlar, ikisi de, söylenenle söyleyişi �(duyuş‟la deyiş‟i, ya da heyecanlar‟la duygular‟ı) birbirinden ayırıyorlar, ikisi de, yaşantının şiirde „tınnet‟ ya da „nesnel bağlılaşım‟ dolayımında yeniden-üretildiği düşünüyorlar. (2001:3) Hisar‟ın şiire yaklaşımını Hilmi Yavuz‟unkiyle dönemsel açılardan karşılaştırmak yersiz olur. kuramsal, bilimsel ve Aynı zamanda Hisar‟dan böyle bir inceleme ve karşılaştırma yapmasını beklemek anlamsızdır. Asıl sorun Hisar‟ın ne kadar nitelikli bir eleştiri yapıp yapmadığı değil onun Yahya Kemal‟i bütünüyle Divan şairi olarak değerlendirip edebiyatta geleneksel ile modern olan arasındaki ayrımın farkına varmamış olmasıdır. Bundan ötürü Hisar‟ın modern ile geleneksel şiir anlayışları arasında temel farkı kavrayamadığı söylenebilir. Aslında Hisar, şiire yaklaşırken modernizm-gelenek ilişkisini araştırma konusu yapmıyor ve bu ayrımın edebiyat için önemini düşünmüyor. Hisar‟ın geleneksel ve modern ayrımı üzerinde durmayan yaklaşımı, içinde üstün sanatsal özellikler aradığı bütün edebiyat türleri, özellikle roman konusundaki yazılarında da sıkça görülüyor. Şiir Eleştiri Yazılarında Üslûp Özellikleri Bir yapıtı değerlendirirken her şeyden önce onun üslûbuna önem veren Hisar, edebî yapıtlarında olduğu gibi edebiyat üzerine yazılarında da sergilediği üslûp özellikleri konusunda son derece özenli davranır. Hisar gelenekten gelen öğeleri farklı türlerdeki yazılarında kullanarak eski edebiyatın ve sözlü kültürünün söylemini önemli ölçüde sürdürmüştür. Onun eleştiri yazılarında yer alan bazı paragraflar, asıl konudan uzaklaşıp felsefeye yaklaşırken deneme boyutları kazanır. hem biçim göstermektedir. hem de içerik açısından Bu deneme tarzındaki paragraflar, edebî yapıtlarındakilerle benzerlikler Dolaysıyla, bu eğilim onları “eleştiri” tarzından uzaklaştırmaktadır. Aynı zamanda “eleştiri” olarak nitelendirilebilecek yazılarında egemen olan birinci çoğul kişi anlatımı ve duygu yüklü ifadeler, modern bir eleştiri yazısına uygun değildir. Hisar‟ın farklı türdeki yazılarında da rastladığımız bu analatım biçimi yazarın söyleminin geleneksel ve cemaatçı perspektifi yansıttığına işaret ediyor. Ancak onun modern eleştiri üslûbundan uzaklaştıran sadece “biz” zamiri ile ifade �edilen anlatım değildir. Geleneksel edebiyat ve sözlü kültür söylemini andıran başka öğeler de Hisar‟ın “eleştiri” yazılarında bulunmaktadır. Abdülhak Şinasi Hisar‟ın diğer yazılarında da sıkça karşımıza çıkan ve şiir eleştiri yazılarında görülen uzun, ünlemli ve ritmik cümleler, yazarın üslûbunun ana özelliklerdendir. Bunların yanı sıra Türk edebiyat geleneği ile sözlü kültürden gelen ve Hisar‟ın söyleminin temel öğeleri arasında yer alan tekrar, ikileme ve eklemeli üslûbun kullanımı ayrıca göze çarpmaktadır. Hisar‟ın Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde adlı antolojisine yazdığı önsöz yazısı bu anlamda etkileyici örnekler arasındadır. Osmanlı nesrinde yaygın olan, ses ve anlam açısından benzerlik gösteren ikilemeler Hisar‟ın bu yazısında önemli bir yer tutmaktadır. Yazının tek bir paragrafında yer alan “heva ü heves”, “tesellisi ve tedavisi”, “firak ve iftirak”, “hasret ve hicran” (1955:12) ikilemeleri, kitabın yayımladığı 1955 yılını değil, Divan nesrinin anlatım tarzını çağrıştırıyor. Gelenek bakıldığı perspektifinden zaman Hisar‟ın aynı metinde tekrarı, kafiye ve pekiştirmeyi sıkça kullanarak geleneksel ve son derece ağdalı bir üslûp sergilediği görülüyor. büyük ölçüde söylenebilir. Burada özellikle son dönem Osmanlı nesrinin söylemini yansıtan Hisar‟ın ve seci sanatını yazısı tam anlamıyla hatırlatan seci cümlelerin olarak etkili olduğu değerlendirilmezse de “Fuzûlî, Mecnun bakışlı, Leylâ edalı, vefalı, hummalı, kara sevdalı, ihtişamlı bir aşkın şairidir” (1955:13) gibi cümlelerde secii hissetmemek imkansızdır. Değindiğimiz diğer öğelerin yanında seci sanatı da, Hisar‟ın üslûbunda egemen olan geleneksel söylemin dikkat çekici göstergelerindendir. Ne yazık ki Hisar‟ın üslûbu her zaman eleştirmenler tarafından olumlu değerlendirilmemiştir. Modernist perspektiften bakan eleştirmenler tarafından Hisar‟ın edebiyat üzerine yazılarındaki geleneksel öğeleri barındıran üslûbu, eleşitiri türüne uygun bulunmamıştır. Turgut Uyar, Hisar‟ın Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde adlı şiir antolojisine yazdığı önsöze getirdiği eleştirilere üslûbun fazla süslü olmasını ekleyerek kitap için şöyle diyor: “ Üstelik, kötü, tam anlamile şairane bir önsözü var” (1957:21). Uyar‟ın bu değerlendirmesi son derece doğal. üslûbu yaşadığı döneme göre “şairane” Turgut Uyar, Hisar‟ın kitabına modern olarak eleştiri tarzına uygun beklentilere yaklaştığı için bu yazıyı abartılı ve uygunsuz bulmakta haklı olabilir. Ancak Hisar‟ın edebiyat ve yazarlık anlayışı perspektiften bakıldığı �zaman söyleminde sergilediği üslûp özelliklerini, sanat üzerine zamanla geliştirdiği düşüncelerin sonucu olarak kabul etmek gerekiyor. Hisar‟ın edebiyat üzerine yazılarında ortaya koyduğu görüşlerin ve söyleminin biçim ve içerik öğeleri açısından birbiriyle uyumlu olduğu görülüyor. Hisar‟ın uzun yıllar boyunca edindiği edebî birikimin sonucu olan tutarlığı, Türk edebiyat geleneğinden bağımsız olarak anlamlandırmak mümkün değildir. Abdülhak Şinasi Hisar‟ın çeşitli süreli yayınlarda yayımlanan anacak zamanında pek dikkati çekmeyen, edebiyat, özellikle şiir hakkındaki yazıları, onun “moder sayılabilecek bir edebî anlayışa ilişkin görüşlerini ortaya koymaktadır. öncesi” Hisar‟ın eleştiri türüne yaklaşan bu yazılarında sıkça rastlanan duygularla yüklü, öznel ve “şairane” ifadeler, onu modern anlamda bir eleştiri yapmaktan uzaklaştırıyor olsa da, yazarın edebiyata bakışı ve değerler sistemi konusunda önemli ipuçları vermektedir. Bu çalışmada, Hisar‟ın yazılarında ortaya koyduğu düşünceler dikkate alınarak onun “edebiyat” saptanmıştır. düşüncesinin nitelikli üslûba sahip olan tüm yazıları kapsadığı Hisar, şiir konusundaki görüşlerinde modern ile geleneksel ayrımına varmamakta ve hangi zamana ait olursa olsun şiirin nitelikli bir ifadeye sahip olmasını tek ölçüt olarak ortaya koymaktadır. Yazarın zaman zaman dikkati çeken moderniteye uygun tutumları ise, onun şiiri her şeyden önce müzik, ses ve dil kullanımına ilişkin özelliklerine dayandıran üslûpçu edebiyat anlayışından kaynaklanmaktadır. Kaynakça Akyüz, Kenan. (1982), Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri. İstanbul, İnkilâp Kitabevi. Hisar, Abdülhak Şinasi, (1931), “Abdullah Cevdet-Karlıdağdan Ses”, Milliyet (9 Haziran 1931), 4. Hisar, Abdülhak Şinasi, (1934), “Abdülhak Hâmid 82. Yıl Dünümünde”, Varlık, 14 (1 Şubat 1934), 214-215. �Hisar, Abdülhak Şinasi, (1979), Ahmet Haşim -Yahya Kemal’e Vedâ, İstanbul, Ötüken Neşriyat. Hisar, Abdülhak Şinasi, (1955), Aşk İmiş Her Ne Var Âlemde, Istanbul, Doğan Kardeş Yayınlar. Hisar, Abdülhak Şinasi, (1931), “Kemâleddin Şükrü- Namık Kemal, Hayatı ve Eserleri”, Milliyet (23 Haziran 1931), 4. Hisar, Abdülhak Şinasi, (1955), “Münekkid Lüzumu”, Türk Yurdu, 251 (Aralık 1955), 470-71. Hisar, Abdülhak Şinasi, (1943), “Vıctor Hugo ve „Legend des siecles‟”, Varlık, 233 (15 Mart 1943), 344-347. Safa, Peyami, (1959), “Yahya Kemal‟e Vedâ”, Milliyet, (1 Mart 1959), 6. Uyar, Turgut. „Bir-Seçmeler-Kitabı”, Forum, 71 (1 Mart 1957), 21. Yavuz, Hilmi, (2001) “İki Modernist: Yahya Kemal ve T. S. Eliot” (11 Aralık 2001) http:// www.zaman.com.tr. /2001/12/11/yazarlar/himiyavuz.htm/ � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2184 Title A name given to the resource ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR’IN ELEŞTİRMEN KİMLİĞİ Author Author ĆATOVIĆ, Alena Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Abdülhak Şinasi Hisar, eleştiri, roman, kurmaca. ÖZET Bu yıl Abdülhak Şinasi Hisar’ın doğumunun 125. ölümünün 50. yıl dönümüdür. Bundan ötürü Türkiye’de sempozyumlar, anma geceleri gibi etkinlikler yapılmaktadır. Bu münasebetle Bosna Hersek’te az bilinen ama Türk edebiyatında önemli yer tutan Hisar’ın eserlerine değinmek aydınlatıcı olacaktır. Türk edebiyatı tarihinde A.Ş. Hisar daha çok anı yazarı kimliği ile bilinmektedir. Ancak zamanının dergilerinde yayınladığı eleştiri türüne yaklaşan makaleleri şimdiye kadar yeterince incelenmemiştir. Halbuki edebi eserlerini anlamak eleştiri yazılarını dikkate almadan mümkün olmayacaktır. Özellikle Türk edebiyatına Hisar’ın döneminde yeni giren roman türü konusundaki görüşleri Batı roman kuramı açısından değerlendirilmiştir. Bu bağlamda Bakhtin’in destan ve roman arasındaki ayrımı Hisar’ın görüşlerini incelerken kuramsal temel oluşturmuştur. Ayrıca kurmaca ile kurmaca dışı metinlerin modernite içerisindeki yeri saptanarak Hisar’ın bu konuya yaklaşımı anlamlandırılmıştır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d26b08bfaed637202e65709b23dc6326.docx fd2a07c096a37150cbdd3d61212aade7 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/13709dd5f63f50ead7867243474efe18.pdf f21ca4a394f797ebd1f02baab3ddaebf PDF Text Text TÜRK ŞİİRİNDE SPOR VE SULTAN 3. SELİM’İN BİR GAZELİ Serhan Alkan İSPİRLİ Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi, Orta Öğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Bölümü, Türk Dili ve Edebiyatı, Erzurum / Türkiye Anahtar Kelimeler: Sultan 3.Selim, divan, spor, şiir, futbol, edebiyat, Osmanlı. ÖZET Günümüzde spor insan yaşamının önemli bir parçası olarak önem arz etmektedir. Futbol ise sporun en çok ilgi duyulan dalıdır. Toplumla bütünlesmiş yapısı itibariyle siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmeleri etkileyip yönlendirebilen sporun özellikle de futbolun edebiyata da konu olması kaçınılmazdır. Bu çalışmada Türk şiirinde spor, özellikle de futbol ele alınacak, konu ile ilgili olarak da Sultan 3. Selim’in İlhami mahlası ile yazdığı Divan’ında bulunan bir gazeli dikkatlere sunulmuştur. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2277 Title A name given to the resource TÜRK ŞİİRİNDE SPOR VE SULTAN 3. SELİM’İN BİR GAZELİ Author Author İSPİRLİ, Serhan Alkan Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Sultan 3.Selim, divan, spor, şiir, futbol, edebiyat, Osmanlı. ÖZET Günümüzde spor insan yaşamının önemli bir parçası olarak önem arz etmektedir. Futbol ise sporun en çok ilgi duyulan dalıdır. Toplumla bütünlesmiş yapısı itibariyle siyasi, sosyal, kültürel ve ekonomik gelişmeleri etkileyip yönlendirebilen sporun özellikle de futbolun edebiyata da konu olması kaçınılmazdır. Bu çalışmada Türk şiirinde spor, özellikle de futbol ele alınacak, konu ile ilgili olarak da Sultan 3. Selim’in İlhami mahlası ile yazdığı Divan’ında bulunan bir gazeli dikkatlere sunulmuştur. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/98f6caf82b86a9eab857a0cb069d6ad9.docx 295a6d91ae6db89d3d21876ce3862e8f https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/9b7f634e8ff0f9218fc380d77e7fb7e4.pdf 47ce73de5965e812f44e89b4e932e0f6 PDF Text Text KARSLI BİLİNMEYEN BİR DİVAN ŞAİRİ: HACI RIFAT Serhan Alkan İSPİRLİ - Muhammet İSPİRLİ Atatürk Üniversitesi, Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi, Orta Öğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Bölümü, Türk Dili ve Edebiyatı, Erzurum / Türkiye Anahtar Kelimeler: Kars, divan, Hacı Rıfat, şiir, edebiyat, Osmanlı. ÖZET Bu çalışma, edebiyat tarihlerinde yer almamış bir şair; Hacı Rıfat ve Divan’ı üzerinedir. Elimizde Divan’ın tek ve asıl nüshası mevcuttur. Çalışmada Hacı Rıfat’ın hayatı hakkında bilgi verilmiş, Divan’ındaki bazı şiirler günümüz harflerine aktarılmış, örnekler sunulmuştur. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2265 Title A name given to the resource KARSLI BİLİNMEYEN BİR DİVAN ŞAİRİ: HACI RIFAT Author Author İSPİRLİ, Serhan Alkan İSPİRLİ, Muhammet Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Kars, divan, Hacı Rıfat, şiir, edebiyat, Osmanlı. ÖZET Bu çalışma, edebiyat tarihlerinde yer almamış bir şair; Hacı Rıfat ve Divan’ı üzerinedir. Elimizde Divan’ın tek ve asıl nüshası mevcuttur. Çalışmada Hacı Rıfat’ın hayatı hakkında bilgi verilmiş, Divan’ındaki bazı şiirler günümüz harflerine aktarılmış, örnekler sunulmuştur. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/30fec1afb8eb0ab3fb884782f40fa799.docx 2bdc849b8da2d556e7c2daf947742533 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d87d440a3fa213b7bf2cfe8064568de6.pdf 759a37de6f6d98a39b7d144135b7f96c PDF Text Text T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NIN “100 TEMEL ESER” LİSTESİNİN KANON AÇISINDAN İNCELENMESİ Hürdünya ŞAHAN Sakarya Üniversitesi, Türk Dili Bölümü, Sakarya / Türkiye Anahtar Kelimeler: Kanon, Türk Edebiyatı’nda Kanon, Kanonik Metinler, 100 Temel Eser. ÖZET Yunanca kanon (“değnek, cetvel; daha sonra “ölçü, kural”) ile Latince canon (“kural, norm”) sözcüklerinden Batı dillerine geçen kanon sözcüğü çoğu zaman “klasik” kavramı yerine kullanılmıştır. Kanon, bu basit sözlük anlamları dışında, bugün Türk Edebiyatı’nda “klasik” ya da “büyük yazarların ölümsüz eserleri” anlamlarını da taşıyacak şekilde kullanılmaktadır. Sözcüğün farklı anlamları ve tarihsel gelişimi göz önünde bulundurularak “100 Temel Eser Listesi” bu bakımdan incelenecektir. Bu listeye 73 Türk Edebiyatı sanatçısı alınmıştır. Türk Edebiyatı’nda kanon meselesi ele alınarak, listeye alınan eserler birer kanonik metin midir sorusuna bu bildiride cevap aranacaktır. Bu bağlamda yazarlar ve metinler kendi içlerinde, öncelikle yazıldıkları dönem açısından, ardından listeye alınmalarında etkili olan unsurlar ve nitelikleri açısından incelenmiş, Türk Edebiyatı’nda kanonun varlığı; kanonik ve kanon dışı metinler tespit edilmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2235 Title A name given to the resource T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NIN “100 TEMEL ESER” LİSTESİNİN KANON AÇISINDAN İNCELENMESİ Author Author ŞAHAN, Hürdünya Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Kanon, Türk Edebiyatı’nda Kanon, Kanonik Metinler, 100 Temel Eser. ÖZET Yunanca kanon (“değnek, cetvel; daha sonra “ölçü, kural”) ile Latince canon (“kural, norm”) sözcüklerinden Batı dillerine geçen kanon sözcüğü çoğu zaman “klasik” kavramı yerine kullanılmıştır. Kanon, bu basit sözlük anlamları dışında, bugün Türk Edebiyatı’nda “klasik” ya da “büyük yazarların ölümsüz eserleri” anlamlarını da taşıyacak şekilde kullanılmaktadır. Sözcüğün farklı anlamları ve tarihsel gelişimi göz önünde bulundurularak “100 Temel Eser Listesi” bu bakımdan incelenecektir. Bu listeye 73 Türk Edebiyatı sanatçısı alınmıştır. Türk Edebiyatı’nda kanon meselesi ele alınarak, listeye alınan eserler birer kanonik metin midir sorusuna bu bildiride cevap aranacaktır. Bu bağlamda yazarlar ve metinler kendi içlerinde, öncelikle yazıldıkları dönem açısından, ardından listeye alınmalarında etkili olan unsurlar ve nitelikleri açısından incelenmiş, Türk Edebiyatı’nda kanonun varlığı; kanonik ve kanon dışı metinler tespit edilmiştir Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/3a50ce4509153704b6a2072f99063983.docx 619c49848926b55f7b78ae6dc9b48929 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4dc4cf2b9339122d94bb8ac4be15c623.pdf d577764af438e4f80c6e26fca8d6c052 PDF Text Text SEYAHATNAMELERİN ETNOGRAFİK METİN OLARAK ÇÖZÜMLENMESİ: EVLİYA ÇELEBİ’NİN ANTAKYASI VE GÜNÜMÜZE ARTAKANLAR Kadriye ŞAHİN - Mustafa Yakup DİKTAŞ Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Antropoloji Bölümü, Hatay / Türkiye Anahtar Kelimeler: Antakya, Evliya Çelebi, Antropoloji, Etnografi. ÖZET Antakya tarihi çok eski dönemlere dayanan, Akdeniz bölgesinin en doğu ucunda yer alan bir geçiş bölgesi kentidir. Tarihin her döneminden günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapan bu kent, çok kültürlü yapısına günümüzde olduğu gibi Osmanlılar döneminde de yansıtmıştır. Ünlü Seyyah Evliya Çelebi’nin kaleminden aktardığı Osmanlı dönemi Antakya’sına ait notlar tarihi bilgi olmanın çok ötesinde etnografik metinler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle, seyyahın eseri tarihçiler, coğrafyacılar, arkeologlar ve tıpçılar açısından önemli olmakla birlikte, aynı zamanda da interdisipliner bir çalışma alanı olan antropologlar için toplumsal yapı, ekonomi, dinsel inanç, gelenek ve kültürün analizin de son derece önemli etnografik bir kaynaktır. Evliya Çelebi’nin zaman zaman abartılı anlatısı dışında, olayın içinde bizzat kendisinin bulunması, gittiği yerlerde yaşaması ve birebir gözlem yapabilmesi sonucu ortaya koyduğu veriler, dönem kent kimliğinin açıkça ortaya konulmasına ışık tutmaktadır. Toplum tarafından sözlü biçimde aktarılan kendi dönemine ait olmayan olayları yazılı hale getirerek dönemin toplumsal belleği üzerine verileri aktarmaktadır. Bu doğrultuda bu bildiride, Evliya Çelebi’nin gözünden o dönem Antakya’sına ilişkin, mimari, kültürel, coğrafik, dini, sanatsal ve ekonomik gözlemlerini ele aldığı seyahatnamesinde ki yazılı veriler etnografik açıdan yeniden yorumlanmış, günümüz Antakya’sın da o dönemden artakalanlar ortaya konulmuştur. