120 10 3494 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2bc5b6c390d514838dd09a01720c1321.docx 98feeafd9bdd200f3c411752668840b6 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/ca7c8d64211919cbdf63081cbfda97f2.pdf 1add86301834ec547737866198a0d73c PDF Text Text “HAYAT, YOLCULUKTUR” ALGISINDAN DİLE YANSIYANLAR Aslıhan DİNÇER Gediz Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İzmir / Türkiye Anahtar Kelimeler: Hayat, yol, yolculuk, metafor. ÖZET Bir dilsel metaforun hangi kavramsal metafora dayandığını bulmak, onu anlamak için çoğunlukla daha dolaysız bir yoldur. Çünkü dildeki metaforlar, soyut fikirlerin dönüşümleri olarak bir zihinsel süreçten, bir algılama biçiminden geçerek ortaya çıkarlar. Bu bakımdan dilin ardındaki düşünceye ulaşmak, konuşurun ve ait olduğu toplumun dünyayı nasıl algıladığı, olgular karşısında nasıl tavırlar aldığı hakkında da çok şey anlatır. Ancak tersten okumalar yapmak da mümkündür. Yani metaforik bir kavramın nasıl ve ne tür metaforik ifadelere dönüştüğünün de izi sürülebilir. Nitekim bu bildiride de aynı noktadan yola çıkılmış ve hayat kavramının yolculuk kavramı ile birleştirilmesinden doğan hayat yolculuktur fikrinin dile nasıl yansıdığı üzerinde durulmuştur. Hayat, yolun başına gelmekle başlar, yolda yürümekle devam eder, yolu tamamlamakla sona erer. Yol biterse hayat da biter. Yolun da hayatın da uzunluğu değişkendir. Dümdüz, inişli çıkışlı, dolambaçlı olması veya engeller içerip içermemesinin beraberinde getirdiği dil malzemesi de çeşitlidir. “Dünyaya geldiğim anda / Yürüdüm aynı zamanda / İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece” sözlerinde özet ifadesini bulan bu algılama biçiminin geçmişten bugüne Türk dili tarihi içinde dikkati çeken başka hangi örnekleri bulunmaktadır? Bu bildiri bunun üzerine kuruludur. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2313 Title A name given to the resource “HAYAT, YOLCULUKTUR” ALGISINDAN DİLE YANSIYANLAR Author Author DİNÇER, Aslıhan Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Hayat, yol, yolculuk, metafor. ÖZET Bir dilsel metaforun hangi kavramsal metafora dayandığını bulmak, onu anlamak için çoğunlukla daha dolaysız bir yoldur. Çünkü dildeki metaforlar, soyut fikirlerin dönüşümleri olarak bir zihinsel süreçten, bir algılama biçiminden geçerek ortaya çıkarlar. Bu bakımdan dilin ardındaki düşünceye ulaşmak, konuşurun ve ait olduğu toplumun dünyayı nasıl algıladığı, olgular karşısında nasıl tavırlar aldığı hakkında da çok şey anlatır. Ancak tersten okumalar yapmak da mümkündür. Yani metaforik bir kavramın nasıl ve ne tür metaforik ifadelere dönüştüğünün de izi sürülebilir. Nitekim bu bildiride de aynı noktadan yola çıkılmış ve hayat kavramının yolculuk kavramı ile birleştirilmesinden doğan hayat yolculuktur fikrinin dile nasıl yansıdığı üzerinde durulmuştur. Hayat, yolun başına gelmekle başlar, yolda yürümekle devam eder, yolu tamamlamakla sona erer. Yol biterse hayat da biter. Yolun da hayatın da uzunluğu değişkendir. Dümdüz, inişli çıkışlı, dolambaçlı olması veya engeller içerip içermemesinin beraberinde getirdiği dil malzemesi de çeşitlidir. “Dünyaya geldiğim anda / Yürüdüm aynı zamanda / İki kapılı bir handa / Gidiyorum gündüz gece” sözlerinde özet ifadesini bulan bu algılama biçiminin geçmişten bugüne Türk dili tarihi içinde dikkati çeken başka hangi örnekleri bulunmaktadır? Bu bildiri bunun üzerine kuruludur. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d68366fec98ff8097bc5069ce8c3a5c8.docx e8b21d4ee560a7bbafb42afcd3204d8b https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/c20c23301006a8746124943b736e78e5.pdf da9052ee1b3a226af6fe808487b3d3b3 PDF Text Text TÜRKÇE KISA ÖYKÜLERDE EĞRETİLEME KULLANIMI Gülsüm Songül ERCAN - Özge CAN Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, İzmir / Türkiye Anahtar Kelimeler: Eğretileme, Yapısal Eğretileme, Yönelimsel Eğretilme, Varlıkbilimsel Eğretileme, Kısa Öykü Metin Türü. ÖZET Eğretileme, iki şey arasında bağlantı kurmak veya bir benzerliği belirtmek için sözcüğün düz anlamından başka bir anlamda kullanılmasıdır. Düşünce ve eylemlerimizin bir parçası olan eğretilemeler kültürel bir olgudur. Bu çalışmada, eğretileme farklı yazarlar tarafından yazılmış dört farklı kısa öyküde incelenmektedir: Karanfiller ve Domates Suyu (Sait Faik Abasıyanık), Keçi (Yaşar Kemal), Bir Orman Hikayesi (Sabahattin Ali), ve Harika Çocuk (Orhan Kemal). Veri tabanımızda yer alan kısa öykü yazarları Türk edebiyatında önemli bir yeri olan yazarlardır. Seçilen yazarlardan Sait Faik Abasıyanık ve Yaşar Kemal şiirsel anlatımları ve gerçeği kurgulama biçimleriyle yine veri tabanımızda yer alan diğer yazarlar Sabahattin Ali ve Orhan Kemal’den farklılaşmaktadır. S. Ali ve O. Kemal ise yalın ve gerçekçi anlatımlarıyla dikkati çekmektedir. Bu çalışmada, söz konusu yazarların öykülerindeki eğretileme kullanımı Lakoff ve Johnson’ın (1980) ‘Kavramsal Eğretileme Kuramı’ kapsamında sınıflandırdığı yapısal, yönelimsel ve varlıkbilimsel eğretileme bağlamında incelenmektedir. Çalışmamızın bulgularının yazarlar arasındaki yalın/şiirsel/gerçekçi biçemsel farklılıkların eğretileme kullanımına sıklığı ve türüne yansıdığı önvarsayılmaktadır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2309 Title A name given to the resource TÜRKÇE KISA ÖYKÜLERDE EĞRETİLEME KULLANIMI Author Author ERCAN , Gülsüm Songül CAN, Özge Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Eğretileme, Yapısal Eğretileme, Yönelimsel Eğretilme, Varlıkbilimsel Eğretileme, Kısa Öykü Metin Türü. ÖZET Eğretileme, iki şey arasında bağlantı kurmak veya bir benzerliği belirtmek için sözcüğün düz anlamından başka bir anlamda kullanılmasıdır. Düşünce ve eylemlerimizin bir parçası olan eğretilemeler kültürel bir olgudur. Bu çalışmada, eğretileme farklı yazarlar tarafından yazılmış dört farklı kısa öyküde incelenmektedir: Karanfiller ve Domates Suyu (Sait Faik Abasıyanık), Keçi (Yaşar Kemal), Bir Orman Hikayesi (Sabahattin Ali), ve Harika Çocuk (Orhan Kemal). Veri tabanımızda yer alan kısa öykü yazarları Türk edebiyatında önemli bir yeri olan yazarlardır. Seçilen yazarlardan Sait Faik Abasıyanık ve Yaşar Kemal şiirsel anlatımları ve gerçeği kurgulama biçimleriyle yine veri tabanımızda yer alan diğer yazarlar Sabahattin Ali ve Orhan Kemal’den farklılaşmaktadır. S. Ali ve O. Kemal ise yalın ve gerçekçi anlatımlarıyla dikkati çekmektedir. Bu çalışmada, söz konusu yazarların öykülerindeki eğretileme kullanımı Lakoff ve Johnson’ın (1980) ‘Kavramsal Eğretileme Kuramı’ kapsamında sınıflandırdığı yapısal, yönelimsel ve varlıkbilimsel eğretileme bağlamında incelenmektedir. Çalışmamızın bulgularının yazarlar arasındaki yalın/şiirsel/gerçekçi biçemsel farklılıkların eğretileme kullanımına sıklığı ve türüne yansıdığı önvarsayılmaktadır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d6e7a7396ba3fd95dfac3e1cbc056775.docx 052c929936e57df1178e7e23f7aa7dcf https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/09c374cd89251fcaa6a6b68c1e7d2c8d.pdf fb52b1dac2c0e7b297338e4afd4db09a PDF Text Text AFGANİSTAN’DA TÜRKOLOJİ VE TÜRKÇE ÇALIŞMALARI HAKKINDA BİR ARAŞTIRMA Firuz FEVZİ / Hasan CANKURT Kabil Üniversitesi, Türkoloji Bölümü, Kabil / Afganistan - Celal Bayar Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Manisa / Türkiye Anahtar kelimeler: Türkiye, Türkçe, Özbekçe Afganistan, Kabil, Türkoloji. ÖZET Türkiye ile Afganistan dostluğu Mustafa Kemal Atatürk döneminde en iyi dönem olarak bilinir. Atatürk Afganistan’ın modern eğitim sistemine ulaşması için askeri, mülki, alanlarında birçok öğretim üyesini göndermiştir. Kabil Üniversitesi’nde ilk Tıp, Hukuk ve Siyasal Bilgiler Fakültelerini kuranlar Türkiye’den gönüllü olarak giden Türk subaylar ve mülki erkânlar olmuştur. Bu Fakültelerde Eğitim ve öğretim yıllarca Türk akademisyenleri tarafından verilmiştir. Türkiye’nin Afganistan’a eğitim ve sağlık alanındaki çalışmaları 1960’lı yıllara kadar devam etmiş, fakat bu yıllardan sonra Afganistan Sovyetler Birliği’ne yönelince Türk akademisyenleri Türkiye’ye geri dönmüştür. Bildiride Kabil Üniversitesi Türkoloji bölümün ve Afgan-Türk okullarının Afgan halkına Türkçe eğitim ve öğretimi hakkında, bu güne kadar yapmış oldukları kültürel çalışmaları hakkında bilgi verilmiş, ayrıca Afganistan ordusunun askeri liselerinde Türkçe dersleri üzerine durulmuştur. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2314 Title A name given to the resource AFGANİSTAN’DA TÜRKOLOJİ VE TÜRKÇE ÇALIŞMALARI HAKKINDA BİR ARAŞTIRMA Author Author FEVZİ, Firuz CANKURT, Hasan Abstract A summary of the resource. Anahtar kelimeler: Türkiye, Türkçe, Özbekçe Afganistan, Kabil, Türkoloji. ÖZET Türkiye ile Afganistan dostluğu Mustafa Kemal Atatürk döneminde en iyi dönem olarak bilinir. Atatürk Afganistan’ın modern eğitim sistemine ulaşması için askeri, mülki, alanlarında birçok öğretim üyesini göndermiştir. Kabil Üniversitesi’nde ilk Tıp, Hukuk ve Siyasal Bilgiler Fakültelerini kuranlar Türkiye’den gönüllü olarak giden Türk subaylar ve mülki erkânlar olmuştur. Bu Fakültelerde Eğitim ve öğretim yıllarca Türk akademisyenleri tarafından verilmiştir. Türkiye’nin Afganistan’a eğitim ve sağlık alanındaki çalışmaları 1960’lı yıllara kadar devam etmiş, fakat bu yıllardan sonra Afganistan Sovyetler Birliği’ne yönelince Türk akademisyenleri Türkiye’ye geri dönmüştür. Bildiride Kabil Üniversitesi Türkoloji bölümün ve Afgan-Türk okullarının Afgan halkına Türkçe eğitim ve öğretimi hakkında, bu güne kadar yapmış oldukları kültürel çalışmaları hakkında bilgi verilmiş, ayrıca Afganistan ordusunun askeri liselerinde Türkçe dersleri üzerine durulmuştur. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2506a8cd1994568bc0908c5a5693858d.docx a14d67711a40448e11d5f0e41e17f32e https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/703236bb28b6ae99821dd547d1aa67fa.pdf 02269da3a8b67ba526b609e83f9374a1 PDF Text Text YAHYA KEMAL'İN ŞİİRLERİNDE BALKANLAR Salih GÖZAYDIN International Burch University, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü, Saraybosna / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler Yahya Kemal, Balkanlar, şiir, Usküp. ÖZET Bir başkadır Yahya Kemal de Balkanlar vatandır, candır canandır. Bir başkadır ruhu, kokusu, rengi Balkanların. Şairimiz vatan mefhumunu farklı hissetmiş farklı yansıtmıştır, Balkanları şiirlerinde. 1884’ten 1902’ye kadar geçen zamanda Balkanlarda geçen çocukluk ve gençlik yıllarını sevincini, hüznünü usta anlatımını da katarak cümlelere duygularıyla harmanlayıp şiirlerinde nakleder. Şair gençliğinde gezdiği gördüğü Balkan şehirlerindeki hayatı maddi manevi balkanları tüm yönleriyle dile getirmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2312 Title A name given to the resource YAHYA KEMAL'İN ŞİİRLERİNDE BALKANLAR Author Author GÖZAYDIN, Salih Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler Yahya Kemal, Balkanlar, şiir, Usküp. ÖZET Bir başkadır Yahya Kemal de Balkanlar vatandır, candır canandır. Bir başkadır ruhu, kokusu, rengi Balkanların. Şairimiz vatan mefhumunu farklı hissetmiş farklı yansıtmıştır, Balkanları şiirlerinde. 1884’ten 1902’ye kadar geçen zamanda Balkanlarda geçen çocukluk ve gençlik yıllarını sevincini, hüznünü usta anlatımını da katarak cümlelere duygularıyla harmanlayıp şiirlerinde nakleder. Şair gençliğinde gezdiği gördüğü Balkan şehirlerindeki hayatı maddi manevi balkanları tüm yönleriyle dile getirmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/e73b80519f53f88d73c83d260021c504.docx d04880ec799f643c57c1eb1e2cf08813 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/4bdff04a03b3d27cc7a42b398508015a.pdf 7ef4f9f275f73a9b5d0ca8855a324cd5 PDF Text Text BUKET UZUNER’İN ÖNCEKİ VE SONRAKİ KADIN HİKÂYESİNE FEMİNİST BİR BAKIŞ Ramazan GÜLENDAM - Zübeyde BİLDİRİCİ International Burch University, Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bölümü, Saraybosna / Bosna Hersek Anahtar Kelimeler: Feminizm, kadın, kadın kimliği. ÖZET Okur merkezli kuramlar sınıflamasına giren Feminist eleştiri, psikanaliz, Marksizm, okuyucu olarak kadına yönelen eleştiri ve yazar olarak kadına yönelen Feminist eleştiri gibi açılımlarla disiplinlerarası(psikolojik, kültürel, politik, sosyolojik, biyolojik, edebi, dilbilimsel gibi) bir yaklaşımı içermektedir. Feminist edebiyat eleştirisi, kültür ve edebiyattaki yerleşik ve dolayısıyla erkeğin bakış açısını yansıtan değerleri, kalıpları sorgular, işin öteki yüzüne dikkat çeker. Böyle bir amaçla, bu çalışmada, Buket Uzuner’in Önceki ve Sonraki Kadın başlıklı hikâyesi, feminist okumaya tâbii tutulacaktır. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2316 Title A name given to the resource BUKET UZUNER’İN ÖNCEKİ VE SONRAKİ KADIN HİKÂYESİNE FEMİNİST BİR BAKIŞ Author Author GÜLENDAM , Ramazan BİLDİRİCİ, Zübeyde Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Feminizm, kadın, kadın kimliği. ÖZET Okur merkezli kuramlar sınıflamasına giren Feminist eleştiri, psikanaliz, Marksizm, okuyucu olarak kadına yönelen eleştiri ve yazar olarak kadına yönelen Feminist eleştiri gibi açılımlarla disiplinlerarası(psikolojik, kültürel, politik, sosyolojik, biyolojik, edebi, dilbilimsel gibi) bir yaklaşımı içermektedir. Feminist edebiyat eleştirisi, kültür ve edebiyattaki yerleşik ve dolayısıyla erkeğin bakış açısını yansıtan değerleri, kalıpları sorgular, işin öteki yüzüne dikkat çeker. Böyle bir amaçla, bu çalışmada, Buket Uzuner’in Önceki ve Sonraki Kadın başlıklı hikâyesi, feminist okumaya tâbii tutulacaktır. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/cffdca89b7cb7a2a40fa1b3ceb4434ca.docx 3ddd185458d898e02c7e421713a33fe7 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/16cc0b0e3f26b27d97c5f32182d36748.pdf 77a276bcedcd5577d9ddf28af19f0be8 PDF Text Text TÜRKİYEDE 1992-1995 TARİHLERİ ARASINDA YAYINLANAN DERGİLERDEKİ BOSNA KONULU ŞİİRLER Kürşad KARA Bayburt Üniversitesi, Bayburt / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatı, Süreli Yayın, Dergi, Bosna Şiiri. ÖZET Bosna Savaşı, Bosna-Herek’te 1 Mart 1992 tarihinden 14 Aralık 1995 tarihine kadar sürmüş olan bir savaştır. Farklı bir coğrafyada meydana gelen ama aynı kültür coğrafyasında olan bizlerin bu savaşa karşı duruşumuzu edebiyat açısından ele alarak iki ayrı mekânda bulunan aynı kültürün insanlarının ortak acısı olan Bosna Savaşını Türk edebiyatındaki yansımasını ortaya çıkarmaya çalıştık. Türkiye o tarihlerde çıkan süreli yayınlarda (dergi) yayınlanmış Bosna temalı şiirler tespit edilip Türk Edebiyatında şiir türünde Bosna Savaşı teması ele alınmış ve süreli yayınlar aracılığıyla Türk halkının Bosna Dramı hakkındaki duyguları açıklanmaya çalışılmıştır. Edebiyat tarihle ilişki içerisinde olduğu vakit zamanın hem tanıklığını yapar hem de kaydını tutar. Tutulan bu kayıtlara ulaşıldığında geçmiş günlerin panoraması gözlemlenebilecektir. Savaşın çirkin yüzünü dile getireceğimiz zaman bu kaynaklara dönülerek bir bağ kurulmuştur. Bu savaşın etkileri başka bir ülke edebiyatında ne sıklıkla yer bulduğu dile getirilmiştir. Araştırma yöntemi kullanılarak elde edilen bulgular sayısal veriler izah edilmiş. Bütün dergilere ulaşmanın zorluğu göz önüne alınarak ortalama bir dergi sayısına ulaşılıp tümevarım uygulanmış ve toplam kaç adet şiir yayımlandığı veri olarak sunulmuştur. Bir ülkenin yaşadığı bir savaşın etkilerinin başka bir ülkenin edebiyatında bir tür ele alınarak incelenmiş ve Bosna halkının Türkiye vatandaşlarına ve Türk edebiyatına karşı ilgisi artırılmaya çalışılmıştır. Kaynaşan iki halkın ortak değerler üretme adına küçük de olsa bir adım atılması sağlanmıştır. Şiirlerin yer aldığı süreli yayınlar(dergiler): İcmal Dergisi, Diyanet Aylık Dergi, Çınar Gençlik Dergisi, Güneysu Dergisi, Ağla Çınarım Ağla, Yedi İklim, Tını, Mürşid