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2172 Title A name given to the resource SEYAHATNAMELERİN ETNOGRAFİK METİN OLARAK ÇÖZÜMLENMESİ: EVLİYA ÇELEBİ’NİN ANTAKYASI VE GÜNÜMÜZE ARTAKANLAR Author Author ŞAHİN , Kadriye DİKTAŞ, Mustafa Yakup Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Antakya, Evliya Çelebi, Antropoloji, Etnografi. ÖZET Antakya tarihi çok eski dönemlere dayanan, Akdeniz bölgesinin en doğu ucunda yer alan bir geçiş bölgesi kentidir. Tarihin her döneminden günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapan bu kent, çok kültürlü yapısına günümüzde olduğu gibi Osmanlılar döneminde de yansıtmıştır. Ünlü Seyyah Evliya Çelebi’nin kaleminden aktardığı Osmanlı dönemi Antakya’sına ait notlar tarihi bilgi olmanın çok ötesinde etnografik metinler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu nedenle, seyyahın eseri tarihçiler, coğrafyacılar, arkeologlar ve tıpçılar açısından önemli olmakla birlikte, aynı zamanda da interdisipliner bir çalışma alanı olan antropologlar için toplumsal yapı, ekonomi, dinsel inanç, gelenek ve kültürün analizin de son derece önemli etnografik bir kaynaktır. Evliya Çelebi’nin zaman zaman abartılı anlatısı dışında, olayın içinde bizzat kendisinin bulunması, gittiği yerlerde yaşaması ve birebir gözlem yapabilmesi sonucu ortaya koyduğu veriler, dönem kent kimliğinin açıkça ortaya konulmasına ışık tutmaktadır. Toplum tarafından sözlü biçimde aktarılan kendi dönemine ait olmayan olayları yazılı hale getirerek dönemin toplumsal belleği üzerine verileri aktarmaktadır. Bu doğrultuda bu bildiride, Evliya Çelebi’nin gözünden o dönem Antakya’sına ilişkin, mimari, kültürel, coğrafik, dini, sanatsal ve ekonomik gözlemlerini ele aldığı seyahatnamesinde ki yazılı veriler etnografik açıdan yeniden yorumlanmış, günümüz Antakya’sın da o dönemden artakalanlar ortaya konulmuştur. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/1a8f1eaa2a9bf9bc7ea61516c355d924.docx eb0c1d8087301f2bad89bd382c9133bb https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/cc6ca58cdc87bde76487d8360328310a.pdf 2599af3557ec420811a033748c26ccc7 PDF Text Text PSIHOANALITIČKA KRITIKA I DVIJE TANPINAROVE PRIPOVIJETKE Nadira ŽUNIĆ Tuzla Üniversitesi, Felsefe Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Tuzla / Bosna Hersek Ključne riječi: psihoanalitička književna kritika, Ahmet Hamdi Tanpınar, drugo, sebstvo, identitet SAŽETAK Rad predstavlja čitanje dvije pripovijetke Ahmeta Hamdija Tanpınara, Ljetna kiša i Snovi, u vizuri psihoanalitičke književne kritike. U radu se identificira središnja misao teksta a potom problematizira sa aspekta psihoanalitičke epistemologije. Proces se odvijao na dvije međusobno povezane, ali ipak različite platforme, gdje je prva imala za cilj na vidjelo izvući latentne misli tekstova, služeći se psihoanalitičkim simbolima za dešifriranje njihovih kodova, uz osvrt na osobitosti autorovog društvenog i osjećajnog života. Druga platforma uključivala je drugo i Drugost i to najčešće u vezi sa problematiziranjem identiteta/identiteta, procesima subjektivacije, ili pitanjima sebstva. Odabrane pripovijetke A. H. Tanpınara čitane su uz pretpostavku da su vrijednosti univerzalne, da je ono o čemu se piše neovisno od konteksta, ali i da smisao nije uvjetovan namjerom pisca. Također, ovaj način čitanja predstavlja uvid u drukčija mišljenja o tekstu, gdje se različito gleda na ustaljenje modele koje tekst odražava, identifikujući stvarnost kao odnos bitnog i rubnog unutar nje. Treba podvući da rad nije u funkciji isticanja marginalnog, iako se psihoanalitičkim čitanjem detaljno pregleda rubno, odnosno, ekscentrično, već se fokusira na uočavanje procesa koji nastaju kroz suočavanje centralnih i marginalnih identiteta. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/dbe5ab44558d462d88130125cbcbbe53.doc a4d130c734baa7fc8854cfc9780cf995 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/9eadf17b421f7ad2d35a80f746045e50.pdf 6439d1a361517be1ff6b9b8b534f5865 PDF Text Text PSIHOANALITIČKA KRITIKA I DVIJE TANPINAROVE PRIPOVIJETKE Nadira ŢUNIĆ1 Sažetak Rad predstavlja ĉitanje dvije pripovijetke Ahmeta Hamdija Tanpınara, Ljetna kiša i Snovi, u vizuri psihoanalitiĉke knjiţevne kritike. U radu se identificira središnja misao teksta a potom problematizira sa aspekta psihoanalitiĉke epistemologije. Proces se odvijao na dvije meĊusobno povezane, ali ipak razliĉite platforme, gdje je prva imala za cilj na vidjelo izvući latentne misli tekstova, sluţeći se psihoanalitiĉkim simbolima za dešifriranje njihovih kodova, uz osvrt na osobitosti autorovog društvenog i osjećajnog ţivota. Druga platforma ukljuĉivala je drugo i Drugost i to najĉešće u vezi sa problematiziranjem identiteta/identiteta, procesima subjektivacije, ili pitanjima sebstva. Odabrane pripovijetke A. H. Tanpınara ĉitane su uz pretpostavku da su vrijednosti univerzalne, da je ono o ĉemu se piše neovisno od konteksta, ali i da smisao nije uvjetovan namjerom pisca. TakoĊer, ovaj naĉin ĉitanja predstavlja uvid u drukĉija mišljenja o tekstu, gdje se razliĉito gleda na ustaljenje modele koje tekst odraţava, identifikujući stvarnost kao odnos bitnog i rubnog unutar nje. Treba podvući da rad nije u funkciji isticanja marginalnog, iako se psihoanalitiĉkim ĉitanjem detaljno pregleda rubno, odnosno, ekscentriĉno, već se fokusira na uoĉavanje procesa koji nastaju kroz suoĉavanje centralnih i marginalnih identiteta. Ključne riječi: psihoanalitiĉka knjiţevna kritika, Ahmet Hamdi Tanpınar, drugo, sebstvo, identitet PSYCHOANALYTICAL CRITICISM AND TWO TANPINAR’S SHORT STORIES Abstract This paper presents the readings of two short stories by Ahmet Hamdi Tanpınar, The Summer Rain and Dreams, in the psychoanalytical literary criticism framework. The paper identifies the central idea of the text, and then problematizes from the aspect of psychoanalytical epistemology. The process took place at two interconnected, while different platforms, where one of them had an aim to bring to light latent thoughts in the texts, through employing psychoanalytical symbols to decipher their codes, with an overview of specificities of author’s social and emotional life. The other platform included the other and Otherness, 1 Tuzla Universitesi, Felsefe Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Araştırma Görevlisi �mostly in connection to problematizing identity/identities, the processes of subjectivization, or the questions of the self. The chosen short stories by A. H. Tanpınar were read with the assumption that values are universal, that what is being written is independent of the context, and that the substance is not conditioned by the writer’s intention. Also, this manner of reading presents an insight into various musings about the text, where settled models which the text reflects are differently viewed, identifying reality as a relation between the essential and marginal within it. It should be noted that this paper does not serve the function of accentuating the marginal, even though through psychoanalytical reading the marginal, that is the eccentric, is being examined in detail; this paper is focused on gaining insight in processes which come to exist through facing central and marginal identities. Key Words: psychoanalytical literary criticism, Ahmet Hamdi Tanpınar, other, the self, identity Uvod ♂ versus ♀ Znaĉenja koja se proizvode u pripovijetkama kategoriziraju se prema centralnom liku, koji je pozitiv/primarno teksta. U psihoanalitiĉkim tumaĉenjima znaĉenjskih struktura istiĉe se “nadmoć“ falusnog oznaĉitelja kojem subjekt pristupa usvajajući nazore Drugog/Zakona/Norme. U tom sluĉaju privilegovana je ona struktura koja preuzima oznaĉiteljsku funkciju, odnosno, koja kao simboliĉki Drugi preuzima na sebe sprovoĊenje Zakona. Ako za polazište uzmemo navedene postavke, uoĉit ćemo da oznaĉitelj na neki naĉin podreĊuje sve u tekstu, sve se dijeli i kategorizira u odnosu na njega, što dovodi do polarizacije samog teksta i to na Subjekat i drugo ĉija je funkcija prijenos misli/istine obrazovane subjektivnosti teksta. Drugo (najprije podrazumijeva ono nefalusno, dakle, ţensko) je u novonastalim znaĉenjskim strukturama objekt (ţelje). Retorika psihoanalitiĉkog ĉitanja u konkretnom korpusu nastoji da se, s jedne strane voĊena Freudovim teorijama, tijela teksta/pripovjedaka „poloţe na kauĉ“ i iz njihovih pripovijedanja sakupe elementi koji će preko tumaĉenja simbola odvesti od manifestnih do latentnih misli. S druge strane, potrebno je u ta tijela/od tih tijela umetnuti odraz drugog/Drugog, u odnosu na njihov vlastiti identitet, a pored toga preispitati autorov govor/pismo s obzirom na ono što (ne) kaţe. a) Ljetna kiša �Da bi na vidjelo izašle istine teksta u Ljetnoj kiši, pripovjedaĉ priĉu realizira u odnosu na drugog. U pitanju je priĉa o iskušenju u susretu s razliĉitim, gdje je drugo skoro nepokretni i reprezentativni oznaĉitelj identiteta Subjekta u tekstu. On je isto tako obeznaĉen kako bi osigurao da viĊenja i mišljenja favoriziranog Subjekta teksta izaĊu u prvi plan. Ako krenemo od manifestnog sadrţaja pripovijetke, moţemo reći da je napisana da bi se opisala:  vanbraĉna veza Fatme i Sabrija, ili generalno,  struktura porodice turskog društva ĉetrdesetih godina XX vijeka. MeĊutim, u tom sluĉaju bi zanemarili jednu bitnu stvar, koja se sama nameće, mada u tekstu nigdje nije eksplicitno navedena. To mjesto je čvor gdje se preklapaju manifestni i latentni sadrţaj teksta, a opisuje utjecaj koji na duševno stanje glavnog lika, sredovjeĉnog (i oţenjenog, oca dvoje djece) pisca Sabrija, ostavlja vanbraĉna afera, te naĉin na koji on preispituje svoj ţivot kroz prizmu doţivljaja sa Fatmom, lijepom mladom ţenom koja se pojavila niotkud, i kako se na kraju (ne) mijenja. Kriza jednog braka u odreĊenom društvu autoru/pripovjedaĉu je posluţila samo kao podloga, detalje saznajemo nekad od njega samog, a nekad nam glavni lik, uz pomoć dva “podstanara svoje liĉnosti”, KaraĊoza i Hadţivata, i njihovih replika, daje svoje viĊenje stvari, dok su opisi susreta dvoje ljudi i njihove vanbraĉne afere ukljuĉeni kako bi se ispitali psihološki i moralni uzroci, odnosno posljedice za to. Osnovica pripovijetke je ustvari, dramatiĉno sazrijevanje i proces spoznaje glavnog junaka koji je još od momenta kad je ugledao Fatmu, osjetio neodoljivu privlaĉnost i ţelju da je upozna i razumije. Znaĉi, u analizi bi se trebalo zadrţati na psihološkom razvoju i procesu “samospoznaje”. U knjizi Pripovijetke Ahmeta Hamdija Tanpınara, dekonstrukcijski i semiotički pristup, Sevim Kantarcıoğlu Sabrija i njegovo duševno stanje poredi sa iskustvom Prufrocka iz Eliotove pjesme “The Love Song of J. A. Prufrock”: Prufrock je osjećajan i romantičan pjesnik koji se zbog duševne nesreĎenosti ne osjeća potpunim i koji nije sposoban upoznati ni sebe ni realnost svijeta u kome ţivi. Ne moţe napraviti moralno ispravan izbor, a to ga baca u dokonost. Iako na početku monologa Prufrock ozbiljno namjerava da se zaljubi, rezultat na kraju je poraz u potpunosti suprotan njegovoj namjeri. (Kantarcıoğlu, 2004: 100) �Sliĉnu situaciju vidimo i kod Sabrija. On je izdanak jedne kulture temeljene na bipolarnoj (konfliktnoj) slici svijeta, ĉiji su sistemi vrijednosti, kao reference imali dva, nekada potpuno suprotna i nepomirljiva entiteta, Istok i Zapad, a i on sam je duševno nesreĊen. Ne moţe uspostaviti potpunu ravnoteţu izmeĊu svog duhovnog i tjelesnog, a takoĊer, ne postoji ni unutrašnji balans elemenata na ta dva odvojena plana. On ništa ne moţe spojiti u cjelinu, stran je sam sebi, a stran je i vanjskom svijetu. Sentimentalan je, neodluĉan i pasivan. Oţenjen je i ima djecu, ali nema nikakvog osjećaja odgovornosti, prema njima. Njegov brak je samo još jedna od svakodnevnih navika, koja ga ne ispunjava, taĉnije, obaveza, nametnuta društvenim konvencijama. U momentu kada upoznaje Fatmu, njegova ţena i djeca su na odmoru, baš pogodno vrijeme i mjesto, za njega, za jednu uzbudljivu, kratkotrajnu avanturu sa tom lijepom, mladom ţenom. U samoj pripovijetki nije evidentno da on Fatmu smatra potencijalnom (kratkotrajnom) zabavom, mada je već na prvim stranicama data naznaka na koji naĉin će sve teći i kako rezultirati: Eto tako, kroz ovu slučajnost je počelo to kratko i čudno prijateljstvo što je proganjalo Sabrija mjesecima i u potpunosti mu poremetilo ţivot. (Tanpınar, 1999:11). Kada se opisuje situacija gdje je Sabri uveo mladu ţenu u kuću i kad je ona stavila ploĉu sa Debussijevom muzikom, navodi da je muzika bila poput djeteta njihove paţnje, što raste meĎu njima crpeći svoju snagu od njih. (Tanpınar, 1999:21). Malo dalje se kaţe da je ljetna oluja poput pozadine dogaĎaja... bitno je ono što se dešava u njima samima. (Tanpınar, 1999:22). Muškarac na trenutke osjeća krivicu oţenjenog ĉovjeka dok provodi vrijeme sa Fatmom u svojoj kući, i ona već tada dobiva konture bića drugosti, što će do kraja pripovjesti i ostati - stranac koji je ulaskom u kuću oţenjenog ĉovjeka izazvao nesvakidašnju zabunu. Sabri, dok razmišlja šta će reći susjedima, postaje svjestan i prisustva Drugog, jer ipak osjeća pritisak društvenih normi, ali tad je još uvijek mogao prevariti svoj Super ego, posljednji put umiriti svoju savjest, prije nego je u potpunosti iskljuĉi, pa je od sebe odbacio (suvišna) razmišljanja, predoĉavajući cijelu situaciju kao bezazlenu, rijeĉima: Ta ja pet godina ţivim ovdje. Zar to meni niko ne smije doći?! (Tanpınar, 1999:10). I prepušta se uţivanju... MeĊutim, Fatma neće ostati samo kratkotrajna ljetna kiša i svjetlosna oluja kako ju je Sabri nazvao. Ona će prouzrokovati veliku promjenu kod njega, izazvat će njegovo buĊenje iz dugogodišnje letargije. Sati koje su proveli u kući uz Debussijevu muziku sa gramofona oţivjeli su Sabrijev duh i uĉinili da se stopi u jedno sa, ionako ţivim, Fatminim duhom. Osjećao se kao da se ponovo rodio. Na tom mjestu je upeĉatljivo i prisustvo impliciranog autora, gdje, na tragu Tanpınarovog ubjeĊenja da za �pravu ljubav uz duhovno sjedinjenje obavezno mora doći i tjelesno, da bi se kroz njega pronašao lijek i napojila ţedna duša, ĉitatelj već moţe oĉekivati nastavak zbliţavanja. Nakon što se Fatma nije javljala ni dolazila dva dana Sabri je bio ubijeĊen da više nikad neće vidjeti svoju ljetnu kišu. Za to vrijeme u kojem dosta razmišlja i preispituje sebe, on shvata da je samo priviĊenje, da ţivi u nekom zamišljenom svijetu, onako samo površinski. Susret sa Fatmom mu pomaţe da shvati da je za njega i ljubav samo strah od gubitka i ništa više. Poĉinje se gaditi sam sebi. Izgleda da je ova ţena došla da (raz)otkrije sve njegove slabosti. (Tanpınar, 1999:14). Ali što je još vaţnije, poĉinje poimati stvarnost. U tom svom procesu spoznaje, shvata, i to je drugi bitan momenat, kako je duhovno nesreĊen, zbunjen i daleko od toga da bude ispunjen neĉim. U jednom trenutku sebe poredi sa stablom smokve iz svog dvorišta, istovremeno, namjerno ili ne, u tekst se upisuje glavna karakteristika autora, konkretnog bića, biti na razmeĊu: Svaki put bi se iznova čudio kad bi ugledao drvo smokve kako neodlučno raste, malo u susjednom, a malo u njegovom dvorištu i kako je jednim svojim dijelom priljubljeno uz zid, a drugim ga nadvisuje. Upravo kao ja. (Tanpınar, 1999:39). Postaje svjestan da je dotad izbjegavao stvarnost, da nije bio u stanju da ţivi u sadašnjosti, za momenat. Rijeĉi kojima se u pripovijetki izraţava trenutak Sabrijeve spoznaje su: Koliko god to smiješno zvučalo, on godinama nije osjetio onu čudesnu blaţenost, koju donosi momenat shvatanja da je zaljubljen. (Tanpınar, 1999:49). Kada je rijeĉ o samom liku Fatme, ona je ĉitatelju predstavljena kroz filter Sabrijevog poimanja. Njena priĉa je data u epizodama i teĉe paralelno sa glavnom priĉom, ali u formi konstantnih Fatminih vraćanja u prošlost. To još više potcrtava njenu figuru, taĉnije, naĉin na koji je predstavljena - rastresena i nestabilna. I Sabri je nestabilan, ali se njihova psihiĉka stanja dosta razlikuju. Ona je djetinjstvo provela tako što su je stalno poistovjećivali sa tetkom po majci, ĉije ime i nosi, a koja je umrla prije nego se Fatma rodila. Ustvari nju su odgajali da bude što vjernija kopija svoje tetke, morala je nositi njenu odjeću, ĉak i govoriti i kretati se kao ona. Fatma nikad nije dobila priliku, ni dok je bila dijete, a ni kad je odrasla, da bude ona sama. Njena prošlost joj je bila vezana za vrat, poput kamena što je vuĉe na dno. Zbog svega ovoga, ni ona ne moţe ţivjeti u sadašnjosti, već na momente postaje ono dijete koje u pravom smislu nije mogla ni biti, ili se pak vraća u dane kad je bila mlada djevojka i pokušava biti ono što tad nije. Na ovom mjestu postaje jasno da lik Fatme izmeĊu ostalog, nosi karakteristike poopćenog drugog. Preuzimanjem tih karakteristika, individua kroz proces �subjektivacije prima stavove drugih, koji ga potom konstituiraju kao subjekt. Ti stavovi istina konstituiraju „mene„, koje doista jest pasivno i ne-kreativno. No osim tog pasivnog „mene„, postoji još i „ja„-stvaralački subjekt. (Mead, 2003:161) Shodno tome, ĉovjekova ţelja jest ţelja Drugog, a Drugi je upravo jamac istine. Lacan kaţe, Ako sam rekao da je nesvesno beseda Drugoga sa velikim D, to je zato da bih naznačio onostranost u kojoj se priznanje ţelje vezuje sa ţeljom za priznavanjem. (Lakan, 1983:184) Nadalje, osoba je društveni proces koji teče s dvije različite faze (ne bi bilo „ja„ da nema „mene„, niti „mene„ da nema „ja„).(Lakan, 1983:171) Ukoliko ĉinjenicu da individua sebe ne doţivljava direktno nego indirektno, tako što sebi prvo postane objekt, konkretiziramo u liku Fatme, uoĉit ćemo da se ona ponašala malo luckasto, poput izgubljena i naivna djeteta kad se upoznala, tj. prvi put vidjela sa Sabrijem upravo iz razloga što su je dotad uvijek smatrali takvom u njenoj vlastitoj porodici. Za ilustraciju mogu posluţiti Fatmine rijeĉi kada se ponašala kao domaća u kući u kojoj se prvi put nalazila, što se moţe vidjeti kod male djece kada sa roditeljima odu u goste. Iz ormara je izabrala najljepšu haljinu Sabrijeve ţene: Čim naĎem nešto lijepo obavezno navlačim na sebe. Mada je bilo i ljepših stvari. (Tanpınar, 1999:13). Kada Sabri u njoj vidi lijepu i izazovnu ţenu koja moţda i nije svjesna paţnje koju privlaĉi, već pri njihovom drugom susretu, ali i zadnjem, ona utjelovljuje njegov nazor i prihvata njegove ţelje kao svoje. U tom kontekstu zanimljiva je transformacija Fatme od bezazlene djevojčice do samosvjesne zavodnice, ţene koja preuzima inicijativu, kao projekcije Sabrijevih ţelja, taĉnije, svega onog ĉega nema u njegovom ţivotu. Kao i svega što on nije. Nasuprot njegove pasivnosti stoji njeno iniciranje stavila je ploĉu, pozvala ga kraj sebe, uzela ga za ruku, priljubila se uz njega, a kad je ploĉa završila i on je okrenuo prema sebi da nastave u zapoĉetom smjeru, ona je rekla ne, istovremeno se afirmirajući kao drugo Sabrija. Kao što je već reĉeno, pripovijetka je konstruirana oko elemenata nepotpunosti duha, odvojenosti od stvarnosti i rastresenosti. Vaţnu ulogu igra i vanbraĉna veza dvoje ljudi, jer se kroz nju pokazuje da je razlog nepomirenosti sa svijetom i sobom, nemira i patnje glavnog lika Sabrija, upravo ĉinjenica da je oţenjen. I s njom [njegovom ţenom, Seher, (N.Ţ.)] je trebalo biti na isti način [osjećati bliskost (N.Ţ.)] mada nju ne bi doţivljavao kao stranu i nepoznatu zbog navike koju su donijele duge godine braka. Uz naviku uvijek postoji ta zastrašujuća ţelja, prisutna u svakom braku, ţelja za samoćom. Dok sada... [prisutni su sasvim suprotni osjećaji (N.Ţ.)]. (Tanpınar, 1999:20). Fatma je takoĊer udata, ali se osjeća slobodnom, jer njen muţ ţivi u inostranstvu s drugom ţenom. Ona dakle, ne osjeća nikakvu odgovornost spram svog braka, ali u pripovijetki to nigdje nije jasno izreĉeno, kao njen stav. �Ustvari, ni njihov kontakt na plaţi, koji i nije ništa drugo do produkt trenutaĉne strasti, nemamo predstavljen iz ugla sudionika, već ga implicirani autor/pripovjedaĉ komentira kroz dijalog KaraĊoza i Hadţivata: Toliko toga samo da bi stigli do “ovoga”, ove otuĎenosti? Toliko peripetija da bi se desilo nešto tako prosto. (Tanpınar, 1999:53) Moţe se reći da je ovo kljuĉno mjesto pripovijetke jer se izravno dolazi i do latentne ideje teksta, kao što se i na najbolji naĉin pruţa uvid u misli konkretnog autora. Naime, psihoanaliza gleda na seksualni ĉin u manifestnom sadrţaju kao na ispoljavanja straha iz latentnog sadrţaja. Ako se tome pridoda naĉin na koji se o njemu govori, dakle, ne izriĉe se direktno, nego se daje naslutiti, postaje jasno da je strah (od ţene, od osjećanja, od zbliţavanja, od dijeljenja, od priznavanja, od spoznaje...) zajedniĉki svim nivoima i planovima pripovijetke. Zanimljivo je da su se u tekstu prije ovog kljuĉnog momenta nizali elementi koji takoĊer mogu odvesti do autora, Tanpınara, u smislu upotrebe odbrambenih mehanizama, upravo u situaciji koja personifikuje njegov strah, najprije prisustvo, a onda i odstustvo ţene: To je sad gotovo... Ponovo se vratio svom Evliji Čelebiji. Kako je samo u ovom momentu svog heroja vidio jasno. Krajnje dobar, vrijedan i inteligentan, on bi na samom početku donosio sud o ljudima i prema njemu organizirao ţivot... Uspomena na mladu ţenu ga je potajno pratila... Ona je bila prolazna ljetna kiša, oluja svjetlosti. Samo toliko... (Tanpınar, 1999:33-34). Psihoanaliza tretira spominjanje neke poznate liĉnosti kao simbol figure oca, s kojim se ţeli poistovjetiti, odnosno zauzeti njegovo mjesto u društvu (Edipov kompleks). U konkretnom sluĉaju subjekt uviĊa da nema kvalitete da bi uradio tako nešto, da on nije poput svog uzora, već da se od samog poĉetka mijenjao i prilagoĊavao drugom, iako mu je od poĉetka bilo jasno da on(a) predstavlja opasnost po njegov braĉni ţivot. Sliĉno samjeravanje sa figurom oca imao je i konkretni autor u svom ţivotu, što navedenom iskazu dodaje još jednu razinu. Nadalje, oĉito je da se vratio radu (kojeg je godinama pokušavao završiti) jer se mlada ţena nije pojavljivala nekoliko dana i jer je mislio da je više nikad neće vidjeti. Iza tog rada se krije (neutaţena) seksualna ţudnja u sublimaciji koja će na narednih nekoliko stranica prerasti u histeriju, u tolikoj mjeri da na kraju u jednom momentu pomisli da je sve to, susret i �sati koje je proveo sa mladom ţenom, bio samo san. Čovjek i ne moţe drukčije nego da san prihvati kao nijemi posmatrač. “Ali ja tada nisam spavao.“- govorio je, prepirući se sam sa sobom. (Tanpınar, 1999:35). Nakon navedenog niza ĉini se kao da tekst prekida lanac koji objašnjava kako je dovelo do kljuĉnog mjesta unutar njega (fiziĉki kontakt likova), meĊutim ono što radi je da simbolima implicira jedan od razloga koji je doveo do njega: Nakon što je dugo kroz vrata (!N.Ţ.) gledala oronulo dvorište, njegova ţena je rekla:“Najprije moramo oţivjeti ovu bašču.“ (Tanpınar, 1999:35-36). Bašĉa simbolizira (njegovu) ţenu, u ovom sluĉaju bašĉa je oronula, što znaĉi da joj neko nije posvećivao potrebnu paţnju, dok vrata, koja predstavljaju ţenski spolni organ, pokazuju u kojem smislu je bašča zapuštena. Dakle, ono što se desilo poslije je logiĉan slijed svega upisanog. Ako dalje retrospektivom od seksualnog ĉina pratimo simbole nailazimo na niz koji postaje sve konkretniji u smislu naznake šta će uslijediti. Naime, kada se ponovo pojavila, ţena je traţila cigaretu (simbol za muški spolni organ), dok je Sabri primjetio da ona nije pušila prilikom njihovog prvog susreta. Kao da mu je otvarala vrata za neka nova iskustva, dok se u tekst upisuje pitanje: Šta bi uradio kad bi se ponovo rodio?, te se implicira odgovor na to pitanje: Skočio je u more. Ovoga puta je otišao daleko i ne primijetivši. Voda je bila duboka i opuštajuća. Nikad nije osjetio toliku slast. U jednom je valu zagrlio svoju novu prijateljicu nekoliko puta, a potom je ispustio. (Tanpınar, 1999:37). Napomena: plivanje simbolizira san o ponovnom roĊenju. I sljedeći simbol koji je upisan meĎu njih nastavlja niz: Kad je doplivao do stepenica mola bio je dobrano zadihan. Ţena je već stajala na vrhu njih i smiješila mu se. (Tanpınar, 1999:38). Napomena: stepenice simboliziraju seksualni akt. Ţena ponovno traţi cigaretu, ovaj put uz komentar: Već dugo vremena nisam imala paklo cigareta. (Tanpınar, 1999:44). Njihova veza nije uspjela prerasti u nešto lijepo i ĉisto, zaustavila se prosto na zadovoljavanju potreba. A pošto se zadovoljstvo postiţe kada se 'obavi duţnost' i tako ugodi zahtjevu ja-ideala, tj. kad je subjekt/Fatma postigla da je Drugi/Sabri 'vidi u obliku u kojem joj se sviĊa da je vidi', svaki dalji kontakt postaje izlišan. Cigareta kao simbol je ponovno upotrijebljena da se daju dodatne informacije o Fatmi, taĉnije o njenim navikama: �Djevojka upita: Moţete li mi dati jednu cigaretu?... Ţena je sa uţivanjem udahnula prvi dim. Onda je ugasi u pijesku uz riječi: Danas sam previše pušila.... Bilo je očito da uopće nije osjećala da je u krivu. (Tanpınar, 1999:53-54). Persirala ga je poslije seksualnog akta, to je indikator koji nam tekst nudi da će ona, bez obzira na sve, uvijek ostati stranac za njega. Misli ovih reĉenica, dakle, njihov latentni sadrţaj govore o (seksualnim) navikama ţene. Ţeli da bude s nekim, uţiva (kratko) na poĉetku i onda, zasitivši se, prekida odnos bez ţaljenja pri tome ne osjećajući da to što radi nije u redu. Sabri je poslije pokušao krivicu za ono što se desilo meĊu njima prebaciti na Fatmu: Znala je da sam oţenjen, sve sam joj ispričao, a opet je to uradila. (Tanpınar, 1999:54).Tekst u istom momentu kritikuje taj njegov pokušaj, odnosno, ĉini da Sabri shvati da je on, i jedino on, odgovoran što su stvari krenule tim tokom i skonĉale na taj naĉin: Da, da, ja uopće ne vidim sebe tu, kao da nisam ni u čemu učestvovao. Ali ja sam taj koji zna Seher i koji je voli. (Tanpınar, 1999:54) Inaĉe, kako teĉe priĉa saznajemo, opet kroz simbole, šta Sabri misli o svojoj ţeni u odnosu na njega samog. Njena osobenost, ono što ona jeste, podsjećala je na naslage jedne jedine svijeće od spermacita što se u trenu istopila. Mnogo puta je ostala tako zalijepljena za posudu u kojoj se istopila. (Tanpınar, 1999:48). Ovdje paţnju privlaĉi zamjena/igra muških i ţenskih simbola. Sebe poredi sa ţenskim (drvo, posuda), na drugom mjestu u pripovijetki poredi se sa ribom koja je takoĊer simbol sa ţenskim predznakom, odnosno svoje usne sa ustima ribe, a svoju ţenu sa muškim (svijeća). Nameće se ideja da se Sabri identifikovao dvostruko, u odnosu na svoju ţenu ĉiju je osobenost prisvojio (dajući njoj svoju), dok mu Fatma sluţi da se identifikuje u odnosu na drugo (nejasno, tamno, loše). Dok je bio s Fatmom, Sabri je jedino ţelio dobar provod i uzbuĊenje. Nije ni pomislio da to vuĉe sa sobom i odgovornost, koju on inaĉe izbjegava. Njemu je jedino cilj da niko ne sazna za ovaj izlet, da to ne bi negativno utjecalo na njegov brak. Tu tekst opet intervenira, potiĉući Sabrijevu savjest, jer on odjednom smatra Fatmu mentalno bolesnom i plaši se da bi ona, nakon intimnog zbliţavanja, mogla traţiti da provede noć kod njega: Sad se plaši da će ţena koja mu je do maločas bila toliko draga i za koju je čak mislio da je voli, htjeti prespavati kod njega... to ga je izluĎivalo. S jedne strane se stidio, a s druge, �pokušavao naći izlaz iz nepovoljne situacije. Ja sam glupak. Ustvari sam ja taj bolesnik. Bolest mi je u glavi. U podvojenosti koju nosim u sebi. (Tanpınar, 1999:57-58) Konaĉno, na još dva mjesta nam izgleda kao da progovara stvarni autor, sam pisac, kroz simboliku rijeĉi glavnog lika: Razmišljao je o svemu onome što se desilo u kabini, toj vlaţnoj morskoj pećini, i o svom trenutnom stanju. Nakon svega će leţati ovako na suncu poput dva sprţena krila. (Tanpınar, 1999:53) Ako su krila aktivna, dakle sposobna za let, to simbolizira mogućnost spolnog općenja, kako su u konkretnom sluĉaju krila sprţena (daljnje) spolno općenje neće biti moguće, kako u tekstu, tako i u realnosti. Drugi primjer moţda ĉak i jasnije podvlaĉi vezu sa stvarnim piscem: On će [nastaviti (N.Ţ)] ţivjeti naginjući se čas na jednu čas na drugu stranu te čudne klackalice što mu se ispriječila u ţivotu. (Tanpınar, 1999:57) Na nivou teksta, ova reĉenica implicira ispunjenje ţelje glavnog lika, s obzirom da je već priznao svoju podvojenost/neodluĉnost, o bilo kojoj vrsti da je rijeĉ, dok je izvan njegovih okvira svojevrstan Tanpınarov potpis/peĉat koji ovjerava da se doista radi o autentiĉnom djelu ovog umjetnika binariz(a)ma. Na kraju, kad se Fatma odluĉi ići muţu i pokušati spasiti svoj brak, Sabri je poredi sa papirnim zmajem, koji leti kako vjetar puše, dok za sebe uviĊa da je jedina njegova aktivnost u ţivotu da spreĉava sebe da bilo šta uradi. Kratkotrajna afera mu je pomogla da postane svjestan kakav je ustvari. Njegova trauma je trauma raspadnutog sebstva, a “neprijateljstvo“ prema drugom je strah od mogućnosti da se prepozna u njemu. On je kao Subjekt pokušao oĉuvati vlastiti identitet tako što je potiskivao nju kao drugost. To naţalost nije bilo dovoljno da se i moralno uzvisi. Jedino što je sasvim prisutno je griţnja savjesti, koja kao da je tu da bi nagovijestila da će Sabri nekad u budućnosti ipak dostići jedinstvo duha. b) Snovi Druga pripovijetka u izvjesnoj mjeri je tematski bliska Ljetnoj kiši a proĉitana je psihoanalitiĉki kroz prizmu odnosa muškarac i ţena, odnosno, Subjekta i drugog. Ponovo je �predstavljen sredovjeĉni oţenjeni muškarac, po zanimanju pisac, koji u momentu odvijanja dogaĊanja iz pripovijetke prolazi kroz period pada koncentracije, u smislu da ne moţe završiti rad kojeg je zapoĉeo. Za razliku od sluĉaja glavnog lika iz prethodne pripovijetke, nered koji se dešava u njegovom ţivotu pojavom drugog, u neku ruku potjeĉe od njega samog, moţe se reći da je on, iako nesvjesno, odgovoran za pometnju koja je nastala. Naime, ţena koja mu ulaskom u ţivot remeti ravnoteţu je proizvod njegove psihe (mašte). Na ovom mjestu se pojavljuje pitanje o motivima za tako nešto, taĉnije šta je to što je Subjekt nagnalo da smišlja (baš takvo) drugo sa kojim bi se mogao samjeriti. Da bi se došlo do odgovora bilo je potrebno propitati svaki odnos u kome se našao Subjekt koji nam tekst nudi, utvrditi da li je rijeĉ o bilo kakvim binarizmima, ili o odnosu Drugog (Oca/Zakona) spram Subjekta, odnosno stavu koji on sam zauzima spram drugog, kao individue, te Drugog, što podrazumijeva pluralnost okruţenja, društva, tj. kulture. Pri analizi je od pomoći bio simboliĉki poredak pripovijetke jer snaţno povlaĉi liniju/granicu izmeĊu centralnog identiteta, odnosno poretka (zakona) i rubnog, odnosno zazornog, koje, opet, predstavlja izraz slabosti i straha od samog tog sistema. Tako, ako u Snovima analiziramo zazorno (djevojku), doći ćemo i do identiteta kreatora (pisca Dţemila). S tim što će ovdje, zbog specifiĉnosti sluĉaja, cijela analiza biti sprovedena na podruĉju Subjekta, centralnog identiteta. Ako se za inicijalnu poziciju binarizama uzme pozitivnonegativno, daljnja kategorizacija bi mogla biti um-tijelo, sveto-nesveto, čisto-nečisto, svjesnonesvjesno i u konaĉnici, muškarac-ţena. U okviru ovih parametara, bez ulaska u teoretiziranje o tipovima zazornog u okviru simboliĉkog poretka, a ukljuĉujući poruke samog teksta kroz simbole, na površinu su isplivale istine o procesu spoznaje vlastitog identiteta kroz ogledanje u drugom. Pripovijedanje je organizirano tako da se kroz hronološki slijed, odnosno smjenjivanje noći (sanjanje) i dana (razmišljanje o snovima i njihovo analiziranje), omogući sagledavanje cjeline. Na narativnom nivou se ipak ne nude nikakvi rezultati analize koju vrši glavni lik, već se snovi u nizu predstavljaju u manifestnom obliku, kao da pozivaju (psihoanalitiĉkog) ĉitatelja da se udubi u njihovo latentno znaĉenje: Ponekad, i to veoma rijetko, u ovim snovima bi viĎao neke... poznate stvari. Naprimjer, stablo jorgovana ispred njihove kuće. Dţemilu se ovo drvo svidjelo, i njegovoj ţeni takoĎer, ... jer je poput zlatnog koplja paralo čistu jutarnju maglu. (Tanpınar, 1999:110) Napomena: drvo-muški polni organ, ali ima cvijeće-simbol za seksualnu nevinost. Ovi simboli ukazuju da snovi na latentnom nivou prate i dogaĊaje iz mladosti sanjaĉa/glavnog lika. Prisutno je jako naglašavanje (prvog) seksualnog iskustva pomoću odabira rijeĉi koplje-muški polni organ, para čistu maglu. Jednom je vidio �početak malih stepenica. Na malom stolu su u staklenoj tegli plivale crvene ribe. Sve ovo je trajalo samo tren. (Tanpınar, 1999:110) Napomena: naglašavanje veliĉine (malo) stepenica/seksualni akt, stola/brak, krevet sa asocijacijom spolnog općenja znaĉi seksualnu aktivnost nekog “malog”/mladog, nezrelog, dok ribe (simbol za ţenski polni organ) crvene boje u staklenoj posudi (ţensko tijelo) govore da je rijeĉ o mladoj ţenskoj osobi. Posljednja reĉenica pokazuje da je pripovjedaĉ (promatraĉ) prisustvovao tom aktu samo kratko. Narednog dana je leţao u lijepoj, prelijepoj sobi sa bijelim zavjesama od tila... on je i leţao u krevetu, a istovremeno kroz jedini prozor sobe gledao podno širokog i niskog drveta. Bilo je to čudno drvo. Stajalo je doslovno poput ljudskog bića, poput ušutkanog čovjeka. Dţemil je imao osjećaj da ono nekog čeka. Nekoga ko će doći malim putem. (Tanpınar, 1999:110-111) Napomena: soba-ţena, prelijepa; iza bijelog vela-udata ţena; drvo - ta ţena ima muškarca/muţa, ali on je ušutkan, nema pravo glasa, iako zna da će ga kod njegove ţene neko mlaĊi zamijeniti. Treće noći, čim je zaspao, našao se pred vratima. Dţemil je čekao da se vrata otvore, ţarko je to priţeljkivao. Znao je, meĎutim, da se ona neće moći otvoriti. (Tanpınar, 1999:110-111) Napomena: vrata - simbol za ţenski polni organ, stojanje pred njima podrazumijeva ţelju za seksualnim aktom, do kojeg, prema posljednjoj reĉenici, neće doći. ...bio je u nekoj nepoznatoj kući. Sobe su bile prostrane, i u njima su se nalazile udobne sofe. I prozori su bili veliki. On je kroz jedan od ovih prozora promatrao more. Bilo je mirno i pusto. MeĎutim, odjednom se more napunilo čamcima, tegljačima i teretnim brodićima. Jedan je parobrod na silu pokušavao uploviti meĎu njih. Dţemil se nalazio i meĎu svim tim brodovima, a istovremeno i u onoj velikoj kući. (Tanpınar, 1999:112) Napomena: moresimbol za ţenu, najprije djeluje kao mirna i sama, ali je odjednom okruţena muškarcimabrod je simbol za muškarca. I sanjaĉ je meĊu pretendentima ţene. Nizanje snova se prekida da bi se u priĉu upleo i jedan vid autoriteta - doktor kojeg glavni lik posjećuje, što u tkivo teksta upisuje nove konotacije, ponajprije, prošlost postaje vremenski topos dogaĊaja koji su na Subjekt teksta ostavili dalekoseţne posljedice ĉije efekte osjeća i u prezentu priĉe. Na ovom mjestu dolazi i do skretanja snova, taĉnije, oni se nastavljaju kretati u istom pravcu, ali postaju projektori trenutnog (duševnog) stanja glavnog lika, dakle, umjesto uzroka, kao u dotadašnjim snovima, na vidjelo izlaze posljedice: Treće se večeri našao u potpuno drukčijem okruţenju. Igrao se sa nekom malom djevojčicom. Trudio se svim silama samo da je zabavi... Smijeh na njenom licu bio je lijep i draţestan poput igre svjetla na vodi. Bio je krajnje sretan. Odjednom je sva sreća splasnula. �Grubim glasom mu reče:“Ja odoh“... Stavila je nekakvu vreću pred Dţemila i rekla:“Evo, tvoja je!