Dergisi, Sabır, Türk Edebiyat Dergisi, Milli Folklor Dergisi, Türk Yurdu Gençlik Dergisi, Seda Dergisi, Palandöken, Bizim Dergâh Dergisi, Ümit Dergisi, İcmal Dergisi, Sızıntı, İslami Edebiyat Dergisi � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/5a532acaf915e7c9d608bbe5a0dc7ef2.docx d8ae2ccf84b66726adc060e30a3a4953 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f1dccbd29c7c008822778eb1df565489.pdf 45ab981d105870ded7e9bac547814d32 PDF Text Text “TÜRKİYE’DE 1992-1995 YILLARI ARALIĞINDA DERGİLERDE YAYINLANAN BOSNA TEMALI ŞİİRLER” Kürşad KARA1 Özet Süreli yayınlar belirli aralıklarla yayımlanan dergi, gazete gibi yayınlardır. Araştırmacılar için vazgeçilmez kaynaklardır ve yaygın bir okuma aracıdır. Edebiyat tarihi olaylarla iç içe olduğunda zamanın hem tanıklığını yapar hem de kaydını tutar. Tutulan bu kaynaklara ulaşıldığında geçmişin panoraması gözlemlenebilir. Bosna savaşı, üç yıldan fazla sürmüş ve bu süre içinde büyük acılar yaşanmıştır. Savaşın etkileri Türkiye‟de de hissedilmiş ve derin bir üzüntü duyulmuştur. Türk halkının hissettiği bu derin acıların etkisi şiirlerde de görülmüştür. Yazılan her şiir Türk halkının belleğinde, vicdanında yer etmiş ve edebiyat sayesinde, şiir sayesinde halklar arasında ortak bir dayanışma köprüsü kurulmuştur. Bu çalışmada, Türkiye‟de yayınlanan dergilerin 1992-1995 yılları aralığı eldeki imkânlar doğrultusunda taranmaya çalışılarak Bosna Savaşının şiirlere nasıl ve ne yoğunlukta yansıtıldığı incelenecek, seçilen örnek metinler üzerinden Bosna temalı şiirlerin genel özellikleri aktarılacaktır. Tarihi olayların edebiyatla ilişkisi açıklanacaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatı, Süreli Yayın(dergi), Bosna, Şiir “BOSNIA-THEMED POETRY IN TURKEY PUBLISHED IN JOURNALS BETWEEN 1992 and 1995” Abstract Periodicals, such as magazines and newspapers, are publications that are published regularly. They are essential sources for researchers and they provide a common means of reading. When it is intertwined with history, literature both keeps track and makes witness of time. Through these resources held, a panorama of the past can be observed. The war in Bosnia lasted more than three years with great suffering. The effects of the war were also felt in Turkey with a deep sorrow. The reflections of Turkish people‟s regret can be seen in poetry. Each and every poem written left a mark in the conscience and memory of Turkish people, and through literature and poetry a common bridge of solidarity between two peoples was established. In this work, journals published in Turkey between 1992-1995 will be scanned within the avaliable resources, and how and to what extent the war in Bosnia was reflected in poetry 1 Bayburt Üniversitesi, kursadkara08@hotmail.com �will be examined, and general characteristics of Bosnia-themed poems will be explained through selected texts. Relationship between historical events and literature will be described. Key Words: Turkish Literature, Periodicals (magazines), Bosnia, Poetry Giriş 1992 yılında Sırpların başlattığı savaş, 1995 yılına kadar sürmüş ve büyük trajediler doğurmuştur. Bu savaş tarihi bir olay olmakla birlikte birçok alanda etkisini göstermiştir. Tarihi veriler tarihçilere bırakılarak bu çalışmada Türk edebiyatı sahasında şiir türündeki eserler üzerinde savaşın etkileri irdelenmeye çalışılacaktır. Ünlü edebiyat tarihçisi ve teorisyeni Lanson, edebiyatı toplumun yansıması olarak düşünür. Lanson, edebiyat tarihinin, edebiyat-hayat arasındaki bağlantıya da vurgu yaptığını söyler. Bu yargıdan hareketle şairler, yaşadıkları ruh iklimi itibariyle kolektif kimliğin temsilini üstlenirler. Herkesin hissedip de anlatamadıklarını onlar dile getirirler ve halkın “işte bu” diye kendisini içinde bulduğu hissiyatı ortaya koyarlar. (Bostancı, 2007: 18) Dergilerde şiirleri yayınlanan şairler, bizlere o dönemlerde ekran başında hissedip de anlatamadığımız hisleri anlatarak farklı bir coğrafyada meydana gelen acıya tercüman olmuşlardır. Coğrafyalarımız farklı olsa da aynı kültür havzası içinde olduğumuzu hatırlatırcasına şiirlerini yazmıştır. Dergilerin 1992-1995 yılları aralığındaki sayılarında, yüze yakın Bosna temalı şiir tespit edilmiştir. Bu şiirlerin varlığı Türk edebiyatının o dönemin şahitliğini yaptığını göstermektedir. Elde edilen şiirlerde Bosna savaşındaki süreç aktarılmaya çalışılmıştır. Bosna teması yoğunlukla “acı”, “hüzün”, “Bosna için yapılan temenniler” “umutsuzluk” “vefasızlık”, “çaresizlik” bağlamında ele alınmıştır. Ancak savaşın edebiyata kaynak olması ve nitelikli bir savaş edebiyatının meydana gelmesi, insanların savaşa verdikleri „değerden‟ dolayı zor olmaktadır. Şöyle ki insanlar, tarih içerisinde savaş karşısında tarafsız olamamışlar, hadise daha ziyade var olma-yok olma meselesi şeklinde cereyan etmiştir. Bu duygusal konumlanma, malzemeyi öne çıkarmış, estetik anlatım biçimini, arkada bırakmıştır.(Coşkun, 2010:4) İncelenen dergilerin birçoğu Türkiye‟de bugün bile takip edilen ulusal nitelikte dergilerdir. Örneğin: Türk Edebiyatı, Yedi İklim, Milli Folklor, İslami Edebiyat, Sızıntı, İcmal, Türk Yurdu vb. Bunun yanı sıra ulusal hüviyette olmayan ama yayıncıları tarafından posta yolu ile her bölgeye ulaştırılabilen dergiler de incelenmiştir: Çınar, Gençlik, Mürşid, Seda, Ağla Çınarım Ağla, Sabır, Palandöken, Ümit, Bizim vb. Üzerinde çalışılan dergilerdeki şiirlerin niceliğinden daha çok niteliği üzerinde duracağız. Bunların isimlerinin hepsini burada 2 �saymak ve şiirlerin bütününden bahsetmek bildirinin hacmini genişleteceğinden tümevarım yöntemiyle çıkarımlarda bulunulacaktır. Tespit edilen şiirlere başlıklarından yola çıkarak bakacak olursak Bosna temasının hangi detaylarla işlendiğini görebiliriz: Yusuf Hadi Özgün, “Bosna ve Ben” adlı şiirinde “ve” bağlacıyla adeta Bosna‟ya kendini bağlamış, Bosna ile eş değer öge olmuştur. “Bosnalı Güzeller”, “Bosnalı Asker”, “Bosnalı Annem” şiirleri, Türkiye‟deki her bir güzelin, askerin, annenin gönül teline dokunarak Bosna acısını toplumun birçok katmanına nüfus ettirmiştir. “Bosnalı Çocukların Türküsü” , “Şu Dağın Ardında Bosnalı Çocuk” şiirleri savaşlarda en çok mağdur olan çocukların, acılarını ve savaştaki durumlarını gözler önüne sermiştir. Savaşta verilen destansı mücadeleye karşılık “Bosna Hersek Destanı” yazılmıştır. Ayrıca Âşık Hasan hissettiği acıyı, “Bosna Dramı” adlı şiirinde, Mehmet Çınarlı, içimizdeki yarayı “Bosna Yarası” adlı şiirinde dile getirmiştir. Hissedilen acılar mısra mısra yüreklere nakşedilmiştir. Türkülerin kahreder beni Anarım iki hecelik adını Bilsen… Nasıl erir içim …….. Hissederim acını Kararır gözümde dünya Yüklenir ahın kalbimi Kaldıramam … Lokma aşmaz boğazımdan Düşünürüm Sayıklarım uykumda adını Bosna ……..( Bütün, 1993: 45) Şiirlerin genelini bu bağlamda incelediğimizde “Bosna Teması” en ince detaylara kadar şiirleştirilmiştir. Saraybosna yanar bağrım kavrulur Korların üstüne karlar savrulur Çınarlar fidanlar dallar devrilir Akan gözyaşımdan arlanıyorum Feryad kâr etmiyor darlanıyorum ( Akarsu, 1993: 15) 3 �Bosna Savaşı‟nın acısının, adeta savaşa yakılan bir ağıt olarak Türk şiirine taşındığına şahit oluruz. (Coşkun, 2010:4) Ağıt sözcüğü, ağlamak, “ağmak” fiili ile ilişkilendirildiğinde acı, feryat, ağlaşma ve haykırışların yükselmesi anlamına gelir. ( Aslan, 2008:155) Acısının ağıtını yakan şairlerin şiirleri, dergilerde yerini alıyor, okuyan herkesin acısının iniltisi beliriyordu. Sızılarımızın bin yıllık olduğu özellikle vurgulanarak duygu bağımızın tarihi yönü de belirtilmek isteniyor, Balkan tarihinin acı yönü de hatırlatılıyordu. Balkanlar‟dan koparılmış gülümü Kınarım ahh; mezar gibi sessizim Leyla bir aldanış Batı ufkundan Kanarım ahh; çöller kadar ıssızım Boğar beni bu Leyla‟nın düğümü Depreşir kalbimde bin yıllık sızım Çaresizim, kararsızım, yalnızım Sanki ölesiye ihtiyarım, oyy Bu benim en kanlı intiharım, oyy (Genç, 1992: 20-21) Şiir, varlığın ve varoluşun sesidir. Eğer şiir, en derin metafizik kaygıları olduğu kadar en güncel politik istekleri de dile getirebiliyorsa, bu; hem toplumsal etkinliğimize hem de tinsel beklentilerimize ait oluşundandır. (Oktay, 2008: 13) Şair içini çektikçe Bosna‟da var olan acıyı duyar ve yazdığı “Kefaret” adlı şiirle bütün acılara, yaşanmışlara bir bedel olarak sunar. Her bir dize haykırışın, sıkıntıların adıdır. Yazılan şiirler adeta çaresizliğe bir kefaret olmuştur. Bir yarayım ben asla onulmaz Ara sıra insanların – siz insanların Meclisine sokulmaya çalışan Buz tutan soluğum İçimin üşüyen yanlarını Resmetmekte zorlanmakta. Gülümseyen her çocuğun Kesik kollarını. Hatta öncesini bilmemesi Kefaretidir yüzümden silinmeyen zulmün. (Atlansoy, 1993:7) 4 �Bazı şiirler, bazı şarkılar çoğu zaman bilinçsiz, derin bir ortak duygusallığı ifade edebilirler ve ona bazen törenlerde ya da ortak gösterilerde, bazen köklerinde gerçekten tarihsel olayların bulunduğu „düşünce akımları‟nda veya „düşünce hareketleri‟nde kendini ifade etme olanağı verirler. Edebiyat, ruhların çok derinliklerinde bazı ilk örnek imajları yeniden canlandırdığı için, ortak şuuraltının olasılıklarını güncelleştirir ve onlara bir dinamizm verir. (Michaud, 2004:66) Savaş boyunca, Türkiye‟de yaşayan insanlar okudukları şiirlerin etkisiyle kilometrelerce uzaktaki acıları hissetmeye çalışmıştır. Kalabalıklara seslerini duyurmaya çalışan şairler, çağın çaresizliğini acizlik içinde karanlıklara haykırmışlardır. Açıldı kapandı kanatları Çırpındı darağacında ufkun Yaralı bir kuş gibi akşam. Islak sabahlara yürüdü bulutlar Büyüdü başım, Gölgesine sığındım da saçlarımın Ağladım. Kalbimdi, kanamıştı. Ve rüzgârlı gecenin ortasına Sımsıcak düştü buzdan heykeli acının Şehrin iniltili yorgun bedenine Damar damar kasıldı sokaklar, Ürkmüş bir sessizliğe yayıldı renkleri Bütün çiçeklerin. Yerden göğe bir göğüs Upuzun uyudum. İçimde uğultusu akıl almaz kalabalıkların. (Budak, 1992:33) Şiirin bilim ve felsefeden daha çok insani bir faaliyet olduğunu belirtir Heidegger. Şiirsel edimler dünyaya nevi şahsına mahsus açılımlar getirir. Şiirsel edimler, insanın dünyadaki duruşunu değiştirir. (Poyraz, 2007:149) Şiirin insani bir faaliyet oluşu, Bosna temalı şiirlerle yaşanan acıları şairlerin Türkiye gündemine getirmesiyle ispatlanmıştır. Yaşanan acılar başka yüreklere taşınmış, verilen mücadele destanlaşmış, ortak bir tarihimiz olduğu dile getirilerek derin bağlar kurulmaya çalışılmıştır. 5 �Savaş döneminde Bosna‟ya yapılan haksız uygulamalar büyük adaletsizlikleri de beraberinde getirmiştir. Çift taraflı uygulanan yaptırımlar daha çok Bosna aleyhine gelişmiş ve bu durum büyük sıkıntılar doğurmuştur. Bu haksızlığa karşı şairler Bosna‟nın safında kendilerini konuşlandırmıştır. Bir yanım Bosna – Hersek, Bir yanım Karabağ‟dır Umut önümde sırat, Umut önümde dağdır. (Subaşı, 1993:18) Aliya İzzetbegoviç, 1994 Eylül‟ünde Birleşmiş Milletler Genel Kurul Toplantısında Bosna‟yı şu cümlelerle tanımlar: Bosna olarak adlandırdığımız şey, yalnızca Balkanlar‟da bir toprak parçası değildir. Çoğumuz için Bosna sadece vatan değildir, Bosna bir ideolojidir. Farklı din, millet, farklı kültür ve geleneklere ait insanların beraber yaşayabilme inancıdır, der. (Trnka, 2008: 47) Bu tanım Türk edebiyatında da anlam kazanmıştır. Şairler Bosna‟yı özgürlüğün ideolojisi yapmış, özgürlük Bosna üzerinden yeniden tanımlanmıştır. Biz yani Boşnak bakışlı çocuklar Rüyalar görürüz cennete dair Ruhumuzda karanfiller açar Karanfil bahçesidir Bosna‟mız (Akar, 1993: 25) Savaşın en acı taraflarından bir tanesi de vefasızlıktır. O dönem Bosna‟ya gereken yardım yapılamamıştır. Aliya Dedo‟nun savaş döneminde söylediği “Düşmanlarımız burada! Dostlarımız nerede?” feryadı vefasızlığı gözler önüne sermektedir. Bu vefasızlığı dizelerine taşıyan şair, bir şehidin diliyle duygularını dile getirmiş ve bir Boşnak‟ın, bütün dünyaya inat, yaşama sevincini bizlerle paylaşmıştır. Yıkıldım sıcacık kanım üstüne İsterim ki, Bosna‟nın gülleri Damlasın yüzüme, bu Umutsuzluk değil hüzün Ellerinizi aradım Yoktunuz İşte toprağa koyuyorum canımı Bütün dünyaya inat gülümsüyorum (Göçer, 1992:23) 6 �Vefasızlık başka bir şiirde daha acı bir lisanla anlatılmaktadır. Bosna‟ya yağan yağmurların halini gören şairimiz yağmurların tercümanı olup hislerini dile getirir. Yağmurlar yağıp yağıp geri döndüler Sığınacak bir yer aradılar yeryüzünde, evlerin çatılarını, elbiselerini, suratımı, el değmedik, en görülmedik mağaraları suların ıslatamadığı karanlıkları yokladılar kimseler açmadı onlara kapılarını yağmurlar yağıp yağıp geri döndüler (Uysal, 1992:12) Bu sessizlik, açılmayan kapılar, suların ıslatamadığı karanlıklar, yeryüzünde bulunamayan yerler sonuçta bir dramı ortaya koyuyordu. Dili bağlanmış çocuklara gül yetmez Kurumuş gözyaşlarına sabır, Çatlamış ayaklarına acımak, Sırtına yapışmış karnına dua… Ellerinden alınan oyuncakları değil barış Geri gelmeyecek peri masalı… (Ünlü, 1992: 37) Bu vefasızlık içinde vatanı için şehit olmuş Bosnalılar da unutulmamış, Ali Göçerin dizeleriyle anılmıştır. Her şehit savaşın gerçek tanığıdır. Onların verdikleri mücadele adeta resmedilmiştir. Bosna için yapılan fedakârlığın zirve noktasına ulaşılmış ve canlar birer birer toprağa düşmüştür. Bosna‟nın dağları dumandır, kardır. Mü‟minin sükûtu sade vakardır. Orda Osmanlı‟nın kokusu vardır Yüksekte olmalı iman yüksekte! Her şehit bir tohum, Bosna Hersek‟te (Çelen, 1993: 21) Bosna‟daki feryadı bizlere duyurmaya çalışan Âşık Türki karşılık verilmeyen çığlıkların şiirini yazar. Sabrı tavsiye eder, bir gün Bosna‟ya kavuşacağımızı söyler. Âşığımız aslında o dönemde farkında olmadan bir vazifeyi de yapmış olur. Yazdığı şiir, bizim gönüllerimizden başka gönüllere ulaşan bir yol olur. Bugün burada bulunmamız gönül köprülerinin işe yaradığını göstermektedir. 7 �Ağlama güzel kız yarını bekle Evlad-ı fatihan devrini bekle Çok çağlar değişir sabır ekmekle Yine ulaşırız Bosna‟ya burdan Serden geçeriz de geçmeyiz yardan (Türki, 1992:38) Dramı anlatan şiirlerin yanı sıra geleceğe dair ümitli olmamızı dile getiren şiirler de yazılır. Bunlar âdete zafere götüren birer reçetedir. Yapılacak ilk iş tarihin derinliklerden alınacak güç, bugüne taşınmalıdır. Tarihi değerlerimizi zafer adına hatırlama vaktidir. İbrahimler hatırlanarak mücadeleyi İbrahim‟ce sürdüren “Bilge Kral‟ın yaptıkları, mücadelesi haykırılmalıdır. Gelecek nesillerin önüne aynı idealin fertleri olduğumuz en açık bir şekilde konmalıdır. Nemrut bakışlar keser yolumuzu Ölüm-kalıma yürür talihimiz Tut ki binlerce nemruda karşı biz yapayalnız birer İbrahimiz (Şimşek, 1993:11) Bütün sonlar gibi Bosna‟nın da sonunun hayırlı olması adına dillerde tek bir ses duyulur. En umutsuz anlarda dua büyük bir ibadet olur. Yazılan şiirler dua makamındadır artık. Yapılan dirilişe destek olma adına, kendi adına, bütün şairler adına, bütün şehitler adına, yıkılamayan güzellikler adına, Bosnalılar adına “Son Dua” adlı şiirle duayı şair Yüksel Peker yapar: yeter! demek vakti gelip geçmişse çoktan şöyle bir silkinip yürüsek altmışmilyon Endülüsle yaşamış Endülüsü yaşayan Son Boşnak düşmeden toprağa (Peker, 1993:19) 8 �Sonuç olarak; savaş yıllarında Türk edebiyatı reflekslerini hayattan yana koymuştur ve acılara karşı duyarsız kalmamıştır. Ortaya çıkan eseler halklar arasında ortak bir duygu yoğunluğunu yansıtmaktadır. Edebi eserlerimiz incelendikçe kara sınırı olmayan milletlerin gönül sınırları gün yüzüne çıkmış olacaktır. KAYNAKÇA: AKAR, Ali (1993), “Bakışlı Çocuklar”, Türk Edebiyatı Dergisi, Şubat 1993, S.232, s. 25. AKARSU, Kamil (1993), “Bosna Bosna”, Çınar Gençlik Dergisi, Temmuz 1993, S. 26, s.15. ASLAN, Ensar (2008), Türk Halk Edebiyatı, Ankara, Maya Akademi Yayınları, s. 155. ATLANSOY, Hüseyin (1993), “Kefaret”, Yedi İklim Dergisi, Şubat 1993, S.35, s.7. BOSTANCI, Naci (2007), “Mehmet Akif Ersoy‟u Bilmek Anlamak” 70 Yıl Sonra Mehmet Akif Ersoy Bilgi Şöleni, Ankara, Türkiye Yazarlar Birliği Yayınları, s.18. BUDAK, Ali (1992), “Akşamdan Sabaha Örsünde Zamanın”, Türk Edebiyatı Dergisi, Kasım 1992, S.229, s.33. BÜTÜN, Zeynep (1993), “Bosna‟yı Yaşarım Düşümde”, Bizim Dergâh Dergisi, Ocak 1993, S.57, s.45. COŞKUN, Sezai (2010), “ Savaş-Edebiyat İlişkisi Bağlamında Bosna Savaşı‟nın Türk Şiirine Yansıması”, International Symposium on Sustainable Development, International Burch University, (Sunumu Yapılmış Bildiri), Haziran 2010, s.4. ÇELEN, Ahmet(1993), “Bosna-Hersek Destanı”, Tepe Edebiyat Dergisi, Ocak 1993, S.24, s.21. GENÇ, Nurullah (1992), “Bosna- Hersek Ağıdı”, Sabır Dergisi, Eylül 1992, S.3, s:20-21. GÖÇER, Ali (1992), “Kuşlar Çığlık Attı Ağaçlar Ürperdi Vurdular Balkan Kızını”, Yedi İklim Dergisi, Eylül 1992, S.30, s.23. MİCHAUD, Guym (2004), “Bir Disiplin Olarak Edebiyat Sosyolojisinin Kurulması”, Edebiyat Gönül Kürede, Edebiyat Sosyolojisi, Ankara, Hece Yayınları, s.66. OKTAY, Ahmet (2008), İmkânsız Poetika, İstanbul, İthaki Yayınları, s.13. PEKER, Yüksel (1993), “Son Dua”, Yedi İklim Dergisi, Mayıs 1993, S.38, s.19. POYRAZ, Hakan (2007), “Model ve Teklif”, Mehmet Akif, Türkiye‟de Modernleşme ve Gençlik Bilgi Şöleni, Ankara, Türkiye Yazarlar Birliği Vakfı Mehmet Akif Araştırmaları Yayınları, s.149. SUBAŞI, M. İlyas (1993), “Hüzün Coğrafyası”, Türk Edebiyatı Dergisi, Mart 1993, S.233, s.18. 9 �TACETTİN, Şimşek (1993),“Kan Ektim Küllerine”, Palandöken Dergisi, Mart 1993,S.4, s.11. TRNKA, Kasım (2010), “Aliya İzzetbegoviç: Bosna Hersek‟in Devlet Olma Mücadelesi”, Uluslararası Aliya İzzetbegoviç Sempozyumu, 2010, Bağcılar Belediyesi Yayınları, s.47. TÜRKİ Âşık (1992), “Çığlıklar Yarım Kaldı”, Milli Folklor Dergisi, Kış 1992, S.16, s,38. UYSAL, Ali (1992), “Yağmurlara Dair Söz”, Yedi İklim Dergisi, Aralık 1992, S.33, s. 12. ÜNLÜ, Özcan (1992), “Bosna‟da Dram”, Türk Edebiyatı Dergisi, Kasım 1992, S.229, s. 37. 10 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2311 Title A name given to the resource TÜRKİYEDE 1992-1995 TARİHLERİ ARASINDA YAYINLANAN DERGİLERDEKİ BOSNA KONULU ŞİİRLER Author Author KARA, Kürşad Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türk Edebiyatı, Süreli Yayın, Dergi, Bosna Şiiri. ÖZET Bosna Savaşı, Bosna-Herek’te 1 Mart 1992 tarihinden 14 Aralık 1995 tarihine kadar sürmüş olan bir savaştır. Farklı bir coğrafyada meydana gelen ama aynı kültür coğrafyasında olan bizlerin bu savaşa karşı duruşumuzu edebiyat açısından ele alarak iki ayrı mekânda bulunan aynı kültürün insanlarının ortak acısı olan Bosna Savaşını Türk edebiyatındaki yansımasını ortaya çıkarmaya çalıştık. Türkiye o tarihlerde çıkan süreli yayınlarda (dergi) yayınlanmış Bosna temalı şiirler tespit edilip Türk Edebiyatında şiir türünde Bosna Savaşı teması ele alınmış ve süreli yayınlar aracılığıyla Türk halkının Bosna Dramı hakkındaki duyguları açıklanmaya çalışılmıştır. Edebiyat tarihle ilişki içerisinde olduğu vakit zamanın hem tanıklığını yapar hem de kaydını tutar. Tutulan bu kayıtlara ulaşıldığında geçmiş günlerin panoraması gözlemlenebilecektir. Savaşın çirkin yüzünü dile getireceğimiz zaman bu kaynaklara dönülerek bir bağ kurulmuştur. Bu savaşın etkileri başka bir ülke edebiyatında ne sıklıkla yer bulduğu dile getirilmiştir. Araştırma yöntemi kullanılarak elde edilen bulgular sayısal veriler izah edilmiş. Bütün dergilere ulaşmanın zorluğu göz önüne alınarak ortalama bir dergi sayısına ulaşılıp tümevarım uygulanmış ve toplam kaç adet şiir yayımlandığı veri olarak sunulmuştur. Bir ülkenin yaşadığı bir savaşın etkilerinin başka bir ülkenin edebiyatında bir tür ele alınarak incelenmiş ve Bosna halkının Türkiye vatandaşlarına ve Türk edebiyatına karşı ilgisi artırılmaya çalışılmıştır. Kaynaşan iki halkın ortak değerler üretme adına küçük de olsa bir adım atılması sağlanmıştır. Şiirlerin yer aldığı süreli yayınlar(dergiler): İcmal Dergisi, Diyanet Aylık Dergi, Çınar Gençlik Dergisi, Güneysu Dergisi, Ağla Çınarım Ağla, Yedi İklim, Tını, Mürşid Dergisi, Sabır, Türk Edebiyat Dergisi, Milli Folklor Dergisi, Türk Yurdu Gençlik Dergisi, Seda Dergisi, Palandöken, Bizim Dergâh Dergisi, Ümit Dergisi, İcmal Dergisi, Sızıntı, İslami Edebiyat Dergisi Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f53bbf54734d30016a5d386c4ad7cea5.docx 9c13c867e9c201c5a1b8ed82a6d3c069 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/2dcaf93f55698a8fd9fa15f7c4633784.pdf 21fe151326f1cb1e03c1ea6a792f18a3 PDF Text Text HÜNER-NÂME’NİN BOSNA NÜSHASI ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER Ali Osman SOLMAZ Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü, Tokat / Türkiye Anahtar Kelimeler: Hümâmî, Sînâme, Hünernâme, Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi. ÖZET İranlı Şair Emir Hüseynî’nin Sî-nâme adlı eseri Hümâmî tarafından Hicri 839’da (Miladi 1435 ) Türkçeye tercüme edilmiştir. Eserin üç nüshası, Süleymaniye- Bibliotheque Nationale British Museum (Library), çeşitli çalışmalarda zikredilmiş ve üzerlerinde çalışılmıştır. Ancak aynı eserin Hüner-nâme olarak da adlandırıldığı bilinmektedir. Eserin H.935’te istinsah edilmiş bir nüshası da 5822 arşiv numarası ile Bosna Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesinde Hüner-nâme adıyla yer almaktadır. Bu eser 106 varak olup, her sayfa11 satırdır. Eserin fotokopisi Türk Dil Kurumu Kitaplığında 445 kayıt numarasıyla yer alır. Bu tebliğde Sî-nâme’nin daha önce bahsedilmemiş Bosna nüshası tanıtılmış, diğer nüshalarla farkları ortaya konulmuş ve eserin derkenarında yer alan bazı beyitlerden bahsedilmiştir. � https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/f7b8f3143bde2eb45e53c737ee8965f5.docx 89ff798fad7de4ff29b2af91fe2f7b3b https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/176ce5383a171dbf3570a12a9bca33d4.pdf 1065ab17d4517c4ebd5144258b9ead59 PDF Text Text HÜNER-NÂME’NĠN BOSNA NÜSHASI ÜZERĠNE DEĞERLENDĠRMELER Ali Osman SOLMAZ1 Özet İranlı Şair Emir Hüseynî’nin Sî-nâme adlı eseri Hümâmî tarafından Hicri 839’da (Miladi 1435 ) Türkçeye tercüme edilmiştir. Eserin üç nüshası, Süleymaniye- Bibliotheque Nationale - British Museum (Library), çeşitli çalışmalarda zikredilmiş ve üzerlerinde çalışılmıştır. Ancak aynı eserin Hüner-nâme olarak da adlandırıldığı bilinmektedir. Eserin H.935’te istinsah edilmiş bir nüshası da 5822 arşiv numarası ile Bosna Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesinde Hüner-nâme adıyla yer almaktadır. Bu eser 106 varak olup, her sayfa11 satırdır. Eserin fotokopisi Türk Dil Kurumu Kitaplığında 445 kayıt numarasıyla yer alır. Bu tebliğde Sî-nâme’nin daha önce bahsedilmemiş Bosna nüshası tanıtılacak, diğer nüshalarda olmayan beyitlerden örnekler verilecek ve eserin derkenarında yer alan bazı beyitlerden bahsedilecektir EVALUATIONS OF THE BOSNIAN MANUSCRIPT OF HÜNER-NÂME Abstract The literary work of Iranian poet Emir Hüseyni’s Sî-nâme, was translated into Turkish by Hümâmî in 839 Hijri (1435). The three manuscripts of the work (Süleymaniye – Bibliotheque Nationale – British museum Library) were etamined and citied in various studies. Also, ıt is known that the same work which replicated manually in A.E. 935 is archieved as Hüner-nâme with the number of 5822 in the library of Gazi Hüsrev Bey in Bosnia. This work consists of 106 pages, each of which includes 11 lines. The photostatic copy of that work is archieved with the number of 445 in the library of Türk Dil Kurumu. In this study, the Bosnian manuscript of Sî-nâme will be introduced and the difference from the other manuscripts and the verses in the magrin of the work will be discussed. ĠZNĠKLĠ HÜMÂMÎ Hümami 15. yüzyıl şairlerinden olup kaynaklarda yer alan bilgiler sınırlıdır. Tüm kaynaklarda İznikli olduğu, İkinci Murat döneminde yaşadığı, Şeyhi ve Ahmedi ile çağdaş olduğu belirtilir. (Bursalı Mehmet Tahir: 486, Kınalızâde Hasan Çelebi:436 , Beyânî:237 , Latifi Tezkiresi:243 , Sehi Bey Tezkiresi: 120 ) Hümami’ nin Farsça’dan tercüme ettiği eserinin adı bazı kaynaklarda Sî-nâme (Bursalı Mehmet Tahir: 486, Latifi Tezkiresi:243 , Sehi Bey Tezkiresi: 120) bazı kaynaklarda Hüner-nâme (Kınalızâde Hasan Çelebi: 436, Beyânî: 237, Şemsettin Sami: 4746 ) 1 Yrd.Doç.Dr. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, aliosman.solmaz@gop.edu.tr �olarak geçmektedir. Bu çalışmaya konu olan nüsha da Hüner-nâme olarak adlandırılmıştır. Ancak Hünernâme ve Sî-nâme aynı eserdir. Neredeyse tüm kaynaklarda Hümami’den bahsederken Selman-ı Saveci’ ye yaptığı nazireden örnek beyitler yer alır. İlk beyiti şöyledir: Elâ ey serv-i kadd-i lâle peyker / Mübârek tâli’ ü ferhunde ahter (Bursalı Mehmet Tahir: 486-487, Kınalızâde Hasan Çelebi:436 , Beyânî:237 , Latifi Tezkiresi:243 ) Sehi Bey tezkiresinde farklı beyitler ele alınmıştır: CÀn cemÀluñi senüñ cümle neôardan güniler Görmesün diyü òayÀlüñi baãardan güniler Dilemez gölgeni kim yanına düşe yüriye Bu göñül gör ki seni daha nelerden güniler (Sehi Bey Tezkiresi:120) Hümami’nin Oynamak redifli bir gazeli Ömer bin Mezid’in MecmûèÀtü’nnezÀir’inde yer alır ancak bu gazel Hüner-nâme’ de yoktur. (MecmûèÀtü’nnezÀir: s.189) Sî-nâme’nin bilinen nüshaları şunlardır: 1. British Museum Nüshası, İngiltere Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları koleksiyonunda Or. 11234 arşiv numarası ile kayıtlı olup istinsah tarihi ve müstensihi bilinmemektedir.(www.yazmalar.org). Eserin başı ve sonu eksiktir. (Çelebioğlu: 271) 2. Bibliotheque Nationale nüshası, Ancien Fond Turc, 304 numarada kayıtlı olup Süleymaniye Kütüphanesinde mikrofilmi bulunmaktadır. Mikrofilm no: 3233. Müstensihi ve istinsah tarihi bilinmemekte olup 139 varak, 1987 beyittir.( Altun, s.11). Eserin fotokopisinin Atatürk Üni. Seyfettin Özege Kitaplığı nu: 634’te kayıtlı olduğu belirtilmiştir. (Çelebioğlu: 271) 3. Süleymaniye Nüshası, Hacı Mahmud Efendi Koleksiyonu 3961-I numarada kayıtlı olup 54 varaktır, her sayfa 13 satırdır. İstinsah tarihi: 998 Hicrî / 1589 Milâdî olup 1311 beyittir. (Altun: s.10) 4. Kahire Nüshası, Mısır Milli Kütüphanesi Türkçe Yazmaları bölümünde Edebi Türki 57 kayıt numarasıyla, Terceme-i Si-nâme adıyla kayıtlıdır. (www.yazmalar.org) 5. Bosna Hersek Nüshası, Hünername adıyla Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesinde 5822 numarada kayıtlıdır. İstinsah tarihi 935/1528 olup 106 varak, 2241 beyittir. Nesih yazıyla yazılmıştır. Türk Dil Kurumu Kitaplığında 455 kayıt numarasıyla �fotokopisi mevcuttur. İstinsah tarihi bilinen nüshaların içinde en eski tarihli ve en kapsamlı nüshadır. Eserin Paris ve Süleymaniye nüshaları ele alınarak yapılan çalışmada 1992 beyit yer alır (Altun: 133). almayan 350’nin üzerinde beyit yer alır. Bosna nüshasında ise burada yer Eser Osman Asaf Sokoloviç koleksiyonundan alınmıştır. Bu nüshanın derkenarında şairi ve yazılış tarihi bilinmeyen 700’ün üzerinde beyit vardır. Aşağıda bazı örnek beyitler verilecektir. İznikli Hümami’nin bu eseri Acem Hümami’ sinden Halil Paşa (öl. 1453) adına tercüme ettiği belirtilir. (Latifi:241, Bursalı Mehmet Tahir: 486-487) Ancak Paris ve Süleymaniye nüshalarında iki farklı isimle karşılaşılmış olması bu konuda bazı şüpheleri doğurmuştur. Süleymaniye nüshasından eserin İbrahim bin Hayrettin’in oğlu Halil Paşa adına, Paris nüshasından ise Süleyman İbn-i Davut adına yazıldığı anlaşılmaktadır. Buradan hareketle eserin iki kişiye ayrı ayrı takdim edildiği düşünülmüştür (Altun: 10). Bosna nüshası burada Paris nüshasıyla benzerlik gösterir: Ki atası oldı paşalıúda meşhûr / Ol İlyÀs ibn-i Òayreddìn düstÿr ÒiãÀli Aómed ü efèÀli Maómûd / MüsemmÀsı SüleymÀn ibn-i DÀvûd Atası gerçi úuvvet oldı selefden / Bu òoş dürdÀne úaldı ol ãadefden (22a 2-3-4) İlyas ibn-i Hayrettin ve İbrahim ibn-i Hayrettin kardeş olup Çandarlı Kara Halil Paşa’nın çocuklarıdır.(M. Süreyya: 2.C-662-663) İbrahim bin Hayrettin Fatih dönemi sadrazamı Çandarlı Halil Paşa (öl. 1453)’nın babasıdır. Eserin dönemin sadrazamına sunulmuş olması kuvvetle muhtemeldir. Bosna nüshasında 5b-6a sayfalarında art arda gelen 14 beyit diğer çalışmada 1462-1474 numaralı beyitleri oluşturur. Metnin başında olması gereken bir sayfa sanki sona kaymış gibidir. Anlam açısından metin incelendiğinde Bosna nüshasının dizilişine göre beyitlerin devam etmesinin daha uygun olacağı görülmektedir: Ġkinci bu ki çün vâhiddür ismi Vücûdınuñ gerek olmaya cismi …… Üçünci bu gerek Bârî Ta'âlâ Ne misl-i sûret ola ne heyûlâ �…… Bu dördünci k' ayırur feyz-i cûdı Degül mümkin çü vâcibdür vücûdı …… Beşinci bu gerekmez vech çün yok K' o gayra tuta gayr aña ta'alluk Yukarıda yer alan beyitlerden ikinci ve beşinci kelimeleriyle başlayan beyitlerin arasına üçüncü ve dördünci ile başlayan beyitlerin yer aldığı on dört beyit yerleştirilmelidir. Si-name üzerinde yapılan çalışmada yer alan ilk beyitler Bosna nüshasında yoktur: - Bi-ismi' l-Vâhidi' r-Rabbi' r-Rahîmi Ta'âla' llâhu zü' l-menni' l-Kerîmi - Kadîm ü Kâdir ü Settâr u Mü'min Şehîd ü Mâlik ü Hayy u Müheymin - 'Azîz ü 'Âlim ü Rahmân u Hallâk Mü'în ü Nâzır u Hallâk u Rezzâk Buradan hareketle Bosna nüshasının baştan 20 beyit kadar eksik olduğunu düşündürmektedir ki bu da bir sayfaya denk gelmektedir. Bosna nüshasında, Bibloteque National nüshasının esas alınıp, Süleymaniye nüshasının tamamlayıcı olarak kullanıldığı çalışmada yer almayan 370 beyit tespit ettik. Örnek olması bakımından bunlardan bir kısmı şöyledir: Bosna nüshasında yer alıp diğer nüshalarda bulunmayan beyitlerden seçmeler 45b 3.Ùapuñ egerçi ki cevr u cefÀdan uãanmaz Ben ol úulam kim yoluñda vefÀdan uãanmaz 4.Göñül úapuñı ne uãana kaèbe idinmekden Kimse merve óaúúıçün ãafÀdan uãanmaz 5.Úapuñda itlerüñi òíş idindügüm budur Ki àurbet içre àarìb ÀşinÀdan uãanmaz 6.VefÀñiçün ne bulubdur cefÀñ içinde göñül Kim ol hevesden olur bu hevÀdan uãanmaz 7.Benüm teşevvuúum artar yüzüñi gördükçe Faúìr olan belì òocam èatÀdan uãanmaz �8.Senüñ rıøÀñile dökerse úanumı àamzeñ Buyur ki cÀn u göñül bu rıøÀdan uãanmaz 9.ViãÀlüñiçün erinmez hümÀmì hicrüñden Kişi ki bal umar ola belÀdan usanmaz 61b 2.Gamzeñ úaçan kim úaãd-ı dil ü cÀn u dín ider NÀzile úaşlaruñ òamini çìn be çìn ider 3.Naúş-ı cemÀlüñi nice naúúÀş yazdı kim Her kim görürse baş úoyuben Àferìn ider 4.Her ãubòı dem dem olursa ãaçuñdan nesìm ãubó Ol gün hevÀ dimÀàın eser –i èanberin ider 5.èÁrø itseler baña sekiz uçmaà óûrisin Göñlüm arada seni úamudan güzìn ider 6.Her úanda olsa èaks-i cemÀlüñi görmege Yaşını gözlerüm aúıdur naúş-ı bìn ider 7.İtsem úaçan kim diliyle şìrìn lebüñi şeró Aàzumda sözümi şeker –engübìn ider 8.NÀz itse yÀr kesme HümÀmì niyÀzuñı NÀzuñ düşer ne nÀz kim ol nÀzenìn ider 77-a Görmeyelden yüzüñi ben kim nigārı sensedüm Ah u zÀrıla geçer bu rūzigārum sensedüm Gel cemālüñ gülşenin gül gibi ‛arż it baña kim Bülbül-i şūrīde-vār iy gül-‛ızārum sensedüm Göñlümüñ şehrini kim vīrān idübdür ôulm-ı àam Gel yine ma‛mūr úıl iy şehriyārum sensedüm �äoóbetinden ayru vaãluñuñ düşüñden ni gibi Göklere irgürmişem feryād u zārum sensedüm Şevúuñ odına beküñ gibi úarāra yanmalı Úara zülfüñ gibi gitmişdür úarārum sensedüm Fürúatüñ yolında ben ùopraú anuñçün olmışam Ki eyledi senden baña yeller àubārum sensedüm Beñsemezseñ sen n’ola ben sensiz iy ārām-ı dil Óaú bilür nice geçer bu rūzigārum sensedüm Gel berü cānum gibi iki cihāndan sevgülü Senden özge yoúdur ‛âlemde varum sensedüm Ben hümÀmí düşmişem derdüñe niteki Süheyl Úandesin dermÀn irür iy NevbahÀrum sensedüm 85-a Yaraludur yüregüm yara àamuñdan yār gel Senden olur yine bu derde hemīn tīmār gel İştiyāúından cemalüñüñ giceler ãubóa dek Bülbüli-vār olmışam gül óasretinden zār gel Cān u dil naúd itmişdür kim úılam yoluñda òarc Müşterīyem vaãluña ùur görmegin bāzār gel Gideli gice gibi hicrüñ úarartdı göñlümi Gün yüzüñden irişür gündüz gibi envār gel Şol ümīde kim görem güneş