“ (Tanpınar, 1999:112-113) Napomena: mala djeca u snu simboliziraju polne organe - ovdje se desila zamjena muških i ţenskih simbola - a igra sa njima onaniju. Prestanak onanije i upoznavanje sa stvarnom ţenom - predstavljenom simbolom vreće - se desio iznenada i na grub naĉin, što je rezultiralo da on prestane biti sretan. Dţemil vidi/sanja nepoznatu djevojku u bijelom nakon što je prošao nepoznatim putevima i gleda s prozora kuća koje mu nisu poznate. Kad se probudi razmišlja: “Ja imam dva ţivota. Vezan sam za ovaj drugi koliko i za prvi. Strašno...“ Trebalo je da ispriča ţeni. Ipak je bio, u snu doduše, okupiran drugom ţenom. (Tanpınar, 1999:116) Ni poslije ovog samoprijekora nije joj rekao iako je ona bila jedino tlo u ovom golemom ţivotu na kome je čvrsto stajao. (Tanpınar, 1999:114) Odluĉio je da ne misli više na snove i to mu je donijelo olakšanje. Ali nije uspio sprovesti svoju odluku - snovi su mu i dalje okupirali misli tokom dana - razmišljao je o djevojci i shvatio da je imala tragove od vezivanja na rukama i nogama: Tad je opet primjetio da je cijeli san proţimala neka neobična tragična atmosfera. (Tanpınar, 1999:118) Ali onaj njegov osjećaj? Ono čudno previranje, osjećaj da je počinio grijeh...“Čiji ja to grijeh preuzimam? Čemu ova patnja?“ (Tanpınar, 1999:116). Kad se sjetio djevojĉice iz sna postavio si je pitanje: “Kakvog sam ja to straha ţrtva?“ (Tanpınar, 1999:118) Ova pitanja koje glavni lik sebi postavlja su zglobno mjesto misli teksta, gdje njegovo nesvjesno/podsvjesno pokušava u svijest ubaciti elemente da bi se došlo do odgovora. Ali svijest glavnog lika i ovog puta, kao i u njegovoj mladosti, odnosi pobjedu i usmjerava Dţemila na manifestni sadrţaj snova/pogrešan put: Kad se, nakon drugog dana spavanja bez prekida i snova, probudio nemajući u sjećanju nijednu sliku za kojom je čeznuo, a koja bi mu okupirala misli, osjetio se tako praznim, da mu se činilo kao da se doslovce smanjio ili osiromašio. Realnost je bila sljedeća: On se, cijeli dan i cijelu noć dok nije legao, nadao da će vidjeti/usniti mladu ţenu. Do večeri je besposličario, bio rasijan i nesretan kao da se uistinu rastao od drage. Pitao se: “Zar je više nikada neću uspjeti vidjeti?“ Tajnovitost njegovih snova je u tolikoj mjeri prevazišla njegovu zbilju da se osjećao potpunim strancem u vlastitom ţivotu. (Tanpınar, 1999:119) Sljedeći san: Mlada ţena je stajala pred njim oslanjajući se na sto. Na njenom licu se očitavao neopisiv strah. (Tanpınar, 1999:120) Nastavak sna: Osjećam da se nalazim negdje gdje sam već bio. Ali sto nije naš. Sto je prazan. Ovo je neki lagan sto. Ţena je stajala. Lice joj je bilo otkriveno, ali ga ja nisam uspio vidjeti. (Tanpınar, 1999:120) Napomena: osjećaj u snu da se već bilo na nekom mjestu simbolizira ţelju za povratkom u rodnicu, odnosno novim ţivotom. Sto simbolizira krevet, odnosno brak/seksualnu aktivnost, ovdje se vidi, kao prirodan slijed prethodne simbolike, da nije rijeĉ �o sadašnjem braku - jer je lagan - a tu je i (druga) ţena. Sljedeći san: Gledao je kroz vrata otvorene sobe... potom je naglo potrčao prema prozoru. Ali se prozor zatvorio njemu pred nosom upravo kad je stigao pred njega. Probudio ga je glasan vrisak... (Tanpınar, 1999:120121) Napomena: otvorena vrata simboliziraju dostupnu/već postojeću ţenu, dok otvoren prozor, koji se zatvori u momentu kada je krenuo u njegovom pravcu, predstavljaju alternativu/ drugu ţenu - ona ga privuĉe, ali ostaje nedostupna. I kad nije sanjao o mladoj ţeni povezivao je sadrţaj snova sa njom i zbog toga je bio siguran da je ova soba pripadala mladoj ţeni, i da je ono bio njen vrisak. (Tanpınar, 1999:121) Jedne druge noći je pričao sa mladom ţenom u bašči. Dţemil je znao da je ona kraj njega, ali joj nikako nije mogao pogledati u lice. Mislio je da je ludo voli, ţelio joj je neke stvari ispričati, cijepalo mu se srce za njom. (Tanpınar, 1999:123) Priĉa završava u maniru nauĉno-fantastiĉne priĉe o nadnaravnim dogaĊajima, istovremeno ostavljajući otvorenim veliki broj pitanja o tome šta će dalje biti sa Dţemilom i njegovim snovima. Ujedno se ne moţe oteti dojmu da je priĉa ispod površine nešto sasvim drugo - ona govori o sredovjeĉnom ĉovjeku koji je u ţivotu postigao sve što je planirao i da mu je ţivot ušao u odreĊenu koloteĉinu. Tu se umiješa mašta istog tog ĉovjeka, njegove umjetniĉke strane, koji razmišlja kako da nastavi roman na kome radi. S obzirom na to da se oţenio mlad, nije imao priliku da stekne nikakvo iskustvo sa drugim ţenama, zbog toga iz podsvijesti prodire razmišljanje o seksualnom ĉinu kojeg je sluĉajno vidio dok je bio mali i koji mu je prouzrokovao silan strah - rezultat je njegov transfer svega navedenog na poţeljnu ţensku osobu. Ispostavlja se da je motiv za smišljanje drugog strah. Ĉak je i taj drugi konkretizacija slabosti i straha. Kao i u prethodnoj pripovijetki ukljuĉena je samo jedna perspektiva, koja se, iako kroz glas pripovjedaĉa, koncentriše oko glavnog lika i njegovih predodţbi i tumaĉenja. Što se tiĉe drugog, ono/ona je skoro potpuno pasivno/a, i u maniru nekog lika sa filmskog platna koji igra zadatu ulogu, obraća se samo kad joj se dozvoli. U konaĉnici iz simbolike upisane u tekst proizilazi da je ovo priĉa o ĉovjeku koji je u mladosti, ili ĉak u djetinjstvu vidio spolni akt u kome je uĉestvovala veoma mlada ţenska osoba, to je na njega ostavilo veoma jak utjecaj i rezultiralo ţeljom da i on doţivi sliĉno iskustvo. Zbog toga je došao lijepoj udatoj ţeni, koja je pored muţa imala još muškaraca u ţivotu. Njen muţ je vjerovatno bio dosta stariji i znao je da ga mijenjaju mlaĊi muškarci, ali nije ni rijeĉima, a ni djelima poduzimao ništa povodom toga. MeĊutim i pored njegove silne ţelje, mladić neće uspjeti u svojoj nakani. Tad, u strahu od intimnosti, on se okreće onaniji i sretan je s ovim surogatom, dok mu ne nametnu ţenidbu i naruše sreću. U svojoj ţeni ipak nalazi utoĉište, dok nakon dosta godina zajedniĉkog ţivota prošlost ne zakuca na njegova �vrata u vidu snova koji iz njegovog nesvjesnog izvlaĉe traumu zbog dešavanja kojima je svjedoĉio i koje je zbog šoka potisnuo. Na sebe preuzima krivnju zbog onog ĉemu je djevojĉica/djevojka bila izloţena, moguće, ne svojom voljom, iz razloga što tada nije napravio ništa, te to pokušava nadoknaditi pokušajima da spasi djevojku iz svojih snova od njenog zlog usuda. Zakljuĉak Fokus rada je bio usmjeren na jedan aspekt imaginarija korištenog da se predstavi svijet kojeg grade Tanpınarove pripovijetke, Ljetna kiša i Snovi. U okviru granica koje postavljaju Freudove i Lacanove doktrine, uz korištenje postavki i drugih knjiţevno-kritiĉkih pristupa tekstovima radili smo na isticanju specifiĉnog(ih) naĉina na koji one funkcionišu. U toku rada su na vidjelo izašle mnoge zajedniĉke taĉke izdvojenih pripovijetki, ali istovremeno su bili vidljivi i elementi koji su svakoj od njih osiguravali odreĊenu posebnost. Analizirani su odnosi (centralnog) muškarca/intelektualca sa (rubnom) ţenom/drugim. Pokazalo se da imidţ staloţenog, korektnog, oţenjenog muškarca, predanog svom poslu, kojeg Tanpınarov muškarac nastoji odrţati, nije u skladu s onim što nastaje u situaciji kada u njegov ţivot uĊe strana/tajnovita (i moţda upravo zbog toga) interesantna ţena. Individue su sebe upoznale tek kada su se ogledale u takvom drugom, dakle prvo su sebi postale objekt i tek se onda doţivjele kao subjekt. U njihovom sluĉaju se ispostavilo da ih karakteriše nepotpunost duha, odvojenost od stvarnosti i rastresenost, što se na kraju sve jasno definisalo kao strah od ţene, od osjećanja, od zbliţavanja, od dijeljenja prostora i upoznavanja samih sebe. Krivac za sve je (naravno) drugo, nekad prepoznato kao negativno, drugi put kao pozitivno, odnosno, drugo koje je savršeno sebstvo. Njena je krivica što je narušila sklad koji je centralni identitet do njenog dolaska imao. Naime, do pometnje u ţivotima muškaraca, odnosno do mjesta gdje oni sami sebi postavljaju pitanje o tome ko su i šta ţele/šta ţele biti i šta nisu, dolazi upravo u momentu kada se pred njima pojavljuje ţena. Ĉinjenica je da oni u svom ţivotu imaju (posjeduju) ţene, meĊutim one nikad nisu bile ono (intrigantno) drugo, (u suprotnosti) sa kojim su gradili poimanje o sebi, već prije sastavni dio onoga što su smatrali vlastitim (nesavršenim) identitetom. Pojava Fatme/djevojke koju Dţemil sanja dešava se u veoma neobiĉnim okolnostima i narušava monotoniju njihovih ţivota. One su ono što glavni likovi pripovjedaka nisu, niti trebaju u tom momentu, ali ĉak i kad nestanu, ostavljaju trag tako dubok, da oni više nisu što su nekada bili. �Proĉitane psihoanalitiĉki, pripovijetke predstavljaju upis straha od drugog/drugaĉijeg, nepoznatog. Njihova središnja svijest je formirana na osnovu humanistiĉkih i moralno-etiĉkih pogleda na ţivot, gdje se tretira odnos muškarac-ţena. Kako za Subjekt tekstova imamo muškarce, koji u oba sluĉaja tumaĉe da drugom treba pomoć, oni onda simboliziraju poredak i predstavljaju ga. Navlaĉe “sjajne oklope“ ţeleći se pretvoriti, izmeĊu ostalog, u “vitezove na bijelim konjima“. Drugo (koje, usput reĉeno, ne traţi od njih pomoć) s kojim se samjeravaju, ţena, dakle, je sve ono što narušava taj poredak i predstavlja/donosi haos i neravnoteţu. Rezultat njihovih “podviga“ je da oni ostaju sami, ne uspijevaju u svojoj nakani, ĉak postaju i jadniji nego su bili. Literatura 1. Frojd, S. (1969) “Iz kulture i umetnosti“ , Novi Sad: Matica srpska 2. Frojd, S. (1969) “Tumaĉenje snova, I i II“, Novi Sad: Matica srpska 3. Fulgosi, A. (1981) “Psihologija liĉnosti, Teorije i istraţivanja“, Zagreb: Školska knjiga Kantarcıoğlu, S. (2004) “Yapıbozumcu ve Semiotik Yaklaşımlar Işığında Tanpınar Hikayeleri”, Ankara: Akçağ 4. Lakan, Ţ. (1983) “Spisi“, Beograd: Prosveta 5. Mead,G. H. (2003) “Um, osoba, društvo“ Zagreb: Jesenski i Turk 6. “Obuhvatni reĉnik psiholoških i psihoanalitiĉkih pojmova“, preveo:dr.Berislav Stevanović (1972), Beograd: Savremena administracija 7. Tanpınar, A. H. (1999) Hikâyeler, IV. Baskı, İstanbul: Dergâh Yayınları 8. “Türkçe-Sırpça Sözlük”, haz. Slavoljub ĐinĊić, Mirjana Teodosijević, Darko Tanasković (1997) Ankara : TDK Yayınevi 9. “Türkçe Sözlük”, (2005) Ankara : TDK Yayınevi � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2017 Title A name given to the resource PSIHOANALITIČKA KRITIKA I DVIJE TANPINAROVE PRIPOVIJETKE Author Author ŽUNIĆ , Nadira Abstract A summary of the resource. Ključne riječi: psihoanalitička književna kritika, Ahmet Hamdi Tanpınar, drugo, sebstvo, identitet SAŽETAK Rad predstavlja čitanje dvije pripovijetke Ahmeta Hamdija Tanpınara, Ljetna kiša i Snovi, u vizuri psihoanalitičke književne kritike. U radu se identificira središnja misao teksta a potom problematizira sa aspekta psihoanalitičke epistemologije. Proces se odvijao na dvije međusobno povezane, ali ipak različite platforme, gdje je prva imala za cilj na vidjelo izvući latentne misli tekstova, služeći se psihoanalitičkim simbolima za dešifriranje njihovih kodova, uz osvrt na osobitosti autorovog društvenog i osjećajnog života. Druga platforma uključivala je drugo i Drugost i to najčešće u vezi sa problematiziranjem identiteta/identiteta, procesima subjektivacije, ili pitanjima sebstva. Odabrane pripovijetke A. H. Tanpınara čitane su uz pretpostavku da su vrijednosti univerzalne, da je ono o čemu se piše neovisno od konteksta, ali i da smisao nije uvjetovan namjerom pisca. Također, ovaj način čitanja predstavlja uvid u drukčija mišljenja o tekstu, gdje se različito gleda na ustaljenje modele koje tekst odražava, identifikujući stvarnost kao odnos bitnog i rubnog unutar nje. Treba podvući da rad nije u funkciji isticanja marginalnog, iako se psihoanalitičkim čitanjem detaljno pregleda rubno, odnosno, ekscentrično, već se fokusira na uočavanje procesa koji nastaju kroz suočavanje centralnih i marginalnih identiteta. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f57271a81872480966efe8b7bcc77af0.pdf 0bce6e14c607e3d7f453d2212f4ba7e1 PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo Examination of Factors Affecting Earnings Management Practices: Evidence from ISE Göksel Acar Bursa Orhangazi University, Bursa, Turkey gokselacar@hotmail.com Management can utilize flexibilities for manipulating financial statements in order to mislead stakeholders. One of the most common ways to manipulate earnings is using accruals. This study aims to find discretionary accrual behaviors of Turkish listed firms and underlying factors of these behaviors in 2008 crisis. Discretionary accruals models are applied for detecting earnings management practices of listed firms. Performance matched model of Kothari et.al without intercept is selected in estimating discretionary accruals and discretionary accruals of firms for 2008 are computed. Main findings of the study reveal that there is a significant inverse relationship between percentage of publicly held shares and discretionary accruals. In other words, the more a company has diffused ownership, the less it manipulates earnings. Results also expose no relationship between board of director characteristics and discretionary accruals and there is an inverse relation between asset sizes of companies and discretionary accruals, though significance is low. Keywords: Earnings Management, Ownership Structure, ISE. 129 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1525 Title A name given to the resource Examination of Factors Affecting Earnings Management Practices: Evidence from ISE Author Author ACAR, Goksel Abstract A summary of the resource. Management can utilize flexibilities for manipulating financial statements in order to mislead stakeholders. One of the most common ways to manipulate earnings is using accruals. This study aims to find discretionary accrual behaviors of Turkish listed firms and underlying factors of these behaviors in 2008 crisis. Discretionary accruals models are applied for detecting earnings management practices of listed firms. Performance matched model of Kothari et.al without intercept is selected in estimating discretionary accruals and discretionary accruals of firms for 2008 are computed. Main findings of the study reveal that there is a significant inverse relationship between percentage of publicly held shares and discretionary accruals. In other words, the more a company has diffused ownership, the less it manipulates earnings. Results also expose no relationship between board of director characteristics and discretionary accruals and there is an inverse relation between asset sizes of companies and discretionary accruals, though significance is low. Keywords: Earnings Management, Ownership Structure, ISE. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-10 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-4564 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/9c9a90faac7a7ff53267a3ca9f6287b7.pdf 999bb23ed87936930dd5742b6a2d42e2 PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo Reconstruction of the Turkish Public Administration in the Process of European Union: Systems of Accountability Ertuğrul Acartürk Adnan Menderes University, Aydın, Turkey eracar@hotmail.com Osman Bayrı Suleyman Demirel University, Isparta, Turkey osmanbayri@sdu.edu.tr The aim of the research: increasing globalization and regional integration movements in recent years have made more significant Turkey's membership to European Union. Turkey that is trying to adapt the European Union acquirements from the economic, political, legal and administrative points has to be reconstructing its public administration. Accordingly, systems of accountability that is effective in the public administrations of the European Union Countries have to be effective in Turkish public administration, too. In this study, it is aimed to determine what sort of changes has to be made in order to adapt European Union acquirements through analyzing the present systems of accountability in Turkish public administration. In the study, at first, literature review is made in accordance with accountability of Turkish and the European Union countries public administrations. After that, data is collected in accordance with the functions of the systems of accountability in local administrations through observations and interviews. Finally, the knowledge is obtained from literature review is analyzed together with the collected data about the systems of accountability in Turkish public administration. The necessary changes that have to be made are explained, emphasizing the different aspects of present systems of accountability in Turkish public administration from the EU acquirements. In conceptual sense, accountability cannot be seen only able to give accounts, obligation of giving accounts, responsibility of giving accounts as a single way of administration, auditing and control but also it is evaluated as a double way and reciprocal systems, including obtaining accounts, demanding accounts, able to attain information and transparency. In the point of application, it is argued issues of the degree of applications in order to adapt EU acquirements, development of the administrative and technical structure of the public institutions, training of public workers, increasing the satisfaction of public service beneficiaries, so on. Keywords: European Union, Turkish Public Administration, Accountability. 110 � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/8c51df0a54ffc449e1bd64b3ba669a47.docx e40d6aa3ea04797ecfc5dc6814ea0e1b https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/7c961d2c677bb2e7e5ec0fad02ca0ed5.pdf eacba3760fc6818cdff5f304bbe1be90 PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo The Restructuring of Turkish Public Administration in the European Union Process: Accountability System Ertugrul Acarturk Adnan Menderes University, Aydin, Turkey eracar@hotmail.com Osman Bayri Suleyman Demirel University, Isparta, Turkey Abstract Contemporary public administration mentality aims at ensuring the active participation of the public in audit process, and establishing an effective and democratic audit mechanism. Allowing the participation of public in audit, accountability stipulates that politicians and bureaucrats account before the public and/or the representatives of the public, and the public calls officials to account. Based on the contemporary interpretations, it is seen that accountability is not regarded as a one-way audit and control instrument involving “obligation to give account” alone. On the contrary, it is considered a bidirectional and mutual process of administration, audit, and control. Thus, accountability can be described as a mutual process involving the responsibility, capacity, and ability to cast account, give account, and make an explanation, and the right, power, and capability to call to account, reach the information and transparency, and request an explanation . This study provides a general examination of the meaning, importance, and necessity of accountability in the changing public administration thoughts and practices. Specifically, the study analyzes and evaluates the role of accountability in terms of the present condition and future of the Turkish public administration. The rationality and legitimacy of public decisions, the effective, efficient and economic use of public resources, the prevention of corruption, and transparency are the main subjects covered in analyses and evaluations here. Keywords: Accountability, Public Administration, Transparency, Responsibility Introduction Contemporary public administration mentality suggests that the public should participate in government and affect decision-making processes. Likewise, according to the contemporary audit mentality, the most effective and democratic audit is the one allowing the participation of people in audit directly or through their representatives. The main factor bringing this to life is accountability. Accountability refers to an environment where individuals and organizations not only account before other individuals and organizations, but also call them to account. For example, from the perspective of public administration, accountability involves the capability of government to account before the public in regard to the decisions and the actions they take, and the opportunity of the public to call relevant individuals and organizations to account. The concept of accountability includes both accounting and 1 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo calling to account. To achieve an environment of accountability, it is essential that a highly democratic administrative mentality is established, and the actions of government take place in a transparent and visible structure allowing the participation of the public. Contemporary public administration approves the participation of the public in government. Those who use public resources and authorities must be able to give the account of their actions and activities. The Conceptual Framework of Accountability Accountability is one of the fundamental instruments that can enable an effective, efficient, and economic use of public resources. It is not easy to provide a clear and understandable definition of accountability because it bears a shapeless and changeable nature, and has different meanings in different disciplines. For example, in political sciences, the thought of accountability is based on the belief that human beings are prone to make a mistake, and those who are governed should be protected against the arbitrary behaviors of those who govern. In addition, the fact that accountability bears different meanings depending on different disciplines has led to the development of various approaches and concepts in the literature about the concept of accountability. For example, Sinclair (1995; 221) observed some of the meanings of accountability appearing in different disciplines as follows: While auditors discuss accountability as a financial and numerical subject, political scientists regard it as a political necessity. Philosophers deal with accountability as a sub-field of morals (ethics). Legists consider accountability a series of structural regulations. Accountability is often confused with the concept of responsibility because of the common features these two concepts have. Broodbent (1988) distinguishes being responsible for something from accounting before someone. While accountability refers to the visibility of actions whereby relevant people and organizations account and call to account, responsibility does not require making an explanation about the actions taken (Bayri, 2000; 104-105.) In sociology and psychology, accountability is defined as the capacity of accounting, making an explanation, and giving a reason (Munro, 1996). According to Garfinkel (1967; 33), accountability is the ability and capacity of casting accounts and giving account continuously. Giddens (1984), Garfinkel (1967), and Roberts & Scapens define accountability as requesting and giving reasons for actions. To Baland & Schultze (1996), accountability involves both explaining how the actions take place and balancing and figuring the competing necessities. All in all, accountability can be defined as the capacity, ability, and desire of providing and learning reasons, information, and accounts about the actions taken (Bayri, 2000; 107). It is stated by many authors that accountability is a comprehensive, complicated, and multi-directional concept that is difficult to follow. According to Acar, there are four main reasons for the description of accountability in this way. The first one is that the discussions and studies on this subject show parallelism and are intermingled with discussions on many subjects including democracy, legitimacy, participation of the public in government, ethics, responsibility, leadership, political and organizational control, and reforms. The second one is that, one has to harmonize the expectations and evaluations concerning accountability and the expectations and values about effectiveness and efficiency in administration, which sometimes have the same degree of importance, and 2 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo has to achieve both together. The third one is the gradually increasing gap between the traditional concepts relating to traditional accountability and the chaos that surrounds organizations due to increased in-house, inter-institutional, and international cooperation and association. Moreover, traditionally, the issue of accountability has been considered and evaluated differently in the contexts of public, private, and nonprofit organizations. All these factors cause accountability to have a complicated and slippery structure (Acar, 2001; 27-29). Despite such complicated nature, studies in the literature on accountability generally ask the below-mentioned five questions in order to comprehend any accountability system: -Who should accountability? -Accountable to whom? -Accountable for what? -Accountable how? -Accountable with what consequences? In a well-functioning accountability system, these questions must be answered clearly and consistently with one another (Acar, 2001; 36-59). Two mutual key features of accountability: (1) reaching the information and transparency, or calling to account, or harmonizing accounts, or audit; and (2) casting accounts, accounting, reviewing behaviors, or providing evaluative judgments. Within the context of this mutuality, accountability is not only the capacity and ability of casting accounts and giving account, but also the ability to call to account. In this respect, accountability refers to not only the manner of explaining information, but also a mutual and continuous process of calling to account and giving account in socio-economic, political interaction, and dependency relations (Bayri, 2000; 107). Accountability relations, which have such a complicated and shapeless nature, can be understood within a more comprehensive framework instead of seeking the help of only formal accountability systems such as budgeting, accounting, and planning. Abstract and non-personal control and accountability instruments such as planning, budgeting, and accounting should be evaluated within a broader framework of accountability (Bayri, 2000; 6-8). The indicators of an effectively functioning accountability system can be mentioned as follows: -Clarity in tasks and responsibilities, -Clarity in performance expectations, -Balance between expectations and capacities, -Credibility of reporting, -Acceptability of revisions and corrections. 3 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo Each one of these principles reflects a different feature of effective accountability. All of the above-mentioned principles collectively create the accountability mentality that can respond more easily to the new developments and service performance manners in the field of public administration (Arın, Kesmez and Gören, 2000; 120). The Principles Creating a Successful Accountability Environment In the “Public Administration Basic Law Draft” prepared in Turkey in 2003, the aim was stated to be creating a participatory, transparent, and accountable public administration based on human rights and freedoms, and providing public services in a fair, rapid, quality, effective, and efficient fashion. The most important principles influencing the concept of accountability are the participation of the public in government (participation), transparency, responsibility, and subsidiarity. Some others can be added to these principles, too. 1 Participation Accountability is a system allowing the participation of people in government. Thus, the achievement of local democracy and national democracy across the country allows accountability. Accountability may enable the authorities and resources to be distributed among governments more effectively by preventing the grasp of authority just one body as the public effectively calls to account relevant individuals and organizations. A strong and democratic local government has the opportunity to make viable decisions concerning local services, find resources to implement these decisions, create internal organizational structure, and govern it freely. It is possible to say that people in a local selfgovernment become influential in government and participate in government by using the mechanisms of democratic and legal audit, lobbying, and participation. To achieve local democracy, people have to participate in government and inspect the decisions and actions concerning them besides the existence of local autonomy. If mechanisms for the participation of the public in government and the public relations units and systems of local governments have been established and are operated well, elected local bodies can detect the primary needs of their countrymen more easily and precisely than the central government, and provide relevant services to the local community rapidly and effectively. More autonomy does not guarantee better services in the local systems where participation and public relations halt. In such a case, the despotic and arbitrary decisions and actions of strong local governments that are autonomous, but do not take into account the demands of their countrymen and are not inspected and directed sufficiently may be as disturbing and annoying as those of the excessively powerful and strict centralized administrations. In today’s Turkey, approximately 15% of public expenditures are made by local governments while the rest is at the disposal of centralized administration. In the Western world, this is fifty-fifty between centralized administration and local governments. In the countries where virtually democratic local governments are dominant, majority of taxes are collected by these governments. Local budgets composed of local taxes are followed by local communities. This order brings about self-control. In this way, waste is prevented. 4 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo People follow what they give, and they reap what they sow. They are both authorized and responsible. This is the essence of the system. Statism does not involve self-control. All people demand everything from centralized administration, and lay the entire burden on the state (Yazıcıoğlu, 2000). 