yüzüñi her gice Şem‛i gibi oluram tā ãubóa dek bī-dār gel Yüzüñe úarşu baña cān virmek āsāndur velī Senden ayru dirlik iletmek igen şerār gel �Öldürem varam Hümāmīyi dimişsin iy ãanem Òayra gir úurtar anı bu varùadan zinhār gel Eserin Derkenarında Yer Alan Beyitlerden Örnekler İsteyen derde ùabíbin kimesne Komasun elden óabíbin kimesne Óaú seni úıldıyısa bana naãíb Kimsenüñ almaz naãíbüñ kimesne (2a) Ya raóm eylerdi bana illÀ menè eyler raúíb Úandeyise bir muòÀlíf ketòudÀ eksük degül (2b) İlÀhí dilerem óaúdan bu òaùùuma baúan dilber Virürse isine püse òudÀ olsun aña rehber (2b) Gül gibi òaste sinemi ãÀd-pÀre eyledüñ Ben dil şikeste bülbüli ÀvÀre eyledüñ Salmadıñ belÀ denizine gönlüm gemisin aòir Seng-i cefÀya urdun vü ãÀd pÀre eyledüñ (3b) Gamze tíàın çekdi çemüñ milketi cÀndan yaña Pes açuú merdÀndur èazm itdi meydandan yaña Havf idüp laèlüñden iy şeh lÀle tÀcı Başın alup gitdi tebríz ü bedahşÀndan yaña Bir delü èuryÀn meğer abdÀl olmışdur bugün Ger belÀ èazmin idüp gider òorasandan yana (4b) Benüm servüm yücedür el irişmez Anuñçün irmege kimse dürişmez Elüñ çek benden iy èÀúíl óazer úıl Bu işden saña aããı yoú güzer úıl (5b) Sebebsüz cevr idersin baña sen Seni reddeylesün ceddüñ muóammed GünÀhum varise sevmekden artuú Beni reddeylesün şÀhum muóammed (5b) Kendümi kendüm yitürdüm kendüm ister kendümi Kendüme kendüm gerekse bula kendüm kendümi (5a) YÀr işiginde raúíbi öldürürdüm it gibi �CÀyiz olmaz kaèbede òınzırı úurbÀn eylemek Veh ki yoúdur şevúi laèlüñle mecÀlüm dostum Haú bilür kim úalmamışdur úÀle óÀlüm dostum (6a) İy úara yüzli felek gül yüzli yÀrümi neyledüñ Hey yoà olası benüm èÀlemde varum neyledüñ Komaduñ ben nÀ-murÀdı kim murÀduma irem Hasretile niçe yıllık intiôÀrumı neyledüñ (6b) Ol úıyÀmet serv-i úadd cevrin firÀvÀn itmesün Haşr olıcaú óaú úatına varasın añmaz mı híç Sanma iy sÀúí şarÀbı òoş güvÀr anlar beni Bezm-i mihnetde óayÀli lÀ’l-i yÀr anlar beni Gurbetde bil baàlayuban çoúdan eylerdün sefer Ah kim bir çeşm-i Àfet ne yañar añlar beni Cevrüñe a pÀdişÀhum bende ùÀúat úalmadı Şimden girü hemÀn terk-i diyÀr añlar beni Óasretüñden bu dil-i bülbül helÀú olur velÀkín Gülşen-i kuyuñda bu feryÀd u zÀr añlar beni (11a) Gel gül ki gülistÀnda hemÀn bir sen ü bir men Seyr idelüm iy serv-i revÀn bir sen ü bir men Yiyüp içelüm nuúl u mey vü seròoş olalum İllÀ ki eyÀ şÀh-ı cihÀn bir sen ü bir men (11b) Ah kim bir dilber-i nÀ-mihribÀnum var benüm Ölmişem hicrinde il sanur ki cÀnum var benüm Boyuñ ùubÀ yüzün cennet gülidür Saña óurí perí disem yiridür (14b) İy güzeller serveri billahi ki òÀnumsın menüm Göñlüñ taòtında salùanatda cÀnumsun menüm(16a) Nedür bu úadd ü úÀmet bu letÀfet Kimüñsin úande úopduñ hey úıyÀmet (16b) �Firúatüñden yandı baàrum çÀre bilmem neyleyim TÀúatüm tÀú oldı àamdan vara bilmem neyleyim Gelgil iy dilber ki göñül milki vírÀn oldı gel Her ser-i muyuñ gibi òÀlüm períşÀn oldı gel (23b) Veh ki úaldum yÀrsuz hiç kimse yÀr olmaz baña Sensüzin iy gül òazÀn vü àam bahar olmaz bana (29b) Bu cihÀn baàında her kimüñ bir àam-òÀrı bar Salùanat taòtı anuñdur devlet-i bídÀrı bar diñlegil efàanumı bir laóôa iy sulùÀn-ı óüsn Kim felek gerdişlerinden göñlümüñ efkÀrı bar (30b) Dilberüñ biñ yÀrı varise èÀşıúuñ Allahı var Bunda niçe ôulm iderse anda óaú dergÀhı var Sonuç 15. Yüzyıl şairi Hümami’nin kaynaklarda Sî-nâme ya da Hüner-nÀme olarak bahsedilen eseri aynı eserdir. Eserin Bosna nüshası Hüner-nÀme olarak adlandırılmış olup H. 935 tarihinde istinsah edilmiştir. Esere Bosna nüshası denme sebebi Bosna Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesinde yer alıyor olmasındandır. Bosna nüshasının diğer nüshalardan daha hacimli olması ve istinsah tarihi bilinen nüshaların en eskisi oluşu kıymetini artırmaktadır. Eserin müstensihi tespit edilememiştir. Eserin sayfa kenarlarında şairi belli olmayan 700’ün üzerinde beyit yer alır. Kaynakça Altun Mustafa, Si-name-i Hümami, (http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1- 219058/h/giris.pdf ) Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu`arâ, Hazırlayan: Aysun Sungurhan Eyduran, Ankara 2008 �(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215418/h/metin.pdf) Bursalı Mehmet Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III, Bizim Büro Basımevi, Ankara, 2000 Çelebioğlu Amil, Türk Edebiyatında Mesnevi(15.yy’a kadar), Kitabevi , İstanbul 1999 Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şu`arâ , Hazırlayan: Aysun SungurhanEyduran, Ankara2009(http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1219122/h/tsmetina. pdf) Latifi Tezkiresi, Hazırlayan:Mustafa İsen, Akçağ Yay.,Ankara 1999 Ömer Bin Mezîd, Mecmû'atu'n-Nezâ'ir, Hazırlayan: Mustafa Canpolat, TDK, Ankara 1995 Sehi Bey Tezkiresi Heşt Behişt, Hazırlayan:Mustafa İsen, Akçağ Yay.,Ankara 1998 Şemsettin Sami, Kâmusu’l-a’lâm, C.6, İstanbul 1312 Mehmet Süreyya, Sicill-i Osmani C.I-VI, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 1996 � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2321 Title A name given to the resource HÜNER-NÂME’NİN BOSNA NÜSHASI ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER Author Author SOLMAZ, Ali Osman Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Hümâmî, Sînâme, Hünernâme, Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi. ÖZET İranlı Şair Emir Hüseynî’nin Sî-nâme adlı eseri Hümâmî tarafından Hicri 839’da (Miladi 1435 ) Türkçeye tercüme edilmiştir. Eserin üç nüshası, Süleymaniye- Bibliotheque Nationale - British Museum (Library), çeşitli çalışmalarda zikredilmiş ve üzerlerinde çalışılmıştır. Ancak aynı eserin Hüner-nâme olarak da adlandırıldığı bilinmektedir. Eserin H.935’te istinsah edilmiş bir nüshası da 5822 arşiv numarası ile Bosna Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesinde Hüner-nâme adıyla yer almaktadır. Bu eser 106 varak olup, her sayfa11 satırdır. Eserin fotokopisi Türk Dil Kurumu Kitaplığında 445 kayıt numarasıyla yer alır. Bu tebliğde Sî-nâme’nin daha önce bahsedilmemiş Bosna nüshası tanıtılmış, diğer nüshalarla farkları ortaya konulmuş ve eserin derkenarında yer alan bazı beyitlerden bahsedilmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/34cc342e5233d7a30847be1b8a82b2da.docx 72e396a730de118408a9e71e21f83c74 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d90eb69a021af7b73432a02e5b1c5305.pdf ef813f506434d52a8e51d6cbd98d03d0 PDF Text Text CEYHUN ATUF KANSU ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Zeliha TUĞUZ Mersin Üniversitesi, Türk Dili Ve Edebiyatı, Mersin / Türkiye Anahtar Kelimeler: Ceyhun Atuf Kansu, Kansu’nun şiirleri, nesirleri. ÖZET Bu çalışmada Ceyhun Atuf Kansu’nun hayatı, edebi şahsiyeti, eserleri ve Türk Edebiyatına katkısı incelenmiştir. Ceyhun Atuf Kansu’nun gerek kişiliği gerekse edebi yönü hakkında pek fazla çalışma yapılmamıştır. Bu sebeple Kansu’nun eserlerinden yola çıkılarak onun kişiliği, edebi anlayışı, eserlerindeki konular gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kısaca Kansu’nun hayatı anlatılmıştır. İkinci bölümde edebi şahsiyeti, edebiyata, şiire bakış açısı incelenmiştir. Kansu’ya göre aydının, şairin nasıl olması gerektiği konusu üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde de eserleri iki başlık altında incelenmiştir. Çalışma henüz düşünce aşamasındayken Kansu’nun sadece nesirlerinin incelenmesi amaçlanmıştı; fakat kelimenin tam anlamıyla bir ozan olan Kansu’nun nesirlerini şiirlerinden, şiirlerini nesirlerinden ayırmak imkânsız olduğundan ilk bölümde nesirleri, ikinci bölümde şiirleri incelenmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2317 Title A name given to the resource CEYHUN ATUF KANSU ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Author Author TUĞUZ, Zeliha Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Ceyhun Atuf Kansu, Kansu’nun şiirleri, nesirleri. ÖZET Bu çalışmada Ceyhun Atuf Kansu’nun hayatı, edebi şahsiyeti, eserleri ve Türk Edebiyatına