2 Transparency One of the most important features of accountability is that it provides visibility and transparency regarding social issues, economic matters, political interest, and political conflict that involve human relations and interactions. However, formal accountability systems provide a selected transparency in such human relations and interactions. Indeed, the formal accountability systems may prevent the emergence of multiple visibility, meaning, rationality, mutual interaction, and dialog by ignoring daily accountability practices and providing quite narrowly and technically selected visibility and rationality. In public administration, transparency and accountability are two phenomena that interact with one another. In other words, an effective accountability system is needed for ensuring transparency in administration, and transparency in administration is a must for a wellfunctioning accountability system(Arın, Kesmez and Gören, 2000; 122). Transparency and accountability are two important concepts about local responsibility. In fact, these two concepts are of great importance for ensuring the trust of both the centralized administration and the local community in the local government and the local authority leading it. Local governments are open to the inspection of people to the extent that they are transparent. Transparency improves the trust in these governments. What is more, responsibility relationship (and accountability) between the local community and the local government becomes more apparent(Ulusoy, 2000;135). 3 Financial and Political Responsibilities Another important accountability principle is responsibility. This responsibility may be administrative, financial, and political. In democratic systems, people expect to call to account those who are assigned to use public resources about how they use such resources. Thus, all administrators and officials elected or appointed to ensure the use of public funds in the most rational manner possible have the first degree responsibility. It is essential that every elected and appointed administrator who makes decisions on the use of public resources gives account in regard to his/her administration. Public inspection stands as an important link in this chain of accountability: It strengthens accountability by extending it towards both the upper level, that is the elected or appointed members procuring the resources, and the exterior, that is consumers, aid recipients, tax payers, and the entire community as a result(Arın, Kesmez and Gören, 2000; 113). It is an important democratic principle that the public institutions that provide service to the public bear responsibility towards the people who demand service, and the service is prepared under the control of the public. Those who accede by appointment take into 5 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo account the preferences of their superiors in the use of resources rather than the demands of the public because hierarchical relations are dominant and the subordinates who want to ensure their future lives make an attempt to endear themselves to their superiors and earn their trusts. Those who come into office by election are accountable to the public. The satisfaction of people with the services provided influences their preferences in the subsequent elections (Aytaç, 1994; 74). There are still debates about who will be held responsible in the accountability process (e.g. institutions [organizations] vs. administrators and other public officials). Public opinion mostly suggests that it is not the institutions (organizations), but the persons who have to account. Administrators have to account on behalf of their institutions (organizations). 4 Subsidiarity In the first years of the Republic of Turkey (1923), a special attention was paid to the offering of public services at local level. Likewise, such services were financed at local level through the support of the centralized administration. However, some services were centralized in the course of time. The centralization of services brought along the centralization of resources, too. In recent years, the principle of subsidiarity has been featured. Certain progresses have been made in this respect. The principle of subsidiarity appears in state – citizen relations as well as the relations between different public levels. First of all, this principle involves the action priority of private space against public space. That is to say, if a task can be fulfilled through private enterprise, the state should give priority to private sector in this matter and be able to limit protection measures when required. This principle involves the action priority of any public level that is closer to citizens within the framework of the constitutional law (Özel, 2000; 28). The principal of subsidiarity in service involves giving priority not always to the administrations at upper levels, but to the administrations at lower levels provided that such administrations have adequate authorities. It is essential that regions and local governments fulfill all of the tasks which they are obliged to provide at such levels by themselves. It is expected to prevent centralization and improve the decision-making authorities of local units in this way (Keleş, 1999; 33). European Charter of Local Self-Government clearly treats the principle of subsidiarity. The first paragraph of the 3rd article of the charter saying, “Local self-government denotes the right and the ability of local authorities, within the limits of the law, to regulate and manage a substantial share of public affairs under their own responsibility and in the interests of the local population.” expresses and supports this principle obviously (Keleş, 1999; 34). The implementation of this principle by the European Union firstly means that member countries will maintain their scopes of power and authority against Brussels. Furthermore, 6 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo it suggests that member countries should be organized within themselves in accordance with the principle of subsidiarity. Here, the intention is to strengthen the regional and local authorities of member states against their own states (Ayman Güler, 2000; 26). This principle strengthens local self-government. It makes a considerable contribution to the improvement of financial autonomy and the consciousness for calling to account. Taxpaying local community calls to account for each cent they give. However, if municipalities do not find their resources themselves, but transfer these resources from the centralized administration, people who do not pay money out of their pockets may not feel the need to call relevant bodies and people to account about where and how the resources are used. Where and how local authorities earn their incomes is of great importance for financial autonomy. The supply of the financial resources by the centralized administration rather than from the local community prevents achieving the desired effectiveness in the sensitivity of countrymen to local authorities, sense of responsibility, participation, the improvement of citizenship consciousness, and the democratic inspection of expenditures and service production of municipalities by citizens TÜSİAD; 30). Audit Mentality in Turkey The concept of “accountability” in the countries implementing contemporary audit is replaced by “responsibility” and “financial responsibility” in Turkey. Turkish public financial management is grounded on the responsibility of officers such as government accountants and tax assessors for the trueness and lawfulness of the documents prepared by them rather than the administrative responsibilities of the top executives of public institutions and organizations having decision-making authorities. In other words, the administrative responsibility of government accountants and tax assessors is essential. This responsibility is also a legal and personal responsibility. Responsibility does not occur by itself. It is determined by a judgment delivered as a result of the examination of accounts by the Court of Accounts. Despite such heavy responsibility of government accountants, top executives are not responsible for the decisions and actions they take as a principle (Arın, Kesmez and Gören, 2000; 130-131). The sense of responsibility in Turkey does not suggest that the administrators who use public resources account before the public – the real owner of these resources. Traditionally, those funds which belong to state treasury are consigned to particular officers (government accountants) to be spent for specific purposes. The public funds are regarded to be belonging to the state treasury, but not as money collected from citizens in consignment to be spent for particular purposes. In this regard, the concept of money consigned by the public to the state in developed countries is replaced by the concept of money consigned by the state to its government accountants in Turkey. Therefore, the accountability of the public administration before citizens is replaced by the accountability of government accountants before the state. In parallel with this sense of accountability, audit mentality in Turkey does not have a critical, advising informative and confirmatory 7 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo nature, but is based on the principle of punishing those officials who misuse public property funds(Arın, Kesmez and Gören, 2000; 131). In US practices, it is essential that the information is reliable and is shared with the public timely so that accountability can be achieved and people can call relevant individuals and organizations to account. Thus, the financial statements approved by independent audit are still regarded as a scoreboard for the sake of the realization of accountability. On the other hand, the fulfillment of fiscal accountability does not mean the fulfillment of performance accountability (Arın, Kesmez and Gören, 2000; 113). In local governments, it is expected and should be preferred that centralized control is limited, and the best audit is conducted by tax payers, that is, local community. Taxing power granted to local governments is inspected by the community in the best way. Tax payers follow whether the collected tax revenues are used properly and whether services are provided in a quality and effective fashion. If the elected local administrators do not spend the collected tax revenues for good purposes and do not provide services effectively, they are punished by the electors in the following election where they would be put out of action. By this means, local taxation ensures the participation of the local community in governments besides an effective public inspection(Elazar, 1997; 35). In Turkey, municipalities are not authorized for taxation. However, they are authorized for collecting some taxes (real estate tax in particular) and user charges. These resources make up just a small part of the municipal revenues. If municipal activities were carried out just through the subvention coming from the centralized administration without the contribution of local community, the public could remain insensitive to municipal expenditures. Conclusion and Recommendations Accountability is not a fixed term. It is not understood in the same way in different cultures and countries. Not the same value is attached on it in such different cultures and countries. In addition, the way the phenomenon of accountability is defined and understood is closely related to such factors as the ideology, motives, and language of the time one lives in. In this sense, the instruments and strategies to be employed for achieving accountability may vary by organizations, sectors, countries, and periods(Acar, 2001; 177). In democratic regimes, accountability is a highly important phenomenon in that it involves turning to the public and accounting before the public in public administration, and allows the public to call to account relevant individuals and organizations. In real terms, democracy includes sharing government with the public, and accounting before the public. The sine qua none of self-government and the participation of the public in government is that the public has the right to request information from and call to account the politicians whom they elect democratically and the appointed administrators (bureaucrats) who stand as the representatives of politicians in regard to how they use the public resources and the tasks consigned to them. Moreover, it is a must of democracy and contemporary 8 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo administrative mentality that politicians and bureaucrats always take into account the public and account before the public. Accountability is a system allowing the participation of the public in government. Thus, the achievement of local democracy and national democracy across the country allows accountability. Accountability may enable the authorities and resources to be distributed among administrations more effectively by preventing the grasp of authority just by one body as the public effectively calls to account relevant individuals and organizations. Public financing system should be grounded on responsibility. Those who provide public services should obtain the resources necessary for financing such services from those who enjoy the services. Those who are authorized for spending money should be responsible for finding resources, too. In this way, public activities may be inspected effectively. It is of vital importance for preventing corruption that the public participates in government, the ability of the public to call to account is improved, the legislation is accommodated for that, and the government has accountability awareness. An environment is created for accountability for both who govern and who are governed if a country has a democratic structure and citizens have democratic identities. The center has grown excessively in Turkey. The transfer of the burden on the center to periphery may help to solve occlusions in the system. The borders of the principle of separation of powers are not very clear in Turkey, which negatively affects the functioning of system and encourages a kind of feudal structure. It is very difficult, though not impossible, to call to account and determine the people who are responsible for accounting in an environment where the scopes of tasks of public institutions and organizations have not been set clearly, several institutions are assigned for the same service, and inter-institutional transitions are frequently experienced in the fulfillment of tasks. To solve this problem, the scopes of tasks and responsibilities of public institutions and organizations should be defined clearly. In this respect, it can be said that a clear distribution of tasks and resources is one of the basic requirements for creating an accountable public administration. In the Turkish public administration, the basic principles of accountability can be described as Participation, Transparency, Financial Responsibility, and Subsidiarity. More principled can be added here. To achieve a well-functioning accountability in Turkey, the following points should be taken into account: 1- Visibility and transparency should be ensured in public accounts. 2- It is essential for accountability that parties can deliver their complaints and launch investigations for responsible people. In this regard, an environment may be created for questioning decisions and actions by requesting investigations about authorities. 9 �International Conference on Economic and Social Studies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo 3- Complaints may decrease if decision-making processes are approximated to the public and a transparent and participatory way is adopted in actions. Transparency, participation, and evaluation may minimize the need for complaint mechanisms. References Ahmet Ulusoy, (2000). Yerel Yönetimler v e Vergilendirme Yetkisi ((Local Governments and Power of Taxation), Vergi Sorunları Dergisi, Sayı: 45, Ekim, ss.130-142. Birgül Ayman Güler (2000). Yerel Yönetimleri Güçlendirmek mi? Adem-i Merkeziyetçilik mi? (Strengthening Local Authorities or Decentralization?”, Çağdaş Yerel Yönetimler, Cilt: 9, Sayı: 2, ss.14-29. Daniel J.Elazar, (1997). ABD’de Anayasal Açıdan Yerinden Yönetim ve Yönetimler Arası İlişkiler”, Yirmibirinci Yüzyıla Yaklaşırken Merkezi ve Yerel Yönetim İlişkileri, Uluslararası Konferans, Manisa: 03-04 Aralık 1997, TBD, KAV ve Celal Bayar Üniversitesi Yayını, Ankara, ss.28-34. Fethi Aytac, (1994). Merkezi İdareden Mahalli İdarelere Devredilecek Hizmetler, TBD, KAV ve MİEAGM Yayını, Ankara. MehmetÖzel, (2000). Kamu Yönetiminde Yeni Bir Örgütlenme İlkesi: Yerellik (Subsidiaritaet)”, Çağdaş Yerel Yönetimler, Cilt: 9, Sayı: 3, Temmuz, ss.25-43. MuhittinAcar, (2001). Accountability in Public-Private Partnerships, Yayınlanmamış Doktora Tezi, University of Southern California. Osman Bayri, (2000). A Theory of Patronage in Accountability: A Discourse on Turkish Modernisation and Socio-economic Accountability with Special Reference to the Case of Pension Funds, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Manchester Metropolitan University. RecepYazıcıoğlu, (2000). Devletin Ekonomi İçindeki Ağırlığı ve Yerinden Yönetim, The Influence of State in Economy & Decentralization, www.erzincan.gov.tr. RuşenKeleş, (1999). Avrupa’nın Bütünleşmesi ve Yerel Yönetimler, TBD ve KAV Yayını, Ankara. Tülay Arin, (2000). Necdet KESMEZ ve İhsan GÖREN, Parlamento ve Sayıştay Denetimi (Parliamentary and Court of Accounts Inspection), İstanbul: TESEV Yayınları:16. Tüsiad, (1992). Yerel Yönetimler: Sorunlar ve Çözümler (Report on Local Administrations, Problems, and Solutions), Hazırlayan: Selçuk Yalçındağ (Prepared by Selçuk Yalçındağ), Yayın No: TÜSİAD-T/92-5-152, İstanbul. 