katkısı incelenmiştir. Ceyhun Atuf Kansu’nun gerek kişiliği gerekse edebi yönü hakkında pek fazla çalışma yapılmamıştır. Bu sebeple Kansu’nun eserlerinden yola çıkılarak onun kişiliği, edebi anlayışı, eserlerindeki konular gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kısaca Kansu’nun hayatı anlatılmıştır. İkinci bölümde edebi şahsiyeti, edebiyata, şiire bakış açısı incelenmiştir. Kansu’ya göre aydının, şairin nasıl olması gerektiği konusu üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde de eserleri iki başlık altında incelenmiştir. Çalışma henüz düşünce aşamasındayken Kansu’nun sadece nesirlerinin incelenmesi amaçlanmıştı; fakat kelimenin tam anlamıyla bir ozan olan Kansu’nun nesirlerini şiirlerinden, şiirlerini nesirlerinden ayırmak imkânsız olduğundan ilk bölümde nesirleri, ikinci bölümde şiirleri incelenmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/8adae0354a87d72d6b508bf063d6f0a6.docx 6521f6b72329478f2e7c1fb4464b78d0 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/d66efc6b919874b315e1bec167f23bfc.pdf 5818badc16e8e508f3701f3ac5221f93 PDF Text Text ÇİNCEDEN ESKİ UYGURCAYA TERCÜME EDİLEN METİNLERDEKİ PROBLEMLER ÜZERİNE Erdem UÇAR Gediz Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Türk Dili Ve Edebiyatı Bölümü, İzmir / Türkiye Anahtar Kelimeler: Uygurca, Budist Türk Edebiyatı, Tercüme. ÖZET Budist Türk edebiyatının en temel özelliklerinden biri, bu edebiyatın bir tercüme edebiyatı olmasıdır. Tercümeler, Hint dillerinden (Sanskritçe, Prākritçe), Toharcadan ve daha ziyade de Çinceden yapılmıştır. Bildirimizde, Çinceden tercüme edilen metinler ele alınmış ve Uygur mütercimlerin, eserleri nasıl tercüme ettikleri ve karşılaştıkları problemler incelenmiştir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2319 Title A name given to the resource ÇİNCEDEN ESKİ UYGURCAYA TERCÜME EDİLEN METİNLERDEKİ PROBLEMLER ÜZERİNE Author Author UÇAR, Erdem Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Uygurca, Budist Türk Edebiyatı, Tercüme. ÖZET Budist Türk edebiyatının en temel özelliklerinden biri, bu edebiyatın bir tercüme edebiyatı olmasıdır. Tercümeler, Hint dillerinden (Sanskritçe, Prākritçe), Toharcadan ve daha ziyade de Çinceden yapılmıştır. Bildirimizde, Çinceden tercüme edilen metinler ele alınmış ve Uygur mütercimlerin, eserleri nasıl tercüme ettikleri ve karşılaştıkları problemler incelenmiştir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548 https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/ca1d9dc82e20eeb8ee1c627a66f4b9ca.docx 3aca5abb4ed7ba628a0f721f54dd257f https://omeka.ibu.edu.ba/files/original/e6b5c89a9079325040433a85871da33b.pdf 315ad73ca6fe28f4d7bb6c73d7377dc0 PDF Text Text TÜRKİYE’DE HALKEVLERİ’NİN KÜLTÜREL POLİTİKASI VE FAALİYETLERİ Kemal ÇELİK Başkent Üniversitesi, Atatürk Uygulama Ve Araştırma Merkezi, Ankara / Türkiye Anahtar Kelimeler: Türkiye, Halkevleri, Kültürel Politika. ÖZET Türkiye’de, Halkevleri’nin açılmasında amaçlanan kültürel politika ve faaliyetler, cumhuriyet Türkiyesi açısından önemli bir adım olmuştur. Avrupa’da ve Osmanlı Devleti’ne bağlı topraklarda milliyetçilik ideali giderek yükselmişti. Osmanlı Türkleri arasında da Türk halkının kültürel birliğini ortaya koymak ve uygarlıkta ilerlemesini sağlamak düşüncesiyle, 25 Mart 1912’de, İstanbul’da ve yurt genelinde Türk Ocakları şubeleri açıldı. Cumhuriyetin ilanından Halkevleri’nin kurulduğu 1932’ye kadar geçen dönemde; Türk Ocakları’nın aşırı milliyetçi tutumu rahatsızlık vermiş, rejimi değiştirmeyi amaçlayan ve Türkiye’nin bütünlüğünü tehlikeye düşürebilecek bir takım siyasi gelişmeler yaşanmıştı. Serbest Cumhuriyet Fırka (SCF)’nın kuruluşunu takiben, iktidar adayı bir siyasi parti haline geldiği o günlerde, Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’nın kültür faaliyetlerini yürüten ve CHF yönetimiyle uyuşmazlığa düşen Türk Ocakları kapatılmıştır. Bu arada CHF yönetimi, o zamana kadar kültürel alandaki inkılâpların gereken etkiyi sağlayamadığını görmüş; Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik ve Laiklik konuları başta olmak üzere, inkılâpların halka benimsetilmesi, halkın eğitilmesi amacıyla, 19 Şubat 1932’de, ilk olarak 14 ilde Halkevleri kurulmuştur. Halkevleri kurulmasında temel amaç; Toplumsal dönüşümü sağlamak, önceki sosyal yapıdan farklı olarak dil, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin, soyut bir halk kavramı gütmek, toplumsal entegrasyonu oluşturmak hedefidir. Böylece, kültürel faaliyetler devlet kontrolü altında yürütülecekti. Bu düşünceyle; Halkevleri yöneticileri, Kültür, Dil ve Edebiyat, Güzel Sanatlar, Halk Dershaneleri ve Kurslar, Temsil (Tiyatro), Tarih ve Müze, Sosyal Yardım, Kütüphane ve Yayın, Spor ve Folklor gibi kollar oluşturmuş, çalışmalar yürütmüşlerdi. Yazıda, bu kültürel faaliyetlerin nasıl yürütüldüğü ve ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir. Yararlanılacak kaynaklar; TBMM Arşivi, dönemin Gazete ve Dergileri, Halkevleri’nin yayınları ve bu konudaki bilimsel kitap ve makalelerdir. � Dublin Core The Dublin Core metadata element set is common to all Omeka records, including items, files, and collections. For more information see, http://dublincore.org/documents/dces/. Extent The size or duration of the resource. 2310 Title A name given to the resource TÜRKİYE’DE HALKEVLERİ’NİN KÜLTÜREL POLİTİKASI VE FAALİYETLERİ Author Author ÇELİK, Kemal Abstract A summary of the resource. Anahtar Kelimeler: Türkiye, Halkevleri, Kültürel Politika. ÖZET Türkiye’de, Halkevleri’nin açılmasında amaçlanan kültürel politika ve faaliyetler, cumhuriyet Türkiyesi açısından önemli bir adım olmuştur. Avrupa’da ve Osmanlı Devleti’ne bağlı topraklarda milliyetçilik ideali giderek yükselmişti. Osmanlı Türkleri arasında da Türk halkının kültürel birliğini ortaya koymak ve uygarlıkta ilerlemesini sağlamak düşüncesiyle, 25 Mart 1912’de, İstanbul’da ve yurt genelinde Türk Ocakları şubeleri açıldı. Cumhuriyetin ilanından Halkevleri’nin kurulduğu 1932’ye kadar geçen dönemde; Türk Ocakları’nın aşırı milliyetçi tutumu rahatsızlık vermiş, rejimi değiştirmeyi amaçlayan ve Türkiye’nin bütünlüğünü tehlikeye düşürebilecek bir takım siyasi gelişmeler yaşanmıştı. Serbest Cumhuriyet Fırka (SCF)’nın kuruluşunu takiben, iktidar adayı bir siyasi parti haline geldiği o günlerde, Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF)’nın kültür faaliyetlerini yürüten ve CHF yönetimiyle uyuşmazlığa düşen Türk Ocakları kapatılmıştır. Bu arada CHF yönetimi, o zamana kadar kültürel alandaki inkılâpların gereken etkiyi sağlayamadığını görmüş; Cumhuriyetçilik, Milliyetçilik ve Laiklik konuları başta olmak üzere, inkılâpların halka benimsetilmesi, halkın eğitilmesi amacıyla, 19 Şubat 1932’de, ilk olarak 14 ilde Halkevleri kurulmuştur. Halkevleri kurulmasında temel amaç; Toplumsal dönüşümü sağlamak, önceki sosyal yapıdan farklı olarak dil, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin, soyut bir halk kavramı gütmek, toplumsal entegrasyonu oluşturmak hedefidir. Böylece, kültürel faaliyetler devlet kontrolü altında yürütülecekti. Bu düşünceyle; Halkevleri yöneticileri, Kültür, Dil ve Edebiyat, Güzel Sanatlar, Halk Dershaneleri ve Kurslar, Temsil (Tiyatro), Tarih ve Müze, Sosyal Yardım, Kütüphane ve Yayın, Spor ve Folklor gibi kollar oluşturmuş, çalışmalar yürütmüşlerdi. Yazıda, bu kültürel faaliyetlerin nasıl yürütüldüğü ve ulaşılan sonuçlara yer verilmiştir. Yararlanılacak kaynaklar; TBMM Arşivi, dönemin Gazete ve Dergileri, Halkevleri’nin yayınları ve bu konudaki bilimsel kitap ve makalelerdir. Publisher An entity responsible for making the resource available International Burch University Date A point or period of time associated with an event in the lifecycle of the resource 2013-05-17 Keywords Keywords. Article PeerReviewed Identifier An unambiguous reference to the resource within a given context ISSN 2203-4548