10 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1548 Title A name given to the resource Reconstruction of the Turkish Public Administration in the Process of European Union: Systems of Accountability Author Author ACARTURK, Ertugrul BAYRI, Osman Abstract A summary of the resource. The aim of the research: increasing globalization and regional integration movements in recent years have made more significant Turkey's membership to European Union. Turkey that is trying to adapt the European Union acquirements from the economic, political, legal and administrative points has to be reconstructing its public administration. Accordingly, systems of accountability that is effective in the public administrations of the European Union Countries have to be effective in Turkish public administration, too. In this study, it is aimed to determine what sort of changes has to be made in order to adapt European Union acquirements through analyzing the present systems of accountability in Turkish public administration. In the study, at first, literature review is made in accordance with accountability of Turkish and the European Union countries public administrations. After that, data is collected in accordance with the functions of the systems of accountability in local administrations through observations and interviews. Finally, the knowledge is obtained from literature review is analyzed together with the collected data about the systems of accountability in Turkish public administration. The necessary changes that have to be made are explained, emphasizing the different aspects of present systems of accountability in Turkish public administration from the EU acquirements. In conceptual sense, accountability cannot be seen only able to give accounts, obligation of giving accounts, responsibility of giving accounts as a single way of administration, auditing and control but also it is evaluated as a double way and reciprocal systems, including obtaining accounts, demanding accounts, able to attain information and transparency. In the point of application, it is argued issues of the degree of applications in order to adapt EU acquirements, development of the administrative and technical structure of the public institutions, training of public workers, increasing the satisfaction of public service beneficiaries, so on. Keywords: European Union, Turkish Public Administration, Accountability. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-10 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 978-9958-834-23-3 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4ba12f7fbba889ebbd70917ff26382dc.pdf a00b3414ecf4ca3e1fbadcf64607aff7 PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo Global Crisis of 2008 and its Effects on an Emerging Economy of Turkey’s Growth Process Bilge Afşar KTO Karatay University, Konya, Turkey bilge.afsar@karatay.edu.tr Birol Büyükdoğan KTO Karatay University, Konya, Turkey Hasan Gedik KTO Karatay University, Konya, Turkey By the year 1980 with a new world order began to take shape more clearly, the crisis started to gain global feature. All economies involved in the global system were forced to play the role given by the new order. In this study, within the framework of this new order, effects of the last global crisis of 2008, and the rising economy in Turkey will be discussed. At the same time the course and speed of the effects of the crisis will be revealed. The basis of the study which is enriched by the statistical studies will be formed by self-effects as well as the taken and applied economic decisions. In the first section, the process after the national crisis that Turkey had experienced since 2001 will be evaluated. It has been identified that Turkey has shown a negative growth from 2002 to 2008. In 2009, Turkey experienced strict contraction and began to recover in 2010. However, experiencing the growth rate of 7.7% until 2009 has emerged as a contradiction since the growth rate was 4.5% even in the 1950s. Today, if this rate is not increased, convergence is inevitable, which is the focal point of the study. Another focal point of the study is, the next 10-year period in Turkey's contribution to production due to the young population will peak of the active population, and will develop a low risk banking system and the goal of being the 10th greatest country by the year 2023. In the case of what can be done to achieve that goal; Interest and inflation will not increase but followed more loosely program than in the past, maintenance of the external source input and the others. 61 �International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo In addition, The SMEs, which are major determinant of the goal of becoming the 10th greatest economy of the world, effects on the economy, their more than 80% value added share in the world, since it is 30% in Turkey will be discussed in the part of the study. At the same time, it is identified that SMEs which have contribution in dealing with the crisis have experienced the following events in the global financial crisis. For example SMEs; Tried to survive by reducing profit margins and increasing their reputation by increasing advertisement expenses. Keywords: Global Crisis, Turkey, Emerging Economy, SME, Expansion 62 � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/fc9ba36e1f09c2bd2eef6b0ba6d54b74.docx a4779490bee2cdc517021ae416c9a991 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/95c5306cf13f890f5920aa4c49e12773.pdf 465b0ce0c7e4d8febae1e4af488d6bba PDF Text Text International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo Global Crisis of 2008 and itsEffects on an EmergingEconomy of Turkey’sGrowthProcess Bilge Afşar KTO Karatay University, Konya, Turkey bilge.afsar@karatay.edu.tr BirolBüyükdoğan KTO Karatay University, Konya, Turkey HasanGedik KTO Karatay University, Konya, Turkey Abstract By the year 1980 with a new world order began to take shape more clearly, the crisis started to gain global feature. All economies involved in the global system were forced to play the role given by the new order. In this study, within the framework of this new order, effects of the last global crisis of 2008, and the rising economy in Turkey will be discussed. At the same time the course and speed of the effects of the crisis will be revealed. The basis of the study which is enriched by the statistical studies will be formed by self effects as well as the taken and applied economic decisions. In the first section, the process after the national crisis that Turkey had experienced since 2001 will be evaluated. It has been identified that Turkey has shown a negative growth from 2002 to 2008. In 2009, Turkey experienced strict contraction and began to recover in 2010. However, experiencing the growth rate of 7.7% until 2009 has emerged as a contradiction since the growth rate was 4.5% even in the 1950s. Today, if this rate is not increased, convergence is inevitable, which is the focal point of the study. Another focal point of the study is, the next 10-year period in Turkey's contribution to production due to the young population will peak of the active population, and will develop a low risk banking system and the goal of being the 10th greatest country by the year 2023. In the case of what can be done to achieve that goal; Interest and inflation will not increase but followed more loosely program than in the past, maintenance of the external source input and the others. Keywords: Global Crisis, Turkey, Emerging Economy, Expansion, Economics Introduction Turkey economy, particularly after 1980, as a result of both internal and external dynamics, experiences numerous crises. These crises experienced made the growth, qualified as increase in production capacity, unstable. This instability negatively affected the national income per capita. When these crises of interest are combined with political and economic negative developments, it is observed that the serious falls in growth rate. With 2001 National Crisis is overcome, in the process ranging to 2008 Global Crisis, growth rate actualized over 5s%. The realizations in growth directly affect the other areas of economy. The aim of this study is to discuss the effects of 2008 Global Crisis, one of crises affecting Turkey, on growth process of Turkey. 101 �International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo The Concepts Economic Growth and Crisis Growth, one of the oldest targets of societies (Soule and Antell, 2001: 327 ) and expressed as increase in income, is measured by the increases in real Gross Domestic Product (GDP) (Parasız, 2003: 10). Also, in order to be able the vicious circle of poverty, it was considered as a necessary condition (Yılmaz and Akıncı, 2012). Growth is analyzed via variations occurring from year to year. But, it is not reasonable to assess the increase or decrease in growth with the figures of only one year. For example, positive growth expresses the continuous and permanent increase in income level, not an increase for one time (Ülgener, 1980: 408-412). Together with increase of crises, the fruit of capitalism i.e. the disruptions in economic balance (Eğilmez, 2012: 167), growth was begun to be scrutinized not only quantitatively but also qualitatively. Thus, provided that the increase in growth rose the income per capita, it was begun to be emphasized that it was reflected on the individual as development and welfare. The welfare and development of the individual comes to our face as final aim of growth. But, the crises interrupting the ordinary course damage to this final aim. Togetherness of crisis and growth presents the answer of the question “Why is growth desired in economic meaning?” more clearly so that growth targets on the society and its development. The desired growth is the one that gives a chance to save to the individual and society about future, distributes the increase in welfare justly, encourage the human development making a contribution to the society, and realize it (Berber, 2004: 6 ). Provided that the growth enabled all of these, the dimension of development and welfare is proceeded. What already implied with economic growth is the growth free from price increases i.e. real growth (Eğilmez, 2012: 38). 2008 Global Crisis And Growth Process of Turkey That Is Economy An Emerging In the second half of the year 2008, the essence of crisis reaching global dimension is the problems experienced in mortgage market in US (SusamveBakkal, 2008:73). Turkey entering a serious recession period with crisis caught the stability via the fiscal and monetary policies applied . But this stability was badly affected from the global crisis unavoidably. This exposure made itself evident in especially in growth rate so that, together with crisis, slowing occurred in the growth rates of both the developed and developing countries, not only of Turkey. while the growth rate of world economy was 5% in 2007, it fell to 3s% in 2009 (Susam and Bakkal, 2008: 77 ). While Turkey recorded a growth of 1.1% in average between 1997 and 2001, this average became 7.2% in average between 2002 – 2006 (Kesici, 2010: 12 ). Together with this crisis, not only in Turkey but also all over the world, the values of national income, employment, credit, and foreign trade experienced the greatest fall after 2 nd World War (AydoğuĢ, 2009: 31 ). In Turkey economy, The growth that fell together with crisis was followed by the regression in foreign trade and increase in budgetary deficit. In response to these negativities, current deficit fell and interests regressed. The financial sector damaging in the national crisis in 2001, with loosening the monetary and fiscal policies and going to interest reduction (Eğilmez and Kumcu, 2011: 362), reached the position of finding the real sector to be able to give credit. But, in the last crisis, real sector was also damaged, so that as experienced in the year 2008, the most important characteristic of economic system entering crisis and the symptom of crisis 102 �International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo became mistrust prevailing in markets (User, 2009: 1). This also made itself evident seriously in real sector. The most important distinction of this crisis in terms of Turkey economy is that chronic inflation was not experienced , when crisis set out and while it was continuing (Akat, 2009: 21). Turkey entered the last crisis more strongly. The other point is also that low inflation, low interest, and floating exchange rate is simultaneously under consideration in economy. So, for the savers providing return with high interest, the new and different period started (Akat, 2009: 27). According to Çolak (2009), the recent global crisis collapsed supply oriented economic policies becoming popular after 1990 and ended the institutional structuring formed with these policies.That is government began to be effective again in economy. Table 1: National Income Figures / Turkey (2000-2012) Quarter GDP in Development current price Rate (%) (Million TL) GDP with Development constant price Rate (%) (Million TL) 1 2 3 4 Annualy 1 2 3 4 Annualy 289.905 317.392 351.173 339.243 1.297.713 326.880 346.340 376.419 364.177 1.416.817 26.383 28.083 31.177 29.533 115.174 27.257 28.895 31.667 29.935 117.753 12,4 9,3 8,7 5,3 8,8 3,3 2,9 1,6 1,4 2,2 2000 166.658 59,3 72.436 2001 240.224 44,1 68.309 2002 350.476 45,9 72.519 2003 454.780 29,8 76.338 2004 559.033 22,9 83.485 2005 Annualy 648.931 16,1 90.499 2006 758.390 16,9 96.738 2007 843.178 11,2 101.254 2008 950.534 12,7 101.921 2009 952.558 0,2 97.003 2010 1.098.799 15,4 115.174 Source: www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13471 6,8 -5,7 6,2 5,3 9,4 8,4 6,9 4,7 0,7 -4,8 9,2 Year 2011 2012 20,3 19,3 18,6 14,7 18,1 12,8 10,1 7,2 7,4 9,2 103 �International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo With current prices With (constant prices (1998) Populatio Develop Developme Developmen n in the ment Per Capita nt t Year middle of Year Rate Rate rate year '000 TL % $ % TL % 1998 62 464 1 124 4 338 1998 1 124 1999 63 364 1 651 46,9 3 907 -9,9 1999 1 071 -4,7 2000 64 252 2 594 57,1 4 130 5,7 2000 1 127 5,3 2001 65 133 3 688 42,2 3 021 -26,9 2001 1 049 -7,0 2002 66 008 5 310 44,0 3 492 15,6 2002 1 099 4,8 2003 66 873 6 801 28,1 4 559 30,6 2003 1 142 3,9 2004 67 723 8 255 21,4 5 764 26,4 2004 1 233 8,0 2005 68 566 9 464 14,7 7 022 21,8 2005 1 320 7,1 2006 69 395 10 929 15,5 7 586 8,0 2006 1 394 5,6 2007 70 215 12 009 9,9 9 240 21,8 2007 1 442 3,4 2008 71 095 13 370 11,3 10 438 13,0 2008 1 434 -0,6 2009 72 050 13.221 -1,1 8 559 -18,0 2009 1 346 -6,1 2010 73 003 15.051 13,8 10 022 17,1 2010 1 450 7,7 2011 73 950 17 549 16,6 10 466 4,4 2011 1 557 7,4 2012 74 855 18 927 7,9 10 504 0,4 2012 1 573 1,0 Source: www.tuik.gov.tr Note: Population estimations are based on 2008 Address Based Population Registration Turkey economy entered 2011 with a growth over that is predicted. In the first quarter of the year 2011, GDP grew 12.4%. With this growth rate, Turkey economy became one of the fastest growing economies of the world. Also in EU, Turkey that is the fastest growing country maintained this title of it with the growth rate of 8.2% actualizing over the expectation in the third quarter . Turkey economy, with its growth of 8.2% in third quarter, took place in the first rank among European and OECD countries, and in world ranking, in the second rank as a county having the most increase rate of GDP, following China. Turkey economy, with the effect of delayed internal demand in the crisis period as well, experienced a strong and internal demand induced growth process in the leadership of private sector in the years 2010 2011. In 2010, together with the expectation becoming better in the market, middle termed polices and the trust to the political stability and fast input of capital, and strongly financed investments provided economy to grow rapidly. Turkey economy, despite the controlled slowing beginning in the second half of 2011, rose up the pre-crisis level by 14.1%. The Turkey economy growing 8.8 % in average in 2011, with this performance of it, took places among the fastest growing countries in the world. In this period, the increase in the consumption and investment expenditures of private sector became the driving force of especially internal demand induced stimulation and significantly affected the growth. In this process, current deficit reached the highest levels and distinction in the internal and external demand from the aspect of expenditure became very remarkable. The most important contribution to the growth of 8.5% in 2011 came from the internal demand with 10.2 points. Since the saving levels is low, this growth, mostly financed with external 104 �International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo resources, caused the rate of current deficit to GDP to rise to %10. This situation leaded to some concerns about the sustainability of economic growth. In the first half of 2011, while Turkey economy was growing based on internal demand, the external demand negatively affected the growth. This situation varied along with the second half of the year. With the effect of the measures taken to cool down the economy, while rebalancing process was begun in internal and external demand, the contribution of external demand to the growth gradually took a positive appearance. Turkey economy beginning to slow in a balanced way, beginning from the second half of 2011, orientated the path of soft landing, where one was in. This process we called as soft landing is to balance the composition of growth between internal and external demand and thus this is normalization of growth. Table 3: Basic Indicators on World Economy (%) World Growth World Trade Volume 2008 2,8 3,0 2009 -0,6 -10,7 2010 5,1 12,6 2011 3,8 5,8 2012* 3,3 3,2 2013* 3,6 4,5 Source: IMF, World Economic Outlook Report, October 2012 Also in the 2012, the negative effects of global crisis on world economy continued, despite the measures taken bad the tendency of slowing in country economies was maintained. Although 5 years passed from global crisis to now, especially the developed countries and Euro egion, many countries could not still solve their basic macroeconomic and financial problems. Emerging countries, also including Turkey, often depend on the capital coming from the developed countries and this dependency can be viewed as a suicide agreement, when the things get worse i.e. in the periods of crisis (Roubini, 2012: 139 ). As a matter of fact, the effect of the last crisis was felt on the real sector of Turkey and caused the real sector to become smaller (Çoban, 2012: 167). At the end of 2008, after worldwide crisis becoming deeper with the bankrupt of Lehman Brothers, world economy showed a strong improvement, but lost an acceleration again beginning from the second half of 2011. Conclusion Also before 2011, Turkey that could not catch a stable growth trend, along with 2008 Global Crisis, experienced a fall in its growth rate from time to time. The high growth experienced in the first quarter of 2008 was mostly resulted from the increase in internal demand. Beginning from the second quarter of 2008, the fall in growth rate began in the growth ratezs and in respect with third quarter, the effects of international crisis were thoroughly begun to be felt. Depending on becoming of crisis deeper, the growth rate continued to fall. In addition: 1. The last crisis is viewed as the mother of all monetary crises 2. Political stability, structural reforms, and macroeconomic stability make positive contribution to the growth rates. 3. Diplomacy and economic activities going toward from multi - polarity to single polarity affected every kind of institutes and thee rules, supposed not be changed, began to change. While the power balances was reestablished, acquiring maximum share will be the best result. What appears from here is that Federal Reserve Bank did not intervene and raise the interests in American economy growing and experiencing energy outbreak in the years 105 �International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo before the last crisis, even if on the purpose of preventing inflation in American economy. As a result of all of these, the depression economy returned. 4. Crisis affected all areas in the world. Along with the global crisis experienced some paradigms determining the world and Turkey economy collapsed. This collapse is also the predictor of new formation after crisis. For example, China economy is expected to reach a growth of $ 30 trillion in 2040. When considering the effect of China, it will not be wrong to say that new economic order will pass to labor intensive system again.The labor– intensive strategy here implies brain power, not the muscle force. That is, the essence of creating economic value any longer became knowledge 5. At the point, where global crisis turned into global crisis, and deeply affected the real sector, crisis became a debt crisis. At the moment, EU countries are experiencing the best example of this situation . While Europe is experiencing crisis, that Asian countries are growing gives an opinion to us about the new system and new world. Economic dynamic is rapidly shifting toward Asia. References AKAT, A, S, (2009). “YeniDönemiAnlamak”, TekstilĠĢverenDergisi, Vol: 348, Page: 26-28, Ġstanbul. AYDOĞUġ, O, (2009). “2008-2009 (?) KüreselKrizdenGeçerkenTürkiyeEkonomisi ÜzerineBazıGözlemveDeğerlendirmeler”, TürkAkademi, Vol: 4 (ÖzelSayı II), Page: 2749, Ġstanbul. BERBER, M, (2004). İktisadiBüyümeveKalkınma, DeryaKitabevi, 2.Baskı, Trabzon. ÇOBAN,Y, (2012). TürkiyeEkonomisi, ĠkinciSayfaYayınları, Ġstanbul. ÇOLAK, Ö, F, (2009). “2008 Krizinin 1929 KriziileBenzerlikleriÜzerineBirAnaliz”, TĠSK Akademi, Vol: 4 (ÖzelSayı II), Page: 51-69, Ġstanbul. EĞĠLMEZ, M, (2012). KolayEkonomi, RemziKitabevi, 2. Baskı, Ġstanbul. EĞĠLMEZ, M, KUMCU, E, (2011). EkonomiPolitikası-TeoriveTürkiyeUygulaması, RemziKitabevi, 11. Baskı, Ġstanbul. KESĠCĠ, M, (2010). “TürkiyeEkonomisininYüksekBüyümeEvresindeĠstihdamve ĠĢsizlik”, ĠĢ, GüçEndüstriĠliĢkileriveĠnsanKaynaklarıDergisi, Vol: 12, Num:3, Page:7-26, ISSN: 1303-2860, Temmuz, Ġstanbul. PARASIZ, Ġ, (2003).EkonomikBüyümeTeorileri-DinamikMakroEkonomiyeGeçiş, EzgiKitabeviYayınları, 2. Baskı, Bursa. ROUBINI, N, (2012). KrizEkonomisi-DünyaEkonomisininÇöküşüveGeleceği, Çev: IĢılTezcan, Pegasus Yayınları, Ġstanbul. 106 �International Conference on EconomicandSocialStudies (ICESoS’13), 10-11 May, 2013, Sarajevo SOULE, G, ANTELL, G, (2001). HerkesiçinEkonomi, Çev: NejatMuallimoğlu, Avcıol Basım, 4.Baskı, Ġstanbul. SUSAM, N, BAKKAL, U, (2008).“KrizSüreciMakroDeğiĢkenlerive 2009 Bütçe BüyüklükleriniNasılEtkileyecek?”,MaliyeDergisi, Vol:155, Page: 72-88, Temmuz-Aralık, Ġstanbul. User, Erol (2009).EtikEkonomi (1. Baskı), CiniusYayınları, Ġstanbul. ÜLGENER, S, (1980). MilliGelir, İstihdamveİktisadiBüyüme, Der Yayınevi, 6. Baskı, Ġstanbul. YILMAZ, Ö, AKINCI, M, (2012). İktisadiBüyümeveMakroekonomikBelirleyicileri, Nobel Yayınları, Ankara. www.imf.org, World Economic Outlook Report, October 2012 www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=13471 107 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1493 Title A name given to the resource Global Crisis of 2008 and its Effects on an Emerging Economy of Turkey’s Growth Process Author Author AFSAR, Bilge BUYUKDOGAN, Birol GEDIK, Hasan Abstract A summary of the resource. By the year 1980 with a new world order began to take shape more clearly, the crisis started to gain global feature. All economies involved in the global system were forced to play the role given by the new order. In this study, within the framework of this new order, effects of the last global crisis of 2008, and the rising economy in Turkey will be discussed. At the same time the course and speed of the effects of the crisis will be revealed. The basis of the study which is enriched by the statistical studies will be formed by self-effects as well as the taken and applied economic decisions. In the first section, the process after the national crisis that Turkey had experienced since 2001 will be evaluated. It has been identified that Turkey has shown a negative growth from 2002 to 2008. In 2009, Turkey experienced strict contraction and began to recover in 2010. However, experiencing the growth rate of 7.7% until 2009 has emerged as a contradiction since the growth rate was 4.5% even in the 1950s. Today, if this rate is not increased, convergence is inevitable, which is the focal point of the study. Another focal point of the study is, the next 10-year period in Turkey's contribution to production due to the young population will peak of the active population, and will develop a low risk banking system and the goal of being the 10th greatest country by the year 2023. In the case of what can be done to achieve that goal; Interest and inflation will not increase but followed more loosely program than in the past, maintenance of the external source input and the others. In addition, The SMEs, which are major determinant of the goal of becoming the 10th greatest economy of the world, effects on the economy, their more than 80% value added share in the world, since it is 30% in Turkey will be discussed in the part of the study. At the same time, it is identified that SMEs which have contribution in dealing with the crisis have experienced the following events in the global financial crisis. For example SMEs; Tried to survive by reducing profit margins and increasing their reputation by increasing advertisement expenses. Keywords: Global Crisis, Turkey, Emerging Economy, SME, Expansion Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-10 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 978-9958-834-23-3 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/bed005cd783c503ecb7db4df5a61cbd9.pdf 038af5804a596ea6e0691cdd30f9f278 PDF Text Text International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo Social Aspects of the Economic Crisis: An Evaluation of Sociology of Economics Bilge Afşar KTO Karatay University, Konya, Turkey bilge.afsar@karatay.edu.tr Ayşegül Sili KTO Karatay University, Konya, Turkey aysegul.sili@karatay.edu.tr Economic crises, which occur on a regular basis in the capitalist system, means the opportunity in Chinese language, affect all segments of society. Capitalism is an economic system that is common in today’s world is open to crises as its nature. On the basis of the crisis of the capitalist system has a tendency to falling rate of profit. After the process of 1929 depression which is the most famous and oldest crisis experienced by the system, it is observed that as of 1980, the increasing economic globalization movements trigger the nature of the economic crisis. These crises, in comparison to the pre-globalization term, increase the effects of the economic facts such as balance of payments, inflation and unemployment which reflects to the society, at the same time moved economic determinants to an international dimension. Impact of the economic crisis that occurred worldwide, established noticeable changes in the socioeconomic life of local communities. Addition to the macro-economic effects, insecurity and pessimistic approach of individuals nourishes the risk of contagiousness of the crisis. While in general, the academic literatures emphasize the economic analyses on crisis, sociological dimensions of the subject are not sufficiently analysed. At this point, it is a fact that up to date and comprehensive analyses are needed in the context of sociology of economics. In this study, economic analyses of the economic crisis and its sociological effects will be examined. Issues such as unemployment, income inequality and as result poverty, increase in crime and divorce rates which are among the sociological effects come forward. This study aims to analyse and to share the results of the sociological effects of the crisis which can be seen and measured. Some of the sociological effects have quantitative trait while others do not. In addition, 59 �International Conference on Economic and Social Studies, 10-11 May, 2013, Sarajevo each country has different socio-cultural characteristics and they are not experiencing the same social consequences during the economic crisis. Referred to the concept of contagion effect in economics, a severe crisis occurs in a country or a sector and affects the whole world. Alike effects of the economic crisis to other areas such as social-political-cultural-religious vary from society to society. This distinction is explained as a sociological fact that societies with different social dynamics. As these points and purposes, the basic question of the study can be summarized as follows: What are the most obvious and measurable socioeconomic consequences of the crises? With these results, the nature of the interaction between the causes of the economic crisis will be discussed in this study. Keywords: Capitalism, Economic Crisis, Sociology of Economics, Social Dynamics, The Effect of Contagion 60 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 1499 Title A name given to the resource Social Aspects of the Economic Crisis: An Evaluation of Sociology of Economics Author Author AFSAR, Bilge SILI, Aysegul Abstract A summary of the resource. Economic crises, which occur on a regular basis in the capitalist system, means the opportunity in Chinese language, affect all segments of society. Capitalism is an economic system that is common in today’s world is open to crises as its nature. On the basis of the crisis of the capitalist system has a tendency to falling rate of profit. After the process of 1929 depression which is the most famous and oldest crisis experienced by the system, it is observed that as of 1980, the increasing economic globalization movements trigger the nature of the economic crisis. These crises, in comparison to the pre-globalization term, increase the effects of the economic facts such as balance of payments, inflation and unemployment which reflects to the society, at the same time moved economic determinants to an international dimension. Impact of the economic crisis that occurred worldwide, established noticeable changes in the socioeconomic life of local communities. Addition to the macro-economic effects, insecurity and pessimistic approach of individuals nourishes the risk of contagiousness of the crisis. While in general, the academic literatures emphasize the economic analyses on crisis, sociological dimensions of the subject are not sufficiently analysed. At this point, it is a fact that up to date and comprehensive analyses are needed in the context of sociology of economics. In this study, economic analyses of the economic crisis and its sociological effects will be examined. Issues such as unemployment, income inequality and as result poverty, increase in crime and divorce rates which are among the sociological effects come forward. This study aims to analyse and to share the results of the sociological effects of the crisis which can be seen and measured. Some of the sociological effects have quantitative trait while others do not. In addition, each country has different socio-cultural characteristics and they are not experiencing the same social consequences during the economic crisis. Referred to the concept of contagion effect in economics, a severe crisis occurs in a country or a sector and affects the whole world. Alike effects of the economic crisis to other areas such as social-political-cultural-religious vary from society to society. This distinction is explained as a sociological fact that societies with different social dynamics. As these points and purposes, the basic question of the study can be summarized as follows: What are the most obvious and measurable socioeconomic consequences of the crises? With these results, the nature of the interaction between the causes of the economic crisis will be discussed in this study. Keywords: Capitalism, Economic Crisis, Sociology of Economics, Social Dynamics, The Effect of Contagion Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-10 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2303-4564